🔯 विशेष योग व वास

पुढील दिवसांचे अग्निवास व शिववास

• 29 ऑक्टोबर (गुरुवार): 🔥 पृथ्वी (भूलोक) · 🕉️ कैलासावर
• 30 ऑक्टोबर (शुक्रवार): 🔥 आकाश (गगन) · 🕉️ वृषभ (नंदी) वर
• 31 ऑक्टोबर (शनिवार): 🔥 पृथ्वी (भूलोक) · 🕉️ भोजनात

🔥 अग्निवास म्हणजे काय आणि तो कसा काढतात?

हवन-यज्ञात अग्नी देवतांपर्यंत आहुती पोहोचवतो, म्हणून यज्ञापूर्वी त्या दिवशी अग्नीचा «वास» कुठे आहे ते पाहिले जाते. परंपरेचे सूत्र सोपे आहे: तिथी (शुक्ल प्रतिपदेपासून 1 मोजून) मध्ये वाराचा अंक (रविवार = 1 … शनिवार = 7) दोनदा मिळवून 4 ने भागा.

सूत्र: (तिथी + 2 × वार) ÷ 4 ची बाकी

बाकी 1 किंवा 3 आली तर अग्नी पृथ्वीवर — हवन सफल व सुखदायी; बाकी 0 (म्हणजे 4) तर आकाशात — अशा दिवशी हवन टाळतात; बाकी 2 तर पाताळात — हवनाचे फळ मिळत नाही, हानीची शंका. आपत्कालीन स्थितीत (जसे ग्रहण-शांती) अग्निवास पाहिला जात नाही.

🕉️ शिववास — रुद्राभिषेक कोणत्या दिवशी करावा?

रुद्राभिषेकापूर्वी शिवाचा «वास» पाहिला जातो. सूत्र: तिथीला 2 ने गुणून 5 मिळवा आणि 7 ने भागा. बाकी 1 → कैलास, 2 → गौरीसोबत, 3 → नंदीवर, 4 → सभेत, 5 → भोजनात, 6 → क्रीडेत, 0/7 → स्मशानात.

सूत्र: (तिथी × 2 + 5) ÷ 7 ची बाकी — खाली प्रत्येक तिथीचा वास

कैलास, गौरी व नंदीच्या वासात अभिषेकाने सुख, समृद्धी व मनोकामना-सिद्धी; भोजन-वासात पीडानाश; सभेत संताप, क्रीडेत कष्ट आणि स्मशान-वासात अभिषेक वर्ज्य. श्रावण मास, प्रदोष, महाशिवरात्री व ज्योतिर्लिंग-क्षेत्रात शिववासाचा विचार आवश्यक मानला जात नाही.

⚠️ भद्रा (विष्टि करण) म्हणजे काय?

तिथीचा अर्धा भाग «करण»; 11 करणांपैकी «विष्टि»लाच भद्रा म्हणतात. ती दर महिन्यात सुमारे आठ वेळा येते — शुक्ल पक्षातील अष्टमी व पौर्णिमेच्या पूर्वार्धात, चतुर्थी व एकादशीच्या उत्तरार्धात; कृष्ण पक्षातील तृतीया व दशमीच्या उत्तरार्धात, सप्तमी व चतुर्दशीच्या पूर्वार्धात.

भद्रेत विवाह, मुंडन, गृहप्रवेश, नवा व्यवसाय, प्रवास, रक्षाबंधन व होलिका-दहन वर्ज्य; खटला, शत्रुदमन, शस्त्रक्रिया अशी उग्र कामे करता येतात. चंद्र कर्क-सिंह-कुंभ-मीन राशीत असेल तर भद्रा पृथ्वीलोकाची (अधिक प्रभावी), मेष-वृषभ-मिथुन-वृश्चिकात स्वर्गलोकाची आणि उरलेल्या राशींत पाताळलोकाची — स्वर्ग/पाताळाच्या भद्रेचा दोष कमी मानला जातो.

🌀 पंचकाचे पाच प्रकार आणि नियम

चंद्र धनिष्ठा नक्षत्राच्या तिसऱ्या चरणापासून रेवतीच्या अखेरीपर्यंत (कुंभ व मीन राशीत) असतो ते सुमारे पाच दिवस «पंचक». ज्या वारी पंचक लागते त्यावरून प्रकार: रविवार — रोग पंचक, सोमवार — राज पंचक, मंगळवार — अग्नी पंचक, शुक्रवार — चोर पंचक, शनिवार — मृत्यू पंचक; बुध-गुरुवारचे पंचक दोषरहित.

पंचकात पाच कामे वर्ज्य — दहन-संस्कार (आवश्यक असल्यास पिठाचे पाच पुतळे शवासोबत दहन), दक्षिण दिशेचा प्रवास, लाकूड-इंधन संग्रह, घराचे छत घालणे आणि खाट/पलंग विणणे. विवाह, साखरपुडा, सामान्य प्रवास, पूजा व खरेदी पंचकात निषिद्ध नाहीत.

✨ गंडमूळ नक्षत्रे आणि शांती

राशिचक्रात जिथे जल-तत्त्वाची राशी संपून अग्नी-तत्त्वाची राशी सुरू होते तिथली सहा नक्षत्रे — अश्विनी, आश्लेषा, मघा, ज्येष्ठा, मूळ, रेवती — «गंडमूळ» (बुध व केतूची नक्षत्रे). यांत जन्मलेल्या बाळासाठी गंडमूळ-शांतीची परंपरा आहे.

शांती जन्माच्या 27व्या दिवशी, तेच नक्षत्र परतल्यावर — 27 विहिरी/तीर्थांचे पाणी व 27 वृक्षांच्या पानांनी अभिषेक; तोपर्यंत वडिलांनी बाळाचे मुख पाहू नये ही लोकरीत. प्रत्येक गंडमूळ जन्म अशुभ नाही — मूळाचा पहिला चरण व ज्येष्ठेचा शेवटचा चरण अधिक दोषपूर्ण, उरलेले चरण अल्प किंवा शुभ फळाचे. एखाद्या दिवशी «गंडमूळ» लिहिले असेल तर त्या दिवशी चंद्र याच सहा नक्षत्रांत आहे असा अर्थ.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

हे देखील पाहा

दिल्लीचे आजचे पंचांग · आजचे चौघडिया · आजचा राहुकाळ · शुभ मुहूर्त (विवाह, गृहप्रवेश…) · या महिन्याची हिंदू दिनदर्शिका · व्रत-सण · रुद्राभिषेक व शिव-मंत्र