🕉 ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର ଓ ଷୋହଳ ସୋମବାର) 2026
ଆସନ୍ତା ସୋମବାର ବ୍ରତ — ଶିବଙ୍କ ବାର; ଶ୍ରାବଣ ମାସର ସୋମବାରଗୁଡ଼ିକ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଷୋହଳ ସୋମବାର ବ୍ରତ ମନଲାଖି ବର/ଏୟୋତି ପାଇଁ; ଶିବଲିଙ୍ଗ-ଅଭିଷେକ, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ କଥା-ଆରତି, ଥରେ ଭୋଜନ; ଉପରେ ଆସନ୍ତା ସୋମବାର ଓ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାରର ତାରିଖ।
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଆଶ୍ବିନ) — ସୋମବାର, 12 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଆଶ୍ବିନ) — ସୋମବାର, 19 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଆଶ୍ବିନ) — ସୋମବାର, 26 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (କାର୍ତିକ) — ସୋମବାର, 2 ନଭେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (କାର୍ତିକ) — ସୋମବାର, 9 ନଭେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (କାର୍ତିକ) — ସୋମବାର, 16 ନଭେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (କାର୍ତିକ) — ସୋମବାର, 23 ନଭେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ) — ସୋମବାର, 30 ନଭେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ) — ସୋମବାର, 7 ଡିସେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ) — ସୋମବାର, 14 ଡିସେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ) — ସୋମବାର, 21 ଡିସେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ପୌଷ) — ସୋମବାର, 28 ଡିସେମ୍ବର 2026
ସୋମବାର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ (ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ — «ସୋମ») ବାର। ସୋମବାର ବ୍ରତ ତିନି ରୂପରେ ରଖାଯାଏ — (1) **ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର**: ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଚାରି-ପାଞ୍ଚଟି ସୋମବାର, ଯେତେବେଳେ ଶିବ ପୃଥିବୀରେ ବାସ କରନ୍ତି — କାଉଡ଼, ଜଳାଭିଷେକ, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ଼; (2) **ଷୋହଳ ସୋମବାର ବ୍ରତ**: ଯେକୌଣସି ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ସୋମବାରଠାରୁ ଲଗାତାର 16 ସୋମବାର — କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ମନଲାଖି ବର, ସଧବାମାନଙ୍କୁ ଅଖଣ୍ଡ ସୌଭାଗ୍ୟ (ପାର୍ବତୀ ଏହି ବ୍ରତରେ ଶିବଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ); (3) **ସାଧାରଣ ସୋମବାର ବ୍ରତ** — ଜୀବନସାରା ବା ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇ ପ୍ରତି ସୋମବାର।
ବିଧି ସରଳ — ସକାଳେ ସ୍ନାନ ପରେ ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଜଳ-ବେଲପତ୍ର, ଦିନରେ ଫଳାହାର/ଥରେ ଭୋଜନ (ଅନେକ ଘରେ ଲୁଣ ବିନା), ସନ୍ଧ୍ୟା/ପ୍ରଦୋଷରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପୂଜା, ସୋମବାର-କଥା, ଆରତି; ଶ୍ରାବଣରେ ପ୍ରତି ସୋମବାର ଶିବାଳୟରେ ଜଳାଭିଷେକ ଓ ଶିବାମୁଠ (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର)। ଉପରେ ଆସନ୍ତା ସୋମବାରର ତାରିଖ ଓ ଆଗାମୀ ସୋମବାରଗୁଡ଼ିକ (ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର ଅଲଗା ଲେଖାଯାଇଛି) — ତଳେ ତିନି ବ୍ରତର ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା, ଭୋଜନ ଓ ଅଞ୍ଚଳ-ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି।
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ଶ୍ରାବଣରେ ଶିବ: ସମୁଦ୍ର-ମନ୍ଥନର ବିଷ ଶିବ ଶ୍ରାବଣରେ ପାନ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ଜଳ ଢାଳି ତାଙ୍କ ଜ୍ୱାଳା ଶାନ୍ତ କଲେ — ସେଥିପାଇଁ ଶ୍ରାବଣରେ ଜଳାଭିଷେକ ଓ କାଉଡ଼; ପାର୍ବତୀ ଶ୍ରାବଣରେ ତପସ୍ୟା କରି ଶିବଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ; ଶ୍ରାବଣର ପ୍ରତି ସୋମବାର ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ମିଳନର — ସଧବାମାନେ ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି-ମେହେନ୍ଦି, କନ୍ୟାମାନେ ବର ପାଇଁ; ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାରର ସଂଖ୍ୟା 4 ବା 5 (ପୂର୍ଣ୍ଣିମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣରେ — ଉତ୍ତର ଭାରତ; ଅମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୁଜରାଟରେ 15 ଦିନ ପରେ ଆରମ୍ଭ)।
ଷୋହଳ ସୋମବାର: ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପଶା-ଖେଳର କଥା (ତଳେ) — ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସଖୀ/ଅମରାବତୀର ପୂଜାରୀ; 16 ସୋମବାର ପୂରା ହେଲେ 17ତମ ସୋମବାରରେ ଉଦ୍ୟାପନ — 16 ଦମ୍ପତି/ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭୋଜନ, ଚୁରମା (ଗହମ-ଘିଅ-ଗୁଡ଼ର — ଷୋହଳ ସୋମବାରର ବିଶେଷ ପ୍ରସାଦ), ଶିବ-ହୋମ; ବିବାହ-ବାଧା, କୁଣ୍ଡଳୀରେ ମଙ୍ଗଳ/ଶନି ଜନିତ ବିଳମ୍ବ ଓ ଏୟୋତି-ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଚନ୍ଦ୍ର (ସୋମ)ଙ୍କ ବାର — ମନର ଶାନ୍ତି, ମାତୃ-ସୁଖ, ଚନ୍ଦ୍ର-ଦୋଷ ଶାନ୍ତି (ଶିବଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ର); ସୋମବାର ଶିବ-ପୂଜା ସହ ଧଳା ଜିନିଷର ଦାନ; ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାରରେ ସୋମବତୀ ଅମାବାସ୍ୟା ବା ସୋମ ପ୍ରଦୋଷ ପଡ଼ିଲେ ଦୁର୍ଲଭ ମହାଯୋଗ (ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ପଡ଼ିପାରନ୍ତି ନାହିଁ)।
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ଏହା ସୋମବାର ବ୍ରତର ଘରୋଇ ବିଧି — ସକାଳେ ଅଭିଷେକ, ଦିନସାରା ବ୍ରତ, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପୂଜା-କଥା; ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ଓ ଷୋହଳ ସୋମବାରର ଅତିରିକ୍ତ ନିୟମ ଶେଷରେ।
- ସକାଳ: ସ୍ନାନ, ଧଳା/ସବୁଜ (ଶ୍ରାବଣରେ) ବସ୍ତ୍ର; ସଙ୍କଳ୍ପ — «(ଶ୍ରାବଣ/ଷୋହଳ/ସାଧାରଣ) ସୋମବାର ବ୍ରତ, (କାମନା) ପାଇଁ, ଥରେ ଭୋଜନ/ଫଳାହାର, ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ପରେ ଭୋଜନ»; ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଜଳ-କ୍ଷୀର-ବେଲପତ୍ର (ଘରେ ବା ଶିବାଳୟରେ), «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ» 108 ଥର।
- ଦିନରେ: ଫଳାହାର (ଫଳ-କ୍ଷୀର-ସାଗୁ-ମଖାନା) ବା ଥରେ ଭୋଜନ (ଲୁଣ ବିନା — ଷୋହଳ ସୋମବାରରେ ଅନେକ ରୀତି); ଦିନରେ ଶୋଇବା ନାହିଁ, ଶିବ-ନାମ ଜପ, ଶିବ-ପୁରାଣ/ରୁଦ୍ରାଷ୍ଟକ ପାଠ।
- ସନ୍ଧ୍ୟା (ପ୍ରଦୋଷ — ସମୟ ଉପରେ) ପୂଜା: ଶିବଲିଙ୍ଗ/ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଚିତ୍ର — ପଞ୍ଚାମୃତ-ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଅଭିଷେକ, ବେଲପତ୍ର (3 ପତ୍ରିଆ, ଓଲଟା), ଦୁଦୁରା-ଅରଖ-ଶମୀ-ଭାଙ୍ଗ-ଦୁବ, ଧଳା ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ-ଭସ୍ମ-ଅକ୍ଷତ-ପଇତା; ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏୟୋତି-ସାମଗ୍ରୀ, ନାଲି ଫୁଲ; ଗଣେଶ-କାର୍ତ୍ତିକେୟ-ନନ୍ଦୀଙ୍କ ସ୍ମରଣ; ଧୂପ-ଦୀପ; ନୈବେଦ୍ୟ — ଚୁରମା (ଷୋହଳ ସୋମବାର), କ୍ଷୀରି-ହାଲୁଆ-ଫଳ।
- ସୋମବାର-କଥା (ତଳେ — ସାହୁକାର-ପୁଅ/ଷୋହଳ ସୋମବାରର ପଶା-କଥା/ଶ୍ରାବଣର କଥା) ଶୁଣିବା; ଶିବ-ଚାଳିସା, ଶିବ-ଆରତି «ଓଁ ଜୟ ଶିବ ଓଙ୍କାରା», କର୍ପୂର-ଆରତି; ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟିବା।
- ଭୋଜନ: ପୂଜା ପରେ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ (ଚୁରମା/କ୍ଷୀରି/ଫଳ), ରାତିରେ ନୁହେଁ (କଠୋର) ବା ଫଳାହାର; ପରଦିନ ସକାଳୁ ସାଧାରଣ ଭୋଜନ।
- ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାରର ଅତିରିକ୍ତ: ଶିବାଳୟରେ ଜଳାଭିଷେକ (ଗଙ୍ଗାଜଳ — କାଉଡ଼ର ପରମ୍ପରା), ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ (ସମ୍ଭବ ହେଲେ, ଶ୍ରାବଣରେ ବିଶେଷ), ଶିବାମୁଠ — ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପ୍ରତି ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ଗୋଟିଏ ମୁଠା ଶସ୍ୟ (ଚାଉଳ, ତିଳ, ମୁଗ, ଯଅ, ଛତୁଆ — କ୍ରମରେ) ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ, ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି-ମେହେନ୍ଦି, ଦୋଳି; ଶ୍ରାବଣର ଶେଷ ସୋମବାରରେ ଉଦ୍ୟାପନ ଭଳି ଦାନ।
- ଷୋହଳ ସୋମବାରର ଅତିରିକ୍ତ: କୌଣସି ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ସୋମବାର (ଶ୍ରାବଣ-କାର୍ତ୍ତିକ-ମାର୍ଗଶିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ)ରୁ ଆରମ୍ଭ, ଲଗାତାର 16 ସୋମବାର ନ ଛାଡ଼ି (ରଜସ୍ୱଳା ସମୟରେ ପୂଜା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ସୋମବାରଟି ଗଣାଯାଏ — ଘର-ରୀତି), ପ୍ରତି ସୋମବାର ଚୁରମା (ଗହମ ଅଟା/ସୁଜି-ଘିଅ-ଗୁଡ଼/ଚିନି)ର ଭୋଗ ଓ ସେହି ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ; 17ତମ ସୋମବାରରେ ଉଦ୍ୟାପନ — 16 ଦମ୍ପତି/ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭୋଜନ, ଚୁରମା, ହୋମ, ଦାନ।
- ସ୍ତ୍ରୀ-ରୀତି: କନ୍ୟାମାନେ ମନଲାଖି ବର ପାଇଁ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର/ଷୋହଳ ସୋମବାର (ପାର୍ବତୀ-ପୂଜା ବିଶେଷ), ସଧବାମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ; ଗର୍ଭବତୀ ଫଳାହାର; ବୟସ୍କମାନେ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ; ବ୍ରତ ଛୁଟିଗଲେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୋମବାରରୁ ଗଣନା (ଷୋହଳ ସୋମବାରରେ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ — କଠୋର ରୀତି)।
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ଶିବ-ଅଭିଷେକ + ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଏୟୋତି-ସାମଗ୍ରୀ + ଚୁରମା + ଶ୍ରାବଣର ଶିବାମୁଠ — ସୋମବାର ବ୍ରତର ତାଲିକା।
- ଶିବଲିଙ୍ଗ (ପାରଦ/ନର୍ମଦେଶ୍ୱର/ମାଟି — ଶ୍ରାବଣରେ ପାର୍ଥିବ ଶିବଲିଙ୍ଗ) ବା ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଚିତ୍ର, ପୀଢ଼ା, ଧଳା କପଡ଼ା
- ଅଭିଷେକ: ଜଳ, ଗଙ୍ଗାଜଳ, କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ, ଚିନି, ଆଖୁ ରସ; ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ (ଶ୍ରାବଣ) — ପଣ୍ଡିତଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ ସାମଗ୍ରୀ
- ବେଲପତ୍ର (3 ପତ୍ରିଆ), ଦୁଦୁରା, ଅରଖ, ଶମୀ, ଭାଙ୍ଗ, ଦୁବ, ଧଳା ଫୁଲ (ଚମେଲି-କନିଅର-ଦୁଦୁରା), ନାଲି ଫୁଲ (ପାର୍ବତୀ)
- ଚନ୍ଦନ, ଭସ୍ମ, ଅକ୍ଷତ, ପଇତା, ମୌଳୀ, ରୋଲି-ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ, ଅତର, ପାନ-ଗୁଆ-ଲବଙ୍ଗ
- ପାର୍ବତୀ: ଏୟୋତି-ସାମଗ୍ରୀ (ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି-ମେହେନ୍ଦି-ବିନ୍ଦି-ସିନ୍ଦୂର-ଚୁନରୀ — ଶ୍ରାବଣ)
- ଦୀପ (ଘିଅ), ଧୂପ, କର୍ପୂର, ଆରତି-ଥାଳି, ଘଣ୍ଟି-ଶଙ୍ଖ (ଶଙ୍ଖରେ ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଜଳ ନୁହେଁ)
- ନୈବେଦ୍ୟ: ଚୁରମା (ଗହମ ଅଟା/ସୁଜି + ଘିଅ + ଗୁଡ଼/ଚିନି — ଷୋହଳ ସୋମବାର), କ୍ଷୀରି, ହାଲୁଆ, ଫଳ (କଦଳୀ-ସେଓ), ପଞ୍ଚମେୱା, ଠଣ୍ଡାଇ (ଶ୍ରାବଣ)
- ଶିବାମୁଠ (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର — ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର): ଚାଉଳ, ତିଳ, ମୁଗ, ଯଅ, ଛତୁଆ — କ୍ରମରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ମୁଠା
- କଥା-ବହି (ସୋମବାର-କଥା/ଷୋହଳ ସୋମବାର/ଶିବ-ଚାଳିସା), ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ-ମାଳା; କାଉଡ଼ (ଶ୍ରାବଣ — ଗଙ୍ଗାଜଳ ଆଣିବା ପାଇଁ)
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ଷୋହଳ ସୋମବାରର କଥା: ଅମରାବତୀ (ବା ଏକ ମନ୍ଦିର)ରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପଶା ଖେଳିବାକୁ ବସିଲେ; ପାର୍ବତୀ ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ «କିଏ ଜିତିବେ?» — ପୂଜାରୀ ନ ଭାବି «ଶିବ» କହିଦେଲେ; ପାର୍ବତୀ ଜିତିଲେ, ରାଗରେ ପୂଜାରୀଙ୍କୁ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେବାର ଶାପ ଦେଲେ; ଅପ୍ସରାମାନେ ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ଷୋହଳ ସୋମବାର ବ୍ରତ କହିଲେ — 16 ସୋମବାର ଗହମ-ଘିଅ-ଗୁଡ଼ର ଚୁରମା ତିଆରି କରି ଶିବ-ପୂଜା, 17ତମ ସୋମବାରରେ ଉଦ୍ୟାପନ; ପୂଜାରୀ ସୁସ୍ଥ ହେଲେ; ପାର୍ବତୀ ସେହି ବ୍ରତ କରି ଅଭିମାନୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିଲେ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ହଜିଯାଇଥିବା ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ, ବନ୍ଧୁଙ୍କର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ସହ ବିବାହ ହେଲା (ହସ୍ତିନୀ ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ମାଳା ପକାଇଲା) — ପରେ ରାଜା ଏହି ବ୍ରତରୁ ଝିଅ-ଜୋଇଁଙ୍କୁ ଫେରିପାଇଲେ। ଶିକ୍ଷା — ଷୋହଳ ସୋମବାରରୁ ରୋଗମୁକ୍ତି, ବନ୍ଧୁ-ମିଳନ, ବିବାହ, ସନ୍ତାନ।
ସାହୁକାର-ପୁଅର ସୋମବାର-କଥା: ଜଣେ ନିଃସନ୍ତାନ ସାହୁକାର ପ୍ରତି ସୋମବାର ବ୍ରତ କରୁଥିଲେ; ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଶିବ ପୁଅ ଦେଲେ କିନ୍ତୁ ଆୟୁ 12 ବର୍ଷ; ପୁଅକୁ ମାମୁଁଙ୍କ ସହ କାଶୀ ପଠାଗଲା; ବାଟରେ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ସହ ବିବାହ; କାଶୀରେ ଯଜ୍ଞ କରୁ କରୁ 12ତମ ବର୍ଷରେ ପ୍ରାଣ ଗଲା — ମାମୁଁ କାନ୍ଦିଲେ; ସେହି ବାଟ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ଶିବ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ତାକୁ ବଞ୍ଚାଇଲେ — «ସୋମବାର-ବ୍ରତୀର ପୁଅ»; ଫେରିବା ପରେ ରାଜା ଝିଅ-ଜୋଇଁଙ୍କୁ ଆପଣାଇଲେ, ସାହୁକାର ପୁଅକୁ ଫେରିପାଇଲେ। ଶିକ୍ଷା — ସୋମବାର ବ୍ରତ ସନ୍ତାନ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦିଏ।
ଶ୍ରାବଣର କଥା: ସମୁଦ୍ର-ମନ୍ଥନର ହଳାହଳ ଶିବ ଶ୍ରାବଣରେ ପାନ କଲେ, ବିଷର ଜ୍ୱାଳାରେ ଦେବତା-ଋଷିମାନେ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଢାଳିଲେ — ସେଥିପାଇଁ ଶ୍ରାବଣରେ ଜଳାଭିଷେକ ଓ କାଉଡ଼ (ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ କାଉଡ଼ିଆ ମାନନ୍ତି — ବୈଦ୍ୟନାଥ); ପାର୍ବତୀ ଶ୍ରାବଣରେ ସୋମବାର-ବ୍ରତ କରି ଶିବଙ୍କୁ ବର ରୂପେ ପାଇଲେ — ସେଥିପାଇଁ କନ୍ୟାମାନେ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ରଖନ୍ତି; ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷିଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ସୋମବାର-ଶିବପୂଜାରୁ।
ଚୁରମା, କ୍ଷୀରି, ଫଳ-କ୍ଷୀର, ଶିବାମୁଠ, ଠଣ୍ଡାଇ — ସୋମବାର ଓ ଶ୍ରାବଣର ରୋଷେଇ
ସୋମବାର ବ୍ରତରେ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ/ଫଳାହାର; ଷୋହଳ ସୋମବାରର ବିଶେଷ ପ୍ରସାଦ ଚୁରମା (ଗହମ ଅଟା/ସୁଜିକୁ ଘିଅରେ ଭାଜି ଗୁଡ଼-ଚିନି); ଶ୍ରାବଣରେ କ୍ଷୀରି-ମାଲପୁଆ-ଘେବର-ଠଣ୍ଡାଇ, ଶିବଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗ-କ୍ଷୀର-ଦୁଦୁରା (କେତେକ ରୀତି), ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଶିବାମୁଠ; ଲୁଣ ବିନା ଭୋଜନ (ଷୋହଳ ସୋମବାର — ଅନେକ ଘରେ)।
- ଚୁରମା: ଗହମ ଅଟା/ସୁଜି (ସୱା ପାଉ) ଘିଅରେ ସୁନେଲି ହେବା ଯାଏ ଭାଜନ୍ତୁ, ଗୁଡ଼/ଗୁଣ୍ଡ ଚିନି-ଅଳେଇଚ-ମେୱା — ଶିବଙ୍କୁ ଭୋଗ, ତା’ପରେ ସେହି ପ୍ରସାଦ ବ୍ରତୀ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ (ଷୋହଳ ସୋମବାରର ନିୟମ)
- କ୍ଷୀରି (ଚାଉଳ/ମଖାନା), ହାଲୁଆ, ମାଲପୁଆ, ଘେବର-ଫେଣି (ଶ୍ରାବଣ — ରାଜସ୍ଥାନ-ହରିୟାଣା), ଠଣ୍ଡାଇ/ଭାଙ୍ଗ-କ୍ଷୀର (ଶିବଙ୍କୁ), ପଞ୍ଚାମୃତ
- ଫଳାହାର: ଫଳ (କଦଳୀ-ସେଓ-ଆମ୍ବ-ଜାମୁ — ଶ୍ରାବଣ), କ୍ଷୀର, ଦହି, ସାଗୁ-ଖେଚୁଡ଼ି, କୁଟୁ, ମଖାନା; ଥରେ ଭୋଜନ ଲୁଣ ବିନା (କଠୋର) ବା ସୈନ୍ଧବ ଲୁଣରେ
- ଶିବାମୁଠ (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର — ପ୍ରଥମ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ଚାଉଳ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ତିଳ, ତୃତୀୟରେ ମୁଗ, ଚତୁର୍ଥରେ ଯଅ, ପଞ୍ଚମରେ ଛତୁଆ) + ଉପବାସ-ଭୋଜନ ସାବୁଦାଣା-ୱରୀ
- ଆଞ୍ଚଳିକ: ବିହାର-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ (କାଉଡ଼-ଦେଓଘର) — କାଉଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଲଙ୍ଗର, ଠେକୁଆ; ତାମିଲ (ସୋମବାର/ଚନ୍ଦ୍ରବାର) — ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ପାୟସମ-ବଡ଼ା; ଗୁଜରାଟ (ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର) — ଫରାଳ, ସୋମନାଥ-ଦର୍ଶନ; ବଙ୍ଗ (ସୋମବାର-ଶିବପୂଜା) — କ୍ଷୀର-ବତାସା-ଚୁଡ଼ା
- ଉଦ୍ୟାପନ (17ତମ ସୋମବାର): 16 ଦମ୍ପତି/ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚୁରମା-ପୁରି-ତରକାରି-କ୍ଷୀରି, ଦାନ
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ଉତ୍ତରର କାଉଡ଼ ଓ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଶିବାମୁଠ, ଗୁଜରାଟର ସୋମନାଥ, ବିହାରର ଦେଓଘର, ଦକ୍ଷିଣର ସୋମବାର-ନନ୍ଦୀ — ଶିବଙ୍କ ବାରର ରୀତି।
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- ସକାଳେ ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଜଳ-ବେଲପତ୍ର, ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରଦୋଷରେ ପୂଜା-କଥା-ଆରତି; «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ»
- ଷୋହଳ ସୋମବାର: ଚୁରମାର ଭୋଗ ଓ ସେହି ପ୍ରସାଦ, ଲଗାତାର 16, 17ତମରେ ଉଦ୍ୟାପନ; ଶ୍ରାବଣ: ଶିବାମୁଠ/ଜଳାଭିଷେକ
- ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ/ଫଳାହାର; ଲୁଣ ବିନା (ଷୋହଳ ସୋମବାର — ରୀତି); ଦିନରେ ଶୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ
- କନ୍ୟା-ସଧବାମାନେ ପାର୍ବତୀ-ପୂଜା (ଏୟୋତି-ସାମଗ୍ରୀ); ଧଳା ଜିନିଷ ଦାନ (ଚନ୍ଦ୍ର)
- କାଉଡ଼/ମନ୍ଦିର-ଯାତ୍ରାରେ ନିୟମ — ଶୁଦ୍ଧତା, ଖାଲି ପାଦ (ରୀତି), ସୁରକ୍ଷା
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ତୁଳସୀ, କେତକୀ, ହଳଦୀ, ସିନ୍ଦୂର, ଶଙ୍ଖ-ଜଳ, ନଡ଼ିଆ ପାଣି (କେତେକ ରୀତି); ଛିଣ୍ଡା ବେଲପତ୍ର
- ଷୋହଳ ସୋମବାର ମଝିରେ ଛାଡ଼ିବା (ଛୁଟିଲେ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ — କଠୋର ରୀତି); ପ୍ରସାଦ (ଚୁରମା) ଗ୍ରହଣ ନ କରି ଉଠିଯିବା
- ଶ୍ରାବଣରେ ମାଂସ-ମଦ-ପିଆଜ-ରସୁଣ, ବାଇଗଣ-ପତ୍ର ଶାଗ (ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ-ନିୟମ), ବାଳ-ଦାଢ଼ି କାଟିବା (କେତେକ)
- ବ୍ରତ ଦିନ କ୍ରୋଧ-କଳହ-ମିଛ; କଳା ବସ୍ତ୍ର (ଶିବ-ପୂଜାରେ)
- କାଉଡ଼ରେ ନିଶା-ହୋହଲ୍ଲା-ଅସୁରକ୍ଷା; ଜବରଦସ୍ତି ନିର୍ଜଳା
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
2026ରେ ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାରଗୁଡ଼ିକ କେବେ କେବେ?
ଉପର ତାଲିକାରେ «ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର» ଲେଖାଥିବା ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର (ପୂର୍ଣ୍ଣିମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ — ଉତ୍ତର ଭାରତ; 4 ବା 5ଟି); ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୁଜରାଟ-ଦକ୍ଷିଣର ଅମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ 15 ଦିନ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ — ସେଠାକାର ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର = ତାଲିକାର ଶ୍ରାବଣ-ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ସୋମବାର + ତା’ପରର (ପୂର୍ଣ୍ଣିମାନ୍ତ ଭାଦ୍ରବ-କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଥାତ୍ ଅମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ-କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର) ସୋମବାର; ଅଧିକ ମାସ ପଡ଼ିଲେ «ଅଧିକ ଶ୍ରାବଣ»ର ସୋମବାର ଅଲଗା ଗଣାଯାଏ।
ଷୋହଳ ସୋମବାର ବ୍ରତ କେବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବେ ଓ ନିୟମ କ’ଣ?
କୌଣସି ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ସୋମବାରରୁ (ଶ୍ରାବଣ, କାର୍ତ୍ତିକ, ମାର୍ଗଶିର, ବା ଶ୍ରାବଣର ପ୍ରଥମ ସୋମବାରରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ); ଲଗାତାର 16 ସୋମବାର — ସକାଳେ ଅଭିଷେକ, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପୂଜା, କଥା, ଚୁରମା (ଗହମ-ଘିଅ-ଗୁଡ଼)ର ଭୋଗ ଓ ସେହି ପ୍ରସାଦ ନିଜେ ଖାଇବା (ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ ମଧ୍ୟ), ଥରେ ଭୋଜନ (ଅନେକ ଘରେ ଲୁଣ ବିନା); 17ତମ ସୋମବାରରେ ଉଦ୍ୟାପନ — 16 ଦମ୍ପତି/ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭୋଜନ, ହୋମ, ଦାନ; ରଜସ୍ୱଳା ହେଲେ ଘରର ଅନ୍ୟ କେହି ପୂଜା କରନ୍ତୁ, ଗଣନା ଚାଲୁ ରହେ (ରୀତି-ଭେଦ)।
ସୋମବାର ବ୍ରତରେ ଲୁଣ ଖାଇପାରିବେ କି?
ସାଧାରଣ/ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାରରେ ସୈନ୍ଧବ ଲୁଣର ଫଳାହାର ବା ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ ଚଳେ; ଷୋହଳ ସୋମବାରରେ ଅନେକ ପରମ୍ପରା ଲୁଣ ବିନା (ମିଠା — ଚୁରମା-କ୍ଷୀରି-ଫଳ) ରଖନ୍ତି; ରୋଗୀ-ଗର୍ଭବତୀ ସୈନ୍ଧବ ଲୁଣ ଓ ଫଳ-କ୍ଷୀର — ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଥମ; ବ୍ରତର ସାର ଶିବ-ସ୍ମରଣ ଓ ସଂଯମ।
କନ୍ୟାମାନେ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର କାହିଁକି ରଖନ୍ତି?
ପାର୍ବତୀ ଶ୍ରାବଣରେ ତପସ୍ୟା ଓ ସୋମବାର-ବ୍ରତ କରି ଶିବଙ୍କୁ ପତି ରୂପେ ପାଇଥିଲେ — ସେଥିପାଇଁ କନ୍ୟାମାନେ ମନଲାଖି/ଶିବଙ୍କ ପରି ବର ପାଇଁ ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର ଓ ଷୋହଳ ସୋମବାର ରଖନ୍ତି; ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି-ମେହେନ୍ଦି, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏୟୋତି-ସାମଗ୍ରୀ; ବିବାହ-ବିଳମ୍ବ (କୁଣ୍ଡଳୀରେ ମଙ୍ଗଳ/ଶନି/ସପ୍ତମ-ଦୋଷ)ରେ ଏହି ବ୍ରତ ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉପାୟ — ସାଙ୍ଗରେ ଜ୍ୟୋତିଷ-ଯାଞ୍ଚ।
ଶିବାମୁଠ କ’ଣ?
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ରୀତି — ନବବିବାହିତା (ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ) ପ୍ରତି ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଗୋଟିଏ ମୁଠା ଶସ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି — ପ୍ରଥମ ସୋମବାର ଚାଉଳ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ତିଳ, ତୃତୀୟରେ ମୁଗ, ଚତୁର୍ଥରେ ଯଅ, ପଞ୍ଚମରେ ଛତୁଆ; «ଶିବା ଶିବା ମହାଦେବା…» କହି; ଉପବାସରେ ସାବୁଦାଣା-ୱରୀ; ସୌଭାଗ୍ୟ-ସନ୍ତାନର କାମନା।
ସୋମବାର ବ୍ରତ ସହ ସୋମ ପ୍ରଦୋଷ/ସୋମବତୀ ଅମାବାସ୍ୟାର ସମ୍ପର୍କ କ’ଣ?
ତିନିହେଁ ଶିବ-ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ — ସୋମବାର ବ୍ରତ (ପ୍ରତି ସୋମବାର/ଶ୍ରାବଣ/ଷୋହଳ), ସୋମ ପ୍ରଦୋଷ (ସୋମବାରରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ — ପ୍ରଦୋଷ-କାଳରେ ପୂଜା), ସୋମବତୀ ଅମାବାସ୍ୟା (ସୋମବାରରେ ଅମାବାସ୍ୟା — ଅଶ୍ୱତ୍ଥ-ପରିକ୍ରମା); ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଦୁଇଟି ମିଳିଗଲେ (ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର + ସୋମ ପ୍ରଦୋଷ) ମହାଯୋଗ — ସେହି ପୂଜା, ଫଳ ଅନେକ ଗୁଣ; ଉପର ତାଲିକାରେ ସୋମବାର, ପ୍ରଦୋଷ-ପୃଷ୍ଠାରେ ପ୍ରଦୋଷ, ଅମାବାସ୍ୟା-ପୃଷ୍ଠାରେ ସୋମବତୀ।
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ (ସୋମ ପ୍ରଦୋଷ) · ମହାଶିବରାତ୍ରି · ହରିୟାଲୀ ତୀଜ (ଶ୍ରାବଣ) · ଅମାବସ୍ଯା (ସୋମବତୀ)
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଓ ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ସର୍ବୋପରି। ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାନ୍ତ ଗଣନା (ଉତ୍ତର ଭାରତ) ଅନୁସାରେ — ଅମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ 15 ଦିନର ଅନ୍ତର; ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଠିକ୍ ନ ଥିଲେ ନିର୍ଜଳା ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର