🪔 ବ୍ରତ-ପର୍ବ

🔱 ମହାଶିବରାତ୍ରି 2027

✍️ ଜ୍ୟୋତିଷାଚାର୍ଯ୍ୟ ଆଦିତ୍ୟ ଧର ଦ୍ୱିବେଦୀ · 🔎 ଶେଷ ସମୀକ୍ଷା: · 🧮 ଗଣନା-ପଦ୍ଧତି

ଫାଲ୍ଗୁନ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ — ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହର ରାତି; ନିର୍ଜଳା/ଫଳାହାର ବ୍ରତ, ଚାରି ପ୍ରହରର ପୂଜା, ବେଲପତ୍ର ଓ ଜଳାଭିଷେକ, ରାତି ଜାଗରଣ।

ମହାଶିବରାତ୍ରି 2027ର ତିଥି
ଶନିବାର, 6 ମାର୍ଚ୍ଚ 2027
ଫାଲ୍ଗୁନ · କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ · ଚତୁର୍ଦଶୀ (ବିକ୍ରମ ସମ୍ବତ 2084)
🌌 ନିଶୀଥ କାଳ12:07 AM – 12:56 AM
🪔 ପ୍ରଦୋଷ କାଳ6:24 PM – 8:48 PM
🌇 ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ6:24 PM
📿 ତିଥି-କାଳଚତୁର୍ଦଶୀ 6 ମାର୍ଚ୍ଚ, 12:04 PM → 7 ମାର୍ଚ୍ଚ, 1:46 PM
🌅 ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ6:42 AM
⛔ ରାହୁକାଳ (ଏଡ଼ାନ୍ତୁ)09:37 AM – 11:05 AM
ସମୟ ଦିଲ୍ଲୀ (ଆଇ. ଏସ୍. ଟି.), ସ୍ୱିସ୍ ଏପିହେମେରିସ୍-ଗଣନା, ଉଦୀଯ଼ମାନ-ତାରିଖ ନିଯ଼ମ। ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ଼/ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ସହରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ -

ମହାଶିବରାତ୍ରି ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ପାଳନ କରାଯାଏ — ହୋଲିର ପ୍ରାୟ ପନ୍ଦର ଦିନ ଆଗରୁ। ଏହା ସେହି ରାତି ଯେଉଁ ରାତିରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଶିବ ପ୍ରଥମ ଥର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ। ବର୍ଷର ବାରଟି ମାସିକ ଶିବରାତ୍ରି ମଧ୍ୟରେ ଏହା ହିଁ «ମହା»।

ମହିଳାମାନେ ଏହି ଦିନ ଭଲ ବର (କୁମାରୀ) ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ସୁଖୀ ଦାମ୍ପତ୍ୟ (ବିବାହିତା) ପାଇଁ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି — ଦିନସାରା ଫଳାହାର ବା ନିର୍ଜଳା, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଜଳ-କ୍ଷୀର-ବେଲପତ୍ର, ରାତିରେ ଚାରି ପ୍ରହରର ପୂଜା ଓ ଜାଗରଣ। ତଳେ ଏହି ବର୍ଷର ତିଥି, ନିଶୀଥ କାଳର ପୂଜା-ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଚାରି ପ୍ରହର, ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା, ଫଳାହାର ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳ-ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ଦିଆଯାଇଛି।

ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି

ଶିବରାତ୍ରିର ପୂଜା ରାତିରେ ହୁଏ — ବିଶେଷ କରି ନିଶୀଥ କାଳରେ (ମଧ୍ୟରାତ୍ରି, ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମୟ), ଯେତେବେଳେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ/ଲିଙ୍ଗୋଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ସେଥିପାଇଁ ତିଥି ସେହି ଦିନ ଧରାଯାଏ ଯେଉଁ ରାତିର ନିଶୀଥରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଥାଏ।

ଚାରି ପ୍ରହରର ପୂଜା: ପ୍ରଥମ ପ୍ରହର ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତରୁ (କ୍ଷୀରରେ ଅଭିଷେକ), ଦ୍ୱିତୀୟ (ଦହି), ତୃତୀୟ (ଘିଅ), ଚତୁର୍ଥ (ମହୁ/ଜଳ) — ପ୍ରତି ପ୍ରହରରେ ବେଲପତ୍ର, ଧୂପ-ଦୀପ, «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ»; ଗୋଟିଏ ପ୍ରହର ମାତ୍ର କରିପାରିଲେ ପ୍ରଥମଟି ବା ନିଶୀଥର ପୂଜା କରନ୍ତୁ।

ଏହି ବ୍ରତ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଏବଂ ବୈବାହିକ ଜୀବନ ପାଇଁ ବିଶେଷ ବୋଲି ମାନାଯାଏ — ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ ରଖିଥିଲେ; ମାଙ୍ଗଳିକ ଦୋଷ ବା ବିବାହରେ ବାଧା ଥିବା କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବରାତ୍ରି ବ୍ରତକୁ ଉପାୟ ଭାବେ କୁହାଯାଏ।

ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)

ଏହା ଘରୋଇ ବିଧି — ଦିନର ବ୍ରତ, ସନ୍ଧ୍ୟାରୁ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲିଙ୍ଗ/ପାର୍ଥିବ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା, ଜାଗରଣ, ପରଦିନ ସକାଳେ ପାରଣ।

  1. ସକାଳେ ସ୍ନାନ, ସଂକଳ୍ପ — «ମୁଁ ଶିବଙ୍କ କୃପା ଓ ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ସୁଖ/ଉତ୍ତମ ବର ପାଇଁ ମହାଶିବରାତ୍ରିର ବ୍ରତ (ନିର୍ଜଳା/ଫଳାହାର) କରୁଛି; କାଲି ସକାଳେ ପାରଣ କରିବି।»
  2. ଦିନରେ ଶିବ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଜଳ-କ୍ଷୀର-ବେଲପତ୍ର ଚଢ଼ାନ୍ତୁ; ଘରେ ପୂଜା କଲେ ମାଟିରେ ପାର୍ଥିବ ଶିବଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରନ୍ତୁ (ବା ଘରର ଶିବଲିଙ୍ଗ/ଚିତ୍ର); ପୂଜା-ସ୍ଥାନ ଉତ୍ତର ବା ପୂର୍ବମୁଖୀ ହେଉ।
  3. ସନ୍ଧ୍ୟା — ପ୍ରଥମ ପ୍ରହର (ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତରୁ, ଉପରେ ପ୍ରଦୋଷ-ସମୟ): ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ପରେ କ୍ଷୀରରେ ଅଭିଷେକ, ବେଲପତ୍ର (3ଟି ପତ୍ର ଥିବା, ଓଲଟା — ଚିକ୍କଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ), ଦୁଦୁରା, ଭାଙ୍ଗ, ଅରଖ, ଧଳା ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ଅକ୍ଷତ, ଭସ୍ମ; «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ» 108 ଥର; ଶିବ-ଚାଳିଶା/ରୁଦ୍ରାଷ୍ଟକ; ଆରତି «ଓଁ ଜୟ ଶିବ ଓଁକାରା»।
  4. ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରହର (ରାତି ~9): ଦହିରେ ଅଭିଷେକ, ବେଲପତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର; ତୃତୀୟ ପ୍ରହର (ନିଶୀଥ ~12, ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମୟ — ମୁଖ୍ୟ): ଘିଅ/ମହୁରେ ଅଭିଷେକ, ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହର ସ୍ମରଣ, «ଶିବାୟ ନମଃ» ଜପ, ଏହା ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ପୂଜା; ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରହର (~3 ଟା): ଜଳ-ଗଙ୍ଗାଜଳ, ଶେଷ ଆରତି।
  5. ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତୁ — ସୁହାଗର ଜିନିଷ (ଚୁଡ଼ି, ସିନ୍ଦୂର, ଚୁନରୀ) ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ — ବିବାହିତା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆୟୁ ଓ କୁମାରୀ ଉତ୍ତମ ବରର କାମନାରେ।
  6. ରାତି ଜାଗରଣ — ଶିବ-ଭଜନ, ଶିବ ପୁରାଣ/ଶିବରାତ୍ରି-କଥା, ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଜପ; ସାରା ରାତି ଜାଗି ନ ପାରିଲେ ଅନ୍ତତଃ ନିଶୀଥର ପୂଜା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଗନ୍ତୁ।
  7. ପାରଣ: ପରଦିନ ସକାଳେ (ଅମାବାସ୍ୟା ଆଗରୁ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଶେଷ ହେବା ପରେ) ସ୍ନାନ କରି ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ, ବ୍ରାହ୍ମଣ/ଅଭାବୀଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦାନ, ତା’ପରେ ନିଜେ ଭୋଜନ; ଅନେକ ଘରେ ସକାଳ ପୂଜା ପରେ ଫଳାହାରରେ ପାରଣ କରନ୍ତି।
  8. ପାର୍ଥିବ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଓ ଚଢ଼ାଯାଇଥିବା ବେଲପତ୍ର-ଫୁଲ ଜଳରେ ବା ଗଛମୂଳେ ବିସର୍ଜନ କରନ୍ତୁ; ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା ପ୍ରସାଦ (ଶିବ-ନିର୍ମାଲ୍ୟ) ପରମ୍ପରାରେ ଖିଆଯାଏ ନାହିଁ — ଭୋଗ ପାଇଁ ଅଲଗା ରଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରସାଦ ହିଁ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ।

📿 କିପରି ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବେ-ବିସ୍ତୃତ ପଦ୍ଧତି, ବିଷଯ଼ବସ୍ତୁ ଯାଞ୍ଚ ତାଲିକା ଏବଂ ନିଯ଼ମ

ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା

ବେଲପତ୍ର ଓ ଜଳ-କ୍ଷୀର ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ — ବାକି ଯେତିକି ମିଳେ ସେତିକି; ଚାରି ପ୍ରହର ପାଇଁ କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ-ମହୁ।

  • ଶିବଲିଙ୍ଗ (ଘରର/ପାର୍ଥିବ — ସଫା ମାଟି) ବା ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଚିତ୍ର, ପିଢ଼ା, ଧଳା କପଡ଼ା
  • ଅଭିଷେକ: ଗଙ୍ଗାଜଳ, କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ, ଚିନି (ପଞ୍ଚାମୃତ), ଆଖୁ ରସ (ଥିଲେ), ତମ୍ବା ଲୋଟା
  • ବେଲପତ୍ର (3ଟି ପତ୍ର ଥିବା, ଗୋଟା), ଦୁଦୁରା, ଭାଙ୍ଗ, ଅରଖ/ମନ୍ଦାର ଫୁଲ, ଶମୀ ପତ୍ର, ଦୁବ
  • ଧଳା ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ଭସ୍ମ/ବିଭୂତି, ଅକ୍ଷତ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳି
  • ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପାଇଁ: ଚୁନରୀ, ଚୁଡ଼ି, ସିନ୍ଦୂର, ବିନ୍ଦି, ମେହେନ୍ଦୀ
  • ଧୂପ, ଦୀପ (ଘିଅର), କର୍ପୂର, ଆରତି ଥାଳି, ଶଙ୍ଖ-ଘଣ୍ଟି
  • ଭୋଗ: ଫଳ (ବରକୋଳି, କଦଳୀ), ଠଣ୍ଡାଇ, ମଖାନା ଖିରି, ଶୁଖିଲା ମେୱା, ଭାଙ୍ଗ ଠଣ୍ଡାଇ (ଯେଉଁଠି ରୀତି ଅଛି)
  • ଶିବ-ଚାଳିଶା/ରୁଦ୍ରାଷ୍ଟକ/ଶିବ ପୁରାଣ ବହି; ଜାଗରଣ ପାଇଁ ଭଜନ

🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ

📅 ଆପଣଙ୍କ ସହରର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ

ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।

ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →

ଉପବାସ-କାହାଣୀ

ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ ପତି ରୂପରେ ପାଇବା ପାଇଁ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ — କଠୋର ବ୍ରତ, ଶେଷରେ ପତ୍ର ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ («ଅପର୍ଣ୍ଣା»); ଫାଲ୍ଗୁନ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ରାତିରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା। ସେଥିପାଇଁ କନ୍ୟାମାନେ ଏହି ଦିନ ଶିବଙ୍କ ପରି ବର ପାଇଁ ଏବଂ ସୁହାଗିନୀମାନେ ଅଖଣ୍ଡ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି।

📖 'ମହାଶିବ୍ରା'ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ କାହାଣୀ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଫଳାହାର, ଠଣ୍ଡାଇ ଓ ଶିବଙ୍କ ଭୋଗ

ଶିବରାତ୍ରିର ବ୍ରତ ନିର୍ଜଳା ବା ଫଳାହାର — ଶସ୍ୟ ଓ ଲୁଣ ନୁହେଁ; ଶିବଙ୍କୁ ସାଧା ଭୋଗ (ଫଳ, କ୍ଷୀର, ବରକୋଳି, ଠଣ୍ଡାଇ); ଭାଙ୍ଗ-ଠଣ୍ଡାଇ କିଛି ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି, ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନୁହେଁ। ପାରଣ ପରଦିନ ସକାଳେ।

  • ଫଳାହାର: ଫଳ (ବରକୋଳି, କଦଳୀ, ସେଓ), କ୍ଷୀର, ମଖାନା ଖିରି, ସାଗୁ ଖେଚେଡ଼ି, ପାଣିଫଳ ଅଟାର ହାଲୁଆ, ଆଳୁ (ସୈନ୍ଧବ ଲୁଣ), ଦହି, ଠଣ୍ଡାଇ
  • ଶିବଙ୍କ ଭୋଗ: ବରକୋଳି (କୋଳି),କ୍ଷୀର, ଠଣ୍ଡାଇ (ବାଦାମ-ପାନମହୁରି-ପୋସ୍ତ-ଗୋଲମରିଚ-କ୍ଷୀର), ପଞ୍ଚାମୃତ, ଫଳ — ଶିବଙ୍କୁ ଖିରି/ମିଠା କମ୍, ଫଳ ଅଧିକ
  • ଠଣ୍ଡାଇ (4 ଗ୍ଲାସ): 1 ଲିଟର କ୍ଷୀର, 15ଟି ବାଦାମ, 1 ଚାମଚ ପାନମହୁରି, 1 ଚାମଚ ପୋସ୍ତ, 4ଟି ଅଳେଇଚ, 8ଟି ଗୋଲମରିଚ, ଗୋଲାପ ପାଖୁଡ଼ା, ଚିନି — ଭିଜାଇ ବାଟନ୍ତୁ, କ୍ଷୀରରେ ମିଶାନ୍ତୁ, ଥଣ୍ଡା କରି ପିଅନ୍ତୁ
  • ପାରଣ: ସକାଳେ ଫଳ-କ୍ଷୀର, ତା’ପରେ ହାଲୁକା ଭୋଜନ; ବ୍ରାହ୍ମଣ/ଅଭାବୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ
  • ଗର୍ଭବତୀ/ରୋଗୀ: ଫଳ-କ୍ଷୀର ସହ ବ୍ରତ, ସାରା ରାତି ଜାଗରଣର ଜିଦ୍ ନୁହେଁ

ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି

ଶିବରାତ୍ରି ସାରା ଦେଶର ପର୍ବ — କାଶୀ-ଉଜ୍ଜୟିନୀର ଭସ୍ମ-ଆରତିଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣର ସାରା ରାତିର ଅଭିଷେକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ-ବିହାର-ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ: କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କ ଶିବ-ବରଯାତ୍ରୀ, ଉଜ୍ଜୟିନୀ ମହାକାଳଙ୍କ ଭସ୍ମ-ଆରତି ଓ ସାରା ରାତିର ପୂଜା, ଗାଁ-ଗାଁର ଶିବାଳୟରେ ଜଳ-ବେଲପତ୍ର ପାଇଁ ଧାଡ଼ି; ମହିଳାମାନେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସୁହାଗ-ସାମଗ୍ରୀ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି; ଠଣ୍ଡାଇ-ଭାଙ୍ଗ (କାଶୀ-ମଥୁରା-ମାଳବା); ପାର୍ଥିବ-ପୂଜା।
ପଞ୍ଜାବ-ହରିୟାଣା-ଦିଲ୍ଲୀ-ରାଜସ୍ଥାନ: ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ସାରା ରାତି କୀର୍ତ୍ତନ-ଜାଗରଣ, «ବମ୍ ଭୋଲେ»ର ଜାଗରଣ-ମଣ୍ଡଳୀ, ଠଣ୍ଡାଇ; ରାଜସ୍ଥାନ (ଏକଲିଙ୍ଗଜୀ-ଉଦୟପୁର)ରେ ମହାଶିବରାତ୍ରି ମେଳା; କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଶିବ-ବ୍ରତକୁ ଷୋହଳ ସୋମବାର ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଏ।
ଗୁଜରାଟ-ମହାରାଷ୍ଟ୍ର: ସୋମନାଥ-ଭବନାଥ (ଜୁନାଗଡ଼)ର ଶିବରାତ୍ରି ମେଳା ଓ ନାଗା ସାଧୁଙ୍କ ଶାହୀ ରବାଡ଼ି; ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର-ଭୀମାଶଙ୍କର-ଘୃଷ୍ଣେଶ୍ୱର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ, ଉପବାସରେ ସାଗୁ ବଡ଼ା, «ଶିବାମୂଠ» (ପ୍ରତି ସୋମବାର ପରି ମୁଠାଏ ଶସ୍ୟ)।
ବଙ୍ଗ-ଓଡ଼ିଶା-ଆସାମ: ବଙ୍ଗରେ କୁମାରୀ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଶିବରାତ୍ରି ବ୍ରତ (ଭଲ ବର ପାଇଁ — ଚାରି ପ୍ରହରର ପୂଜା, ଫଳ-କ୍ଷୀର), ତାରକେଶ୍ୱର ମେଳା; ଓଡ଼ିଶାରେ ଲିଙ୍ଗରାଜ (ଭୁବନେଶ୍ୱର)ଙ୍କ ଉପରେ «ମହାଦୀପ» ଚଢ଼ାଇବା ଓ «ଜାଗର», ତା’ପରେ ହିଁ ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗେ; ଆସାମରେ ଶିବସାଗର-ଉମାନନ୍ଦ।
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ: ତାମିଲନାଡୁରେ ସାରା ରାତି ଚାରି «କାଲମ୍»ର ଅଭିଷେକ (କ୍ଷୀର-ଦହି-ମହୁ-ଚନ୍ଦନ), ଅରୁଣାଚଳେଶ୍ୱର-ତିରୁଭଣ୍ଣାମଲାଇର ଗିରିବଲମ୍; ଆନ୍ଧ୍ର-ତେଲଙ୍ଗାନାରେ ଶ୍ରୀଶୈଳମ୍ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମୋତ୍ସବ, ସାରା ରାତି ଜାଗରଣ; କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ-ମୁରୁଡେଶ୍ୱର, «ଶିବରାତ୍ରି ଜାଗରଣେ»; କେରଳରେ ଏର୍ଣ୍ଣାକୁଲମ୍-ଆଲୁଵା ଶିବରାତ୍ରି, ପିତୃ-ବଳି।
ହିମାଳୟ-ନେପାଳ: ପଶୁପତିନାଥ (କାଠମାଣ୍ଡୁ)ରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ, ଧୁନି ଜାଳି ବସିଥିବା ନାଗା ସାଧୁ; ହିମାଚଳରେ ମଣ୍ଡିର ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶିବରାତ୍ରି (ଦେବତାମାନଙ୍କ ମେଳା, ସାତ ଦିନ); ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ କେଦାର-ଭକ୍ତଙ୍କ ଜାଗରଣ।
🙏 ଆପଣଙ୍କ ଘରର ରୀତିନୀତି ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କି? ଏଠାରେ ଲେଖନ୍ତୁ

ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।

ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ପଠାଯାଇଥିବା ରୀତିନୀତି ପ୍ରଥମେ ପଢ଼ାଯାଏ-ଅଶ୍ଳୀଳ/ବିଜ୍ଞାପନ/ଭୁଲ ଶବ୍ଦ ଯୋଗ କରେ ନାହିଁ |

କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ

✅ କଣ କରିବେ

  • ମୁଖ୍ୟ ପୂଜା ନିଶୀଥ କାଳରେ (ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମୟ) — ଚାରି ପ୍ରହର ନ ହୋଇପାରିଲେ ଅନ୍ତତଃ ପ୍ରଥମ ଓ ନିଶୀଥର ପୂଜା
  • ବେଲପତ୍ର ଗୋଟା, 3ଟି ପତ୍ର ଥିବା, ଚିକ୍କଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ଲିଙ୍ଗ ଆଡ଼କୁ; ଜଳ-କ୍ଷୀରର ଧାର ସରୁ
  • ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସୁହାଗ-ସାମଗ୍ରୀ — ବ୍ରତର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦାମ୍ପତ୍ୟ
  • ରାତି ଜାଗରଣ — ଭଜନ/ମନ୍ତ୍ର; ପରଦିନ ସକାଳେ ପାରଣ, ଦାନ
  • ପାର୍ଥିବ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଓ ବେଲପତ୍ର ଜଳ ବା ମାଟିରେ ବିସର୍ଜନ

❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ

  • ଶିବଙ୍କୁ କେତକୀ ଫୁଲ, ତୁଳସୀ, ହଳଦୀ, କୁଙ୍କୁମ, ଡାବ ପାଣି (ଉପରୁ ଢାଳିବା) — ବର୍ଜିତ; ଶଙ୍ଖରେ ଜଳ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ
  • ଶିବଲିଙ୍ଗର ପୂରା ପରିକ୍ରମା ନୁହେଁ — ଜଳାଧାରୀ (ସୋମସୂତ୍ର) ଡେଇଁବେ ନାହିଁ, ଅଧା ପରିକ୍ରମା
  • ବ୍ରତରେ ଶସ୍ୟ-ଲୁଣ, ଦିନରେ ଶୋଇବା, ମାଂସ-ମଦ; ଭାଙ୍ଗର ଜିଦ୍ ବା ଅତିରିକ୍ତ ସେବନ ନୁହେଁ
  • ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଭୋଗ (ନିର୍ମାଲ୍ୟ) ଖାଇବାର ପରମ୍ପରା ନାହିଁ — ଅଲଗା ରଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ
  • ଅସୁସ୍ଥ ବା ଗର୍ଭବତୀ ନିର୍ଜଳା ଓ ସାରା ରାତି ଜାଗରଣ କରିବେ ନାହିଁ

ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ମହାଶିବରାତ୍ରି 2027ରେ କେବେ ଅଛି?

ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତାରିଖ ଏହି ବର୍ଷର ଫାଲ୍ଗୁନ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ — ନିଶୀଥ କାଳ (ମଧ୍ୟରାତ୍ରି)ର ନିୟମରେ, ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ଗଣନା ଅନୁସାରେ; ନିଶୀଥ ଓ ପ୍ରଦୋଷର ଦିଲ୍ଲୀ-ସମୟ ଏବଂ ଚାରି ପ୍ରହରର ଆଧାର (ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ) ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛି।

ଚାରି ପ୍ରହର ପୂଜାର ସମୟ କିପରି ବାହାର କରିବେ?

ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତରୁ ପରଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାତିକୁ ଚାରିଟି ସମାନ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ (ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାୟ 3 ଘଣ୍ଟା) — ପ୍ରଥମ ପ୍ରହର ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତରୁ, ନିଶୀଥ ତୃତୀୟ ପ୍ରହରରେ ପଡ଼େ। ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ/ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ (ଦିଲ୍ଲୀ)ରୁ ଗଣନ୍ତୁ; ନିଜ ସହରର ସମୟ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ପୃଷ୍ଠାରୁ ନିଅନ୍ତୁ।

ବେଲପତ୍ର କିପରି ଚଢ଼ାଇବେ?

ତିନି ପତ୍ର ଥିବା ଗୋଟା ବେଲପତ୍ର, କଟା-ଚିରା ନୁହେଁ; ଚିକ୍କଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଆଡ଼କୁ, ବେଣ୍ଟ ନିଜ ଆଡ଼କୁ; ଅନାମିକା ଓ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଧରି; ଜଳଧାର ସହ «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ»। ବେଲପତ୍ର ନ ମିଳିଲେ ଆଗରୁ ଚଢ଼ାଯାଇଥିବା ପତ୍ର ଧୋଇ ପୁଣି ଚଢ଼ାଇପାରିବେ (ଶାସ୍ତ୍ରସମ୍ମତ)।

କୁମାରୀ କନ୍ୟାମାନେ ଏହି ବ୍ରତ କାହିଁକି ରଖନ୍ତି?

ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ ରଖିଥିଲେ — ସେଥିପାଇଁ ମନପସନ୍ଦ/ଉତ୍ତମ ବର ପାଇଁ; ବିବାହରେ ବିଳମ୍ବ ବା ମାଙ୍ଗଳିକ ଦୋଷରେ ଶିବରାତ୍ରି ଓ ଷୋହଳ ସୋମବାର ବ୍ରତକୁ ଉପାୟ ଭାବେ କୁହାଯାଏ।

ବ୍ରତର ପାରଣ କେବେ ଓ କିପରି?

ପରଦିନ ସକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥି ଶେଷ ହେବା ପରେ (ଅମାବାସ୍ୟା ଲାଗିବା ଆଗରୁ) — ସ୍ନାନ, ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ, ଦାନ, ତା’ପରେ ଭୋଜନ; ଉପରେ ତିଥିର ସମୟ-ସୀମା ଦେଖନ୍ତୁ।

ମହାଶିବରାତ୍ରି ଓ ମାସିକ ଶିବରାତ୍ରି ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ?

ପ୍ରତି ମାସର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ମାସିକ ଶିବରାତ୍ରି (ରାତ୍ରି-ପୂଜା); ଫାଲ୍ଗୁନର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ «ମହା» — ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ଓ ଲିଙ୍ଗୋଦ୍ଭବର ରାତି, ବର୍ଷର ମୁଖ୍ୟ ଶିବରାତ୍ରି।

🔔 ମନେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ

ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।

ସନ୍ଦେଶ Nakshtra Tak ତରଫରୁ ଆସିବ; ନମ୍ବର ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।

📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ

🌎 ବିଦେଶରେ ମହାଶିବରାତ୍ରି 2027: ଆମେରିକା · କାନାଡା · ବ୍ରିଟେନ · ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ · ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟସ୍ · କତାର · ସାଉଦି ଆରବ · କୁଏତ · ଓମାନ · ବାହାରିନ · ସିଙ୍ଗାପୁର · ମାଲେସିଆ · ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ · ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା · ମରିସସ · ଫିଜି · ନେଦରଲାଣ୍ଡ · ଜର୍ମାନୀ · ଆୟରଲାଣ୍ଡ

ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ହୋଲି (15 ଦିନ ପରେ) · ମାଘ ପୂର୍ଣିମା · ହରିଯ଼ାଲି ତେଜ୍ (ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ମିଲନ୍) · ଶିବ-ଚାଲିସା ଏବଂ ଆରତି

⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଓ ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାରର ରୀତି ସର୍ବୋପରି। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଠିକ୍ ନ ଥିଲେ ନିର୍ଜଳା ବା ଜାଗରଣ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର