🪐 ગ્રહ ગોચર કેલેન્ડર

➜ ગોચર (રાશિ-પરિવર્તન) શું છે?

ગોચર એટલે ગ્રહનું એક રાશિ છોડીને આગલી રાશિમાં જવું. સૂર્ય દર મહિને રાશિ બદલે છે (સંક્રાંતિ), બુધ-શુક્ર લગભગ 3–4 અઠવાડિયે, મંગળ લગભગ 45 દિવસે, ગુરુ લગભગ એક વર્ષે અને શનિ લગભગ અઢી વર્ષે; રાહુ-કેતુ હંમેશાં ઊલટી દિશામાં લગભગ દોઢ વર્ષે. ગ્રહ જે રાશિમાં જાય, તેનું ફળ તમારી જન્મ-રાશિ (ચંદ્ર-રાશિ) થી ગણેલા ભાવ પ્રમાણે મળે છે.

℞ વક્રી અને માર્ગી

પૃથ્વી પરથી જોતાં થોડા સમય માટે ગ્રહ આકાશમાં પાછો ચાલતો દેખાય છે — આ જ વક્રી; જે ક્ષણે તે અટકીને દિશા બદલે તેને સ્તંભન-બિંદુ કહે છે અને પછીની સીધી ચાલ માર્ગી. શાસ્ત્ર વક્રી ગ્રહને વધુ બળવાન પણ ગૂંચવાયેલો માને છે — અધૂરાં કામ પાછાં આવે છે, નિર્ણયો ટળે છે. બુધ વર્ષમાં ત્રણ વાર, શુક્ર લગભગ દોઢ વર્ષે એક વાર, મંગળ લગભગ બે વર્ષે એક વાર અને ગુરુ-શનિ દર વર્ષે લગભગ ચાર-સાડા ચાર મહિના વક્રી રહે છે.

🌑 અસ્ત અને ઉદય

ગ્રહ સૂર્યની બહુ નજીક આવે ત્યારે સૂર્યના તેજમાં છુપાઈ જાય છે — તે અસ્ત કહેવાય અને તેનું ફળ ક્ષીણ મનાય છે. શાસ્ત્રીય મર્યાદા: મંગળ 17°, બુધ 14° (વક્રીમાં 12°), ગુરુ 11°, શુક્ર 10° (વક્રીમાં 8°), શનિ 15°. મર્યાદાની બહાર નીકળતાં જ ગ્રહનો ઉદય થાય છે. ગુરુ અને શુક્રના અસ્તકાળમાં લગ્ન, ગૃહપ્રવેશ જેવા સંસ્કાર સામાન્ય રીતે થતા નથી.

✨ ઉચ્ચ, નીચ અને સ્વરાશિ

દરેક ગ્રહની એક ઉચ્ચ રાશિ છે જ્યાં તે સૌથી બળવાન હોય — સૂર્ય મેષ, મંગળ મકર, બુધ કન્યા, ગુરુ કર્ક, શુક્ર મીન, શનિ તુલા — અને તેની બરાબર સામેની રાશિ તેની નીચ રાશિ. સ્વરાશિ એ રાશિ છે જેનો ગ્રહ સ્વામી છે, જેમ કે સૂર્ય સિંહ, શનિ મકર-કુંભ. યાદીમાં આવા પ્રવેશ અલગ રંગના ચિહ્નથી દેખાય છે.

⚡ અતિચારી, મંદ અને સમ-ગતિ

દરેક ગ્રહની એક સરેરાશ દૈનિક ગતિ છે — જેમ કે મંગળ લગભગ 0.52°, ગુરુ 0.08°, શનિ 0.03°. ગ્રહ સરેરાશથી ઘણો ઝડપી (લગભગ 1.3 ગણાથી વધુ) ચાલે તો અતિચારી, અને ઘણો ધીમો (લગભગ અડધાથી ઓછો) તો મંદગતિ — મંદગતિ સામાન્ય રીતે વક્રી થતાં પહેલાં અને માર્ગી થયા પછી તરત આવે છે. ગુરુનો અતિચાર ખાસ જોવાય છે, કારણ કે ત્યારે તે એક રાશિમાં પૂરું ફળ આપ્યા વિના આગળ નીકળી જાય છે.

⚔️ ગ્રહ-યુદ્ધ

બે તારા-ગ્રહ (મંગળ, બુધ, ગુરુ, શુક્ર, શનિ) એકબીજાથી 1° ની અંદર આવે ત્યારે તેને ગ્રહ-યુદ્ધ કહે છે. સૂર્ય સિદ્ધાંતના નિયમથી જેની ક્રાંતિ (declination) ઉત્તરમાં વધુ હોય તે વિજેતા; હારેલો ગ્રહ તે સમયે પોતાનું પૂરું ફળ આપી શકતો નથી. સૂર્ય, ચંદ્ર અને રાહુ-કેતુ ગ્રહ-યુદ્ધમાં ગણાતા નથી.

🪐 ગોચરનું ફળ પોતાના માટે કેવી રીતે જોવું?

ગોચર-ફળ સામાન્ય રીતે ચંદ્ર-રાશિથી ગણાય છે: ગ્રહ તમારી ચંદ્ર-રાશિથી જે ભાવમાં જાય, તે ભાવનો વિષય સક્રિય થાય — અને વેધ તથા અષ્ટકવર્ગથી આ ફળ વધે-ઘટે છે. 12 રાશિઓ પર આજનું સામાન્ય ફળ «આજનું ગોચર» પર અને તમારી કુંડળી પરનું વ્યક્તિગત ફળ «મારું ગોચર» પર જુઓ. શનિનું ચંદ્ર-રાશિથી 12મા, પહેલા અને બીજા ભાવમાં રહેવું એ સાડાસાતી.