🎨 ହୋଲି (ହୋଲିକା ଦହନ ଏବଂ ଧୁଲାଣ୍ଡି) 2027

ଫାଲ୍ଗୁନ ପୂର୍ଣିମା ରାତିରେ ହୋଲିକା ଦହନ, ପରଦିନ ରଙ୍ଗର ହୋଲି — ଭଦ୍ରା-ରହିତ ପ୍ରଦୋଷର ଦହନ-ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ନୂଆ ଫସଲର ଶସ୍ୟ, ଗୁଝିଆ ଏବଂ ଗୁଲାଲ।

ହୋଲି ହେଉଛି ଦୁଇ ଦିନିଆ ପର୍ବ-ଫାଲ୍ଗୁନ ପୂର୍ଣିମା ର ସନ୍ଧ୍ଯ଼ାରେ ହୋଲିକା ଦହନ (ଛୋଟ ହୋଲି) ଏବଂ ତା'ପରଦିନ ଚୈତ୍ର କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତିପଦା ରେ ରଙ୍ଗର ହୋଲି (ଧୁଲେଣ୍ଡି/ଧୁଲେଣ୍ଡି) | ବସଂତ ପଂଚମୀ ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା 40 ଦିନର ଫଙ୍ଗ ଏଠାରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ଅଧର୍ମ ଉପରେ ଭକ୍ତିର ବିଜଯ଼ (ପ୍ରହ୍ଲାଦ-ହୋଲିକା) ଏବଂ ନୂତନ ଫସଲ (ଗହମ-ବାର୍ଲି କେଶ ଭଜା) ର ଉତ୍ସବ |

ଘରର ମହିଳାମାନେ ହୋଲିକା ଦହନ ଦିନ ହୋଲିର ପୂଜା କରନ୍ତି — ଗୋବରର ବଡ଼କୁଲ୍ଲେ/ଗୁଲରୀର ମାଳା, କଞ୍ଚା ସୂତା, ନୂଆ ଶସ୍ୟ, ଗୁଝିଆର ଭୋଗ — ଏବଂ ଦହନର ପରିକ୍ରମା; ପରଦିନ ରଙ୍ଗ, ଗୁଝିଆ-କାଞ୍ଜି-ଥଣ୍ଡାଇ ଏବଂ ଘରକୁ ଘର ବୁଲି ମିଳାମିଶା। ତଳେ ଏହି ବର୍ଷର ଉଭୟ ତିଥି, ଭଦ୍ରା-ମୁକ୍ତ ଦହନ-ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା, ପକୱାନ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ଦିଆଯାଇଛି।

ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି

ହୋଲିକା ଦହନର ନିଯ଼ମଃ ପ୍ରଦୋଷ-କାଲ ରେ, ପୂର୍ଣିମା ତାରିଖରେ ଏବଂ * * ଭଦ୍ରା-ବିନା * * ସମଯ଼ରେ-ଭଦ୍ରା (ବିଷ୍ଟି କରଣ) ରେ ଦହନ ନିଷିଦ୍ଧ; ଭଦ୍ରା ପରେ (କିମ୍ବା ଭଦ୍ରା-ଲାଞ୍ଜରେ) | ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ବର୍ଷର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅପଡେଟ୍ ସମଯ଼ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ; ଆପଣଙ୍କ ସହରର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ପୃଷ୍ଠାରେ ଭଦ୍ରା ସମଯ଼ ଦେଖନ୍ତୁ।

ହୋଲାସ୍ଟାକ୍ଃ ହୋଲି ପୂର୍ବରୁ ଆଠ ଦିନ (ଫାଲ୍ଗୁନ ଶୁକ୍ଲ ଅଷ୍ଟମୀ ରୁ ପୂର୍ଣିମା) ମାଙ୍ଗଳିକ କାର୍ଯ୍ଯ଼ ନିଷିଦ୍ଧ-ବିବାହ, ହୋମ୍-ଏଣ୍ଟ୍ରି ନୁହେଁ; ହୋଲି ପରେ ଚୈତ୍ର-ନବରାତ୍ରୀ ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପୁନର୍ବାର ଖୋଲିଥାଏ |

ନୂତନ ଫସଲଃ ଗହମ-ବାଉଁଶ-ଚଣା ସବୁଜ କେଶକୁ ଦହନ ନିଆଁରେ ଭଜା (ହୋଲା) ପ୍ରସାଦ ଖାଇବା ଏବଂ ଘରକୁ ଆଣିବା-ଏହା ହେଉଛି "ହୋଲି" ନାମକ ଏକ ମୂଲ; ଦହନର ଛାଇ/ନିଆଁକୁ ଘରକୁ ଆଣିବା ଦ୍ୱାରା ଚୁଲିକୁ ଜଳାଇବା ଶୁଭ | ମନ୍ଦ (ହୋଲିକା) ଜଳିଯାଏ, ଭକ୍ତି (ପ୍ରହ୍ଲାଦ) ବଞ୍ଚିଯାଏ-ଏହି ଭାବ।

ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)

ଏହା ହେଉଛି ଘରୋଇ ପଦ୍ଧତି-ଦିନରେ ହୋଲିର ପୂଜା-ଭୋଗ, ପ୍ରଦୋଷରେ ଭଦ୍ରା କୁ ଦେଖି ଦହନ-ପରିକ୍ରମା; ପରଦିନ ରଙ୍ଗ |

1. ହୋଲିକା ଦହନ ଦିନ ସକାଳେଃ ଗୋବରରୁ ବଡକୁଲ୍ଲେ/ଗୁଲ୍ରି (ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ ଛୋଟ ଟିକ୍କି) ତିଆରି କରି ଶୁଖାନ୍ତୁ ଏବଂ ମାଲାରେ ଭାଜନ୍ତୁ-4-5 ମାଲା (ପିତୃପୁରୁଷ, ହନୁମାନ, ଶୀତଲା, ଘର-ପରିବାର ନାମରେ); ମୋହଲ୍ଲା କି ହୋଲି (କାଠ-ଉପବୃତ୍ତାକାର ସ୍ତୂପ, ମଝିରେ ହୋଲିକା-ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଡଣ୍ଡା) କୁ ଯାଆନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଘର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଛୋଟ ହୋଲି ତିଆରି କରନ୍ତୁ।
2. ଦିନରେ/ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ହୋଲି-ପୂଜା: ହୋଲିର ଖୁଣ୍ଟ/ଗଦା ଉପରେ ରୋଳି-ଅକ୍ଷତ-ଫୁଲ, କଞ୍ଚା ସୂତା (ମୌଳି) 3 କିମ୍ବା 7 ଥର ଗୁଡ଼ାଇ ପରିକ୍ରମା, ଜଳର ଲୋଟା ଅର୍ପଣ, ବଡ଼କୁଲ୍ଲେର ମାଳା, ଗହମ-ଯଅର ସବୁଜ ଶସ୍ୟ, ନଡ଼ିଆ, ଗୁଝିଆ-ମିଠାଇ, ଗୁଲାଲ; «ଓଁ ହୋଲିକାୟୈ ନମଃ», ପ୍ରହ୍ଲାଦ-ନୃସିଂହଙ୍କ ସ୍ମରଣ — «ଅସୃକ୍‌ପାଭୟସଂସ୍ତ୍ରସ୍ତୈଃ କୃତା ତ୍ୱଂ ହୋଲି ବାଲିଶୈଃ…»।
3. ଦହନ (ପ୍ରଦୋଷ-କାଲ, ଭଦ୍ରା-ବିନା-ଉପରେ ପ୍ରଦୋଷ-ସମଯ଼; ଭଦ୍ରା ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ପୃଷ୍ଠାରେ): ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ବଡ଼/ପଣ୍ଡିତଙ୍କୁ ନିଆଁ ଦିଅନ୍ତୁ; ପରିବାର ସହିତ 3/5/7 ପରିକ୍ରମା, ଜଳ ଧାର, ବଡକୁଲ୍-କେଶ-ନଡ଼ିଆ ନିଆଁରେ; ଗହମ-ବାର୍ଲି-ଚଣା କେଶକୁ ଭଜା (ହୋଲା) ଏବଂ ନିଆଁରେ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତୁ।
4. ଘରକୁ ଫେରିବା ପରେ କିଛି ଅଗ୍ନି/ଛାଇ ଆଣନ୍ତୁ-ନୂତନ ଷ୍ଟୋଭ୍/ଦୀପ ପାଇଁ ଶୁଭ; ଛାଇ ତିଲକ (ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ଠାରୁ ସୁରକ୍ଷା); ରାତିରେ ହୋଲି ଗୀତ-ଫାଗ୍, ଥଣ୍ଡା |
5. ଧୁଳାଣ୍ଡି (ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ): ସକାଳେ ଘର ବଯ଼ସ୍କମାନଙ୍କୁ ଗୁଲାଲ୍ ଟିକା ଏବଂ ଗୋଡ଼ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତୁ, ତା'ପରେ ରଙ୍ଗ; ଗୁଜିଆ-କାଞ୍ଜି-ଦହି-ବଡ଼; ଠାକୁର ଜି/ବଙ୍କେ-ବିହାରୀଙ୍କୁ ଗୁଲାଲ୍; ମଧ୍ଯ଼ାହ୍ନ ପରେ ରଙ୍ଗ ଧୋଇ ନୂତନ ପୋଷାକ, ସନ୍ଧ୍ଯ଼ାରେ ମେଳକ (ହୋଲି-ମିଲାନ୍) |
6. ମହିଳାଃ ଦହନର ପରଦିନ ସକାଳେ ହୋମୱାର୍କରେ ହୋଲି ଛାଇ (ଶୁଦ୍ଧି), ଶୀତଳ ମାତା କୋ ଠଣ୍ଡା ଭୋଗ (ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ହୋଲି ପରେ ଶୀତଳ ଅଷ୍ଟମୀ/ବାସୌଡ଼ା); ବ୍ରଜରେ କାଠମାର-ଫୁଲର ହୋଲି ପୂର୍ବ ସପ୍ତାହ |
7. ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ନାମର ଏକ ବଡ଼ ମାଲା ଏବଂ ଦାନଃ ହୋଲିକା ଦହନରେ ଖାଦ୍ଯ଼ ଏବଂ ପୋଷାକ ଦାନ, ନୂତନ ଫସଲର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଭଗବାନ-ପିତୃ-ଗାଈଙ୍କୁ।
8. ପରଦିନଠାରୁ ଚୈତ୍ର-ହୋଲି ପରେ 5 ଦିନ ପରେ ରଙ୍ଗ ପଂଚମୀ (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ମାପ୍ରା) ଏବଂ 8 ଦିନ ପରେ ଶୀତଲା ଅଷ୍ଟମୀ |

ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା

ଗୋବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଗହମ-ବାର୍ଲି ସବୁଜ କେଶ ଦହନ ଦିନର ବିଶେଷତ୍ୱ; ପରଦିନ ରଙ୍ଗ-ଗୁଜିଆ |

• ଗୋବର (ବଡକୁଲ୍ଲେ/ଗୁଲ୍ରି ମାଲା), କଞ୍ଚା ସୂତା/ମୋଲି
• ରୋଲି, ଅକ୍ଷତ, ହଳଦୀ, ଫୁଲ, ଗୁଲାଲ, ପାଣିର ଲୋଟ
• ଗହମ-ବାଉଁଶ-ଚନେ ସବୁଜ କେଶ (ହୋଲା), ନଡ଼ିଆ, ସୁପାରୀ
• ଗୁଜିଆ/ମିଠା (ଭୋଗ), ଗୁଡ଼, କଞ୍ଚା ଚାଉଳ
• କାଠ-ଉପଲେ (ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ହୋଲି), ହୋଲିକା-ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଦଣ୍ଡ/ପତାକା
• ଧୁଳାଣ୍ଡିଃ ଔଷଧୀଯ଼ ଗୁଲାଲ୍-ରଙ୍ଗ, ପିଚକାରୀ, ପୁରୁଣା ପୋଷାକ; ଥଣ୍ଡା, ଗୁଜିଆ, କାଞ୍ଜି-ବଡ଼, ଦହି-ବଡ଼, ପାପଡ଼
• ଠାକୁରଜୀଙ୍କୁ ଗୁଲାଲ, ନୂଆ ପୋଷାକ; ବଡ଼ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁଲାଲ-ଥାଲୀ
• ଚିତାଭସ୍ମ ରଖିବା ପାଇଁ ଛୋଟ ପାତ୍ର (ଘରକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ)

🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ

ଉପବାସ-କାହାଣୀ

ଦୈତ୍ଯ ରାଜା ହିରଣ୍ଯକଶ୍ଯ଼ପୁଙ୍କୁ ଜଣେ ବର ଥିଲା, ଯିଏକି ମଣିଷ କିମ୍ବା ପଶୁମାନଙ୍କୁ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି କିମ୍ବା ଘର ଭିତରେ କିମ୍ବା ବାହାରେ, କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରକୁ ହତ୍ଯ଼ା କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଅହଙ୍କାରରେ ସେ ନିଜର ପୂଜା ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବିଷ୍ଣୁ-ଭକ୍ତ ଥିଲେ। ପିତା ପ୍ରହଲାଦଙ୍କୁ ପର୍ବତରୁ ତଳକୁ ଖସାଇ ଦେଇଥିଲେ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଖସାଇ ଦେଇଥିଲେ, ବିଷ ପ୍ରଯ଼ୋଗ କରିଥିଲେ-ଭକ୍ତ ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ଥର ବଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲେ।

ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର ଭଉଣୀ ହୋଲିକାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଥିଲା ଯେ ନିଆଁ ତାଙ୍କୁ ଜଳାଇ ଦେବ ନାହିଁ। ସେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ଧରି ଚିତା ଉପରେ ବସିଥିଲେ-କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତ "ନାରାଯ଼ଣ-ନାରାଯ଼ଣ" ଜପ ଜାରି ରଖିଥିଲେ; ବରର ଅପବ୍ଯ଼ବହାର ହେଲେ ହୋଲିକା ଜଳିଯାଇଥିଲା, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବାହାରି ଆସିଥିଲେ। ଫାଲ୍ଗୁନ ପୂର୍ଣିମା ର ସେହି ରାତି-ହୋଲିକା ଦହନଃ ଦୁଷ୍ଟତା ଜଳିଯାଇଛି, ଭକ୍ତି ବଞ୍ଚିଛି। ତା'ପରେ ନୃସିଂହ ସ୍ତମ୍ଭରୁ ଆବିର୍ଭାବ ହେଲେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ଯ଼ା ସମଯ଼ରେ, ଦହଲିରେ, କୋଳରେ, ନଖ ଦ୍ୱାରା ହିରଣ୍ଯକଶିପୁକୁ ହତ୍ଯ଼ା କଲେ।

ଦ୍ୱିତୀଯ଼ କାହାଣୀ-ଶିବ ତୃତୀଯ଼ ଆଖିରେ କାମଦେବଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କରିଥିଲା (ବସଂତ ପଂଚମୀ ପରେ), ରତିଙ୍କ ଶୋକରେ ହୋଲି ଦିନ କାମଦେବଙ୍କୁ "ଅନଙ୍ଗ" ଭାବରେ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଥିଲା-ତେଣୁ ହୋଲି ପ୍ରେମ-ରଙ୍ଗ ପର୍ବ; ବ୍ରଜରେ ରାଧା-କୃଷ୍ଣ ର ହୋଲି-କୃଷ୍ଣ ମା ଯଶୋଦାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁଯାଯ଼ୀ ରାଧାଙ୍କୁ ରଙ୍ଗ କରିଥିଲା ଯେ ସେ ଶାମୁକା ଥିଲେ-ରଙ୍ଗୱାଲି ହୋଲିର ମୂଳ |

ଗୁଜିଆ, କାଞ୍ଜି, ଥଣ୍ଡାଇ-ହୋଲି ରୋଷେଇ ଘର

ହୋଲି କି ଗୁଜିଆ (ମାୱା-ମେଣା ଭର୍ତ୍ତି, ଘିଅରେ ଭଜା) ଏକ ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ; କାଞ୍ଜି-ବାଡେ (ରାଇ-ପାଣି, 3-4 ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଉଡ଼ଦ ବଡ଼), ଦହି-ବାଡେ, ପାପଡ଼, ଲବଣ, ଥଣ୍ଡାଇ-ଦହନ କି ଶାମ ଭୋଗ, ଅତିଥିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧୁଳାଣ୍ଡି।

• ଗୁଜିଆ (20): 2 କପ୍ ମଇଦା + 4 ଚାମଚ ଘିଅ ମଇନ୍; ଭରାୱାନ୍-200 ଗ୍ରାମ୍ ମଭା ଭଜା, 100 ଗ୍ରାମ୍ ପିଜ୍ ଚିନି, ଫଳ-ନଡ଼ିଆ-ଏଲାଚ; ଢାଞ୍ଚାରେ ଭର୍ତ୍ତି ଘିଅରେ ମନ୍ଥର ଉତ୍ତାପରେ ସୁନା
• କାଞ୍ଜି-ବଡ଼ଃ ପାଣିରେ ଭିଜା ମଇ, କଳା ଲୁଣ, ହଳଦୀ, ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ଯ଼କିରଣରେ ହେଙ୍ଗ-3-4; ଛୋଟ ବଡ଼ ଉଡ଼ଦ ମିଶାଇ 1 ଦିନ
• ଥଣ୍ଡାଇ (ବାଦାମ-ଶସ୍ଯ଼-ଖସଖସ-ଗୋଲମରିଚ-ଗୋଲାପ-କ୍ଷୀର), ଦହି-ବଡ଼, ଆଳୁ-ଚିପ୍, ଲୁଣପାରେ, ଚିନିପାରେ, ମାଲପୁଆ
• ହୋଲାଃ ଦହନ ନିଆଁରେ ଭଜା ଗହମ-ବାଉଁଶ-ଚଣା ବାଲ୍ଯ଼-ପ୍ରଥମ ପ୍ରସାଦ; ବିହାର-ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳର ପୁଆ-ପୁଡ଼ି-କାଢ଼ୀ, ମାଲପାୱା; ପଞ୍ଜାବର କାଞ୍ଜି-ଗୁଜିଆ-ପିନ୍ନି; ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁରନପୋଲି-କାଟାଚି ଆମ୍ଟି; ଗୁଜରାଟର ଧନିଆ (ଭଜା ଶସ୍ଯ଼)-ଖଜୁର-ଗୁଜିଆ; ବଙ୍ଗଳାର ଡୋଲ-ଯାତ୍ରାର ମାଲପାୱା-ଖୀର।
• ଶୀତଲା-ଭୋଗ (ହୋଲି 7-8 ଦିନ ପରେ ବସୌଡ଼ା): ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥଣ୍ଡା ଖାଦ୍ଯ଼-ମିଠା ଚାଉଳ, ପୁଡ଼ି, ଦହି, ଗୁଲଗୁଲେ

ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି

ବ୍ରଜର କାଠମିସ୍ତ୍ରୀ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଙ୍ଗଳାର ଦୋଲ-ଯାତ୍ରା ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ-ଏକ ପୂର୍ଣିମା, ଶହେ ରଙ୍ଗ।

କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ

ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ

ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ମହାଶିବରାତ୍ରି (15 ଦିନ ପୂର୍ବରୁ) · ଶୀତଲା ଅଷ୍ଟମୀ/ବସୌଦା (ହୋଲି ପରେ) · ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀ/ଗୁଡି ପାଦୱା · ଭଦ୍ରା ର ସମଯ଼ (ନିଜ ସହରର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ)

⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଲୋକକଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଏହାର ପରିବାର ଏବଂ ପଡ଼ୋଶୀ ରୀତିନୀତି ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦହନର ସଠିକ୍ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭଦ୍ରା ଯାଞ୍ଚ କରି ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ; ରଙ୍ଗ ଏବଂ ନିଆଁରେ ସୁରକ୍ଷା ସର୍ବାଗ୍ରେ |

🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର