🌙 ସକଟ ଚୌଥ (ତିଲକୁଟ ଚତୁର୍ଥୀ) 2027

ମାଘ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଥୀ — ମାତାମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ-ରକ୍ଷା ବ୍ରତ; ଗଣେଶ ଜୀ ଏବଂ ସକଟ ମାତାଙ୍କ ପୂଜା, ତିଲକୁଟର ଭୋଗ ଏବଂ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ।

ସକଟ ଚୌଥ ହେଉଛି ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ର ଚତୁର୍ଥୀ କୁ ରଖାଯାଇଥିବା ମା'ଙ୍କ ଉପବାସ-ମକର ସଂକ୍ରାଂତି ର କିଛି ଦିନ ପରେ | ଏହାକୁ ତିଲକୁଟ ଚୌଥ, ତିଲ-ଚୌଥ, ସଙ୍କଟା ଚୌଥ, ମାଘୀ ଚତୁର୍ଥୀ ଏବଂ ଲାମ୍ବୋଦର ସଙ୍କଷ୍ଟି ଚତୁର୍ଥୀ ମଧ୍ଯ଼ କୁହାଯାଏ। ମା'ମାନେ ସନ୍ତାନର ଦୀର୍ଘାଯ଼ୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ଯ଼ ଏବଂ ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଦିନସାରା ନିର୍ଜଳା/ଫଳାହାର ଉପବାସ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ଼ରେ ଅର୍ଘ୍ଯ଼ ଦେଇ ରାତିରେ ଖୋଲିଥାନ୍ତି।

ବର୍ଷର ବାରଟି ସଙ୍କଟପୂର୍ଣ୍ଣ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମଧ୍ଯ଼ରୁ ଏହା ସର୍ବବୃହତ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ-ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ମଧ୍ଯ଼ପ୍ରଦେଶ, ରାଜସ୍ଥାନ, ଦିଲ୍ଲୀରେ ଏହାର ସର୍ବାଧିକ ସ୍ୱୀକୃତି ଅଛି | ଏହି ବର୍ଷର ତାରିଖ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ଼ ସମଯ଼, ପଦ୍ଧତି, ସାମଗ୍ରୀ, କାହାଣୀ, ତିଲକୁଟ ତିଆରି କରିବାର ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ସ୍ଥାନର ରୀତିନୀତି ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଛି।

ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି

«ସକତ୍ "= ସଙ୍କଟ-ଏହି ବ୍ରତ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସୁଥିବା ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ସଙ୍କଟକୁ ଏଡ଼ାଇଦେବା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ; କାହାଣୀରେ ସକତ୍ ମାତା ମହାଜନଙ୍କ ପୁଅକୁ ଭଟ୍ଟିରୁ ଜୀବନ୍ତ ବାହାର କରି ଆଣିଥିଲେ। ଏହି ଦିନ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସଙ୍କଟ-ହରାଇବା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ମିଳିଥିଲା-ତେଣୁ ଉଭଯ଼ ଗଣେଶ + ସକତ (ଚୌଥ) ମା'ଙ୍କ ପୂଜା।

ତିଲ ମାସ ହେଉଛି-ତିଲ-ଗୁଡ଼ର ତିଲକୁଟ୍ ଏହି ଉପବାସର ଏକ ପ୍ରସାଦ; ଅନେକ ଘର ତିଲକୁଟର ଏକ "ବକରା" (ତିଲକୁଟର ଆକୃତି) ତିଆରି କରି କାଟିବାର ଏକ ରୀତିନୀତି ପାଳନ କରନ୍ତି (ବଳିଦାନର ପ୍ରତୀକ) | କରୱା ଚୌଥ ଭଳି ଏହି ବ୍ରତ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ଼ (ରାତି ପ୍ରାଯ଼ 8:30-9:30, ଉପରେ ସଠିକ୍ ସମଯ଼) ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ।

ଅହୋଇ ଏବଂ କରୱା ଚୌଥ ସହିତ, ଏହା ମା'ମାନଙ୍କ ତିନୋଟି ବଡ଼ ବ୍ରତ ମଧ୍ଯ଼ରେ ଅଛି; ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳରେ ଏହାକୁ "ଗଣେଶ ଚୌଥ" ମଧ୍ଯ଼ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ନୂତନ ବାହୁର ପ୍ରଥମ ସକଟ୍ ହେଉଛି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର |

ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)

ଏହା ହେଉଛି ଉତ୍ତର-ଭାରତୀଯ଼ ଘରୋଇ ରୀତିନୀତି-ଦିନର ଉପବାସ, ସନ୍ଧ୍ଯ଼ାରେ ଗଣେଶ-ସକତ ମାତା ପୂଜା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ଼ରେ କଥା, ଆରଗ୍ଯ଼ |

1. ସକାଳେ ଗାଧୋଇବା ଦ୍ୱାରା ସଂକଳ୍ପ-"ମୁଁ ସନ୍ତାନର ଦୀର୍ଘାଯ଼ୁ ଏବଂ ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସକଟ ଚୌଥରେ ଉପବାସ କରେ।" ଦିନରେ ଖାଦ୍ଯ଼ ନୁହେଁ; ସ୍ୱଚ୍ଛ କିମ୍ବା ଫଳ-କ୍ଷୀର।
2. ଦିନରେ ତିଲକୁଟ୍ ତିଆରି କରନ୍ତୁ-ତିଲ ଭଜା, ଗୁଡ଼/ଚିନି ସହିତ ସିଝାଇ; କିଛି ଘର ତିଲକୁଟ୍ ବକରା/ପିଣ୍ଡ ତିଆରି କରନ୍ତି | ଅନେକ ଘରେ ପୂଜା ରେ ନୂତନ ମାଟିର ଚୌଥ-ମାତା/ଗଣେଶଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି |
3. ସନ୍ଧ୍ଯ଼ାରେ (ପ୍ରଦୋଷ-କାଲ ରେ) ପୂଜା-ସ୍ଥାନରେ ଏକ କାଠ ପୋଷ୍ଟ, ସେଥିରେ ଏକ ହଳଦିଆ କପଡା; ଗଣେଶଜୀଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି/ଚିତ୍ର, ସକତ ମାତା (ଚୌଥ ମାତା) ଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି; କଳସରେ ପାଣି, ଉପରେ ଦୀପ।
4. ଗଣେଶଜୀଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗ, ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ସିନ୍ଦୁର, ରୋଲି-ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ-ଦୀପ; ସକତ ମାତାଙ୍କୁ ରୋଲି-ଚୁନାରୀ; ଭୋଗ-ତିଲକୁଟ, ତିଲ ଲଡ୍ଡୁ, ଗୁଡ଼, ଚିନି, ମୁଦି, ଆଖୁ, ଶୁଖିଲା ଫଳ; "ଓମ୍ ଗଙ୍ଗ ଗଣପତାଯ଼େ ନାମା" 21 ବାର।
5. ସକତ୍ ଚୌଥର କାହାଣୀ (ତଳେ) ଗୃହର ମହିଳାମାନେ ଏକାଠି ଶୁଣନ୍ତୁ; କାହାଣୀ ସମଯ଼ରେ ହାତରେ ତିଲ-ଗୁଡ଼/ଗହମ ଗ୍ରାଣ୍ଡ; ସାସ୍/ବଡିକୁ ବାଇନା (ତିଲକୁଟ୍, ଫଳ, ଦକ୍ଷିଣ) ଦେଇ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତୁ।
6. ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ଼ (ଉପର ସମଯ଼) ରେ ଛାତ/ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ପାଣି-କ୍ଷୀର-ତିଲରୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଅର୍ଘ୍ଯ଼; ଗଣେଶ-ସକତ ମାତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଇ ତିଲକୁଟ ଭୋଗ |
7. ଅରଘ୍ଯ଼ ପରେ, ତିଲକୁଟ୍ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ; ପ୍ରଥମେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ତିଲକୁଟ୍, ତା'ପରେ ନିଜେ; ଯଦି ଆପଣ ଏକ ବିଲେଇ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଘରର ପୁଅ ଏହାକୁ କାମୁଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ |
8. ରାତିରେ ଗଣେଶ-ଆରତୀ; ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ମଧ୍ଯ଼ରେ ତିଲକୁଟ-ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତୁ।

ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା

ତିଲ-ଗୁଡ଼ ଏବଂ ଗଣେଶ-ସକତ ମାତାଙ୍କ ଆକୃତି-ଏହା ହେଉଛି ମୁଖ୍ଯ଼; ଅବଶିଷ୍ଟ ପୂଜା ର ସରଳ ସାମଗ୍ରୀ |

• ତିଲ (ଧଳା), ଗୁଡ଼/ଚିନି-ତିଲକୁଟ୍ ଏବଂ ଲାଡ଼ୁ; ମୁସ୍ୱାଲ୍/ଓଖାଲି କୁଞ୍ଚନ
• ଗଣେଶଜୀଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି/ଚିତ୍ର, ସକତ୍ (ଚୌଥ) ମାତାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ମୃତ୍ତିକା ଆକୃତି, ପୋଷ୍ଟ, ହଳଦିଆ ପୋଷାକ
• କଳଶ, ଦୀପ (ଘିଅ), ଧୂପ, କପୁର, ଆରତୀ-ଥାଲୀ
• ଦୁରୱା (21 ଗାଁଠି), ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ସିନ୍ଦୁର, ରୋଲି, ଅକ୍ଷତ, ହଳଦୀ, ମୋଲି, ଚୁନ୍ରି (ସକତ ମାତାଙ୍କୁ)
• ଭୋଗଃ ତିଲକୁଟ୍, ତିଲ-ଲାଡୁ, ଗୁଡ଼, ଚିନି, ଶସ୍ଯ଼, ଆଖୁ, ଗାଜର, ବାଦାମ-କାଜୁ
• ଚନ୍ଦ୍ର-ଆର୍ଗ୍ଯ଼ାକୁ ଏକ ତମ୍ବା ବଟ, କ୍ଷୀର-ଜଳ
• ବାଇନାଃ ତିଲକୁଟି, ଫଳ, ଦକ୍ଷିଣ, ପୋଷାକ (ସୋରିଷ ପାଇଁ)
• ସକତ୍ ଚୌଥ୍ଙ୍କ କାହାଣୀ-ପୁସ୍ତକ

🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ

ଉପବାସ-କାହାଣୀ

ଏକ ସହରରେ କୁମ୍ଭୀରମାନେ ଭଟ୍ଟୀ ଲଗାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇନଥିଲା। ରାଜା ପଣ୍ଡିତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ; ସେ କହିଲେ-ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ଥର ଭଟ୍ଟୀରେ ଏକ ପିଲାର ବଳିଦାନ, ଦୋ ତୋ ପାତ୍ର, ସେ ରୋଷେଇ କରିବେ। ସହରର ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ଘରରୁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପାଳି କରି ଭଟ୍ଟୀରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଗୋଟିଏ ଦିନ ଆସିଥିଲା ଜଣେ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁଅଙ୍କ।

ବୃଦ୍ଧ ଜଣକ ସକଟ ଚୌଥରେ ଉପବାସ କରୁଥିଲେ; ସେ ପୁତ୍ରକୁ ଦୁରୱା ଏବଂ ସୁପାରୀ ଦେଇ କହିଥିଲେ-"ସକଟ ମାତା ତେରୀ ରକ୍ଷା କରିବେ", ଏବଂ ଭୋକିଲା ହୋଇ ସାରା ରାତି ମାଆଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସକାଳେ ଭଟ୍ଟି ଖୋଲା ଥିଲା, ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ଯ଼ ଠିକ୍ ବସିଥିଲା, ଏବଂ ପୂର୍ବ ପିଲାମାନେ ମଧ୍ଯ଼ ଜୀବିତ ଫେରିଥିଲେ।

ରାଜା-ନଗର ସକତ୍ ମାତାଙ୍କୁ ଗୌରବ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବଳିଦାନ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେବେଠାରୁ ମାଆମାନେ ସନ୍ତାନର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ମାଘ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଥୀ କୁ ସକଟ ଚୌଥ ରଖନ୍ତି | ଦ୍ୱିତୀଯ଼ କାହାଣୀ ଗଣେଶ-ଚନ୍ଦ୍ର ର-ଚନ୍ଦ୍ର ଲମ୍ବୋଦର ଗଣେଶଙ୍କୁ ପରିହାସ କରିଥିଲେ, ଗଣେଶ ଅଭିଶାପ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା ବ୍ଯ଼କ୍ତି କଳଙ୍କିତ ହେବେ; କ୍ଷମା ପାଇଁ ଗଣେଶ କହିଥିଲେ-କେବଳ ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ଚତୁର୍ଥୀ କୁ ଚନ୍ଦ୍ର-ଦର୍ଶନ ନିଷେଧ କରାଯିବ, ଏବଂ ସଙ୍କଷ୍ଟି ଚତୁର୍ଥୀ କୁ ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଗ୍ଯ଼ ଦ୍ୱାରା ଉପବାସ ପୂରଣ କରାଯିବ।

ତିଲକୁଟ-ଏହି ଉପବାସର ପ୍ରସାଦ (ତିଆରି କରିବାର ପଦ୍ଧତି)

ତିଲକଟ୍:250 ହାଲୁକା ବାଦାମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ନିଆଁରେ 1 ଗ୍ରାମ ଧଳା ତେଲ ମଞ୍ଜି ଭାଜନ୍ତୁ;200 କିଛି ପାଣିରେ ଗ୍ରାମ ଗୁଣ୍ଡ (କିମ୍ବା ଚିନି) ତରଳାଇ ଏକ ଷ୍ଟ୍ରିଙ୍ଗ୍ ସିରପ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ; ତେଲ ମଞ୍ଜି ମିଶାନ୍ତୁ ଏବଂ ଏକ ମୋର୍ଟାରରେ ହାଲୁକା ଭାବରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ (ତେଣୁ «ତିଲକଟ୍»); ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ଘି ଲଗାନ୍ତୁ ଏବଂ ଲଡସ୍ କିମ୍ବା ଫ୍ଲାଟ ଖଣ୍ଡ ତିଆରି କରନ୍ତୁ | ବିହାର-ଗାୟାର ତିଲକଟ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ - ସେଠାରେ ଚିନି-ତେଲ ମଞ୍ଜି ଭୂମିରେ ତିଆରି ହୋଇ ଖରାପ ହୋଇଯାଏ |

• ଭୋଗଃ ତିଲକୁଟ୍, ତିଲ-ଗୁଡ଼ ଲାଡୁ, ଗୁଡ଼, ଚିନି (ସିଝାଇବା), ଶସ୍ଯ଼, ଆଖୁ, ଗାଜର, ଫଳ
• ଉପବାସ ଦିବସଃ ନିର୍ଜଲୀକରଣ କିମ୍ବା ଫଳ-କ୍ଷୀର; ବୃଦ୍ଧ/ଗର୍ଭବତୀ ଫଳ-କ୍ଷୀର ନିଶ୍ଚିତ
• ଉପବାସ ଖୋଲିବା ସମଯ଼ରେଃ ପ୍ରଥମେ ତିଲକୁଟ-ଜଳ, ତା'ପରେ ହାଲୁକା ଖାଦ୍ଯ଼-ଖିଚିଡ଼ି/ଡାଲି-ଚାଉଳ କିମ୍ବା ପୁଡ଼ି-ପନିପରିବା।
• ତିଲକୁଟର ବିଲେଇ (ରାଜସ୍ଥାନ-ମଧ୍ଯ଼ପ୍ରଦେଶ-ଯ଼ୁପିର ଅନେକ ଘର): ତିଲକୁଟର ଆକୃତି, ଘରର ପୁଅ କାଟିଥାଏ, ସମସ୍ତେ ବାଣ୍ଟନ୍ତି-ବଳିର ପ୍ରତୀକ
• ପରଦିନ ତିଲକୁଟ ପଡ଼ୋଶୀ-ସମ୍ପର୍କୀଯ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ଯ଼ରେ-"ସକଟର ପ୍ରସାଦ" ଫେରସ୍ତ କରାଯାଇ ନଥିଲା।

ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି

ସକଟ ହେଉଛି ଉତ୍ତର-କେନ୍ଦ୍ରୀଯ଼ ଭାରତର ଏକ ଉପବାସ; ପୂର୍ବରେ ତିଲକୁଟ, ପଶ୍ଚିମରେ ତିଲ-ଚତୁର୍ଥୀ, ଦକ୍ଷିଣରେ ସଙ୍କଷ୍ଟି।

କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ

ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ

ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ମକର ସଂକ୍ରାଂତି (କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ) · ଅହୋଇ ଅଷ୍ଟମୀ (ମା'ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀଯ଼ ଉପବାସ) · ମୌନୀ ଅମାବସ୍ଯା · ଗଣେଶ-ଆରତୀ

⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି ଓ ଲୋକ-ମାନ୍ୟତା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାରର ରୀତି ସର୍ବୋପରି। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସ୍ଥିତିରେ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।

🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର