🌕 ପୂର୍ଣିମା ବ୍ରତ (ସତ୍ୟନାରାୟଣ କଥା) 2026
ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୂର୍ଣିମା କେବେ — ପ୍ରତି ମାସର ପୂର୍ଣିମା ରେ ବ୍ରତ, ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା, ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ, ଦାନ-ସ୍ନାନ; କାର୍ତିକ-ମାଘ-ବୈଶାଖ-ଗୁରୁ ପୂର୍ଣିମା ଭଳି ବଡ଼ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାଗୁଡ଼ିକ ଅଲଗା ପୃଷ୍ଠାରେ; ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା 12 ପୂର୍ଣିମା-ତିଥିଗୁଡ଼ିକ ନାମ ସହିତ।
- ଭାଦ୍ରପଦ ପୂର୍ଣିମା — ଶନିବାର,26 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2026
- ଆଶ୍ବିନ ପୂର୍ଣିମା — ସୋମବାର, 26 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- କାର୍ତିକ ପୂର୍ଣିମା — ମଂଗଲବାର, 24 ନଭେମ୍ବର 2026
- ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ପୂର୍ଣିମା — ବୁଧବାର, 23 ଡିସେମ୍ବର 2026
- ପୌଷ ପୂର୍ଣିମା — ଶୁକ୍ରବାର, 22 ଜାନୁଆରୀ 2027
- ମାଘ ପୂର୍ଣିମା — ଶନିବାର, 20 ଫେବୃଆରୀ 2027
- ଫାଲ୍ଗୁନ ପୂର୍ଣିମା — ସୋମବାର, 22 ମାର୍ଚ୍ଚ 2027
- ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣିମା — ମଂଗଲବାର, 20 ଏପ୍ରିଲ 2027
- ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣିମା — ଗୁରୁବାର, 20 ମଇ 2027
- ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣିମା — ଶୁକ୍ରବାର, 18 ଜୁନ୍ 2027
- ଆଷାଢ ପୂର୍ଣିମା — ରବିବାର, 18 ଜୁଲାଇ 2027
- ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ଣିମା — ମଂଗଲବାର, 17 ଅଗଷ୍ଟ 2027
ପୂର୍ଣିମା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚନ୍ଦ୍ର-ମାସର ପନ୍ଦର ତାରିଖ ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ — ବର୍ଷକୁ 12 (ଅଧିକ ମାସରେ 13)। ଏହା ବିଷ୍ଣୁ-ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିନ — ଘରେ ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା, ପୂର୍ଣିମା-ବ୍ରତ (ଦିନସାରା ଫଳାହାର, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ର-ଦର୍ଶନ ପରେ ପାରଣ), ନଦୀ-ସ୍ନାନ, ଦାନ; ଅନେକ ପରିବାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ଣିମା ରେ ଖିରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ଣିମା ର ନିଜସ୍ୱ ନାମ-ପର୍ବ ଅଛି — କାର୍ତିକ (ଦେବ ଦୀପାବଳୀ), ମାଘ (ମାଘୀ ସ୍ନାନ), ଫାଲ୍ଗୁନ (ହୋଲି), ଚୈତ୍ର (ହନୁମାନ ଜୟନ୍ତୀ), ବୈଶାଖ (ବୁଦ୍ଧ ପୂର୍ଣିମା), ଜ୍ଯେଷ୍ଠ (ବଟ ସାବିତ୍ରୀ/ସ୍ନାନ-ପୂର୍ଣିମା), ଆଷାଢ (ଗୁରୁ ପୂର୍ଣିମା), ଶ୍ରାବଣ (ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ), ଭାଦ୍ରପଦ (ପିତୃ-ପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭ), ଆଶ୍ବିନ (ଶରଦ ପୂର୍ଣିମା), ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ (ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ), ପୌଷ (ଶାକମ୍ଭରୀ) — ବଡ଼ ପର୍ବଗୁଡ଼ିକର ନିଜସ୍ୱ ପୃଷ୍ଠା ଅଛି, ଏହା ମରକତ ମାସିକ ପୂର୍ଣିମା-ବ୍ରତ ଓ ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥାର। ଉପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୂର୍ଣିମା ର ତିଥି, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ଓ 12 ତିଥି; ତଳେ ବିଧି, କଥା-ବିଧାନ, ପ୍ରସାଦ, ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି।
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ପୂର୍ଣିମା ରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପୂର୍ଣ୍ଣ-ବଳୀ — ମନ (ଚନ୍ଦ୍ର) ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ତୀବ୍ର, ତେଣୁ ବ୍ରତ-ସଂଯମ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ; ବିଷ୍ଣୁ-ପୂଜା ଓ ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା (ସ୍କନ୍ଦ-ପୁରାଣ, ରେବା-ଖଣ୍ଡ) ର ସବୁଠାରୁ ଶୁଭ ଦିନ — କଥା ଯେକୌଣସି ଦିନ ହୋଇପାରେ କିନ୍ତୁ ପୂର୍ଣିମା ଓ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପୂର୍ଣିମା-ସ୍ନାନ (ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା-ନର୍ମଦା) ଓ ଦାନର ଫଳ ଅନେକ ଗୁଣ।
ବ୍ରତ-ନିୟମ: ପୂର୍ଣିମା ଉଦୟା-ତିଥି ବା ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ-ବ୍ୟାପିନୀ — ଉପବାସ ଉଦୟା-ତିଥି ଦିନ, ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ ସେହି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଯେବେ ପୂର୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ ହୋଇଥାଏ (ପ୍ରାୟତଃ ସେହି ଦିନ; କେବେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ — ଉପର ତାଲିକାର ଉଦୟା-ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ତିଥି-ଖିଡ଼ିକୀ ଦେଖି କଥାର ସନ୍ଧ୍ୟା ବାଛନ୍ତୁ); ପାରଣ ଚନ୍ଦ୍ର-ଦର୍ଶନ ପରେ ବା ପରଦିନ ସକାଳେ।
କୁଣ୍ଡଳୀ ରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦୁର୍ବଳ/ଚନ୍ଦ୍ର-ଦୋଷ (ମନ-ଅଶାନ୍ତି, ମାତା-ସୁଖରେ କମି) — ପୂର୍ଣିମା-ବ୍ରତ, ଧଳା ବସ୍ତୁ-ଦାନ (କ୍ଷୀର-ଚାଉଳ-ରୂପା-ମିଶ୍ରି), «ଓଁ ସୋଂ ସୋମାୟ ନମଃ», ଶିବ-ଅଭିଷେକ ଉପାୟ; ମହିଳାମାନେ ସନ୍ତାନ-ସୌଭାଗ୍ଯ ଓ ଗୃହ-ଶାନ୍ତି ପାଇଁ; 12 ପୂର୍ଣିମା (ବର୍ଷ) ର ସଂକଳ୍ପ, ଉଦ୍ୟାପନ କାର୍ତିକ/ମାଘ ପୂର୍ଣିମା ରେ।
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ଏହା ମାସିକ ପୂର୍ଣିମା ର ଘରୋଇ ବିଧି — ଉପବାସ, ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା (ପାଞ୍ଚ ଅଧ୍ୟାୟ), ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାରଣ; ବଡ଼ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାଗୁଡ଼ିକର ନିଜସ୍ୱ ରୀତି ସେମାନଙ୍କ ପୃଷ୍ଠାରେ।
- ସକାଳ: ବ୍ରହ୍ମ-ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରେ ସ୍ନାନ (ନଦୀ/ଘରେ ଗଙ୍ଗାଜଳ), ଧଳା/ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର; ସଂକଳ୍ପ — «ପୂର୍ଣିମା ବ୍ରତ ଓ ସତ୍ୟନାରାୟଣ-ପୂଜା, (କାମନା) ପାଇଁ, ଚନ୍ଦ୍ର-ଦର୍ଶନ ପରେ ପାରଣ»; ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଅର୍ଘ୍ୟ; ବିଷ୍ଣୁ-ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା, ତୁଳସୀ-ଜଳ।
- ଦିନ-ସାରା: ଫଳାହାର (ଫଳ-କ୍ଷୀର-ସାବୁଦାନା) କିମ୍ବା ନିର୍ଜଳା (ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ); ଦାନ — ଅନ୍ନ, ଧଳା ବସ୍ତୁ (ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର-ଚିନି-ବସ୍ତ୍ର), ଜଳ; «ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ»/ବିଷ୍ଣୁ-ସହସ୍ରନାମ; ଦିନରେ ଶୋଇବେ ନାହିଁ।
- ସନ୍ଧ୍ୟା (ପ୍ରଦୋଷ — ଉପର ସମୟ) ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା: ଚୌକି ଉପରେ ହଳଦିଆ କପଡ଼ା, କଦଳୀ ଗଛ/ପତ୍ର, କଳସ (ଜଳ-ଆମ୍ବ-ପତ୍ର-ନଡ଼ିଆ), ସତ୍ୟନାରାୟଣ (ବିଷ୍ଣୁ) ଚିତ୍ର/ଶାଳିଗ୍ରାମ; ଗଣେଶ-ନବଗ୍ରହ-ପୂଜନ, ପଞ୍ଚାମୃତ, ତୁଳସୀ-ପତ୍ର, ହଳଦିଆ ଫୁଲ; ପଞ୍ଜୀରୀ (ସୁଜି-ଘିଅ-ଚିନି-କଦଳୀ-ତୁଳସୀ — ସବା ପାଉ/ସବା କିଲୋ), ପଞ୍ଚମେବା, ଫଳ; ପଣ୍ଡିତ କିମ୍ବା ନିଜେ କଥାର 5 ଅଧ୍ୟାୟ; ପ୍ରତି ଅଧ୍ୟାୟରେ «ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଭଗବାନ କୀ ଜଯ»; ଆରତୀ «ଜଯ ଲକ୍ଷ୍ମୀରମଣା»; ପରିବାର-ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ।
- ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ (ଉପରେ ସମୟ) ସମୟରେ ଅର୍ଘ୍ୟ: ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଳ-କ୍ଷୀର-ଅକ୍ଷତ-ଫୁଲ, «ଓଁ ସୋଂ ସୋମାୟ ନମଃ»/«ଦଧିଶଙ୍ଖତୁଷାରାଭଂ…», ଖିରିର ଭୋଗ ଚାନ୍ଦନୀରେ (ଶରଦ ପୂର୍ଣିମା ଉପରେ ରାତିସାରା); ଚନ୍ଦ୍ର-ଦର୍ଶନ।
- ପାରଣ: ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ କଥା ପରେ ପ୍ରସାଦ (ପଞ୍ଜୀରୀ-ପଞ୍ଚାମୃତ), ତା’ପରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ — ଖିରି-ପୁରୀ-ତରକାରୀ; କଠୋର ବ୍ରତଧାରୀ ପରଦିନ ସକାଳେ (ପ୍ରତିପଦା) ପାରଣ।
- ପୂର୍ଣିମା-ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ: ସକାଳ/ଦିନରେ ତୀର୍ଥ-ସ୍ନାନ (ଯଦି ସମ୍ଭବ), ଗାଈ-ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଗରିବଙ୍କୁ ଦାନ; ପିପ୍ପଳ/ତୁଳସୀଙ୍କୁ ଜଳ-ଦୀପ; ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ମରଣ (ପୂର୍ଣିମା-ଶ୍ରାଦ୍ଧ — ଭାଦ୍ରପଦ)।
- ସ୍ତ୍ରୀ-ରୀତି: ସୁହାଗିନୀମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୱାମୀ-ସନ୍ତାନଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ, କନ୍ୟାମାନେ ବର ପାଇଁ; ମାସିକ-ଧର୍ମରେ କଥା ନୁହେଁ (ପରେ ବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୂର୍ଣିମା ରେ); ଗର୍ଭବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ଫଳାହାର ଓ ଚନ୍ଦ୍ର-ଦର୍ଶନ ଶୁଭ।
- ଉଦ୍ୟାପନ: 12 ପୂର୍ଣିମା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ — ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା + ହବନ, 12 ବ୍ରାହ୍ମଣ/ଦମ୍ପତି-ଭୋଜନ, ଧଳା ବସ୍ତୁ-ଦାନ; କାର୍ତିକ କିମ୍ବା ମାଘ ପୂର୍ଣିମା ଉପରେ।
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା ସାମଗ୍ରୀ + ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ଣିମା ର ତାଲିକା।
- ସତ୍ୟନାରାୟଣ/ବିଷ୍ଣୁ-ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚିତ୍ର ବା ଶାଳିଗ୍ରାମ, ଚୌକି, ହଳଦିଆ କପଡ଼ା, କଦଳୀ ପତ୍ର/ଖମ୍ବ, କଳସ, ଆମ୍ବ ପତ୍ର, ନଡ଼ିଆ
- ପଞ୍ଚାମୃତ (କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ-ମହୁ-ଚିନି), ଗଙ୍ଗାଜଳ, ତୁଳସୀ-ପତ୍ର, ହଳଦିଆ ଚନ୍ଦନ, ରୋଲି, ଅକ୍ଷତ, ମୌଳି, ଜନ୍ମେୟ, ହଳଦିଆ ଫୁଲ-ମାଳ
- ପଞ୍ଜୀରୀ: ସୁଜି, ଘିଅ, ଚିନି, କଦଳୀ, ତୁଳସୀ, ପଞ୍ଚମେବା (ସବା ପାଉ/ସବା କିଲୋ — «ସବା» ର ନିୟମ); ଫଳ, ପାନ-ସୁପାରି, ଦକ୍ଷିଣା
- ଦୀପ (ଘିଅ), ଧୂପ, କର୍ପୂର, ଆରତୀ-ଥାଳି, ଶଙ୍ଖ, ଘଣ୍ଟି; ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା ପୁସ୍ତକ (5 ଅଧ୍ୟାୟ)
- ନବଗ୍ରହ/ଗଣେଶ-ପୂଜନ: ସୁପାରି-ଅକ୍ଷତ (ନବଗ୍ରହ), ହଳଦୀ-ଗଣ୍ଠି; ହବନ (ଉଦ୍ୟାପନ)
- ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ: ତମ୍ବା/ରୂପା ଲୋଟା, ଜଳ-କ୍ଷୀର-ଅକ୍ଷତ-ଫୁଲ; ଖିରି (ଜହ୍ନ ଆଲୁଅରେ)
- ଦାନ: ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର-ଚିନି-ଧଳା ବସ୍ତ୍ର-ରୂପା (ଚନ୍ଦ୍ର), ଅନ୍ନ-ଜଳ
- ବ୍ରତ-ଫଳାହାର: ଫଳ, କ୍ଷୀର, ସାବୁଦାନା, ମଖାନା, ସୈନ୍ଧବ ଲୁଣ
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା (ସ୍କନ୍ଦ-ପୁରାଣ, ରେୱା-ଖଣ୍ଡ) ର ପାଞ୍ଚ ଅଧ୍ୟାୟ ପୂର୍ଣିମା କୁ ପଢ଼ାଯାଏ — ନାରଦଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ କଳିଯୁଗର ଦୁଃଖୀ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସରଳ ବ୍ରତ କହିଥିଲେ: (1) କାଶୀର ଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ — ବୃଦ୍ଧ-ରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରତ ଜାଣି ଧନୀ ହେଲେ; (2) କାଠୁରିଆ — ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ କଥା-ପ୍ରସାଦ ପାଇ ବ୍ରତ କଲେ, ସୁଖୀ ହେଲେ; (3) ରାଜା ଉଲ୍କାମୁଖ ଓ ସାଧୁ-ବୈଶ୍ୟ — ସାଧୁ ସନ୍ତାନ-ପାଇଁ ବ୍ରତର ମାନସିକ କଲେ, କନ୍ୟା କଳାବତୀ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରତ ଭୁଲିଗଲେ; (4) ସାଧୁ-ଜ୍ୱାଇଁଙ୍କ ଉପରେ ଚୋରିର ମିଥ୍ୟା ଆରୋପ, କାରାଗାର; କଳାବତୀ କଥା ଶୁଣିଲେ, ପତ୍ନୀ ଲୀଳାବତୀ ବ୍ରତ କଲେ — ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଫେରିବା ବାଟରେ ନୌକାରେ ସାଧୁ ପ୍ରସାଦ-ଧନକୁ «ଲତା-ପତ୍ର» କହିଲେ, ନୌକା ବୁଡ଼ିଗଲା, ପରେ ବ୍ରତରୁ ବଞ୍ଚିଲେ; (5) କଳାବତୀ ପ୍ରସାଦ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ — ନୌକା ବୁଡ଼ିଗଲା, ପ୍ରସାଦ ନେଇ ଫେରିବାରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଲେ; ରାଜା ତୁଙ୍ଗଧ୍ୱଜ ଗୁଆଳଙ୍କ ପ୍ରସାଦକୁ ଅବଜ୍ଞା କଲେ — ପୁତ୍ର-ଧନ ହରାଇଲେ, ପ୍ରସାଦ ନେଇ ପାଇଲେ।
ଶିକ୍ଷା: ସତ୍ୟନାରାୟଣ = ସତ୍ୟ ହିଁ ନାରାୟଣ — ବ୍ରତର ମାନସିକ ଭୁଲିବା, ପ୍ରସାଦର ଅପମାନ/ତ୍ୟାଗ, ମିଛ — ଏଥିରୁ ବିପତ୍ତି; ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ କଥା-ପ୍ରସାଦ-ସତ୍ୟରୁ ସୁଖ; ତେଣୁ ପ୍ରସାଦ (ପଞ୍ଜୀରୀ-କଦଳୀ-ପଞ୍ଚାମୃତ) ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟିବା ଓ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ, କଥା ମଝିରେ ଛାଡ଼ି ଉଠିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା: ଦକ୍ଷ-ଶାପରୁ କ୍ଷୟ ହେଉଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରଭାସରେ ଶିବ ଙ୍କ ଆରାଧନା କଲେ, ଶିବ ତାଙ୍କୁ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରି ପୂର୍ଣିମା କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ — ସେବେଠାରୁ ପୂର୍ଣିମା ରେ ଚନ୍ଦ୍ର-ଶିବ-ପୂଜା; ଚନ୍ଦ୍ରମା ମନ-ମାତା-ଜଳ-ଔଷଧିର ସ୍ୱାମୀ — ପୂର୍ଣିମା-ବ୍ରତରୁ ମନ-ଶାନ୍ତି ଓ ମାତା-ସୁଖ (ଲୋକ-ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷ)।
ପଞ୍ଜୀରୀ, ପଞ୍ଚାମୃତ, କଦଳୀ, ଖିରି — ସତ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଖିରି
ସତ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦ «ସବା» ନିୟମ ଅନୁସାରେ — ସବା ପାଉ/ସବା କିଲୋ ସୁଜିର ପଞ୍ଜୀରୀ, ପଞ୍ଚାମୃତ, କଦଳୀ-ତୁଳସୀ; ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଖିରି (ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର — ଧଳା, ଚନ୍ଦ୍ର-ପ୍ରିୟ); ବ୍ରତ-ଦିନ ଫଳାହାର; ପାରଣରେ ଖିରି-ପୁରୀ-ତରକାରୀ; ବଙ୍ଗଳାରେ ସତ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କ «ସିନ୍ନୀ/ଶିରନୀ» (ଅଟା-କ୍ଷୀର-କଦଳୀ-ଗୁଡ଼), ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସତ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କ «ଶୀରା» (ସୁଜି-ହଲୱା)।
- ପଞ୍ଜୀରୀ: ସବା ପାଉ/କିଲୋ ସୁଜି ଘିଅରେ ଭାଜି ପିସା ଚିନି, କଦଳୀ (କଟା), ତୁଳସୀ-ପତ୍ର, ପଞ୍ଚମେବା — କଥା ପରେ ପଞ୍ଚାମୃତ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ
- ପଞ୍ଚାମୃତ (କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ-ମହୁ-ଚିନି + ତୁଳସୀ-ଗଙ୍ଗାଜଳ) — ଚରଣାମୃତ ରୂପରେ
- ଖିରି (ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର-କେଶର-ମେୱା) — ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ ସହିତ ଭୋଗ, ଚାନ୍ଦିନୀରେ ରଖନ୍ତୁ (ଶରଦ ପୂର୍ଣିମା ରେ ରାତି-ସାରା)
- ଫଳ (କଦଳୀ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ, ସେଓ-ଡାଳିମ୍ବ-ଅଙ୍ଗୁର), ମିଶ୍ରି, ନଡ଼ିଆ, ପାନ-ସୁପାରି
- ପାରଣ: ଖିରି-ପୁରୀ-ଆଳୁ-ତରକାରୀ, ଡାଲି-ଭାତ (ଭାତ ପୂର୍ଣିମା ରେ ବାରଣ ନୁହେଁ — ଏକାଦଶୀ ପରି ନୁହେଁ)
- ଆଞ୍ଚଳିକ: ବଙ୍ଗଳା — ସିନ୍ନି/ଶିରନୀ (ଅଟା-କ୍ଷୀର-କଦଳୀ-ଗୁଡ଼ର କଞ୍ଚା ମିଶ୍ରଣ), ପାୟସ; ମହାରାଷ୍ଟ୍ର — ସତ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କ ସୁଜି-ଶୀରା (ସବା ମାପ), ପୁରଣ-ପୋଲି; ଗୁଜୁରାଟ — ଶୀରୋ-ଲାପସୀ; ଦକ୍ଷିଣ — ସତ୍ୟନାରାୟଣ ପୂଜା ରେ ସପାଦ-ଭକ୍ଷ୍ୟ (ସବା ମାପ ଗହମ-ଗୁଡ଼-କଦଳୀ-ଘିଅ), ପାୟସମ୍
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ଉତ୍ତରର ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା, ବଙ୍ଗଳାର ସିନ୍ନି, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଶୀରା, ଦକ୍ଷିଣର ସପାଦ-ଭକ୍ଷ୍ୟ, ତୀର୍ଥସ୍ଥାନର ପୂର୍ଣିମା-ସ୍ନାନ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ରୀତି।
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- ଉଦୟା-ତିଥି (ଉପରେ ତାଲିକା) ରେ ବ୍ରତ; କଥା ସେହି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଯେତେବେଳେ ପୂର୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ ଥାଏ — ତିଥି-ୱିଣ୍ଡୋ ଦେଖନ୍ତୁ
- ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥାର ପାଞ୍ଚୋଟି ଅଧ୍ୟାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରସାଦ (ପଞ୍ଜିରୀ-ପଞ୍ଚାମୃତ-କଦଳୀ) ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଓ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ
- ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ ଅର୍ଘ୍ୟ (ଉପରେ ସମୟ), ଖିରି ଚାନ୍ଦିନୀରେ; ଧଳା ବସ୍ତୁ-ଦାନ (ଚନ୍ଦ୍ର)
- ତୀର୍ଥ/ଘରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ପିତୃ-ସ୍ମରଣ; ତୁଳସୀ-ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛକୁ ଜଳ
- 12 ପୂର୍ଣିମା ର ସଂକଳ୍ପ → ଉଦ୍ୟାପନ; ରୋଗୀ/ଗର୍ଭବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ଫଳାହାର
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- କଥା ମଝିରେ ଉଠିଯିବା, ପ୍ରସାଦ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା/ଫିଙ୍ଗିବା (କଥାର ଶିକ୍ଷା); ମାନସିକ କରି ଭୁଲିଯିବା
- ପୂର୍ଣିମା ରେ ମାଂସ-ମଦ୍ୟ-ତାମସିକ, କଳହ, ମିଥ୍ୟା; କେଶ-ନଖ କାଟିବା (କିଛି ରୀତି)
- ଚନ୍ଦ୍ର-ଦର୍ଶନ ବିନା ପାରଣ (ବ୍ରତ-ରୂପରେ); ଯଦି ମେଘୁଆ ଆକାଶ ଥାଏ, ତେବେ ସମୟ ପରେ ଦିଗ ଅନୁସାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ
- ପୂର୍ଣିମା ଦିନ ତୁଳସୀ ତୋଳିବା (କିଛି ପରମ୍ପରା — ପୂର୍ବରୁ ତୋଳି ରଖନ୍ତୁ); ଏକାଦଶୀ ଭଳି ଚାଉଳ ବର୍ଜନ ନୁହେଁ, ଭ୍ରମ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ
- ପୂର୍ଣିମା ରାତିରେ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ତୀବ୍ର ଆଲୋକ-କୋଳାହଳ — ଚାନ୍ଦିନୀ-ଶାନ୍ତି ର ଦିନ
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୂର୍ଣିମା କେବେ ଅଛି? 2026 ର ପୂର୍ଣିମା-ତିଥି?
ଉପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୂର୍ଣିମା ର ତିଥି, ତିଥି-ୱିଣ୍ଡୋ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ (ଦିଲ୍ଲୀ) ଏବଂ ଆଗାମୀ 12 ପୂର୍ଣ୍ଣିମାଗୁଡ଼ିକ ମାସ-ନାମ ସହିତ ଦିଆଯାଇଛି — ଉଦୟା-ତିଥି ନିୟମ ଅନୁସାରେ; ଯଦି ପୂର୍ଣିମା ଦୁଇ ଦିନରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ବ୍ରତ ଉଦୟା-ଦିନରେ, ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ ସେହି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଯେତେବେଳେ ପୂର୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ ଥାଏ — ତିଥି-ୱିଣ୍ଡୋରୁ ଦେଖନ୍ତୁ।
ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥା ପୂର୍ଣିମା ରେ ହିଁ କାହିଁକି? ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦିନ ହୋଇପାରିବ କି?
କଥା ଯେକୌଣସି ଶୁଭ ଦିନ ହୋଇପାରେ (ଗୃହ-ପ୍ରବେଶ, ବିବାହ, ଜନ୍ମଦିନ, ମାନସିକ ପୂରଣ) — କିନ୍ତୁ ପୂର୍ଣିମା, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଏକାଦଶୀ ଓ ଗୁରୁବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପୂର୍ଣିମା ଦିନ ବିଷ୍ଣୁ-ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଭୟ ବଳୀ; ମାସିକ କଥାର ସଂକଳ୍ପ ଥିଲେ ପ୍ରତି ପୂର୍ଣିମା ସନ୍ଧ୍ୟାରେ; ପଣ୍ଡିତ ନଥିଲେ ଘରର ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ପଢ଼ିପାରିବେ।
ପଞ୍ଜିରୀ «ସବା» ମାପରେ କାହିଁକି?
ସତ୍ୟନାରାୟଣ-କଥାରେ «ସବା» (ସାଢ଼େ ଏକ) ପ୍ରସାଦ (ସବା ପାଉ/ସବା କିଲୋ/ସବା ପାଞ୍ଚ) — ପୂର୍ଣ୍ଣତାଠାରୁ ସାମାନ୍ୟ ଅଧିକ — କୃତଜ୍ଞତା ଓ ବୃଦ୍ଧି ର ପ୍ରତୀକ; କଥାରେ ସାଧୁ-ବୈଶ୍ୟ ମାନସିକ ଭୁଲି କଷ୍ଟ ପାଇଥିଲେ, ସେଥିପାଇଁ ମାନସିକର ପ୍ରସାଦ ସବା; ପଞ୍ଜିରୀ (ସୁଜି-ଘିଅ-ଚିନି-କଦଳୀ-ତୁଳସୀ) ର ମାପ, ପଞ୍ଚାମୃତ ମଧ୍ୟ ସବା।
ପୂର୍ଣିମା-ବ୍ରତରେ କଣ ଖାଇବେ? ଚାଉଳ ଚଳିବ କି?
ହଁ — ପୂର୍ଣିମା ରେ ଏକାଦଶୀ ପରି ଚାଉଳ-ବର୍ଜନ ନୁହେଁ; ବ୍ରତରେ ଫଳାହାର (ଫଳ-କ୍ଷୀର-ସାବୁଦାନା-ମଖାନା), ଚନ୍ଦ୍ର-ଦର୍ଶନ ପରେ ଖିରି-ପୁରୀ-ତରକାରୀ-ଭାତ; ନିର୍ଜଳା କେବଳ ସୁସ୍ଥ ଓ ସଂକଳ୍ପିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ; ପ୍ରସାଦ (ପଞ୍ଜିରୀ-ପଞ୍ଚାମୃତ) ପ୍ରଥମେ।
ଚନ୍ଦ୍ର-ଦୋଷ ପାଇଁ ପୂର୍ଣିମା ରେ କ’ଣ କରିବେ?
କୁଣ୍ଡଳୀ ରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦୁର୍ବଳ/ପୀଡ଼ିତ (ମନ-ଅଶାନ୍ତି, ନିଦ୍ରାହୀନତା, ମାତୃ-ସୁଖ) — ପୂର୍ଣିମା-ବ୍ରତ, ଚନ୍ଦ୍ର-ଅର୍ଘ୍ୟ, «ଓଁ ସୋଂ ସୋମାୟ ନମଃ» 108, ଧଳା ବସ୍ତୁ (କ୍ଷୀର-ଚାଉଳ-ଚିନି-ରୂପା-ମୁକ୍ତା) ଦାନ, ଶିବ-ଅଭିଷେକ (ଚନ୍ଦ୍ର ଶିବ ଙ୍କ ମସ୍ତକରେ), ମାଆଙ୍କ ସେବା; ମୁକ୍ତା ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁଯାୟୀ; 12 ପୂର୍ଣିମା ର ସଂକଳ୍ପ।
କେଉଁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼?
କାର୍ତିକ (ଦେବ-ଦୀପାବଳି, ଗଙ୍ଗା-ସ୍ନାନ), ମାଘ (ମାଘୀ ସ୍ନାନ), ବୈଶାଖ (ବୁଦ୍ଧ ପୂର୍ଣିମା), ଆଷାଢ (ଗୁରୁ ପୂର୍ଣିମା), ଶ୍ରାବଣ (ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ), ଆଶ୍ବିନ (ଶରଦ/କୋଜାଗରୀ), ଫାଲ୍ଗୁନ (ହୋଲିକା ଦହନ), ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ (ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ), ପୌଷ (ଶାକମ୍ଭରୀ), ଜ୍ଯେଷ୍ଠ (ବଟ ସାବିତ୍ରୀ/ସ୍ନାନ), ଚୈତ୍ର (ହନୁମାନ ଜୟନ୍ତୀ), ଭାଦ୍ରପଦ (ପିତୃ-ପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭ) — ସମସ୍ତଙ୍କର ନିଜ ପୃଷ୍ଠା «ସମ୍ବନ୍ଧିତ» ରେ କିମ୍ବା hub ରେ ଅଛି।
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଶରଦ ପୂର୍ଣିମା (କୋଜାଗରୀ) · କାର୍ତିକ ପୂର୍ଣିମା (ଦେବ ଦୀପାବଳି) · ଗୁରୁ ପୂର୍ଣିମା · ଅମାବସ୍ଯା (ପିତୃ-ସ୍ନାନ-ଦାନ)
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଓ ଲୋକ-ମାନ୍ୟତା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତିନୀତି ସର୍ବୋପରି। ତିଥିଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ-ତିଥି ଅନୁସାରେ — ନିଜ ସହରର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ମିଳାଇ ନିଅନ୍ତୁ; ଗ୍ରହ-ଉପାୟ ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷ-ମାନ୍ୟତା ଅଟେ।
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର