🕉 सोमवार व्रत (सावन सोमवार आणि सोळा सोमवार) 2026
पुढील सोमवार व्रत — शिव चा वार; सावन (श्रावण) चे सोमवार सर्वात बड़े, सोलह सोमवार व्रत मनचाहे वर/सुहाग चे साठी; शिवलिंग-अभिषेक, शाम कथा-आरती, एक वेळ भोजन; ऊपर आने वाले सोमवार व सावन-सोमवार ची तिथी।
- सोमवार व्रत (भाद्रपद) सोमवार, 21 सप्टेंबर 2026
- सोमवार व्रत (आश्विन) सोमवार, 28 सप्टेंबर 2026
- सोमवार व्रत (आश्विन) सोमवार, 5 ऑक्टोबर 2026
- सोमवार व्रत (आश्विन) सोमवार, 12 ऑक्टोबर 2026
- सोमवार व्रत (आश्विन) सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
- सोमवार व्रत (आश्विन) सोमवार, 26 ऑक्टोबर 2026
- सोमवार व्रत (कार्तिक) सोमवार, 2 नोव्हेंबर 2026
- सोमवार व्रत (कार्तिक) सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
- सोमवार व्रत (कार्तिक) सोमवार, 16 नोव्हेंबर 2026
- सोमवार व्रत (कार्तिक) सोमवार, 23 नोव्हेंबर 2026
- सोमवार व्रत (मार्गशीर्ष) सोमवार, 30 नोव्हेंबर 2026
- सोमवार व्रत (मार्गशीर्ष) सोमवार, 7 डिसेंबर 2026
सोमवार भगवान शिव (आणि चंद्रमा — «सोम») चा वार आहे। सोमवार व्रत तीन रूपों मध्ये रखा जातो आहे — (1) **सावन (श्रावण) सोमवार**: श्रावण मास चे चार-पाँच सोमवार, जब शिव पृथ्वी वर वास करतात आहेत — कावड़, जलाभिषेक, लाखों ची भीड़; (2) **सोलह सोमवार व्रत**: कोणत्याही देखील शुक्ल-पक्ष चे सोमवार पासून लगातार 16 सोमवार — कन्याओं ला मनचाहा वर, सुहागिनों ला अखंड सौभाग्य (पार्वती ने शिव ला याच पासून पाया); (3) **साधारण सोमवार व्रत** — जीवन-भर किंवा संकल्प पासून प्रत्येक सोमवार।
विधि सरल आहे — सुबह स्नान-शिवलिंग वर जल-बेलपत्र, दिवस मध्ये फलाहार/एक वेळ (कई घर शिवाय नमक), शाम/प्रदोष मध्ये शिव-पार्वती पूजा, सोमवार-कथा, आरती; सावन मध्ये प्रत्येक सोमवार शिवालय-जलाभिषेक व शिवामूठ (महाराष्ट्र)। ऊपर अगले सोमवार ची तिथी व आने वाले सोमवार (सावन चे सोमवार वेगळा लिखे) — रिकामे तिन्ही व्रतों ची विधि, सामग्री, कथा, भोजन व इलाक़ों ची रीत।
महत्त्व — हे व्रत चा
सावन मध्ये शिव: समुद्र-मंथन चा विष श्रावण मध्ये पिया, देवताओं ने जल चढ़ाकर ज्वाला शांत ची — म्हणून सावन मध्ये जलाभिषेक व कावड़; पार्वती ने श्रावण मध्ये तप करून शिव ला पाया; सावन चा प्रत्येक सोमवार शिव-पार्वती-मिलन चा — सुहागिनें हरी चूड़ी-मेहँदी, कन्याएँ वर-हेतु; सावन-सोमवार ची संख्या 4 किंवा 5 (पौर्णिमांत श्रावण मध्ये — उत्तर भारत; अमांत श्रावण मध्ये महाराष्ट्र-गुजरात 15 दिवस नंतर शुरू)।
सोलह सोमवार: शिव-पार्वती ची चौसर-कथा (रिकामे) — पार्वती ची सखी/अमरावती चा पुजारी; 16 सोमवार पूरे असल्याने वर 17वा सोमवार ला उद्यापन — 16 दंपति/ब्राह्मण-भोजन, चूरमा (गेहूँ-घी-गुड़ चा — सोलह सोमवार चा विशिष्ट प्रसाद), शिव-हवन; विवाह-बाधा, पत्रिका मध्ये मंगळ/शनि-विलंब, सुहाग-रक्षा साठी प्रसिद्ध।
चंद्र (सोम) चा वार — मन-शांति, माता-सुख, चंद्र-दोष-शांति (शिव चे मस्तक वर चंद्र); सोमवार ला शिव-पूजा + सफ़ेद वस्तु-दान; सोमवती अमावस्या, सोम प्रदोष व सावन-सोमवार तिन्ही मिलें तर दुर्लभ महायोग।
पूजा-पद्धत (टप्प्याटप्प्याने)
हे सोमवार व्रत ची घरेलू विधि आहे — सुबह अभिषेक, दिवस चा व्रत, शाम पूजा-कथा; सावन-सोमवार व सोलह सोमवार चे अतिरिक्त नियम अंत मध्ये।
- सुबह: स्नान, सफ़ेद/हिरव्या (सावन) वस्त्र; संकल्प — «(सावन/सोलह/साधारण) सोमवार व्रत, (कामना) साठी, एक वेळ/फलाहार, शाम पूजा चे नंतर भोजन»; शिवलिंग वर जल-दूध-बेलपत्र (घर किंवा शिवालय), «ॐ नमः शिवाय» 108।
- दिवस मध्ये: फलाहार (फल-दूध-साबूदाना-मखाना) किंवा एक वेळ भोजन (शिवाय नमक — सोलह सोमवार मध्ये कई रीत); दिवस मध्ये सोना नाही, शिव-नाम जप, शिव-पुराण/रुद्राष्टक पाठ।
- शाम (प्रदोष — ऊपर वेळ) पूजा: शिवलिंग/शिव-पार्वती चित्र — पंचामृत-गंगाजल-अभिषेक, बेलपत्र (3-पत्ती, उल्टा), धतूरा-आक-शमी-भाँग-दूब, सफ़ेद फूल, चंदन-भस्म-अक्षत-जनेऊ; पार्वती ला सुहाग-सामग्री, लाल फूल; गणेश-कार्तिकेय-नंदी स्मरण; धूप-दीप; नैवेद्य — चूरमा (सोलह सोमवार), खीर-हलवा-फल।
- सोमवार-कथा (रिकामे — साहूकार-पुत्र/सोलह सोमवार ची चौसर-कथा/सावन ची कथा) सुनना; शिव-चालीसा, शिव-आरती «ॐ जय शिव ओंकारा», कपूर-आरती; प्रसाद बाँटना।
- भोजन: पूजा चे नंतर एक वेळ सात्विक (चूरमा/खीर/फळ), रात्र मध्ये नाही (कठोर) किंवा फलाहार; पुढील सुबह सामान्य।
- सावन-सोमवार अतिरिक्त: शिवालय जलाभिषेक (गंगाजल — कावड़ ची परंपरा), रुद्राभिषेक (असो सके तर, सावन मध्ये विशेष), शिवामूठ — महाराष्ट्र मध्ये प्रत्येक सावन-सोमवार एक मुट्ठी अनाज (चावल, तिल, मूँग, जौ, सतुआ — क्रम पासून) शिव ला अर्पित, हरी चूड़ी-मेहँदी, झूला; सावन चे अंतिम सोमवार वर उद्यापन-सा दान।
- सोलह सोमवार अतिरिक्त: कोणत्याही शुक्ल-पक्ष चे सोमवार (श्रावण-कार्तिक-मार्गशीर्ष श्रेष्ठ) पासून आरंभ, लगातार 16 सोमवार शिवाय छोड़े (मासिक-धर्म मध्ये पूजा नाही, वर सोमवार मोजणी मध्ये — घर-रीत), प्रत्येक सोमवार चूरमा (गेहूँ-आटा/सूजी-घी-गुड़/शक्कर) चा भोग व वही प्रसाद ग्रहण; 17वा सोमवार उद्यापन — 16 दंपति/ब्राह्मण-भोजन, चूरमा, हवन, दान।
- स्त्री-रीत: कन्याएँ सावन-सोमवार/सोलह सोमवार मनचाहे वर साठी (पार्वती-पूजा विशेष), सुहागिनें पति-दीर्घायु; गर्भवती फलाहार; बुज़ुर्ग एक वेळ सात्विक; व्रत छूटे तर अगले सोमवार पासून मोजणी (सोलह सोमवार मध्ये पुनः आरंभ — कठोर रीत)।
पूजा-सामग्री ची सूची
शिव-अभिषेक + पार्वती-सुहाग + चूरमा + सावन ची शिवामूठ — सोमवार व्रत ची सूची।
- शिवलिंग (पारद/नर्मदेश्वर/मिट्टी — सावन मध्ये पार्थिव शिवलिंग) किंवा शिव-पार्वती चित्र, चौकी, सफ़ेद कपड़ा
- अभिषेक: जल, गंगाजल, दूध, दही, घी, शहद, शक्कर, गन्ने चा रस; रुद्राभिषेक (सावन) — पंडित-सामग्री
- बेलपत्ता (3-पान), धुतुरा, आक, शमी, भांग, दुब, पांढरा फूल (चमेली-कानेर-धुतुरा), लाल फूल (पार्वती).
- चंदन, भस्मा, अक्षत, जनेव, मौली, रोली-हळद-कुमकुम, अत्तर, पान-सुपारी-लवंग.
- पार्वतीः सुहाग-सामग्री (हिरवी चूडी-मेहंदी-बिंदी-सिंदूर-चुनरी-सावन)
- दीपक (घी), धूप, कपूर, आरती-थाली, घंटी-शंख (शंख पासून जल शिव वर नाही)
- नैवेद्य: चूरमा (गेहूँ-आटा/सूजी + घी + गुड़/शक्कर — सोलह सोमवार), खीर, हलवा, फळ (केला-सेब), पंचमेवा, ठंडाई (सावन)
- शिवामूठ (महाराष्ट्र — सावन-सोमवार): चावल, तिल, मूँग, जौ, सतुआ — एक-एक मुट्ठी क्रम पासून
- कथा-पुस्तक (सोमवार-कथा/सोलह सोमवार/शिव-चालीसा), रुद्राक्ष-माला; कावड़ (सावन — गंगाजल लाने साठी)
🛍 पूजा-सामग्री व यंत्र पाहा 🙏 पूजा बुक करा
सूर्योदय, चंद्रोदय, राहुकाळ व चौघड़िया — तुमचे शहर चे अचूक वेळ पासून, निःशुल्क।
पंचांग पाहा →प्रतिज्ञा-कथा
सोलह सोमवार ची कथा: अमरावती (किंवा मंदिर) मध्ये शिव-पार्वती चौसर खेलने बैठे; पार्वती ने पुजारी पासून पूछा «कौन जीतेगा?» — पुजारी ने शिवाय सोचे «शिव» कहा; पार्वती जीतीं, क्रोध मध्ये पुजारी ला कोढ़ी असल्याने चा शाप; अप्सराओं ने पुजारी ला सोलह सोमवार चा व्रत बताया — 16 सोमवार गेहूँ-घी-गुड़ चा चूरमा बनाकर शिव-पूजा, 17वा सोमवार उद्यापन; पुजारी ठीक झाला; पार्वती ने वही व्रत करून रूठे कार्तिकेय ला लौटाया, कार्तिकेय ने बिछड़े मित्र ला, मित्र ने राजकुमारी पासून विवाह (हाथिनी ची माला) — नंतर राजा ने बेटी-दामाद ला किंवा व्रत पासून पाया। सीख — सोलह सोमवार पासून रोग-मुक्ति, मित्र-मिलन, विवाह, संतान।
साहूकार-पुत्र ची सोमवार-कथा: एक निःसंतान साहूकार प्रत्येक सोमवार व्रत करतो; शिव ने पार्वती चे आग्रह वर पुत्र दिया वर वय 12 वर्ष; पुत्र ला मामा चे सोबत काशी भेजा; रास्ते मध्ये राजकुमारी पासून विवाह; काशी मध्ये यज्ञ करतात 12वा वर्ष प्राण गेले — मामा रोया; उधर पासून जातात शिव-पार्वती ने पार्वती चे आग्रह वर त्याला जीवित किया — «सोमवार-व्रती चा पुत्र आहे»; लौटकर राजा ने बेटी-दामाद ला अपनाया, साहूकार ला पुत्र मिला। सीख — सोमवार व्रत संतान व दीर्घायु देतो आहे।
सावन ची कथा: समुद्र-मंथन चा हलाहल शिव ने श्रावण मध्ये पिया, विष ची ज्वाला मध्ये देवताओं-ऋषियों ने गंगाजल चढ़ाया — म्हणून सावन मध्ये जल-अभिषेक व कावड़ (रावण ला पहिला कावड़िया मानते आहेत — बैजनाथ); पार्वती ने श्रावण मध्ये सोमवार-व्रत करून शिव ला वर मध्ये पाया — म्हणून कन्याएँ सावन-सोमवार रखतीं; मरकंडेय ऋषि ची दीर्घायु सोमवार-शिव-पूजा पासून।
चूरमा, खीर, फल-दूध, शिवामूठ, ठंडाई — सोमवार व सावन ची स्वयंपाकघर
सोमवार व्रत मध्ये एक वेळ सात्विक/फलाहार; सोलह सोमवार चा विशिष्ट प्रसाद चूरमा (गेहूँ चे आटे/सूजी ला घी मध्ये भूनकर गुड़-शक्कर); सावन मध्ये खीर-मालपुआ-घेवर-ठंडाई, शिव ला भाँग-दूध-धतूरा (काही रीत), महाराष्ट्र ची शिवामूठ; शिवाय नमक चा भोजन (सोलह सोमवार — कई घर)।
- चूरमा: गेहूँ चा आटा/सूजी (सवा पाव) घी मध्ये सोनेरी भूनें, गुड़/पिसी शक्कर-इलायची-मेवे — शिव ला भोग, नंतर वही प्रसाद व्रती ग्रहण करे (सोलह सोमवार चा नियम)
- खीर (चावल/मखाना), हलवा, मालपुआ, घेवर-फीनी (सावन — राजस्थान-हरियाणा), ठंडाई/भाँग-दूध (शिव ला), पंचामृत
- फलाहार: फळ (केला-सेब-आम-जामुन — सावन), दूध, दही, साबूदाना-खिचड़ी, कुट्टू, मखाना; एक वेळ भोजन शिवाय नमक (कठोर) किंवा सेंधा नमक
- शिवामूठ (महाराष्ट्र — आधी सावन-सोमवार चावल, दूसरे तिल, तीसरे मूँग, चौथे जौ, पाचव्या सतुआ) + उपवास-भोजन साबूदाणा-वरी
- क्षेत्रीय: बिहार-झारखंड (कावड़-देवघर) — कावड़ियों चा सात्विक-लंगर, ठेकुआ; तमिळ (सोमवार/चंद्रवार) — पायसम-वड़ा नंदी ला; गुजरात (श्रावण-सोमवार) — फराळ, सोमनाथ-दर्शन; बंगाल (सोमवार-शिवपूजा) — दूध-बताशा-चिड़ा
- उद्यापन (17वा सोमवार): 16 दंपति/ब्राह्मण ला चूरमा-पूड़ी-सब्ज़ी-खीर, दान
वेगळा-वेगळा इलाक़ों ची रीत
उत्तर ची कावड़ व सावन-सोमवार, महाराष्ट्र ची शिवामूठ, गुजरात चा सोमनाथ, बिहार चा देवघर, दक्षिण चा सोमवार-नंदी — शिव चे वार ची रीतें।
दादी-नानी पासून सुनी रीत, कथा, गीत किंवा पकवान — 2-4 पंक्तियाँ; हम पढ़कर तुमचे इलाक़े चे नाव पासून याच पन्ने वर जोड़ेंगे (फ़ोन दिखेगा नाही — सिर्फ़ पूछने चे साठी)।
✅ मिल गेली — पढ़कर 1-2 दिवस मध्ये याच पन्ने वर जोड़ेंगे। धन्यवाद!काही गड़बड़ हुई — नंतर कोशिश करा।⏳ पाठवत आहेक्या करा, क्या न करा
✅ क्या करा
- सुबह शिवलिंग वर जल-बेलपत्र, शाम प्रदोष मध्ये पूजा-कथा-आरती; «ॐ नमः शिवाय»
- सोलह सोमवार: चूरमा चा भोग व वही प्रसाद, 16 लगातार, 17वा उद्यापन; सावन: शिवामूठ/जलाभिषेक
- एक वेळ सात्विक/फलाहार; शिवाय नमक (सोलह सोमवार — रीत); दिवस मध्ये न सोएँ
- पार्वती-पूजा (मादक पदार्थ) कन्या-मादक पदार्थ; पांढरी वस्तू-देणगी (चंद्र)
- कावड़/मंदिर-यात्रा मध्ये नियम — शुद्धता, नंगे पाँव (रीत), सुरक्षा
❌ क्या न करा
- शिवलिंग वर तुलसी, केतकी, हल्दी, सिंदूर, शंख-जल, नारियल-पानी (काही रीत); कटी बेलपत्री
- सोलह सोमवार मध्ये मध्ये छोड़ना (छूटे तर पुनः आरंभ — कठोर रीत); प्रसाद (चूरमा) शिवाय ग्रहण किए उठना
- सावन मध्ये माँस-मद्य-प्याज़-लहसुन, बैंगन-पत्तेदार साग (चातुर्मास-नियम), बाल-दाढ़ी (काही)
- व्रत-दिन क्रोध-कलह-झूठ; काले वस्त्र (शिव-पूजा मध्ये)
- कावड़ मध्ये नशा-शोर-असुरक्षा; जबरन निर्जला
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सावन चे सोमवार 2026 मध्ये केव्हा-केव्हा आहेत?
ऊपर सूची मध्ये «श्रावण (सावन) सोमवार» लिखी तिथी च सावन चे सोमवार आहेत (पौर्णिमांत श्रावण — उत्तर भारत; 4 किंवा 5); महाराष्ट्र-गुजरात-दक्षिण चा अमांत श्रावण 15 दिवस नंतर शुरू होतो आहे — तेथे चे सोमवार सूची मध्ये अगले (भाद्रपद-कृष्ण वाले) सोमवार असतात आहेत; अधिक मास असो तर «अधिक श्रावण» चे सोमवार वेगळा गिने जातात आहेत।
सोलह सोमवार व्रत केव्हा पासून शुरू करा आणि नियम क्या आहेत?
कोणत्याही शुक्ल-पक्ष चे सोमवार पासून (श्रावण, कार्तिक, मार्गशीर्ष, किंवा सावन चे आधी सोमवार पासून श्रेष्ठ); लगातार 16 सोमवार — सुबह अभिषेक, शाम शिव-पार्वती पूजा, कथा, चूरमा (गेहूँ-घी-गुड़) चा भोग व वही प्रसाद स्वतः खाना (बाँटें देखील), एक वेळ भोजन (कई घर शिवाय नमक); 17वा सोमवार उद्यापन — 16 दंपति/ब्राह्मण-भोजन, हवन, दान; मासिक-धर्म आए तर पूजा घर चा कोणता आणि करे, मोजणी चलती रहे (रीत-भेद)।
क्या सोमवार व्रत मध्ये नमक खा शकता आहेत?
साधारण/सावन सोमवार मध्ये सेंधा नमक चा फलाहार किंवा एक वेळ सात्विक भोजन चलता आहे; सोलह सोमवार मध्ये कई परंपराएँ शिवाय नमक (मीठा — चूरमा-खीर-फल) रखती आहेत; रोगी-गर्भवती सेंधा नमक व फल-दूध — आरोग्य आधी; व्रत चा सार शिव-स्मरण व संयम।
कन्याएँ सावन-सोमवार का रखती आहेत?
पार्वती ने श्रावण मध्ये तप व सोमवार-व्रत करून शिव ला पति-रूप मध्ये पाया — म्हणून कन्याएँ मनचाहे/शिव-जैसे वर साठी सावन चे सोमवार व सोलह सोमवार रखती आहेत; हरी चूड़ी-मेहँदी, पार्वती ला सुहाग-सामग्री; विवाह-विलंब (पत्रिका मध्ये मंगळ/शनि/सप्तम-दोष) मध्ये हे व्रत लोक-प्रसिद्ध उपाय — ज्योतिष-जाँच सोबत।
शिवामूठ क्या आहे?
महाराष्ट्र ची सावन-सोमवार रीत — नवविवाहिता (आधी पाँच साल) प्रत्येक सावन-सोमवार शिवलिंग वर एक मुट्ठी अनाज अर्पित करती आहे — आधी सोमवार चावल, दूसरे तिल, तीसरे मूँग, चौथे जौ, पाचव्या सतुआ; «शिवा शिवा महादेवा…» कहकर; उपवास साबूदाणा-वरी; सौभाग्य-संतान ची कामना।
सोमवार व्रत आणि सोम प्रदोष/सोमवती अमावस्या मध्ये क्या संबंध?
तिन्ही शिव-चंद्र पासून जुड़े — सोमवार व्रत (प्रत्येक सोमवार/सावन/सोलह), सोम प्रदोष (सोमवार ला त्रयोदशी — प्रदोष-काल पूजा), सोमवती अमावस्या (सोमवार ला अमावस्या — पीपल-परिक्रमा); एक च दिवस दोन मिल जाएँ (सावन-सोमवार + सोम प्रदोष) तर महायोग — वही पूजा, फळ कई गुना; ऊपर सूची मध्ये सोमवार, प्रदोष-पन्ने वर प्रदोष, अमावस्या-पन्ने वर सोमवती।
आपला WhatsApp नंबर लिखिए — प्रत्येक बड़े व्रत-त्योहार पासून एक दिवस आधी तिथी, मुहूर्त आणि सामग्री-सूची चा संदेश मिळेल। मुफ़्त, कभी देखील बंद करून शकते आहेत।
✅ नोंदवले असो गेला — अगले व्रत पासून एक दिवस आधी संदेश आएगा।काही गड़बड़ हुई — नंतर कोशिश करा।⏳ नोंदवले असो रहा…📲 सहेलियों-परिवार ला WhatsApp वर भेजें
हे देखील पढ़ें: प्रदोष व्रत (सोम प्रदोष) · महाशिवरात्री · हरिली तीज (सावन) · अमावस्या (सोमवती)
⚠️ हे तपशील पारंपरिक विधि व लोक-मान्यता वर आधारित आहे; आपल्या एकूण-कुटुंब व इलाक़े ची रीत सर्वोपरि आहे। सावन चे सोमवार पौर्णिमांत गणना (उत्तर भारत) पासून — अमांत क्षेत्रों मध्ये 15 दिवस चा अंतर; आरोग्य-स्थिती मध्ये निर्जला न ठेवा।
🌐 Read this page in English · ← सर्व उपवास-सण · संपूर्ण उत्सव-दिनदर्शिका