🖤 શનિવાર વ્રત (શનિદેવ) 2026

આવતો શનિવાર — શનિદેવ અને હનુમાનજીનો વાર: સાંજે પીપળે સરસવના તેલનો દીવો, શનિ-મંદિરે તેલ-કાળા તલ-અડદ, 7/11/19 શનિવારનું વ્રત; સાડાસાતી, ઢૈયા, શનિ-દોષ, રોગ-દેવું-કોર્ટ-કચેરીની શાંતિ માટે; વિધિ, કથા (રાજા વિક્રમાદિત્ય), દાન અને નિયમો નીચે.

શનિવાર **શનિદેવ** (સૂર્ય-પુત્ર, કર્મ-ફળદાતા)નો વાર છે — અને હનુમાનજીનો પણ, જેમના શરણે ગયેલાને શનિ પીડા આપતા નથી. શનિવારનું વ્રત મુખ્યત્વે સાડાસાતી (ચંદ્ર-રાશિથી શનિનો સાડા સાત વર્ષનો ગોચર), ઢૈયા, કુંડળીમાં શનિ-દોષ, લાંબી બીમારી, દેવું, નોકરીમાં અડચણ અને કોર્ટ-કચેરીની શાંતિ માટે રખાય છે — 7, 11 કે 19 શનિવાર (કેટલાક જીવનભર), કાળાં/વાદળી વસ્ત્ર, સાંજે પીપળા નીચે સરસવના તેલનો દીવો, શનિ-મંદિરે તેલ-તલ-અડદ, શનિ-સ્તોત્ર અને હનુમાન-ચાલીસા.

શનિ ન્યાયના દેવ છે — ડરાવનારા નહીં; માન્યતા છે કે પરિશ્રમ, સત્ય, સેવા અને દાનથી તેઓ પ્રસન્ન થાય છે. ઉપર આવનારા શનિવાર (માસ-પક્ષ સાથે); નીચે વિધિ, સામગ્રી, કથા (રાજા વિક્રમાદિત્ય), ભોગ, દાન, પ્રદેશોની રીત અને સવાલ-જવાબ. શનિવારે હનુમાન-પૂજાની રીત મંગળવારના પાના પર પણ છે.

મહત્વ — આ વ્રત કેમ

શનિ: સૂર્ય અને છાયાના પુત્ર, કર્મ-ફળના દાતા, ધીરજ-પરિશ્રમ-સેવા-ન્યાય-આયુષ્ય-દુઃખના કારક; કાળો/વાદળી રંગ, લોખંડ, તેલ, તલ, અડદ, ધાબળો, નીલમ તેમનાં; શનિની દૃષ્ટિ અને ગોચર (સાડાસાતી/ઢૈયા) જીવનમાં કસોટી લાવે છે — પણ શાસ્ત્ર કહે છે શનિ નિષ્પક્ષ છે, સત્કર્મીને ઊંચે લાવે છે.

સાડાસાતી: ચંદ્ર-રાશિથી 12મા, 1લા, 2જા ભાવમાં શનિનો ગોચર (લગભગ સાડા સાત વર્ષ) — ત્રણ ચરણ; ઢૈયા: ચંદ્રથી 4થા/8મા ભાવમાં (અઢી વર્ષ). આ દરમિયાન શનિવારનું વ્રત, તેલ-દાન, શનિ-સ્તોત્ર, હનુમાન-સેવા, ગરીબ-સેવક-મજૂરને મદદ — શાંતિ-ઉપાય; પોતાની રાશિની સાડાસાતી-સ્થિતિ કુંડળીથી તપાસો.

હનુમાન અને પીપળો: શનિએ હનુમાનજીને વચન આપ્યું કે તેમના ભક્તોને નહીં સતાવે — તેથી શનિવારે હનુમાન-ચાલીસા/સુંદરકાંડ; પીપળામાં વિષ્ણુનો વાસ અને તે શનિને પ્રિય — શનિવારે સાંજે પીપળે સરસવના તેલનો દીવો અને જળ-પ્રદક્ષિણા શનિ-શાંતિનો સૌથી પ્રચલિત ઉપાય.

શનિ-મંદિરો અને શનૈશ્ચરી અમાસ: શિંગણાપુર (મહારાષ્ટ્ર), કોકિલાવન (મથુરા), તિરુનલ્લાર (તમિલનાડુ), શનિધામ દિલ્હી; શનિવારે આવતી અમાસ «શનૈશ્ચરી અમાસ» વિશેષ — તેલ-અભિષેક, તલ-દાન.

પૂજા-વિધિ (ચરણ-દર-ચરણ)

શનિવારના વ્રતની ઘરગથ્થુ વિધિ — સુદ પક્ષના શનિવાર (કે શનૈશ્ચરી અમાસ/શ્રાવણ)થી શરૂઆત, 7/11/19 શનિવાર; પૂજા સવારે ઘેર, સાંજે પીપળે/શનિ-મંદિરે.

1. સવારે: સ્નાન (પાણીમાં કાળા તલ), કાળાં/વાદળી/ઘેરા રંગનાં વસ્ત્ર; પૂજા-સ્થાને કાળું કપડું, શનિદેવનું ચિત્ર કે લોખંડ/કાળા પથ્થરની પ્રતિમા (કે શનિ-યંત્ર); સાથે હનુમાનજીનું ચિત્ર.
2. સંકલ્પ: «હું (નામ) 7/11/19 શનિવાર શનિદેવનું વ્રત (સાડાસાતી-શાંતિ/રોગ-દેવામાંથી મુક્તિ/કાર્ય-સિદ્ધિ) માટે રાખીશ; એક ટાણું ભોજન, તેલ-તલનું દાન» — જળ છોડો.
3. પૂજન: સરસવના તેલનો દીવો (લોખંડના/માટીના કોડિયામાં), કાળા તલ, અડદ, કાળું વસ્ત્ર, વાદળી/કાળાં ફૂલ (વાદળી ગરણી/કાળું ગુલાબ ન હોય તો કોઈ ઘેરા રંગનું ફૂલ), લોખંડની ખીલી/કડી, કાળા ચણા; શનિ-ચિત્રને તેલનું તિલક (મૂર્તિ હોય તો તેલ-અભિષેક); «ૐ શં શનૈશ્ચરાય નમઃ» 108 વાર કે «ૐ પ્રાં પ્રીં પ્રૌં સઃ શનૈશ્ચરાય નમઃ»; શનિ-સ્તોત્ર (દશરથ-કૃત) / શનિ-ચાલીસા.
4. હનુમાન: હનુમાન-ચાલીસા (1/7/11), સુંદરકાંડ (શક્ય હોય તો), «ૐ હં હનુમતે નમઃ»; હનુમાનજીને સિંદૂર-ચમેલીનું તેલ, ગોળ-ચણા, બુંદીના લાડુ.
5. દિવસે: એક ટાણું ભોજન — કાળા અડદની ખીચડી/દાળ, કાળા તલ-ગોળના લાડુ, સરસવના તેલમાં બનેલી વાનગી (કેટલાંક ઘરોમાં), કે ફરાળ; મૌન/સંયમ, કોઈ સેવક-મજૂર-ગરીબને કષ્ટ નહીં, દાનનો સંકલ્પ.
6. સાંજે (સૂર્યાસ્ત — પ્રદોષ): પીપળા નીચે સરસવના તેલનો દીવો (કાળા તલ નાખીને), જળ ચડાવવું (દૂધ-જળ — કેટલીક રીત), 7 પ્રદક્ષિણા, «શનિ-શાંતિ»ની પ્રાર્થના; શનિ-મંદિરે તેલ (લોખંડના પાત્રથી), કાળા તલ, અડદ, કાળું વસ્ત્ર, લોખંડ, ધાબળો, છત્રી, પગરખાં (જરૂરિયાતમંદને) દાન; શનિની મૂર્તિ સામે ઊભા રહીને (સામસામે દૃષ્ટિ મેળવવાથી બચવાની પરંપરા — ત્રાંસા ઊભા રહી ચરણ જુઓ) પ્રણામ.
7. દાન (વ્રતનો પ્રાણ): સરસવનું તેલ, કાળા તલ, અડદ, કાળો ધાબળો/વસ્ત્ર, લોખંડ, પગરખાં-ચંપલ, છત્રી, કાળી ગાય/કૂતરા-કાગડાને રોટલી, મજૂર-સફાઈકર્મી-સેવકને ભોજન/ધન — શનિવારે; શનિ-શાંતિ માટે «પરિશ્રમ અને સેવા» જ સાચું દાન.
8. ઉદ્યાપન (7/11/19મો શનિવાર): શનિ-હનુમાન પૂજા, તેલ-તલ-અડદ-ધાબળા-લોખંડનું દાન, ગરીબો/શ્રમિકોને ભોજન, શનિ-સ્તોત્ર/ચાલીસા-પાઠ, પીપળે દીવો-વસ્ત્ર; બ્રાહ્મણ/જરૂરિયાતમંદને દક્ષિણા; કુંડળીમાં શનિ-સ્થિતિ જોઈને તલ-હવન (પંડિત પાસે) વૈકલ્પિક.

📿 કેવી રીતે સંક્ષિપ્ત કરો (સંક્ષિપ્તમાં)-વિગતવાર પદ્ધતિ, સામગ્રી ચેકલિસ્ટ અને નિયમો

પૂજા-સામગ્રીની યાદી

સરસવનું તેલ, કાળા તલ, અડદ, લોખંડ, કાળું વસ્ત્ર — શનિની સાદી યાદી; દાનની સામગ્રી જ સાચી પૂજા.

• શનિદેવનું ચિત્ર/લોખંડ-કાળા પથ્થરની પ્રતિમા/શનિ-યંત્ર, હનુમાન-ચિત્ર, કાળું-વાદળી કપડું, બાજઠ
• સરસવનું તેલ (પૂજા, દીવો, અભિષેક, દાન), લોખંડનું/માટીનું કોડિયું, કાળા તલ, આખા અડદ, કાળા ચણા, લોખંડની ખીલી/કડી
• કાળું/વાદળી વસ્ત્ર, વાદળી-ઘેરા રંગનાં ફૂલ (ગરણી), ધૂપ-ગૂગળ, કપૂર, અક્ષત (કાળા તલ ભેળવેલા), કંકુ (હનુમાન માટે સિંદૂર)
• ભોગ: અડદની દાળની ખીચડી, કાળા તલ-ગોળના લાડુ, તલની રેવડી, જલેબી/ઈમરતી (હનુમાન), ગોળ-ચણા, કેળું
• પાઠ: શનિ-સ્તોત્ર (દશરથ-કૃત), શનિ-ચાલીસા, હનુમાન-ચાલીસા, સુંદરકાંડ; શનિ-મંત્રની માળા (કાળો અકીક/લોખંડ — પંડિતની સલાહથી)
• દાન: સરસવનું તેલ (લોખંડના/માટીના પાત્રમાં), કાળા તલ, અડદ, કાળો ધાબળો, કાળું વસ્ત્ર, લોખંડની વસ્તુ, પગરખાં-ચંપલ, છત્રી, કોલસો (કેટલીક રીત), કૂતરા-કાગડા-કાળી ગાયને રોટલી
• પીપળા-પૂજા: સરસવના તેલનો દીવો, કાળા તલ, જળ (દૂધ ભેળવેલું — કેટલીક રીત), કાચું સૂતર; શનિ-મંદિર માટે લોખંડનું પાત્ર
• ઉદ્યાપન: શનિ-હનુમાન પૂજા-સામગ્રી, બ્રાહ્મણ/જરૂરિયાતમંદને દક્ષિણા, શ્રમિકોનું ભોજન, તલ-હવનની સામગ્રી (વૈકલ્પિક)

🛍 પૂજા-સામગ્રી અને યંત્ર જુઓ 🙏 પૂજા બુક કરો

પ્રતિજ્ઞા-વાર્તા

રાજા વિક્રમાદિત્ય અને શનિની કથા: ઉજ્જૈનના રાજા વિક્રમાદિત્યની સભામાં એક વાર નવગ્રહોમાં «સૌથી મોટું કોણ» એ વિશે ચર્ચા થઈ; પંડિતોએ શનિને છોડીને સૌની પ્રશંસા કરી — રાજાએ પણ શનિને ક્રૂર અને નાના કહ્યા. શનિદેવ રૂઠ્યા — «વિક્રમ, તું મારો પ્રભાવ જાણતો નથી; જ્યારે હું તારી રાશિ પર આવીશ (સાડાસાતી) ત્યારે જોજે.» સમય આવ્યો — શનિ ઘોડાના વેપારી બનીને આવ્યા; રાજાએ એક સુંદર ઘોડો ખરીદ્યો, તેના પર બેસતાં જ ઘોડો તેને ગાઢ જંગલમાં ઉડાડી ગયો અને અદૃશ્ય થઈ ગયો. ભૂખ્યો-તરસ્યો રાજા ભટક્યો, એક વેપારીએ આશરો આપ્યો — પણ તેના જ ઘરમાં (ચિત્રમાં દોરેલી) ખીંટી સોનાનો હાર ગળી જતી દેખાઈ અને રાજા ચોર ઠર્યો; રાજાના હાથ-પગ કપાવી નખાયા.

📖 ભગવાન ભગવાન (ભગવાન) ની સંપૂર્ણ વ્રત કથા વાંચોઃ

અડદની ખીચડી, તલ-ગોળ, સરસવનું તેલ; એક ટાણું સાદું ભોજન

શનિને કાળા અડદ, કાળા તલ, ગોળ અને સરસવનું તેલ પ્રિય — ભોગ અને દાન બંનેમાં. વ્રતનું ભોજન એક ટાણું: અડદની ખીચડી/દાળ, તલ-ગોળના લાડુ, સરસવના તેલમાં બનેલું શાક (કેટલાંક ઘરોમાં), કે ફરાળ; લસણ-ડુંગળી-માંસ-મદ્ય નહીં; સાંજે પીપળે દીવો કર્યા પછી ભોજન (કેટલીક રીત).

• ભોગ: અડદની દાળની ખીચડી (કાળા અડદ-ચોખા, ઓછી હળદર, ઘી), કાળા તલ-ગોળના લાડુ, તલની રેવડી-ગજક, ગોળ; હનુમાનજીને ઈમરતી/બુંદીના લાડુ, ગોળ-ચણા
• વ્રતની થાળી: અડદની ખીચડી કે અડદની દાળ-રોટલી, સરસવના તેલમાં બનેલું બટાકા/રીંગણનું શાક (કેટલાંક ઘરોમાં), તલ-ગોળ, દહીં (ચાલે — શનિના વ્રતમાં ખટાશની મનાઈ નથી)
• ફરાળ: કેળું, સફરજન, દૂધ, તલના લાડુ, શીંગ-ગોળ; કાળી દ્રાક્ષ (કેટલાક)
• દાનનું ભોજન: શ્રમિક/સફાઈકર્મી/જરૂરિયાતમંદને પૂરું ભોજન (દાળ-રોટલી-શાક-ખીચડી); કૂતરા-કાગડા-કાળી ગાયને તેલ ચોપડેલી રોટલી
• વર્જિત: માંસ-મદ્ય-લસણ-ડુંગળી; શનિવારે તેલ-લોખંડ-કાળું વસ્ત્ર-મીઠું ખરીદવું (લોક-માન્યતા — દાન કરો, ખરીદો નહીં; મત જુદા), દક્ષિણ દિશાની મુસાફરી (કેટલીક રીત)

અલગ-અલગ વિસ્તારોની રીત

આખા ભારતમાં શનિવાર શનિનો — પીપળે દીવો, તેલ-દાન, હનુમાન-ચાલીસા બધે; શનિ-મંદિરો અને રીતની વિગતો પ્રદેશે-પ્રદેશે જુદી.

શું કરવું, શું ન કરવું

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

📲 સહેલીઓ-પરિવારને WhatsApp પર મોકલો🖼 તિથિ-card શેર કરો🎉 શુભેચ્છા-card

આ પણ વાંચો: અમાવસ્યા (શનિશ્રી અમાવસ્યા) · મંગલવાર વ્રત (હનુમાન) · હનુમાન જયંતિ · સોમવાર વ્રત · ગુરુવારનો ઉપવાસ

⚠️ આ વિવરણ પરંપરાગત વિધિ અને લોક-માન્યતા (શનિ-કથા) પર આધારિત છે; પોતાના કુળ-પરિવાર અને પ્રદેશની રીત સર્વોપરી છે. સાડાસાતી/શનિ-દોષ/નીલમ જ્યોતિષ-માન્યતા છે — કુંડળી-તપાસ અને પંડિતની સલાહ વિના રત્ન ન પહેરો; ભય પર આધારિત ટોટકા અને ઠગાઈથી બચો; તબિયત સારી ન હોય તો વ્રત ન રાખો.

🌐 Read this page in English · ← બધા વ્રત-તહેવાર · આખું પર્વ-કેલેન્ડર