🌕 पौर्णिमा व्रत (सत्यनारायण कथा) 2026

पुढची पौर्णिमा कधी आहे — दर महिन्याच्या पौर्णिमेला व्रत, सत्यनारायणाची कथा, चंद्राला अर्घ्य, स्नान-दान; कार्तिक-माघ-वैशाख-गुरुपौर्णिमेसारख्या मोठ्या पौर्णिमांची स्वतंत्र पाने; वर येणाऱ्या 12 पौर्णिमा-तिथी नावांसह.

पौर्णिमा ही प्रत्येक चांद्रमासाची पंधरावी तिथी, जेव्हा चंद्र पूर्ण असतो — वर्षात 12 (अधिकमास असल्यास 13). हा विष्णू-लक्ष्मी आणि चंद्राचा दिवस — घरोघरी सत्यनारायणाची कथा, पौर्णिमेचे व्रत (दिवसभर फलाहार, संध्याकाळी चंद्रदर्शनानंतर पारणे), नदीस्नान, दान; अनेक कुटुंबे दर पौर्णिमेला खीर करून चंद्राला अर्पण करतात.

प्रत्येक पौर्णिमेला स्वतःचे नाव व सण आहे — कार्तिक (देव दिवाळी), माघ (माघी स्नान), फाल्गुन (होळी), चैत्र (हनुमान जयंती), वैशाख (बुद्ध पौर्णिमा), ज्येष्ठ (वट सावित्री/स्नान-पौर्णिमा), आषाढ (गुरुपौर्णिमा), श्रावण (रक्षाबंधन), भाद्रपद (पितृपक्षाचा आरंभ), आश्विन (शरद पौर्णिमा), मार्गशीर्ष (दत्त जयंती), पौष (शाकंभरी) — मोठ्या सणांची स्वतंत्र पाने आहेत, हे पान मासिक पौर्णिमा-व्रत व सत्यनारायण कथेचे आहे. वर पुढच्या पौर्णिमेची तिथी, चंद्रोदय व 12 तिथी; खाली विधी, कथेचे विधान, प्रसाद, प्रदेशोप्रदेशीच्या रीती.

महत्त्व — हे व्रत चा

पौर्णिमेला चंद्र पूर्ण बलवान — मनावर (चंद्र) प्रभाव तीव्र, म्हणून व्रत-संयम व चंद्राला अर्घ्य; विष्णुपूजा व सत्यनारायण कथेचा (स्कंदपुराण, रेवाखंड) सर्वांत शुभ दिवस — कथा कोणत्याही दिवशी करता येते, पण पौर्णिमा व संक्रांत श्रेष्ठ; पौर्णिमेच्या स्नानाचे (गंगा-यमुना-नर्मदा) व दानाचे फळ अनेकपट.

व्रताचा नियम: पौर्णिमा उदया-तिथी किंवा चंद्रोदय-व्यापिनी — उपवास उदया-तिथीच्या दिवशी, सत्यनारायण कथा व चंद्राला अर्घ्य त्या संध्याकाळी जेव्हा चंद्रोदयाच्या वेळी पौर्णिमा असेल (बहुधा तोच दिवस; कधी एक दिवस आधी — वरची यादी उदया-नियमानुसार, तिथी-खिडकी पाहून कथेची संध्याकाळ ठरवा); पारणे चंद्रदर्शनानंतर किंवा दुसऱ्या दिवशी सकाळी.

कुंडलीत चंद्र दुर्बळ/चंद्रदोष (मनाची अशांती, मातृसुखात उणीव) — पौर्णिमेचे व्रत, पांढऱ्या वस्तूंचे दान (दूध-तांदूळ-चांदी-खडीसाखर), «ॐ सों सोमाय नमः», शिवाभिषेक हे उपाय; स्त्रिया संतती-सौभाग्य व घरातील शांतीसाठी करतात; 12 पौर्णिमांचा (एक वर्ष) संकल्प, उद्यापन कार्तिक/माघ पौर्णिमेला.

पूजा-पद्धत (टप्प्याटप्प्याने)

हा मासिक पौर्णिमेचा घरगुती विधी आहे — उपवास, सत्यनारायण कथा (पाच अध्याय), चंद्राला अर्घ्य, पारणे; मोठ्या पौर्णिमांच्या स्वतःच्या रीती त्यांच्या पानांवर.

1. सकाळ: ब्राह्ममुहूर्तावर स्नान (नदीत/घरी गंगाजल घालून), पांढरे/पिवळे वस्त्र; संकल्प — «पौर्णिमा व्रत व सत्यनारायण पूजा, (मनोकामना) हेतू, चंद्रदर्शनानंतर पारणे»; सूर्याला अर्घ्य; विष्णू-लक्ष्मीची पूजा, तुळशीला पाणी.
2. दिवसभर: फलाहार (फळे-दूध-साबुदाणा) किंवा निर्जळी (झेपत असल्यास); दान — अन्न, पांढऱ्या वस्तू (तांदूळ-दूध-साखर-वस्त्र), पाणी; «ॐ नमो भगवते वासुदेवाय»/विष्णुसहस्रनाम; दिवसा झोपू नये.
3. संध्याकाळ (प्रदोष — वरची वेळ) सत्यनारायण कथा: चौरंगावर पिवळे कापड, केळीचे खांब/पाने, कलश (पाणी-आंब्याची पाने-नारळ), सत्यनारायणाचे (विष्णूचे) चित्र/शाळिग्राम; गणपती-नवग्रह पूजन, पंचामृत, तुळशीपत्र, पिवळी फुले; पंजिरी (रवा-तूप-साखर-केळे-तुळस — सव्वा पाव/सव्वा किलो), पंचमेवा, फळे; गुरुजींकडून किंवा स्वतः कथेचे 5 अध्याय; प्रत्येक अध्यायानंतर «सत्यनारायण भगवान की जय»; आरती «जय लक्ष्मीरमणा»; कुटुंबीयांना-शेजाऱ्यांना प्रसाद.
4. चंद्रोदयाला (वरची वेळ) अर्घ्य: चंद्राला पाणी-दूध-अक्षता-फुले, «ॐ सों सोमाय नमः»/«दधिशंखतुषाराभं…», खिरीचा नैवेद्य चांदण्यात (शरद पौर्णिमेला रात्रभर); चंद्रदर्शन.
5. पारणे: चंद्राला अर्घ्य व कथा झाल्यावर प्रसाद (पंजिरी-पंचामृत), मग सात्त्विक जेवण — खीर-पुरी-भाजी; कडक व्रत करणारे दुसऱ्या दिवशी सकाळी (प्रतिपदेला) पारणे करतात.
6. पौर्णिमेचे स्नान व दान: सकाळी/दिवसा तीर्थस्नान (जमल्यास), गाय-ब्राह्मण-गरिबांना दान; पिंपळ/तुळशीला पाणी व दिवा; पितरांचे स्मरण (पौर्णिमा श्राद्ध — भाद्रपद).
7. स्त्रियांची रीत: सुवासिनी चंद्राकडे पती-संततीच्या दीर्घायुष्याची, तर कुमारिका चांगल्या वराची प्रार्थना करतात; मासिक पाळीत कथा नाही (नंतर किंवा पुढच्या पौर्णिमेला); गरोदर स्त्रीसाठी फलाहार व चंद्रदर्शन शुभ.
8. उद्यापन: 12 पौर्णिमा पूर्ण झाल्यावर — सत्यनारायण कथा + हवन, 12 ब्राह्मण/दांपत्यांना भोजन, पांढऱ्या वस्तूंचे दान; कार्तिक किंवा माघ पौर्णिमेला.

📿 पौर्णिमा व्रत (सत्यनारायण कथा) कैसे करा — विस्तृत विधि, सामग्री checklist व नियम →

पूजा-सामग्री ची सूची

सत्यनारायण कथेचे साहित्य + चंद्राला अर्घ्य — प्रत्येक पौर्णिमेची यादी.

• सत्यनारायण/विष्णू-लक्ष्मीचे चित्र किंवा शाळिग्राम, चौरंग, पिवळे कापड, केळीची पाने/खांब, कलश, आंब्याची पाने, नारळ
• पंचामृत (दूध-दही-तूप-मध-साखर), गंगाजल, तुळशीपत्र, पिवळे चंदन, कुंकू, अक्षता, मौली, जानवे, पिवळी फुले-हार
• पंजिरी: रवा, तूप, साखर, केळे, तुळस, पंचमेवा (सव्वा पाव/सव्वा किलो — «सवा»चा नियम); फळे, विडा-सुपारी, दक्षिणा
• दिवा (तुपाचा), धूप, कापूर, आरतीचे ताट, शंख, घंटा; सत्यनारायण कथेची पोथी (5 अध्याय)
• नवग्रह/गणपती पूजन: सुपारी-अक्षता (नवग्रह), हळकुंड; हवन (उद्यापन)
• चंद्राला अर्घ्य: तांब्याचा/चांदीचा तांब्या, पाणी-दूध-अक्षता-फुले; खीर (चांदण्यात)
• दान: तांदूळ-दूध-साखर-पांढरे वस्त्र-चांदी (चंद्र), अन्न-पाणी
• व्रताचा फलाहार: फळे, दूध, साबुदाणा, मखाणे, सैंधव मीठ

