🕉 ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର ଓ ସୋହଳ ସୋମବାର) 2026
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୋମବାର ବ୍ରତ — ଶିବ ର ବାର; ଶ୍ରାବଣ (ଶ୍ରାବଣ) ର ସୋମବାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ସୋହଳ ସୋମବାର ବ୍ରତ ମନବାଞ୍ଛିତ ବର/ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ; ଶିବଲିଙ୍ଗ-ଅଭିଷେକ, ସନ୍ଧ୍ୟା କଥା-ଆରତୀ, ଦିନକୁ ଥରେ ଭୋଜନ; ଆଗାମୀ ସୋମବାର ଓ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ର ତିଥି।
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଭାଦ୍ରପଦ) — ସୋମବାର,21 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଆଶ୍ବିନ) — ସୋମବାର,28 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଆଶ୍ବିନ) — ସୋମବାର, 5 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଆଶ୍ବିନ) — ସୋମବାର, 12 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଆଶ୍ବିନ) — ସୋମବାର, 19 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ଆଶ୍ବିନ) — ସୋମବାର, 26 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (କାର୍ତିକ) — ସୋମବାର, 2 ନଭେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (କାର୍ତିକ) — ସୋମବାର, 9 ନଭେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (କାର୍ତିକ) — ସୋମବାର, 16 ନଭେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (କାର୍ତିକ) — ସୋମବାର, 23 ନଭେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ) — ସୋମବାର, 30 ନଭେମ୍ବର 2026
- ସୋମବାର ବ୍ରତ (ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ) — ସୋମବାର, 7 ଡିସେମ୍ବର 2026
ସୋମବାର ଭଗବାନ ଶିବ (ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର — «ସୋମ»)ଙ୍କ ବାର ଅଟେ। ସୋମବାର ବ୍ରତ ତିନୋଟି ରୂପରେ ପାଳନ କରାଯାଏ — (1) **ଶ୍ରାବଣ (ଶ୍ରାବଣ) ସୋମବାର**: ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଚାରି-ପାଞ୍ଚ ସୋମବାର, ଯେତେବେଳେ ଶିବ ପୃଥ୍ବୀ ଉପରେ ବାସ କରନ୍ତି — କାଉଡ଼ି, ଜଳାଭିଷେକ, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭିଡ଼; (2) **ଷୋଳ ସୋମବାର ବ୍ରତ**: ଯେକୌଣସି ଶୁକ୍ଲ-ପକ୍ଷର ସୋମବାର ରୁ କ୍ରମାଗତ 16 ସୋମବାର — କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ମନପସନ୍ଦ ବର, ସୁହାଗିନୀମାନଙ୍କୁ ଅଖଣ୍ଡ ସୌଭାଗ୍ଯ (ପାର୍ବତୀ ଶିବ ଙ୍କୁ ଏହା ଦ୍ୱାରା ପାଇଥିଲେ); (3) **ସାଧାରଣ ସୋମବାର ବ୍ରତ** — ଜୀବନସାରା କିମ୍ବା ସଂକଳ୍ପ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତି ସୋମବାର।
ବିଧି ସରଳ ଅଟେ — ସକାଳେ ସ୍ନାନ-ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଜଳ-ବେଲପତ୍ର, ଦିନରେ ଫଳାହାର/ଏକ ସମୟ (ଅନେକ ଘରେ ବିନା ଲୁଣ), ସନ୍ଧ୍ୟା/ପ୍ରଦୋଷରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପୂଜା, ସୋମବାର-କଥା, ଆରତୀ; ଶ୍ରାବଣରେ ପ୍ରତି ସୋମବାର ଶିବାଳୟ-ଜଳାଭିଷେକ ଓ ଶିବାମୂଠ (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର)। ଉପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୋମବାର ର ତିଥି ଓ ଆଗାମୀ ସୋମବାର (ଶ୍ରାବଣର ସୋମବାର ଅଲଗା ଲେଖାଯାଇଛି) — ତଳେ ତିନୋଟି ବ୍ରତର ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା, ଭୋଜନ ଓ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି।
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ଶ୍ରାବଣରେ ଶିବ: ସମୁଦ୍ର-ମନ୍ଥନର ବିଷ ଶ୍ରାବଣ ରେ ପିଇଲେ, ଦେବତାମାନେ ଜଳ ଚଢ଼ାଇ ଜ୍ୱାଳା ଶାନ୍ତ କଲେ — ସେଥିପାଇଁ ଶ୍ରାବଣରେ ଜଳାଭିଷେକ ଓ କାଉଡ଼; ପାର୍ବତୀ ଶ୍ରାବଣ ରେ ତପସ୍ୟା କରି ଶିବ କୁ ପାଇଲେ; ଶ୍ରାବଣର ପ୍ରତି ସୋମବାର ଶିବ-ପାର୍ବତୀ-ମିଳନର — ସୁହାଗିନୀମାନେ ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି-ମେହେନ୍ଦୀ, କନ୍ୟାମାନେ ବର ପାଇଁ; ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ର ସଂଖ୍ୟା 4 କିମ୍ବା 5 (ପୂର୍ଣ୍ଣିମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ ରେ — ଉତ୍ତର ଭାରତ; ଅମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୁଜରାଟ 15 ଦିନ ପରେ ଆରମ୍ଭ)।
ସୋଲହ ସୋମବାର: ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଚଉସର-କଥା (ତଳେ) — ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସଖୀ/ଅମରାବତୀର ପୂଜାରୀ; 16 ସୋମବାର ପୂରଣ ହେଲେ ୧୭ତମ ସୋମବାର ରେ ଉଦ୍ଯାପନ — 16 ଦମ୍ପତି/ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭୋଜନ, ଚୁରମା (ଗହମ-ଘିଅ-ଗୁଡ଼ର — ସୋଲହ ସୋମବାର ର ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରସାଦ), ଶିବ-ହବନ; ବିବାହ-ବାଧା, କୁଣ୍ଡଳୀ ରେ ମଙ୍ଗଳ/ଶନି-ବିଳମ୍ବ, ସୁହାଗ-ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଚନ୍ଦ୍ର (ସୋମ) ବାର — ମନ-ଶାନ୍ତି, ମାତା-ସୁଖ, ଚନ୍ଦ୍ର-ଦୋଷ-ଶାନ୍ତି (ଶିବ ଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ର); ସୋମବାର ରେ ଶିବ-ପୂଜା + ଧଳା ବସ୍ତୁ-ଦାନ; ସୋମବତୀ ଅମାବସ୍ଯା, ସୋମ ପ୍ରଦୋଷ ଓ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ତିନୋଟି ମିଳିଲେ ଦୁର୍ଲଭ ମହାଯୋଗ।
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ଏହା ସୋମବାର ବ୍ରତର ଘରୋଇ ବିଧି ଅଟେ — ସକାଳେ ଅଭିଷେକ, ଦିନର ବ୍ରତ, ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା-କଥା; ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ଓ ଷୋଳ ସୋମବାର ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ନିୟମ ଶେଷରେ।
- ସକାଳ: ସ୍ନାନ, ଧଳା/ସବୁଜ (ଶ୍ରାବଣ) ବସ୍ତ୍ର; ସଂକଳ୍ପ — «(ଶ୍ରାବଣ/ଷୋଳ/ସାଧାରଣ) ସୋମବାର ବ୍ରତ, (ମନୋକାମନା) ପାଇଁ, ଗୋଟିଏ ସମୟ/ଫଳାହାର, ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ପରେ ଭୋଜନ»; ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଜଳ-କ୍ଷୀର-ବେଲପତ୍ର (ଘର କିମ୍ବା ଶିବାଳୟ), «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ» 108।
- ଦିନରେ: ଫଳାହାର (ଫଳ-କ୍ଷୀର-ସାବୁଦାନା-ମଖାନା) କିମ୍ବା ଦିନକୁ ଥରେ ଭୋଜନ (ଲୁଣ ବିନା — ସୋଲହ ସୋମବାର ରେ ଅନେକ ରୀତି); ଦିନରେ ଶୋଇବେ ନାହିଁ, ଶିବ-ନାମ ଜପ, ଶିବ-ପୁରାଣ/ରୁଦ୍ରାଷ୍ଟକ ପାଠ।
- ସନ୍ଧ୍ୟା (ପ୍ରଦୋଷ — ଉପର ସମୟ) ପୂଜା: ଶିବଲିଙ୍ଗ/ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ଚିତ୍ର — ପଞ୍ଚାମୃତ-ଗଙ୍ଗାଜଳ-ଅଭିଷେକ, ବେଲପତ୍ର (3-ପତ୍ର, ଓଲଟା), ଧତୁରା-ଆକ-ଶମୀ-ଭାଙ୍ଗ-ଦୂବ, ଧଳା ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ-ଭସ୍ମ-ଅକ୍ଷତ-ଜନେଉ; ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସୁହାଗ-ସାମଗ୍ରୀ, ନାଲି ଫୁଲ; ଗଣେଶ-କାର୍ତ୍ତିକେୟ-ନଂଦୀ ସ୍ମରଣ; ଧୂପ-ଦୀପ; ନୈବେଦ୍ୟ — ଚୁରମା (ଷୋହଳ ସୋମବାର), ଖିରି-ହଲୱା-ଫଳ।
- ସୋମବାର-କଥା (ତଳେ — ସାହୁକାର-ପୁତ୍ର/ସୋହଳ ସୋମବାର ର ଚଉସର-କଥା/ଶ୍ରାବଣର କଥା) ଶୁଣିବା; ଶିବ-ଚାଳିଶା, ଶିବ-ଆରତୀ «ଓଁ ଜଯ ଶିବ ଓଁକାରା», କର୍ପୂର-ଆରତୀ; ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟିବା।
- ଭୋଜନ: ପୂଜା ପରେ ଦିନକୁ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ (ଚୁରମା/ଖିରି/ଫଳ), ରାତିରେ ନୁହେଁ (କଠୋର) କିମ୍ବା ଫଳାହାର; ପରଦିନ ସକାଳେ ସାଧାରଣ।
- ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ଅତିରିକ୍ତ: ଶିବାଳୟ ଜଳାଭିଷେକ (ଗଙ୍ଗାଜଳ — କାଉଡ଼ ପରମ୍ପରା), ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ (ଯଦି ସମ୍ଭବ, ଶ୍ରାବଣରେ ବିଶେଷ), ଶିବାମୂଠ — ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପ୍ରତି ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ଗୋଟିଏ ମୁଠା ଶସ୍ୟ (ଚାଉଳ, ତିଳ, ମୁଗ, ଯଅ, ସତୁଆ — କ୍ରମ ଅନୁସାରେ) ଶିବ ଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ, ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି-ମେହେନ୍ଦୀ, ଦୋଳି; ଶ୍ରାବଣର ଶେଷ ସୋମବାର ରେ ଉଦ୍ୟାପନ-ସହ ଦାନ।
- ସୋହଳ ସୋମବାର ଅତିରିକ୍ତ: କୌଣସି ଶୁକ୍ଲ-ପକ୍ଷର ସୋମବାର (ଶ୍ରାବଣ-କାର୍ତିକ-ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ) ରୁ ଆରମ୍ଭ, କ୍ରମାଗତ 16 ସୋମବାର ବିନା ଛାଡ଼ି (ମାସିକ-ଧର୍ମରେ ପୂଜା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ସୋମବାର ଗଣନାରେ — ଘରୋଇ-ରୀତି), ପ୍ରତି ସୋମବାର ଚୁରମା (ଗହମ-ଅଟା/ସୁଜି-ଘିଅ-ଗୁଡ଼/ଚିନି) ର ଭୋଗ ଓ ସେହି ପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ; ୧୭ତମ ସୋମବାର ଉଦ୍ୟାପନ — 16 ଦମ୍ପତି/ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭୋଜନ, ଚୁରମା, ହବନ, ଦାନ।
- ସ୍ତ୍ରୀ-ରୀତି: କନ୍ୟାମାନେ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର/ଷୋଳ ସୋମବାର ମନପସନ୍ଦ ବର ପାଇଁ (ପାର୍ବତୀ-ପୂଜା ବିଶେଷ), ସଧବାମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ; ଗର୍ଭବତୀ ଫଳାହାର; ବୟସ୍କମାନେ ଗୋଟିଏ ସମୟ ସାତ୍ତ୍ୱିକ; ବ୍ରତ ଛାଡ଼ିଗଲେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୋମବାର ରୁ ଗଣନା (ଷୋଳ ସୋମବାର ରେ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ — କଠୋର ରୀତି)।
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ଶିବ-ଅଭିଷେକ + ପାର୍ବତୀ-ସୁହାଗ + ଚୁରମା + ଶ୍ରାବଣର ଶିବାମୂଠ — ସୋମବାର ବ୍ରତର ତାଲିକା।
- ଶିବଲିଙ୍ଗ (ପାରଦ/ନର୍ମଦେଶ୍ୱର/ମାଟି — ଶ୍ରାବଣରେ ପାର୍ଥିବ ଶିବଲିଙ୍ଗ) କିମ୍ବା ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ଚିତ୍ର, ଚୌକି, ଧଳା କପଡ଼ା
- ଅଭିଷେକ: ଜଳ, ଗଙ୍ଗାଜଳ, କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ, ଚିନି, ଆଖୁ ରସ; ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ (ଶ୍ରାବଣ) — ପଣ୍ଡିତ-ସାମଗ୍ରୀ
- ବେଲପତ୍ର (3-ପତ୍ର), ଧତୁରା, ଆକନ୍ଦ, ଶମୀ, ଭାଙ୍ଗ, ଦୁବ, ଧଳା ଫୁଲ (ଚମେଲି-କନିଅର-ଧତୁରା), ନାଲି ଫୁଲ (ପାର୍ବତୀ)
- ଚନ୍ଦନ, ଭସ୍ମ, ଅକ୍ଷତ, ଜନ୍ମେୟ (ଜନେଉ), ମୌଳି, ରୋଲି-ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ, ଅତର, ପାନ-ସୁପାରୀ-ଲବଙ୍ଗ
- ପାର୍ବତୀ: ସୁହାଗ-ସାମଗ୍ରୀ (ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି-ମେହେନ୍ଦୀ-ବିନ୍ଦି-ସିନ୍ଦୂର-ଚୁନରୀ — ଶ୍ରାବଣ)
- ଦୀପ (ଘିଅ), ଧୂପ, କର୍ପୂର, ଆରତୀ-ଥାଳି, ଘଣ୍ଟି-ଶଙ୍ଖ (ଶଙ୍ଖରୁ ଜଳ ଶିବ ଉପରେ ନୁହେଁ)
- ନୈବେଦ୍ୟ: ଚୁରମା (ଗହମ-ଅଟା/ସୁଜି + ଘିଅ + ଗୁଡ଼/ଚିନି — ସୋହଳ ସୋମବାର), ଖିରି, ହଲୁଆ, ଫଳ (କଦଳୀ-ସେଓ), ପଞ୍ଚମେବା, ଥଣ୍ଡାଇ (ଶ୍ରାବଣ)
- ଶିବାମୂଠ (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର — ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର): ଚାଉଳ, ତିଳ, ମୁଗ, ଯଅ, ସତୁଆ — ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ମୁଠା କ୍ରମ ଅନୁସାରେ
- କଥା-ପୁସ୍ତକ (ସୋମବାର-କଥା/ଷୋଳ ସୋମବାର/ଶିବ-ଚାଳିଶା), ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ-ମାଳା; କାଉଡ଼ି (ଶ୍ରାବଣ — ଗଙ୍ଗାଜଳ ଆଣିବା ପାଇଁ)
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ଷୋଳ ସୋମବାର ର କଥା: ଅମରାବତୀ (କିମ୍ବା ମନ୍ଦିର)ରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ଚଉସର ଖେଳିବାକୁ ବସିଲେ; ପାର୍ବତୀ ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ «କିଏ ଜିତିବ?» — ପୂଜାରୀ ବିନା ଭାବି «ଶିବ» କହିଲେ; ପାର୍ବତୀ ଜିତିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂଜାରୀଙ୍କୁ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେବାର ଶାପ ଦେଲେ; ଅପ୍ସରାମାନେ ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ଷୋଳ ସୋମବାର ର ବ୍ରତ କହିଲେ — 16 ସୋମବାର ଗହମ-ଘିଅ-ଗୁଡ଼ର ଚୁରମା ବନାଇ ଶିବ-ପୂଜା, 17ତମ ସୋମବାର ଉଦ୍ୟାପନ; ପୂଜାରୀ ସୁସ୍ଥ ହେଲେ; ପାର୍ବତୀ ସେହି ବ୍ରତ କରି ରୁଷ୍ଟ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିଲେ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ, ବନ୍ଧୁ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ (ହାତୀ ମାଳା) — ପରେ ରାଜା ଝିଅ-ଜ୍ୱାଇଁଙ୍କୁ ଏହି ବ୍ରତରୁ ପାଇଲେ। ଶିକ୍ଷା — ଷୋଳ ସୋମବାର ରୁ ରୋଗ-ମୁକ୍ତି, ବନ୍ଧୁ-ମିଳନ, ବିବାହ, ସନ୍ତାନ।
ସାହୁକାର-ପୁତ୍ରର ସୋମବାର-କଥା: ଜଣେ ନିଃସନ୍ତାନ ସାହୁକାର ପ୍ରତି ସୋମବାର ବ୍ରତ କରୁଥିଲା; ଶିବ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ପୁତ୍ର ଦେଲେ କିନ୍ତୁ ଆୟୁ 12 ବର୍ଷ; ପୁତ୍ରକୁ ମାମୁଁଙ୍କ ସହ କାଶୀ ପଠାଇଲେ; ବାଟରେ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ସହ ବିବାହ; କାଶୀରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ସମୟରେ ୧୨ ବର୍ଷରେ ପ୍ରାଣ ଗଲା — ମାମୁଁ କାନ୍ଦିଲେ; ସେହି ବାଟ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ତାକୁ ଜୀବିତ କଲେ — «ସୋମବାର-ବ୍ରତୀର ପୁତ୍ର ଅଟେ»; ଫେରିବା ପରେ ରାଜା ଝିଅ-ଜ୍ୱାଇଁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ସାହୁକାର ପୁତ୍ର ପାଇଲେ। ଶିକ୍ଷା — ସୋମବାର ବ୍ରତ ସନ୍ତାନ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦିଏ।
ଶ୍ରାବଣର କଥା: ସମୁଦ୍ର-ମନ୍ଥନର ହଳାହଳ ଶିବ ଶ୍ରାବଣ ରେ ପାନ କରିଥିଲେ, ବିଷର ଜ୍ୱାଳାରେ ଦେବତା-ଋଷିମାନେ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ — ସେଥିପାଇଁ ଶ୍ରାବଣରେ ଜଳ-ଅଭିଷେକ ଓ କାଉଡ଼ (ରାବଣକୁ ପ୍ରଥମ କାଉଡ଼ିଆ ମାନନ୍ତି — ବୈଜନାଥ); ପାର୍ବତୀ ଶ୍ରାବଣ ରେ ସୋମବାର-ବ୍ରତ କରି ଶିବ ଙ୍କୁ ବର ରୂପେ ପାଇଥିଲେ — ସେଥିପାଇଁ କନ୍ୟାମାନେ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ରଖନ୍ତି; ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷିଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ସୋମବାର-ଶିବ-ପୂଜା ଦ୍ୱାରା।
ଚୁରମା, ଖିରି, ଫଳ-କ୍ଷୀର, ଶିବାମୂଠ, ଥଣ୍ଡାଇ — ସୋମବାର ଓ ଶ୍ରାବଣର ରୋଷେଇ
ସୋମବାର ବ୍ରତରେ ଗୋଟିଏ ସମୟ ସାତ୍ତ୍ୱିକ/ଫଳାହାର; ଷୋଳ ସୋମବାର ର ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରସାଦ ଚୁରମା (ଗହମ ଅଟା/ସୁଜିକୁ ଘିଅରେ ଭାଜି ଗୁଡ଼-ଚିନି); ଶ୍ରାବଣରେ ଖିରି-ମାଲପୁଆ-ଘେବର-ଠଣ୍ଡାଇ, ଶିବ କୁ ଭାଙ୍ଗ-କ୍ଷୀର-ଧତୁରା (କିଛି ରୀତି), ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଶିବାମୂଠ; ବିନା ଲୁଣର ଭୋଜନ (ଷୋଳ ସୋମବାର — ଅନେକ ଘରେ)।
- ଚୁରମା: ଗହମ ଅଟା/ସୁଜି (ସବା ପାଉ) ଘିଅରେ ସୁନେଲି ଭାଜନ୍ତୁ, ଗୁଡ଼/ପେଷା ଚିନି-ଅଳେଇଚ-ଡ୍ରାଏ ଫ୍ରୁଟ୍ସ — ଶିବ ଙ୍କୁ ଭୋଗ, ତା’ପରେ ସେହି ପ୍ରସାଦ ବ୍ରତୀ ଗ୍ରହଣ କରେ (ଷୋହଳ ସୋମବାର ର ନିୟମ)
- ଖିରି (ଚାଉଳ/ମଖାନା), ହଲୱା, ମାଲପୁଆ, ଘେବର-ଫିନୀ (ଶ୍ରାବଣ — ରାଜସ୍ଥାନ-ହରିୟାଣା), ଥଣ୍ଡାଇ/ଭାଙ୍ଗ-କ୍ଷୀର (ଶିବ ପାଇଁ), ପଞ୍ଚାମୃତ
- ଫଳାହାର: ଫଳ (କଦଳୀ-ସେଓ-ଆମ୍ବ-ଜାମୁକୋଳି — ଶ୍ରାବଣ), କ୍ଷୀର, ଦହି, ସାବୁଦାନା-ଖିଚଡ଼ି, କୁଟ୍ଟୁ, ମଖାନା; ଗୋଟିଏ ସମୟ ଭୋଜନ ଲୁଣ ବିନା (କଠୋର) କିମ୍ବା ସୈନ୍ଧବ ଲୁଣ ସହିତ
- ଶିବାମୂଠ (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର — ପ୍ରଥମ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ଚାଉଳ, ଦ୍ୱିତୀୟ ତିଳ, ତୃତୀୟ ମୁଗ, ଚତୁର୍ଥ ଯଅ, ପଞ୍ଚମ ସତୁଆ) + ଉପବାସ-ଭୋଜନ ସାବୁଦାନା-ବରୀ
- ଆଞ୍ଚଳିକ: ବିହାର-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ (କାଉଡ଼-ଦେବଘର) — କାଉଡ଼ିଆଙ୍କ ସାତ୍ତ୍ୱିକ-ଲଙ୍ଗର, ଠେକୁଆ; ତାମିଲ (ସୋମବାର/ଚନ୍ଦ୍ରବାର) — ପାୟସମ-ବଡ଼ା ନଂଦୀ ରେ; ଗୁଜୁରାଟ (ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର) — ଫରାଳ, ସୋମନାଥ-ଦର୍ଶନ; ବଙ୍ଗଳା (ସୋମବାର-ଶିବପୂଜା) — କ୍ଷୀର-ବତାସା-ଚିଡ଼ା
- ଉଦ୍ୟାପନ (୧୭ତମ ସୋମବାର): 16 ଦମ୍ପତି/ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚୁରମା-ପୁରୀ-ତରକାରୀ-ଖିରି, ଦାନ
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ଉତ୍ତରର କାଉଡ଼ି ଓ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଶିବାମୂଠ, ଗୁଜୁରାଟର ସୋମନାଥ, ବିହାରର ଦେବଘର, ଦକ୍ଷିଣର ସୋମବାର-ନଂଦୀ — ଶିବ ବାରର ରୀତି।
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- ସକାଳେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଜଳ-ବେଲପତ୍ର, ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରଦୋଷରେ ପୂଜା-କଥା-ଆରତୀ; «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ»
- ସୋଳ ସୋମବାର: ଚୁରମାର ଭୋଗ ଓ ସେହି ପ୍ରସାଦ, 16 କ୍ରମାଗତ, ୧୭ତମ ଉଦ୍ୟାପନ; ଶ୍ରାବଣ: ଶିବାମୂଠ/ଜଳାଭିଷେକ
- ଦିନକୁ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ/ଫଳାହାର; ବିନା ଲବଣ (ସୋଳ ସୋମବାର — ରୀତି); ଦିନରେ ଶୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ
- ପାର୍ବତୀ-ପୂଜା (ସୁହାଗ-ସାମଗ୍ରୀ) କନ୍ୟାମାନେ-ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ ମହିଳା; ଧଳା ବସ୍ତୁ-ଦାନ (ଚନ୍ଦ୍ର)
- କାଉଡ଼/ମନ୍ଦିର-ଯାତ୍ରାରେ ନିୟମ — ଶୁଦ୍ଧତା, ଖାଲି ପାଦ (ରୀତି), ସୁରକ୍ଷା
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ତୁଳସୀ, କେତକୀ, ହଳଦୀ, ସିନ୍ଦୂର, ଶଙ୍ଖ-ଜଳ, ନଡ଼ିଆ-ପାଣି (କିଛି ରୀତି); କଟା ବେଲପତ୍ର
- ସୋଳ ସୋମବାର ମଝିରେ ଛାଡ଼ିବା (ଛାଡ଼ିଗଲେ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ — କଠୋର ରୀତି); ପ୍ରସାଦ (ଚୁରମା) ବିନା ଗ୍ରହଣ କରି ଉଠିବା
- ଶ୍ରାବଣରେ ମାଂସ-ମଦ୍ୟ-ପିଆଜ-ରସୁଣ, ବାଇଗଣ-ପତ୍ରଯୁକ୍ତ ଶାଗ (ଚାତୁର୍ମାସ-ନିୟମ), କେଶ-ଦାଢ଼ି (କିଛି)
- ବ୍ରତ-ଦିନ କ୍ରୋଧ-କଳହ-ମିଛ; କଳା ବସ୍ତ୍ର (ଶିବ-ପୂଜା ରେ)
- କାଉଡ଼ରେ ନିଶା-କୋଳାହଳ-ଅସୁରକ୍ଷା; ଜବରଦସ୍ତ ନିର୍ଜଳା
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଶ୍ରାବଣର ସୋମବାର 2026 କେବେ କେବେ ଅଛି?
ଉପର ତାଲିକାରେ «ଶ୍ରାବଣ (ଶ୍ରାବଣ) ସୋମବାର» ଲେଖାଥିବା ତିଥିଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ଶ୍ରାବଣର ସୋମବାର ଅଟେ (ପୂର୍ଣ୍ଣିମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ — ଉତ୍ତର ଭାରତ; 4 ବା 5); ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୁଜୁରାଟ-ଦକ୍ଷିଣର ଅମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ 15 ଦିନ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ — ସେଠାକାର ସୋମବାର ତାଲିକାରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ (ଭାଦ୍ରପଦ-କୃଷ୍ଣ ଥିବା) ସୋମବାର ହୋଇଥାଏ; ଅଧିକ ମାସ ଥିଲେ «ଅଧିକ ଶ୍ରାବଣ» ର ସୋମବାର ଅଲଗା ଗଣନା କରାଯାଏ।
ସୋଳ ସୋମବାର ବ୍ରତ କେବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବେ ଏବଂ ନିୟମ କଣ?
ଯେକୌଣସି ଶୁକ୍ଲ-ପକ୍ଷର ସୋମବାର ରୁ (ଶ୍ରାବଣ, କାର୍ତିକ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ, କିମ୍ବା ଶ୍ରାବଣର ପ୍ରଥମ ସୋମବାର ରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ); କ୍ରମାଗତ 16 ସୋମବାର — ସକାଳେ ଅଭିଷେକ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପୂଜା, କଥା, ଚୁରମା (ଗହମ-ଘିଅ-ଗୁଡ଼) ର ଭୋଗ ଓ ସେହି ପ୍ରସାଦ ନିଜେ ଖାଇବା (ବଣ୍ଟନ ମଧ୍ୟ କରିବେ), ଦିନକୁ ଥରେ ଭୋଜନ (ଅନେକ ଘରେ ବିନା ଲବଣ); ୧୭ତମ ସୋମବାର ଉଦ୍ୟାପନ — 16 ଦମ୍ପତି/ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭୋଜନ, ହବନ, ଦାନ; ମାସିକ-ଧର୍ମ ଆସିଲେ ପୂଜା ଘରର ଅନ୍ୟ କେହି କରନ୍ତୁ, ଗଣନା ଚାଲୁ ରହୁ (ରୀତି-ଭେଦ)।
କଣ ସୋମବାର ବ୍ରତରେ ଲବଣ ଖାଇପାରିବେ?
ସାଧାରଣ/ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର ରେ ସୈନ୍ଧବ ଲବଣର ଫଳାହାର କିମ୍ବା ଦିନକୁ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ ଚାଲେ; ସୋଳ ସୋମବାର ରେ ଅନେକ ପରମ୍ପରା ବିନା ଲବଣ (ମିଠା — ଚୁରମା-ଖିର-ଫଳ) ରଖନ୍ତି; ରୋଗୀ-ଗର୍ଭବତୀ ସୈନ୍ଧବ ଲବଣ ଓ ଫଳ-କ୍ଷୀର — ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଥମେ; ବ୍ରତର ସାର ଶିବ-ସ୍ମରଣ ଓ ସଂଯମ।
କନ୍ୟାମାନେ ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର କାହିଁକି ରଖନ୍ତି?
ପାର୍ବତୀ ଶ୍ରାବଣ ରେ ତପସ୍ୟା ଓ ସୋମବାର-ବ୍ରତ କରି ଶିବ ଙ୍କୁ ପତି ରୂପରେ ପାଇଥିଲେ — ସେଥିପାଇଁ କନ୍ୟାମାନେ ମନପସନ୍ଦ/ଶିବ-ଭଳି ବର ପାଇବା ପାଇଁ ଶ୍ରାବଣର ସୋମବାର ଓ ସୋହଳ ସୋମବାର ରଖନ୍ତି; ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି-ମେହେନ୍ଦୀ, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସୁହାଗ-ସାମଗ୍ରୀ; ବିବାହ-ବିଳମ୍ବ (କୁଣ୍ଡଳୀ ରେ ମଙ୍ଗଳ/ଶନି/ସପ୍ତମ-ଦୋଷ) ରେ ଏହି ବ୍ରତ ଲୋକପ୍ରିୟ ଉପାୟ — ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷ-ଯାଞ୍ଚ ସହିତ।
ଶିବାମୁଠ୍ କ'ଣ?
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ରୀତି — ନବବିବାହିତା (ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ) ପ୍ରତି ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଏକ ମୁଠା ଶସ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରେ — ପ୍ରଥମେ ସୋମବାର ଚାଉଳ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ତିଳ, ତୃତୀୟରେ ମୁଗ, ଚତୁର୍ଥରେ ଯବ, ପଞ୍ଚମରେ ସତୁଆ; «ଶିବା ଶିବା ମହାଦେବା…» କହି; ଉପବାସ ସାବୁଦାନା-ବରୀ; ସୌଭାଗ୍ଯ-ସନ୍ତାନର କାମନା।
ସୋମବାର ବ୍ରତ ଏବଂ ସୋମ ପ୍ରଦୋଷ/ସୋମବତୀ ଅମାବସ୍ଯା ମଧ୍ୟରେ କଣ ସମ୍ପର୍କ?
ତିନୋଟି ଶିବ-ଚନ୍ଦ୍ର ସହ ଜଡ଼ିତ — ସୋମବାର ବ୍ରତ (ପ୍ରତି ସୋମବାର/ଶ୍ରାବଣ/ସୋଳ), ସୋମ ପ୍ରଦୋଷ (ସୋମବାର ରେ ତ୍ରଯୋଦଶୀ — ପ୍ରଦୋଷ-କାଲ ପୂଜା), ସୋମବତୀ ଅମାବସ୍ଯା (ସୋମବାର ରେ ଅମାବସ୍ଯା — ପିପ୍ପଳ-ପରିକ୍ରମା); ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଦୁଇଟି ମିଳିଗଲେ (ଶ୍ରାବଣ-ସୋମବାର + ସୋମ ପ୍ରଦୋଷ) ତେବେ ମହାଯୋଗ — ସେହି ପୂଜା, ଫଳ ଅନେକ ଗୁଣ; ଉପର ତାଲିକାରେ ସୋମବାର, ପ୍ରଦୋଷ-ପୃଷ୍ଠାରେ ପ୍ରଦୋଷ, ଅମାବସ୍ଯା-ପୃଷ୍ଠାରେ ସୋମବତୀ।
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ (ସୋମ ପ୍ରଦୋଷ) · ମହାଶିବରାତ୍ରି · ହରିୟାଲୀ ତୀଜ (ଶ୍ରାବଣ) · ଅମାବସ୍ଯା (ସୋମବତୀ)
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି ଓ ଲୋକ-ମାନ୍ୟତା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତିନୀତି ସର୍ବୋପରି। ଶ୍ରାବଣର ସୋମବାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାନ୍ତ ଗଣନା (ଉତ୍ତର ଭାରତ) ଅନୁସାରେ — ଅମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ 15 ଦିନର ପାର୍ଥକ୍ୟ; ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟାବସ୍ଥା ଖରାପ ଥିଲେ ନିର୍ଜଳା ଉପବାସ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର