🖤 शनिवारचे व्रत (शनिदेव) 2026

पुढचा शनिवार — शनिदेव व मारुतीरायाचा वार: संध्याकाळी पिंपळापाशी मोहरीच्या तेलाचा दिवा, शनी-मंदिरात तेल-काळे तीळ-उडीद, 7/11/19 शनिवारांचे व्रत; साडेसाती, ढैया, शनिदोष, आजार-कर्ज-कोर्टकचेरीच्या शांतीसाठी; विधी, कथा (राजा विक्रमादित्य), दान व नियम खाली.

शनिवार हा **शनिदेवांचा** (सूर्यपुत्र, कर्मफलदाता) वार — आणि हनुमानाचाही, ज्यांच्या आश्रयाला गेलेल्यांना शनी पीडा देत नाहीत. शनिवारचे व्रत मुख्यतः साडेसाती (चंद्रराशीपासून शनीचे साडेसात वर्षांचे गोचर), ढैया, कुंडलीतील शनिदोष, दीर्घ आजार, कर्ज, नोकरीतील अडथळे आणि कोर्टकचेरीच्या शांतीसाठी केले जाते — 7, 11 किंवा 19 शनिवार (काहीजण आयुष्यभर), काळे/निळे वस्त्र, संध्याकाळी पिंपळाखाली मोहरीच्या तेलाचा दिवा, शनी-मंदिरात तेल-तीळ-उडीद, शनी-स्तोत्र आणि हनुमान चालीसा.

शनी ही न्यायाची देवता — घाबरवणारी नव्हे; अशी श्रद्धा आहे की श्रम, सत्य, सेवा आणि दान यांनी ते प्रसन्न होतात. वर येणारे शनिवार (महिना-पक्षासह); खाली विधी, साहित्य, कथा (राजा विक्रमादित्य), नैवेद्य, दान, प्रदेशोप्रदेशीच्या रीती आणि प्रश्नोत्तरे. शनिवारी हनुमानपूजेची रीत मंगळवारच्या पानावरही आहे.

महत्त्व — हे व्रत चा

शनी: सूर्य व छायेचा पुत्र, कर्मफलांचा दाता, धैर्य-श्रम-सेवा-न्याय-आयुष्य-दुःख यांचा कारक; काळा/निळा रंग, लोखंड, तेल, तीळ, उडीद, कांबळे, नीलम ही त्याची; शनीची दृष्टी व गोचर (साडेसाती/ढैया) आयुष्यात परीक्षा आणतात — पण शास्त्र सांगते की शनी निःपक्ष आहे, सत्कर्मी माणसाला वर उचलतो.

साडेसाती: चंद्रराशीपासून 12 व्या, 1 ल्या, 2 ऱ्या भावात शनीचे गोचर (सुमारे साडेसात वर्षे) — तीन टप्पे; ढैया: चंद्रापासून 4 थ्या/8 व्या भावात (अडीच वर्षे). अशा काळात शनिवारचे व्रत, तेलाचे दान, शनी-स्तोत्र, हनुमानाची सेवा, गरीब-नोकर-मजुरांना मदत — हे शांतीचे उपाय; आपल्या राशीची साडेसाती-स्थिती कुंडलीवरून तपासावी.

हनुमान व पिंपळ: शनीने हनुमानाला वचन दिले की त्यांच्या भक्तांना त्रास देणार नाही — म्हणून शनिवारी हनुमान चालीसा/सुंदरकांड; पिंपळात विष्णूचा वास आणि तो शनीला प्रिय — शनिवारी संध्याकाळी पिंपळापाशी मोहरीच्या तेलाचा दिवा आणि पाणी घालून प्रदक्षिणा हा शनी-शांतीचा सर्वांत प्रचलित उपाय.

शनी-मंदिरे व शनिश्चरी अमावास्या: शिंगणापूर (महाराष्ट्र), कोकिलावन (मथुरा), तिरुनल्लार (तमिळनाडू), शनिधाम दिल्ली; शनिवारी येणारी अमावास्या «शनिश्चरी अमावस्या» विशेष — तेलाभिषेक, तिळाचे दान.

पूजा-पद्धत (टप्प्याटप्प्याने)

शनिवारच्या व्रताचा घरगुती विधी — शुक्ल पक्षातील शनिवारपासून (किंवा शनिश्चरी अमावास्या/श्रावणापासून) सुरुवात, 7/11/19 शनिवार; पूजा सकाळी घरी, संध्याकाळी पिंपळ/शनी-मंदिर.

1. सकाळी: स्नान (पाण्यात काळे तीळ), काळे/निळे/गडद वस्त्र; देवघरात काळे कापड, शनिदेवांचे चित्र किंवा लोखंडाची/काळ्या दगडाची मूर्ती (किंवा शनियंत्र); सोबत मारुतीचे चित्र.
2. संकल्प: «मी (नाव) (साडेसाती-शांती/आजार-कर्जमुक्ती/कार्यसिद्धी) साठी 7/11/19 शनिवार शनिदेवांचे व्रत करीन; एकभुक्त, तेल-तिळाचे दान» — पाणी सोडावे.
3. पूजन: मोहरीच्या तेलाचा दिवा (लोखंडी/मातीच्या पणतीत), काळे तीळ, उडीद, काळे वस्त्र, निळी/काळी फुले (निळी गोकर्ण/काळा गुलाब नसेल तर कोणतेही गडद फूल), लोखंडी खिळा/कडे, काळे चणे; शनीच्या चित्राला तेलाचा टिळा (मूर्ती असेल तर तेलाभिषेक); «ॐ शं शनैश्चराय नमः» 108 वेळा किंवा «ॐ प्रां प्रीं प्रौं सः शनैश्चराय नमः»; शनी-स्तोत्र (दशरथकृत) / शनी चालीसा.
4. हनुमान: हनुमान चालीसा (1/7/11), सुंदरकांड (शक्य असल्यास), «ॐ हं हनुमते नमः»; मारुतीला शेंदूर-चमेलीचे तेल, गूळ-चणे, बुंदीचे लाडू.
5. दिवसा: एकभुक्त — काळ्या उडदाची खिचडी/डाळ, काळ्या तीळ-गुळाचे लाडू, मोहरीच्या तेलात केलेला पदार्थ (काही घरांत), किंवा फलाहार; मौन/संयम, कोणत्याही नोकर-मजूर-गरिबाला त्रास नाही, दानाचा संकल्प.
6. संध्याकाळी (सूर्यास्त — प्रदोष): पिंपळाखाली मोहरीच्या तेलाचा दिवा (काळे तीळ घालून), पाणी घालणे (दूध-पाणी — काही रीतींत), 7 प्रदक्षिणा, «शनी-शांती»ची प्रार्थना; शनी-मंदिरात तेल (लोखंडी भांड्याने), काळे तीळ, उडीद, काळे वस्त्र, लोखंड, कांबळे, छत्री, जोडे (गरजूंना) दान; शनीच्या मूर्तीसमोर उभे राहून (समोरासमोर दृष्टी टाळण्याची परंपरा — तिरके उभे राहून/चरणांकडे पाहावे) नमस्कार.
7. दान (व्रताचा प्राण): मोहरीचे तेल, काळे तीळ, उडीद, काळे कांबळे/वस्त्र, लोखंड, जोडे-चपला, छत्री, काळी गाय/कुत्रा-कावळ्याला भाकरी, मजूर-सफाई कर्मचारी-नोकरांना जेवण/पैसे — शनिवारी; शनी-शांतीसाठी «श्रम व सेवा» हेच खरे दान.
8. उद्यापन (7 व्या/11 व्या/19 व्या शनिवारी): शनी-हनुमान पूजा, तेल-तीळ-उडीद-कांबळे-लोखंडाचे दान, गरीब/श्रमिकांना जेवण, शनी-स्तोत्र/चालीसा-पाठ, पिंपळाला दिवा-वस्त्र; ब्राह्मण/गरजूंना दक्षिणा; कुंडलीवरून शनीची स्थिती पाहून तिळाचा होम (गुरुजींकडून) ऐच्छिक.

📿 शनिवारचे व्रत (शनिदेव) कैसे करा — विस्तृत विधि, सामग्री checklist व नियम →

पूजा-सामग्री ची सूची

मोहरीचे तेल, काळे तीळ, उडीद, लोखंड, काळे वस्त्र — शनीची साधी यादी; दानाचे साहित्य हीच खरी पूजा.

• शनिदेवांचे चित्र/लोखंडाची-काळ्या दगडाची मूर्ती/शनियंत्र, मारुतीचे चित्र, काळे-निळे कापड, चौरंग
• मोहरीचे तेल (पूजा, दिवा, अभिषेक, दान), लोखंडी/मातीची पणती, काळे तीळ, अख्खे उडीद, काळे चणे, लोखंडी खिळा/कडे
• काळे/निळे वस्त्र, निळी-गडद फुले (गोकर्ण), धूप-गुग्गुळ, कापूर, अक्षता (काळे तीळ मिसळलेल्या), कुंकू (मारुतीसाठी शेंदूर)
• नैवेद्य: उडदाच्या डाळीची खिचडी, काळ्या तीळ-गुळाचे लाडू, तिळाची रेवडी, इमरती (मारुतीसाठी), गूळ-चणे, केळी
• पाठ: शनी-स्तोत्र (दशरथकृत), शनी चालीसा, हनुमान चालीसा, सुंदरकांड; शनी-मंत्राची माळ (काळा हकीक/लोखंड — गुरुजींकडून)
• दान: मोहरीचे तेल (लोखंडी/मातीच्या भांड्यात), काळे तीळ, उडीद, काळे कांबळे, काळे वस्त्र, लोखंडी वस्तू, जोडे-चपला, छत्री, कोळसा (काही रीतींत), कुत्रा-कावळा-काळ्या गाईला भाकरी
• पिंपळपूजा: मोहरीच्या तेलाचा दिवा, काळे तीळ, पाणी (दूध मिसळलेले — काही रीतींत), कच्चे सूत; शनी-मंदिरासाठी लोखंडी भांडे
• उद्यापन: शनी-हनुमान पूजेचे साहित्य, ब्राह्मण/गरजूंना दक्षिणा, श्रमिकांचे जेवण, तिळाच्या होमाचे साहित्य (ऐच्छिक)

🛍 पूजा-सामग्री व यंत्र पाहा 🙏 पूजा बुक करा

प्रतिज्ञा-कथा

राजा विक्रमादित्य आणि शनीची कथा: उज्जैनचा राजा विक्रमादित्य याच्या सभेत एकदा नवग्रहांपैकी «सर्वांत मोठा कोण» यावर वाद झाला; पंडितांनी शनी सोडून सर्वांची स्तुती केली — राजानेही शनीला क्रूर व लहान म्हटले. शनिदेव रुष्ट झाले — «विक्रमा, तुला माझा प्रभाव ठाऊक नाही; मी तुझ्या राशीवर येईन (साडेसाती) तेव्हा पाहा.» वेळ आली — शनी घोड्यांचा व्यापारी बनून आले; राजाने एक सुंदर घोडा विकत घेतला, त्यावर बसताच घोडा त्याला घनदाट जंगलात उडवून घेऊन गेला आणि नाहीसा झाला. भुकेला-तहानलेला राजा भटकत राहिला, एका व्यापाऱ्याने आश्रय दिला — पण त्याच्याच घरात सोन्याचा हार खुंटी (चित्रात काढलेली) गिळताना दिसली आणि राजा चोर ठरला; राजाचे हात-पाय तोडण्यात आले.

📖 शनिवारचे व्रत (शनिदेव) ची पूरी व्रत-कथा पढ़ें →

उडदाची खिचडी, तीळ-गूळ, मोहरीचे तेल; एकदाच साधे जेवण

शनीला काळे उडीद, काळे तीळ, गूळ आणि मोहरीचे तेल प्रिय — नैवेद्य व दान दोन्हींत. व्रताचे जेवण एकदाच: उडदाची खिचडी/डाळ, तीळ-गुळाचे लाडू, मोहरीच्या तेलात केलेली भाजी (काही घरांत), किंवा फलाहार; लसूण-कांदा-मांस-मद्य नाही; संध्याकाळी पिंपळापाशी दिवा लावल्यानंतर जेवण (काही रीतींत).

• नैवेद्य: उडदाच्या डाळीची खिचडी (काळे उडीद-तांदूळ, हळद कमी, तूप), काळ्या तीळ-गुळाचे लाडू, तिळाची रेवडी-गजक, गूळ; मारुतीला इमरती/बुंदीचे लाडू, गूळ-चणे
• व्रताचे ताट: उडदाची खिचडी किंवा उडदाची डाळ-पोळी, मोहरीच्या तेलात केलेली बटाटा/वांग्याची भाजी (काही घरांत), तीळ-गूळ, दही (चालते — शनीच्या व्रतात आंबटाची मनाई नाही)
• फलाहार: केळी, सफरचंद, दूध, तिळाचे लाडू, शेंगदाणे-गूळ; काळ्या मनुका (काहीजण)
• दानाचे जेवण: श्रमिक/सफाई कर्मचारी/गरजूंना पूर्ण जेवण (डाळ-पोळी-भाजी-खिचडी); कुत्रा-कावळा-काळ्या गाईला तेल लावलेली भाकरी
• वर्ज्य: मांस-मद्य-लसूण-कांदा; शनिवारी तेल-लोखंड-काळे वस्त्र-मीठ खरेदी करणे (लोकश्रद्धा — दान करावे, खरेदी नको; मतभेद आहेत), दक्षिणेकडे प्रवास (काही रीतींत)

वेगळा-वेगळा इलाक़ों ची रीत

संपूर्ण भारतात शनिवार शनीचाच — पिंपळापाशी दिवा, तेलाचे दान, हनुमान चालीसा सर्वत्र; शनी-मंदिरे आणि रीतींचे तपशील प्रदेशानुसार वेगळे.

क्या करा, क्या न करा

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

📲 सहेलियों-परिवार ला WhatsApp वर भेजें🖼 तिथी-card साझा करा🎉 शुभेच्छा-card

हे देखील पढ़ें: अमावस्या (शनि अमावस्या) · मंगलवार उपवास (हनुमान) · हनुमान जयंती · सोमवार जलद · गुरुवारी उपवास

⚠️ च माहिती पारंपरिक विधी व लोकश्रद्धेवर (शनी-कथा) आधारित आहे; आपल्या कुळाची, घराण्याची व प्रदेशाची रीत सर्वोपरी. साडेसाती/शनिदोष/नीलम च ज्योतिषातील श्रद्धा आहे — पत्रिका तपासणी व गुरुजींच्या सल्ल्याशिवाय रत्न घालू नये; भीतीवर आधारित टोटके व फसवणुकीपासून दूर राहावे; प्रकृती ठीक नसल्यास व्रत करू नये.

🌐 Read this page in English · ← सर्व उपवास-सण · संपूर्ण उत्सव-दिनदर्शिका