🛍 पूजा-सामग्री व यंत्र पाहा 🙏 पूजा बुक करा

प्रतिज्ञा-कथा

सत्यनारायण कथेचे (स्कंदपुराण, रेवाखंड) पाच अध्याय पौर्णिमेला वाचले जातात — कलियुगातील दुःखी माणसांसाठी विष्णूंनी नारदांना हे सोपे व्रत सांगितले: (1) काशीचा दरिद्री ब्राह्मण — वृद्धरूपातील विष्णूंकडून व्रत जाणून श्रीमंत झाला; (2) लाकूडतोड्या — ब्राह्मणाच्या घरी कथेचा प्रसाद घेऊन त्याने व्रत केले, सुखी झाला; (3) राजा उल्कामुख व साधू वाणी — साधूने संततीसाठी व्रताचा नवस केला, कलावती ही कन्या झाली, पण तो व्रत विसरला; (4) साधू व त्याच्या जावयावर चोरीचा खोटा आरोप, कारागृह; कलावतीने कथा ऐकली, पत्नी लीलावतीने व्रत केले — दोघे सुटले; परतताना नावेवर साधूने (दंडी संन्याशाच्या वेषात आलेल्या भगवंतांना) नावेतील धन म्हणजे «वेली-पाने» असे सांगितले — ते धन खरोखरच वेली-पाने झाले, मग क्षमायाचना व व्रताचा संकल्प केल्यावर परत मिळाले; (5) कलावती प्रसाद सोडून पतीला भेटायला धावली — नाव बुडाली, प्रसाद घेऊन परतल्यावर वाचली; राजा तुंगध्वजाने गवळ्यांचा प्रसाद नाकारला — पुत्र-धन गमावले, प्रसाद घेतल्यावर परत मिळाले.

📖 पौर्णिमा व्रत (सत्यनारायण कथा) ची पूरी व्रत-कथा पढ़ें →

पंजिरी, पंचामृत, केळे, खीर — सत्यनारायणाचा प्रसाद व चंद्राची खीर

सत्यनारायणाचा प्रसाद «सवा»च्या नियमाने — सव्वा पाव/सव्वा किलो रव्याची पंजिरी, पंचामृत, केळे-तुळस; चंद्राला खीर (तांदूळ-दूध — पांढरी, चंद्राला प्रिय); व्रताच्या दिवशी फलाहार; पारण्यात खीर-पुरी-भाजी; बंगालमध्ये सत्यनारायणाची «सिन्नी/शिरनी» (कणीक-दूध-केळे-गूळ), महाराष्ट्रात सत्यनारायणाचा «शीरा» (रव्याचा शिरा).

• पंजिरी: सव्वा पाव/किलो रवा तुपात भाजून त्यात पिठीसाखर, केळे (चिरलेले), तुळशीपत्र, पंचमेवा — कथेनंतर पंचामृतासोबत सर्वांना
• पंचामृत (दूध-दही-तूप-मध-साखर + तुळस-गंगाजल) — चरणामृत म्हणून
• खीर (तांदूळ-दूध-केशर-सुका मेवा) — चंद्राला अर्घ्य देताना नैवेद्य, चांदण्यात ठेवा (शरद पौर्णिमेला रात्रभर)
• फळे (केळे अनिवार्य, सफरचंद-डाळिंब-द्राक्षे), खडीसाखर, नारळ, विडा-सुपारी
• पारणे: खीर-पुरी-बटाट्याची भाजी, वरण-भात (पौर्णिमेला भात वर्ज्य नाही — एकादशीसारखे नाही)
• प्रादेशिक: बंगाल — सिन्नी/शिरनी (कणीक-दूध-केळे-गूळ यांचे कच्चे मिश्रण), पायेस; महाराष्ट्र — सत्यनारायणाचा रव्याचा शिरा (सव्वा माप), पुरणपोळी; गुजरात — शिरो-लापसी; दक्षिण — सत्यनारायण पूजेत सपाद-भक्ष्य (सव्वा माप गहू-गूळ-केळे-तूप), पायसम

वेगळा-वेगळा इलाक़ों ची रीत

उत्तरेतील सत्यनारायण कथा, बंगालची सिन्नी, महाराष्ट्राचा शिरा, दक्षिणेतील सपाद-भक्ष्य, तीर्थांवरचे पौर्णिमा-स्नान — प्रत्येक पौर्णिमेची रीत.

क्या करा, क्या न करा

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

📲 सहेलियों-परिवार ला WhatsApp वर भेजें🖼 तिथी-card साझा करा🎉 शुभेच्छा-card

🌎 परदेशात पौर्णिमा व्रत (सत्यनारायण कथा) 2026: अमेरिका · कॅनडा · यूके · ऑस्ट्रेलिया · यूएई · कतार · सौदी अरेबिया · कुवेत · ओमान · बहरीन · सिंगापूर · मलेशिया · न्यूझीलंड · दक्षिण आफ्रिका · मॉरिशस · फिजी · नेदरलँड्स · जर्मनी · आयर्लंड

हे देखील पढ़ें: शरद पूर्णिमा (कोजागरी) · कार्तिक पूर्णिमा (देव दिवाळी) · गुरु पूर्णिमा · अमावस्या (पितृ-स्नान-दान)

⚠️ हे वर्णन पारंपरिक विधी व लोकसमजुतींवर आधारित आहे; आपल्या कुळाची-घराण्याची व प्रदेशाची रीत सर्वोपरी. तिथी दिल्लीच्या सूर्योदय-तिथीनुसार — आपल्या शहराचे पंचांग व चंद्रोदय पडताळून घ्या; ग्रह-उपाय च ज्योतिषातील मान्यता आहे.

🌐 Read this page in English · ← सर्व उपवास-सण · संपूर्ण उत्सव-दिनदर्शिका