📖 ବ୍ରତ-କଥା

🌙 କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ କଥା

✍️ ଜ୍ୟୋତିଷାଚାର୍ଯ୍ୟ ଆଦିତ୍ୟ ଧର ଦ୍ୱିବେଦୀ · 🔎 ଶେଷ ସମୀକ୍ଷା: · 🧮 ଗଣନା-ପଦ୍ଧତି

କଥା

ପ୍ରାଚୀନ କାଲ ରେ ଜଣେ ସାହୁକାରଙ୍କ ସାତ ପୁଅ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଝିଅ ଥିଲେ — ବୀରାବତୀ। ତାଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା ଏବଂ ପ୍ରଥମ କରୱା ଚୌଥରେ ସେ ବାପଘରେ ଥିଲେ। ଭାଇମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବୀରାବତୀ ଦିନସାରା ନିର୍ଜଳା ବ୍ରତ ରଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ସୁଦ୍ଧା ଭୋକ-ଶୋଷରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଉଣୀର ଦଶା ଦେଖି ହେଲାନାହିଁ। ସେମାନେ ପିପ୍ପଳ ଗଛର ଆଢୁଆଳରେ ଦୀପ ଜଳାଇ ଚାଲୁଣି ପଛରେ ରଖିଲେ ଏବଂ ଭଉଣୀକୁ କହିଲେ — «ଦେଖ, ଚାନ୍ଦ ବାହାରି ଆସିଲା, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଦିଅ।» ବୀରାବତୀ ନକଲି ଚାନ୍ଦକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।

ପ୍ରଥମ କବଳ ପାଟିରେ ଦେବା ମାତ୍ରେ ବାଳ ମିଳିଲା, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଛିଙ୍କ ଆସିଲା ଏବଂ ତୃତୀୟ କବଳରେ ଶାଶୂଘରୁ ସନ୍ଦେଶ ଆସିଲା ଯେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି। କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ବୀରାବତୀ ଶାଶୂଘରେ ପହଞ୍ଚିଲା; ଭାଉଜ ତାକୁ ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗିବାର ଭୁଲ୍ କହିଲେ।

ବୀରାବତୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶବକୁ ଜଳିବାକୁ ଦେଇନଥିଲେ ଏବଂ ବର୍ଷସାରା ପ୍ରତି ଚୌଥ ବ୍ରତ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ କରୱା ଚୌଥରେ କରୱା ମାତା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜୀବିତ ହୋଇଉଠିଲେ। ସେବେଠାରୁ କୁହାଯାଏ — ବ୍ରତରେ ତରବର ହୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ପ୍ରକୃତ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ହିଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଆଉ ଏକ କଥା ଅନୁସାରେ କରୱା ନାମକ ଜଣେ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ନଦୀରେ କୁମ୍ଭୀର ମୁହଁରେ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲେ; କରୱା କଞ୍ଚା ସୂତାରେ କୁମ୍ଭୀରକୁ ବାନ୍ଧି ଯମରାଜଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଭିକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଆଗରେ ଯମରାଜଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଉଭୟ କଥା ଏହା ଶିଖାଏ ଯେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସଂକଳ୍ପରେ ବହୁତ ଶକ୍ତି ଅଛି।

କଥାର ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହି ବ୍ରତ କାହିଁକି

କରୱାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମାଟିର ଛୋଟ କଳସୀ (ନଳୀ ଥିବା ଲୋଟା) ଏବଂ ଚୌଥ ଅର୍ଥାତ୍ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥି। ଏହି ଦିନ ଗଣେଶ ଜୀ, ଶିବ-ପାର୍ବତୀ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ। ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆୟୁଷ ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନରେ ପ୍ରେମ ବଜାୟ ରହିଥାଏ।

ବ୍ରତର ସମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ରୁ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟେ — ସେଥିପାଇଁ ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଦିଲ୍ଲୀର ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟ ଦିଆଯାଇଛି। ଯଦି ଚନ୍ଦ୍ର ବାଦଲରେ ଲୁଚି ରହିଥାନ୍ତି, ତେବେ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟ ପରେ ଦିଗ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଦିଅନ୍ତୁ; ଅନେକ ଘରେ ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଶିବ ଜୀଙ୍କ ଜଟାରେ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରାଯାଏ।

କଥା ଶୁଣିବାର ନିୟମ

  • କଥା ପୂଜା ପରେ ଏବଂ ଆରତୀ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣା/ପଢ଼ା ଯାଏ — ପୂରା ପରିବାର ଏକାଠି ବସନ୍ତୁ।
  • ବ୍ରତ ରଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶାନ୍ତ ମନରେ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଦୀପ ଜଳୁଥାଉ ଏବଂ ହାତରେ କିଛି ଅକ୍ଷତ-ଫୁଲ ରଖନ୍ତୁ।
  • କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ଫୁଲ ଦେବ-ଚରଣରେ ଅର୍ପଣ କରି ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ; ପ୍ରସାଦ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ।

📿 କରୱା ଚୌଥର ପୂଜା-ବିଧି (ଚରଣ-ଦ୍ୱାରା-ଚରଣ) →

ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

କରୱା ଚୌଥ {Y} ରେ କେବେ ଅଛି?

ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତାରିଖ ଏହି ବର୍ଷର ସଠିକ୍ ତାରିଖ ଅଟେ — କାର୍ତିକ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଥୀ, Swiss Ephemeris ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ଗଣନା ଅନୁସାରେ। ଦିଲ୍ଲୀର ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ-ସମୟ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି।

କରୱା ଚୌଥରେ ଚାନ୍ଦ କେତେଟା ବେଳେ ବାହାରିବ?

ଉପରେ «ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ»ରେ ଦିଲ୍ଲୀର ସମୟ ଅଛି। ପୂର୍ବ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ (ଲକ୍ଷ୍ନୌ, ପାଟନା) ଚାନ୍ଦ କିଛି ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମରେ (ଜୟପୁର, ମୁମ୍ବାଇ) କିଛି ମିନିଟ୍ ପରେ ବାହାରେ — ନିଜ ସହରର ସମୟ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ପୃଷ୍ଠାରେ ଦେଖନ୍ତୁ।

ଚନ୍ଦ୍ର ନ ଦେଖାଗଲେ କଣ କରିବେ?

ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟ ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଦିଗ (ପୂର୍ବ) ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଶିବ ଜୀଙ୍କ ମସ୍ତକର ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ। ଅନେକ ପରିବାର ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ତୁଳସୀ କିମ୍ବା ମନ୍ଦିରର ଶିଖରକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି।

ଅବିବାହିତା ଝିଅମାନେ କଣ କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ ରଖିପାରିବେ?

ହଁ, ଭଲ ବର ପାଇବାର କାମନାରେ କୁଆଁରୀ କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି; ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ବଦଳରେ ତାରାମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି ଏବଂ ଚାଲୁଣିରେ ଚାନ୍ଦ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।

ଗର୍ଭବତୀ କିମ୍ବା ଅସୁସ୍ଥ ମହିଳା ବ୍ରତ କିପରି ରଖିବେ?

ଫଳ, କ୍ଷୀର ଏବଂ ଜଳ ନେଇ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତୁ — ଶାସ୍ତ୍ରରେ ରୋଗୀ, ଗର୍ଭବତୀ ଓ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କୋହଳ ନିୟମ ଅଛି। ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ କଥା ଶୁଣିବା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ଅଟେ।

ସରଗୀରେ କଣ ଖାଇବେ?

ଫେନୀ କିମ୍ବା ସେୱଇୟାଁ, ମଠରୀ, ହଲୱା, ଫଳ, ଶୁଖିଲା ଫଳ, ନଡ଼ିଆ ଏବଂ ପାଣି — ହାଲୁକା ଏବଂ ମିଠା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦିନସାରା ଶୋଷ କମ୍ ଲାଗିବ। ବହୁତ ଲୁଣିଆ-ମସଲାଯୁକ୍ତ ଜିନିଷ ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ।

🏠 କରୱା ଚୌଥ 2026 — ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ପୂରା ମରକତ · ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