🤫 मौनी अमावास्या 2027
पौष अमावास्या (पूर्णिमांत गणनेत माघ अमावास्या) — मौन राहून गंगा-स्नान, पितरांचे तर्पण, तीळ-दान; प्रयागच्या माघ-मेळ्याचा/कुंभाचा सर्वात मोठा स्नान-दिवस.
मौनी अमावास्या ही पौष महिन्याची अमावास्या आहे (पूर्णिमांत गणनेत माघ अमावास्या) — मकर संक्रांतीनंतर सुमारे तीन आठवड्यांनी, वसंत पंचमीच्या पाच दिवस आधी. नाव «मौनी» यासाठी की या दिवशी मौन राहून स्नान-दान करण्याचे विधान आहे — मौनाने मन शुद्ध होते आणि ते वाणीचे तप आहे. असे मानले जाते की या दिवशी गंगाजल अमृत होते; प्रयागराजच्या माघ-मेळ्याचे (आणि कुंभाचे) हे सर्वात मोठे शाही-स्नान आहे.
घरातील स्त्रियांसाठी हा पितरांचा दिवस आहे — तर्पण, तीळ-दान, पिंपळ-पूजा, आणि जितका वेळ शक्य तितके «मौन-व्रत»; खाली या वर्षीची तिथी, स्नानाचा ब्रह्म-मुहूर्त, विधी, साहित्य, कथा, भोजन आणि प्रदेशांतील रिती दिल्या आहेत.
महत्त्व — हे व्रत चा
माघ-स्नानाचा (संपूर्ण माघभर पहाटे स्नान) सर्वात फलदायी दिवस; शास्त्रांत मौनी अमावास्येचे स्नान हजार गंगा-स्नानांच्या बरोबरीचे सांगितले आहे. याच दिवशी मनु ऋषींचा जन्म झाला असे मानतात — «मनु»वरून «मौनी».
अमावास्या ही पितरांची तिथी आहे — तर्पण, पिंडदान/अन्नदानाने पितर तृप्त होतात; कालसर्प/पितृ-दोषाचे उपाय या दिवशी विशेष; शनी-संबंधी दान (तीळ, काळे कापड, तेल) सुद्धा.
मौनाचा नियम: निदान स्नान-पूजा-दान होईपर्यंत बोलू नये (मनात जप); संपूर्ण दिवस मौन ठेवता आले तर उत्तम — घरातील स्त्रीसाठी हा दुर्मीळ शांततेचा दिवसही आहे.
पूजा-पद्धत (टप्प्याटप्प्याने)
ही घरगुती विधी आहे — पहाटे मौन-स्नान, पितृ-तर्पण, दान, पिंपळ-तुळस पूजा; संध्याकाळी दिवा.
- ब्रह्म-मुहूर्तावर (वेळ वर) उठून मौन राहावे; नदी/तलावात (किंवा घरी गंगाजल-तीळ घातलेल्या पाण्याने) स्नान — «ॐ नमो नारायणाय» मनात; सूर्याला अर्घ्य.
- संकल्प (मनात) — «मी मौनी अमावास्येचे स्नान-दान-तर्पण पितरांच्या तृप्तीसाठी व कुटुंब-कल्याणासाठी करते.»
- पितृ-तर्पण: दक्षिणेकडे तोंड करून, तांब्याच्या तांब्यात पाणी-काळे तीळ-दर्भ-अक्षता, पितरांची नावे घेत-घेत तीन-तीन वेळा पाणी — घरातील पुरुषाने करावे, स्त्रियाही करू शकतात (आई/आजीसाठी); पिंपळाच्या झाडाला पाणी-तीळ आणि प्रदक्षिणा.
- दान (सूर्योदयानंतर, दुपारपर्यंत): काळे तीळ, तिळाचे लाडू, गूळ, कांबळे/लोकरीचे कपडे, तूप, धान्य, तेल, चपला-छत्री (शनी) — ब्राह्मण/गरजू/गोशाळा; गाईला हिरवा चारा, कावळ्याला-कुत्र्याला पोळी (पंच-बली).
- घरी विष्णू-लक्ष्मी आणि शिवाची पूजा; तुळशीला पाणी; अमावास्येचे व्रत करणाऱ्या स्त्रियांनी दिवसा फलाहार/एकभुक्त.
- दिवसभर (किंवा जितके शक्य) मौन — वाचन-जप-भजन मनात; क्रोध-कलह नको; मौन सोडायचे असेल तर आधी देवाचे नाव.
- संध्याकाळी तुळशी-वृंदावनाजवळ, पिंपळाखाली आणि मुख्य दारात मोहरीच्या तेलाचा दिवा (पितर व शनीसाठी); अमावास्येच्या रात्री हनुमान-चालीसा किंवा शिव-मंत्र.
- दुसऱ्या दिवशी (प्रतिपदेला) सकाळी नेहमीची दिनचर्या; माघ-स्नानाचा नियम पौर्णिमेपर्यंत चालू.
📿 मौनी अमावास्या कैसे करा — विस्तृत विधि, सामग्री checklist व नियम →
पूजा-सामग्री ची सूची
मुख्य साहित्य तीळ आणि दानाच्या वस्तू — पूजा साधी आहे.
- गंगाजल, काळे तीळ, तांब्याचा तांब्या, दर्भ (असल्यास), अक्षता
- दान: तीळ, तीळ-लाडू, गूळ, कांबळे/लोकरीचे कपडे, तूप, तेल, धान्य, दक्षिणा
- पिंपळ-पूजेसाठी पाणी, तीळ, कुंकू, मौली (नाडा), दिवा
- विष्णू-लक्ष्मी व शिवाचे चित्र, बेलपत्र, तुळस, फुले, धूप-दीप
- मोहरीचे तेल व मातीचे दिवे (संध्याकाळसाठी)
- पंच-बलीसाठी पोळी-गूळ (गाय-कावळा-कुत्रा-मुंगी-देव)
- फलाहाराचे साहित्य, सैंधव मीठ
🛍 पूजा-सामग्री व यंत्र पाहा 🙏 पूजा बुक करा
सूर्योदय, चंद्रोदय, राहुकाळ व चौघड़िया — तुमचे शहर चे अचूक वेळ पासून, निःशुल्क।
पंचांग पाहा →प्रतिज्ञा-कथा
कांचीपुरीतील देवस्वामी ब्राह्मणाच्या कन्येचे — गुणवतीचे — लग्न ठरले; पण ज्योतिषाने सांगितले — सप्तपदीनंतर लगेच तिचा पती मरेल. भाऊ सोमा नावाच्या परटिणीकडे गेला, जिच्याजवळ सोमवार-व्रत आणि पिंपळ-पूजेमुळे पतिव्रतेची शक्ती होती. सोमाने लग्नाला येऊन वराच्या मृत्यूनंतर आपले पुण्य देऊन त्याला जिवंत केले.
📖 मौनी अमावास्या ची पूरी व्रत-कथा पढ़ें →
अमावास्येचे भोजन आणि दानाचे धान्य
मौनी अमावास्येचे भोजन सात्त्विक — तीळ-गूळ, खिचडी; आधी पितरांसाठी/पंच-बलीसाठी काढून ठेवावे, मग कुटुंबाने जेवावे. जे व्रत करतात त्यांनी फलाहार किंवा एकभुक्त.
- तीळ-गुळाचे लाडू, तीळ-तांदळाची खिचडी (उडीद डाळीसह), तूप
- पंच-बली: पहिली पोळी गाईला, कावळ्याला-कुत्र्याला, मुंग्यांना पीठ-साखर — पितरांच्या नावाने
- दानाचे धान्य: कच्चे तांदूळ-डाळ-पीठ-गूळ-तूप-मीठ यांचे गाठोडे (शिधा) ब्राह्मणाला/गरजूला
- व्रत: फळे, दूध, शिंगाड्याचा शिरा; अमावास्येला तांदूळ-धान्य वर्ज्य नाही, पण तामसिक नको
- संध्याकाळी पिंपळ-दिव्यानंतर कुटुंबाचे भोजन
वेगळा-वेगळा इलाक़ों ची रीत
मौनी अमावास्या मुख्यतः उत्तर भारताची; दक्षिण-पश्चिमेत पौष अमावास्येची (पूर्णिमांत गणनेत माघ अमावास्या) स्वतःची रूपे.
दादी-नानी पासून सुनी रीत, कथा, गीत किंवा पकवान — 2-4 पंक्तियाँ; हम पढ़कर तुमचे इलाक़े चे नाव पासून याच पन्ने वर जोड़ेंगे (फ़ोन दिखेगा नाही — सिर्फ़ पूछने चे साठी)।
✅ मिल गेली — पढ़कर 1-2 दिवस मध्ये याच पन्ने वर जोड़ेंगे। धन्यवाद!काही गड़बड़ हुई — नंतर कोशिश करा।⏳ पाठवत आहेक्या करा, क्या न करा
✅ क्या करा
- स्नान ब्रह्म-मुहूर्तावर, निदान स्नान-दान होईपर्यंत मौन
- पितरांचे तर्पण आणि तीळ-दान — या दिवसाचा गाभा
- पिंपळाला पाणी-तीळ आणि प्रदक्षिणा; संध्याकाळी मोहरीच्या तेलाचा दिवा
- कांबळे/लोकरीचे दान — माघाची थंडी
- क्रोध-कलहापासून दूर, मनात जप
❌ क्या न करा
- अमावास्येला नवे काम/खरेदी, प्रवास — परंपरेत वर्ज्य
- मांस-मद्य, तामसिक भोजन, केस-नखे कापणे
- तुळशीची पाने तोडू नयेत
- मौनाच्या नावाखाली घरातील वृद्ध/मुलांची गरज टाळू नये — मौन मनाचे आहे
- घाटावर गर्दीत मुले-वृद्धांना एकटे सोडू नये; खोल पाण्यात जाऊ नये
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मौनी अमावास्या 2027 मध्ये कधी आहे?
वर दिलेली तिथी या वर्षीची पौष अमावास्या (पूर्णिमांत गणनेत माघ अमावास्या) आहे — पंचांग-गणनेनुसार; स्नानाचा ब्रह्म-मुहूर्त व अमावास्या तिथीचा कालावधीही तिथेच.
मौन किती वेळ ठेवावे?
शास्त्र-विधान संपूर्ण दिवसाचे आहे; व्यवहारात सकाळी उठल्यापासून स्नान-पूजा-दान पूर्ण होईपर्यंत (निदान 2-3 तास) मौन; मनात जप. ज्यांना संपूर्ण दिवस ठेवता येईल, त्यांच्यासाठी उत्तम.
स्त्रिया तर्पण करू शकतात का?
होय — ज्यांच्या घरात पुरुष नाहीत किंवा स्वतःच्या आई-वडिलांसाठी, स्त्रिया तर्पण करू शकतात (दर्भाऐवजी अक्षता-तीळ-पाणी); पिंपळ-पूजा आणि दान तर मुख्यतः स्त्रियाच करतात.
या दिवशी शनीचे दानही करतात का?
अमावास्या ही शनीला प्रिय तिथी आहे — काळे तीळ, मोहरीचे तेल, काळे वस्त्र, चपला-छत्री, लोखंड यांचे दान; शनिवारी आली (शनी-अमावास्या) तर विशेष.
मौनी अमावास्या आणि कुंभ यांचा काय संबंध?
प्रयागच्या माघ-मेळ्यात/कुंभात/अर्धकुंभात मौनी अमावास्या हे मुख्य शाही-स्नान आहे — या दिवशी संगमात अमृताचे थेंब उतरतात अशी मान्यता आहे; 2025 च्या महाकुंभात याच दिवशी सर्वात मोठे स्नान झाले.
आपला WhatsApp नंबर लिखिए — प्रत्येक बड़े व्रत-त्योहार पासून एक दिवस आधी तिथी, मुहूर्त आणि सामग्री-सूची चा संदेश मिळेल। मुफ़्त, कभी देखील बंद करून शकते आहेत।
✅ नोंदवले असो गेला — पुढील व्रत पासून एक दिवस आधी संदेश आएगा।काही गड़बड़ हुई — नंतर कोशिश करा।⏳ नोंदवले असो रहा…📲 सहेलियों-परिवार ला WhatsApp वर भेजें
🌎 परदेशात मौनी अमावास्या 2027: अमेरिका · कॅनडा · यूके · ऑस्ट्रेलिया · यूएई · कतार · सौदी अरेबिया · कुवेत · ओमान · बहरीन · सिंगापूर · मलेशिया · न्यूझीलंड · दक्षिण आफ्रिका · मॉरिशस · फिजी · नेदरलँड्स · जर्मनी · आयर्लंड
हे देखील पढ़ें: वसंत पंचमी (5 दिवस नंतर) · मकर संक्रांति · माघ पूर्णिमा · कालसर्प/पितृ-दोष
⚠️ हे वर्णन पारंपारिक पद्धती आणि लोककथांवर आधारित आहे; आपल्या कुटुंबांची प्रथा सर्वोच्च आहे. घाट मेळ्यात सुरक्षा ही सर्वोच्च बाब आहे.
🌐 Read this page in English · ← सर्व उपवास-सण · संपूर्ण उत्सव-दिनदर्शिका