🔱 ମହାଶିବରାତ୍ରି 2027

ଫାଲ୍ଗୁନ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦଶୀ — ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ବିବାହର ରାତି; ନିର୍ଜଳା/ଫଳାହାର ବ୍ରତ, ଚାରି ପ୍ରହରର ପୂଜା, ବେଲପତ୍ର-ଜଳାଭିଷେକ, ରାତ୍ରି-ଜାଗରଣ।

ମହାଶିବରାତ୍ରି ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ର ଚତୁର୍ଦଶୀ ରେ ପାଳନ କରାଯାଏ-ହୋଲି ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାଯ଼ ପନ୍ଦର ଦିନ | ସେହି ରାତିରେ ଶିବ ଏବଂ ପାର୍ବତୀ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଶିବ ପ୍ରଥମେ ଜ୍ଯ଼ୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲା | ବର୍ଷର ବାରଟି ମାସ ଶିବରାତ୍ରିରେ ଏହା ହେଉଛି "ମହା"।

ମହିଳାମାନେ ଏହି ଦିନ ଉତ୍ତମ ବର (କୁମାରୀ) ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାଯ଼ୁ ଏବଂ ସୁଖୀ ଦମ୍ପତି (ବିବାହିତ)-ଦିନସାରା ଫଳ ଖାଆନ୍ତି/ନିର୍ଜଲା, ସନ୍ଧ୍ଯ଼ାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଜଳ-କ୍ଷୀର-ବେଲପତ୍ର, ରାତିରେ ଚାରି ଘଣ୍ଟା ପୂଜା ଏବଂ ଜାଗରଣ ପାଇଁ ଉପବାସ କରନ୍ତି | ଏହି ବର୍ଷର ତାରିଖ, ନିଶିତ୍-କାଲ ର ପୂଜା-ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଚାରି ଘଣ୍ଟା, ପଦ୍ଧତି, ସାମଗ୍ରୀ, କାହାଣୀ, ଖାଦ୍ଯ଼ ଏବଂ ସ୍ଥାନର ରୀତିନୀତି ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଛି।

ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି

ଶିବରାତ୍ରିର ପୂଜା ରାତିରେ ହୋଇଥାଏ-ବିଶେଷ କରି ନିଶିଥ-କାଲ (ମଧ୍ଯ଼ରାତ୍ରି, ଉପର ସମଯ଼) ରେ, ଯେତେବେଳେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ/ଲିଙ୍ଗୋଦବ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା। ତେଣୁ ତାରିଖ ହେଉଛି ସେହି ଦିନ ଯେତେବେଳେ ନିଶିତରେ ଚତୁର୍ଦଶୀ ଅଛି |

ଚାରି ଘଣ୍ଟାର |ପୂଜା: ପ୍ରଥମ ଅବଧି ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଠାରୁ (କ୍ଷୀର ସହିତ ସମର୍ପଣ), ଦ୍ୱିତୀୟ (କଦଳୀ), ତୃତୀୟ (ଘି), ଚତୁର୍ଥ (ମହୁ / ଜଳ) - ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ବେଲପାଟ୍ରା, ଧୂପ-ପ୍ରଦୀପ, “ଓମ୍ ନାମ ଶିବ”; ଯଦି ଆପଣ ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ, ତେବେ ପ୍ରଥମେ କିମ୍ବା ନିଶିଥ୍ |

ଏହି ଉପବାସକୁ ମୋକ୍ଷ ଏବଂ ବୈବାହିକ ଜୀବନ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା-ପାର୍ବତୀ ଶିବ ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଉପବାସ ରଖିଥିଲେ; ମାଙ୍ଗଳିକ-ଦୋଷ/ବିବାହରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବରାତ୍ରି ଉପବାସକୁ ଏକ ପ୍ରତିକାର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)

ଏହା ହେଉଛି ଘରୋଇ ରୀତିନୀତି-ଦିନର ଉପବାସ, ସନ୍ଧ୍ଯ଼ା ଠାରୁ ରାତି ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ଶିବଲିଙ୍ଗ/ପାର୍ଥିବ ଶିବ ର ପୂଜା, ଜାଗରଣ, ପରଦିନ ସକାଳେ ପାରଣ |

1. ସକାଳେ ସ୍ନାନ, ସଂକଳ୍ପ-"ମୁଁ ମହାଶିବରାତ୍ରି (ନିର୍ଜଳା/ଫଳ) ଶିବ-ଅନୁଗ୍ରହ ଏବଂ ଦମ୍ପତି ସୁଖ/ଉତ୍ତମ ବର ପାଇଁ ବ୍ରତ କରେ; ମୁଁ ଆସନ୍ତାକାଲି ସକାଳେ ପାରଣ କରିବି।"
2. ଦିନରେ ଶିବ-ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ପାଣି-କ୍ଷୀର-ବେଲପତ୍ର; ଘରେ ପୂଜା ଥିବାବେଳେ ମାଟିର ପାର୍ଥିବ ଶିବଲିଙ୍ଗ (କିମ୍ବା ଘରର ଶିବଲିଙ୍ଗ/ଚିତ୍ର) ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ; ପୂଜା-ସ୍ଥାନ ଉତ୍ତର/ପୂର୍ବ ମୁଖ |
3. ଶାମ-ପ୍ରଥମ ପ୍ରହର (ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ରୁ, ଉପରେ ପ୍ରଦୋଷ-ସମଯ଼): ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ପାଣି ଦେବା ପରେ କ୍ଷୀର ସହିତ ଅଭିଷେକ, ବେଲପତ୍ର (3 ପତ୍ର, ବିପରୀତ-ମସୃଣ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ), ଧାତୁଡ଼ା, ଭାଙ୍ଗ, ଆକ, ଧଳା ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ଅକ୍ଷତ, ଭସ୍ମ; "ଓମ୍ ନାମା ଶିବାଯ଼" 108; ଶିବ-ଚାଲିସା/ରୁଦ୍ରସ୍ତକ୍; ଆରତି "ଓମ୍ ଜଯ ଶିବ ଓଙ୍କାର" |
4. ଦ୍ୱିତୀଯ଼ ପ୍ରହର (ରାତି ~ 9): ଦହି ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ, ବେଲପତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର; ତୃତୀଯ଼ ପ୍ରହର (ନିଶିଥ ~ 12, ଉପରେ ସମଯ଼-ମୁଖ୍ଯ଼): ଘିଅ/ମହୁ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ, ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ବିବାହର ସ୍ମୃତିକଥା, "ଶିବାଯ଼ ନାମା" ଜପ, ତାହା ହେଉଛି ମୁଖ୍ଯ଼ ପୂଜା; ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରହର (~ 3 ଅପରାହ୍ନ): ଜଳ-ଗଙ୍ଗା ଜଳ, ଅନ୍ତିମ ଆରତୀ।
5. ବିବାହ କରିଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବଯ଼ସ, କୁମାରୀ ଉତ୍ତମ ବରକୁ କାମନା କରି ପାର୍ବତୀଜୀଙ୍କୁ ମଧ୍ଯ଼ ପୂଜା କରନ୍ତୁ-ସ୍ୱାଗତ ସାମଗ୍ରୀ (ଚୁଡ଼ି, ସିନ୍ଦୁର, ଚୁନାରୀ) ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
6. ରାତି-ଜାଗରଣ-ଶିବ-ଭଜନ, ଶିବ-ପୁରାଣ/ଶିବରାତ୍ରି-କଥା, ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଜପ; ଯଦି ଆପଣ ଶୋଇ ନାହାଁନ୍ତି ତେବେ ଅନ୍ତତଃ ନିଶିତଙ୍କ ପୂଜା ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ଜାଗ୍ରତ ରୁହନ୍ତୁ |
7. ପାରଣଃ ପରଦିନ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି (ଅମାବସ୍ଯା ପୂର୍ବରୁ, ଚତୁର୍ଦଶୀ ଶେଷ ହେବା ପରେ) ଶିବ କୁ ପ୍ରଣାମ, ବ୍ରାହ୍ମଣ/ଅଭାବୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ଯ଼-ଦାନ, ତା'ପରେ ନିଜେ ଭୋଜନ; ଅନେକ ଘର ସକାଳ ପୂଜା ପରେ ଫଳାହାରରୁ ପାରଣ କରନ୍ତି |
8. ପାର୍ଥିବ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଫୁଲର ପତ୍ର-ଫୁଲକୁ ପାଣି/ଉଦ୍ଭିଦରେ ବିସର୍ଜନ କରନ୍ତୁ; ଶିବ ର ପ୍ରସାଦ (ଶିବ-ନିର୍ମଳ) ପରମ୍ପରାରେ ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ-ଭୋଗକୁ ଅଲଗା ରଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ |

ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା

ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି ବେଲପତ୍ର ଏବଂ ପାଣି-କ୍ଷୀର-ବାକି ଯେତିକି ମିଳୁ; ଚାରି ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ-ମହୁ।

• ଶିବଲିଙ୍ଗ (ଘର/ପାର୍ଥିବ-ସଫା ମାଟି) କିମ୍ବା ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଚିତ୍ର, ପୋଷ୍ଟ, ଧଳା ପୋଷାକ
• ଅଭିଷେକଃ ଗଙ୍ଗା ଜଳ, କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ, ଚିନି (ପଞ୍ଚ ଅମୃତ), ଆଖୁ ରସ (ଯଦି ଥାଏ), ତମ୍ବା ଲୋଟ।
• ବେଲପତ୍ର (3 ପତ୍ରଯୁକ୍ତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ), ଧୁତୁରା, ଭଙ୍ଗା, ଆକ/ମଦାର ଫୁଲ, ଶାମି-ପତ୍ର, ଡବ୍
• ଧଳା ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ଭସ୍ମା/ବିଭୂତି, ଅକ୍ଷତ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ-ମାଲା
• ପାର୍ବତୀଙ୍କୁଃ ଚୁନରୀ, ଚୁଡ଼ି, ସିନ୍ଦୁର, ବିଣ୍ଡି, ମେହେନ୍ଦି
• ଧୂପ, ଦୀପ (ଘିଅ), କପୁର, ଆରତୀ-ଥାଲୀ, ଶଙ୍ଖ-ଘଣ୍ଟା
• ବ୍ଯ଼ଞ୍ଜନଃ ଫଳ (ବେର, କଦଳୀ), ଥଣ୍ଡା କରିବା, ମଖାନା ପିଚର, ଶୁଖିଲା ଫଳ, ଭ୍ଯ଼ାଙ୍ଗ୍ ଥଣ୍ଡା କରିବା (ଯେଉଁଠାରେ ରୀତିନୀତି ଅଛି)
• ଶିବ-ଚାଲିସା/ରୁଦ୍ରସ୍ତକ/ଶିବ-ପୁରାଣ ପୁସ୍ତକ; ଜାଗରଣକୁ ଭଜନ

🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ

ଉପବାସ-କାହାଣୀ

ପାର୍ବତୀ ଶିବ କୁ ସ୍ୱାମୀ-ରୂପରେ ପାଇବା ପାଇଁ ତୀବ୍ର ତପସ୍ଯ଼ା କରିଥିଲେ-କଠୋର ଉପବାସ, ପତ୍ର ("ଅପର୍ଣ୍ଣା") ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ଛାଡିବା; ଫାଲ୍ଗୁନ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦଶୀ ରେ ଶିବ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ରାତିରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସେଥିପାଇଁ କନ୍ଯ଼ା ଏହି ଦିନ ଶିବ ଭଳି ବର ପାଇଁ ଏବଂ କନ୍ଯ଼ାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଖଣ୍ଡ ସୌଭାଗ୍ଯ ପାଇଁ ଉପବାସ ପାଳନ କରନ୍ତି।

ଲିଙ୍ଗୋଦବ-ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ଯ଼ରେ "ବଡ଼ କିଏ" ବିବାଦ ହୋଇଥିଲା; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ଯ଼ରେ ଅନନ୍ତ ଆଲୋକ-ସ୍ତମ୍ଭ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ-ଶେଷ କେହି ପାଇପାରିନଥିଲେ-ବିଷ୍ଣୁ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ମିଛ କହିଥିଲେ (କେତକୀଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ କରି)। ଏହା ଶିବରାତ୍ରିର ମଧ୍ଯ଼ରାତ୍ରି ଥିଲା-ସେଥିପାଇଁ ନିଶିତ୍-କାଲ ର ପୂଜା ଏବଂ କେଟାକି ଫୁଲ ଶିବ ଉପରେ ନିଷେଧ |

ଶିକାରୀଙ୍କ କାହାଣୀ-ଜଣେ ଶିକାରୀ ଶିବରାତ୍ରି ରାତିରେ ଏକ ବେଲ ଗଛରେ ହରିଣକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ବସିଥିଲେ; ଭୋକିଲା-ତୃଷାର୍ତ୍ତ, ସେ ଅଜାଣତରେ ରାତିସାରା ପତ୍ର ଭାଙ୍ଗିବା ଏବଂ ତଳକୁ ଖସାଇବା ଜାରି ରଖିଥିଲେ, ଗଛ ତଳେ ଥିବା ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଚଢିବା ଜାରି ରଖିଥିଲେ-ଚାରି ଘଣ୍ଟା, ଚାରି ଥର ହରିଣ-ପରିବାର ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ଦଯ଼ାପୂର୍ବକ ଛାଡିଥିଲେ | ଶିବ ଅଜାଣତରେ ଉପବାସ-ଜାଗରଣ-ବେଲପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଶିକାରୀଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥିଲା। ଶିଖ୍-ଶିବରାତ୍ରି ଉପବାସ ସହଜଃ ରାତି ସାରା ଉଠନ୍ତୁ, ବେଲପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ଦଯ଼ା କରନ୍ତୁ।

ଫଳପ୍ରଦତା, ଶୀତଳତା ଏବଂ ଶିବ ର ଭୋଗ

ଶିବରାତ୍ରୀର ଉପବାସ ନିର୍ଜଳା କିମ୍ବା ଫଳ-ଶସ୍ଯ଼-ଲୁଣ ନୁହେଁ; ଶିବ କୁ ଭୋଗ୍ ସାଦା (ଫଳ, କ୍ଷୀର, ଫଳ, ଥଣ୍ଡା); ଭାଙ୍ଗ-ଥଣ୍ଡା କରିବା କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ରୀତିନୀତି, ବାଧ୍ଯ଼ତାମୂଳକ ନୁହେଁ | ପରଦିନ ସକାଳେ ପାରନ୍।

• ଖାଦ୍ଯ଼ଃ ଫଳ (ବେର, କଦଳୀ, ସେଓ), କ୍ଷୀର, ମଖାନା ଖୀର, ସାବୁଦାନା ଖିଚିଡ଼ି, ସିଂହଡ଼ିର ହାଲୱା, ଆଳୁ (ଷ୍ଟୋଲ୍ଡ ସଲ୍ଟ), ଦହି, ଥଣ୍ଡା
• ଶିବ ର ଭୋଗଃ ବେର (ମୋଟ), କ୍ଷୀର, ଥଣ୍ଡାଇ (ବାଦାମ-ଶସ୍ଯ଼-ଖସଖସ-ଗୋଲମରିଚ-କ୍ଷୀର), ପଞ୍ଚ ଅମୃତ, ଫଳ-ଶିବ କୁ ଖୀର/ମିଠା କମ୍, ଫଳ ଅଧିକ
• ଥଣ୍ଡା (4 ଗ୍ଲାସ୍): 1 ଲିଟର କ୍ଷୀର, 15 ବାଦାମ, 1 ଚାମଚ ଶସ୍ଯ଼, 1 ଚାମଚ କଦଳୀ, 4 ଏଲାଚ, 8 ଗୋଲମରିଚ, ଗୋଲାପ ପତ୍ର, ଚିନି ଭିଜାଇ କଟା, କ୍ଷୀରରେ ମିଶାନ୍ତୁ, ଥଣ୍ଡା କରନ୍ତୁ।
• ପାରନ୍ଃ ସକାଳେ ଫଳ-କ୍ଷୀର, ତା'ପରେ ହାଲୁକା ଖାଦ୍ଯ଼; ବ୍ରାହ୍ମଣ/ଅଭାବୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ଯ଼
• ଗର୍ଭବତୀ/ରୋଗୀଃ ଫଳ-କ୍ଷୀର ସହିତ ଉପବାସ, ରାତାରାତି ଜାଗରଣର ଜିଦ୍ ନୁହେଁ

ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି

କାଶୀ-ଉଜ୍ଜଯ଼ିନୀର ଭସ୍ମ-ଆରତୀ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦକ୍ଷିଣର ରାତାରାତି ଅଭିଷେକ ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ, ଶିବରାତ୍ରି ସମଗ୍ର ଦେଶର ଅଟେ।

କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ

ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ

ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ହୋଲି (15 ଦିନ ପରେ) · ମାଘ ପୂର୍ଣିମା · ହରିଯ଼ାଲି ତେଜ୍ (ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ମିଲନ୍) · ଶିବ-ଚାଲିସା ଏବଂ ଆରତି

⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଲୋକକଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଏହାର ପରିବାର ରୀତିନୀତି ସର୍ବାଗ୍ରେ। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ଯ଼ ସ୍ଥିତିରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ/ଜାଗ୍ରତ ହୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।

🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର