🪔 ବ୍ରତ-ପର୍ବ

🥣 ଶୀତଳା ଅଷ୍ଟମୀ (ବସୌଡ଼ା / ବସୋଡ଼ା) 2027

✍️ ଜ୍ୟୋତିଷାଚାର୍ଯ୍ୟ ଆଦିତ୍ୟ ଧର ଦ୍ୱିବେଦୀ · 🔎 ଶେଷ ସମୀକ୍ଷା: · 🧮 ଗଣନା-ପଦ୍ଧତି

ଚୈତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ — ହୋଲିର ଆଠ ଦିନ ପରେ; ଶୀତଳା ମାତାଙ୍କୁ ଆଗଦିନ ରନ୍ଧା ଥଣ୍ଡା ଖାଦ୍ୟ, ସେଦିନ ଚୁଲି ଜଳେ ନାହିଁ; ପିଲାଙ୍କୁ ବସନ୍ତ ଓ ଜ୍ୱରରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମାଆମାନଙ୍କ ବ୍ରତ।

ଶୀତଳା ଅଷ୍ଟମୀ (ବସୌଡ଼ା / ବସୋଡ଼ା) 2027ର ତିଥି
ମଙ୍ଗଳବାର, 30 ମାର୍ଚ୍ଚ 2027
ଚୈତ୍ର · କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ · ଅଷ୍ଟମୀ (ବିକ୍ରମ ସମ୍ବତ 2084)
🌅 ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ6:14 AM
🕉 ବ୍ରହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ04:38 AM – 05:26 AM
⭐ ଅଭିଜିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ12:02 PM – 12:50 PM
📿 ତିଥି-କାଳଅଷ୍ଟମୀ 29 ମାର୍ଚ୍ଚ, 5:11 PM → 30 ମାର୍ଚ୍ଚ, 7:40 PM
🌇 ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ6:38 PM
⛔ ରାହୁକାଳ (ଏଡ଼ାନ୍ତୁ)03:32 PM – 05:05 PM
ସମୟ ଦିଲ୍ଲୀ (ଆଇ. ଏସ୍. ଟି.), ସ୍ୱିସ୍ ଏପିହେମେରିସ୍-ଗଣନା, ଉଦୀଯ଼ମାନ-ତାରିଖ ନିଯ଼ମ। ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ଼/ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ସହରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ -

ଶୀତଳା ଅଷ୍ଟମୀ ଚୈତ୍ର ମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀରେ ପାଳନ କରାଯାଏ — ରଙ୍ଗ ହୋଲିର ଆଠ ଦିନ ପରେ (ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ସପ୍ତମୀରେ — ଶୀତଳା ସପ୍ତମୀ)। ଏହାକୁ ବସୌଡ଼ା/ବସୋଡ଼ା କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହି ଦିନ «ବାସୀ» (ଆଗଦିନ ରନ୍ଧା, ଥଣ୍ଡା) ଖାଦ୍ୟ ଖିଆଯାଏ ଓ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ — ସେଦିନ ଘରେ ଚୁଲି ଜଳେ ନାହିଁ।

ଶୀତଳା ମାତା ବସନ୍ତ, ହାମ, ଫୋଟକା-ବଥ ଓ ଋତୁଜନିତ ଜ୍ୱରର ଦେବୀ; ଖରା ଆରମ୍ଭରେ ମାଆମାନେ ପିଲାଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି — ଶୀତଳା ମନ୍ଦିର ବା ଜଳସ୍ଥାନରେ ଥଣ୍ଡା ଖାଦ୍ୟର ଭୋଗ, ଥଣ୍ଡା ଜଳରେ ପୂଜା, ହଳଦୀ-ମେହେନ୍ଦୀ। ତଳେ ଏହି ବର୍ଷର ତିଥି, ପୂଜା-ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା, ବାସି ଭୋଗର ରୋଷେଇ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳ-ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ଦିଆଯାଇଛି।

ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି

«ଶୀତଳା» = ଥଣ୍ଡା ଦେଉଥିବା ଦେବୀ — ଗଧ ଉପରେ ବସିଥିବା, ହାତରେ ଝାଡ଼ୁ (ସଫେଇ), କୁଲା (ପବନ), ନିମ ପତ୍ର (ଔଷଧ), କଳସ (ଥଣ୍ଡା ଜଳ): ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ଖରାଦିନିଆ ରୋଗରୁ ବଞ୍ଚିବାର ସଙ୍କେତ — ସଫେଇ, ଥଣ୍ଡା, ନିମ। ସେଥିପାଇଁ ପୂଜାରେ ନିମ, ଥଣ୍ଡା ଜଳ ଓ ବାସି (ନିଆଁ ବିନା) ଖାଦ୍ୟ।

ବସୌଡ଼ା: ପୂଜାର ଆଗଦିନ (ସପ୍ତମୀରେ) ସବୁ ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧି ରଖାଯାଏ; ଅଷ୍ଟମୀରେ ଚୁଲି ଓ ଅଗ୍ନିର ପୂଜା ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଚୁଲି ଜଳାଯାଏ ନାହିଁ — ଋତୁ ବଦଳିବା ସମୟରେ ଦିନେ ଶରୀରକୁ ଥଣ୍ଡା ଖାଦ୍ୟ ଦେବାର ଏହା ଏକ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ରୀତି ମଧ୍ୟ (ଏହା ପରେ ବାସି ଖାଦ୍ୟ ବନ୍ଦ)।

ରାଜସ୍ଥାନ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ଗୁଜରାଟ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଓ ହରିୟାଣାରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରବଳ; ବଙ୍ଗରେ ଶୀତଳା ପୂଜା ଅଲଗା ତିଥିରେ ହୁଏ। ଏହା ଘରର ମହିଳାମାନଙ୍କର — ବିଶେଷ କରି ମାଆମାନଙ୍କର — ବ୍ରତ; ନୂଆ ବୋହୂର ପ୍ରଥମ ବସୌଡ଼ା ବାପଘରୁ ଆସେ।

ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)

ଏହା ଘରୋଇ ବିଧି — ସପ୍ତମୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧିବା, ଅଷ୍ଟମୀ ଭୋରରେ ଶୀତଳା ପୂଜା ଓ ବାସି ଭୋଗ, ଦିନସାରା ଚୁଲି ବନ୍ଦ।

  1. ସପ୍ତମୀ (ଆଗଦିନ) ସନ୍ଧ୍ୟାରେ: ସବୁ ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧି ରଖନ୍ତୁ — ମିଠା ଭାତ (ଗୁଡ଼/ଚିନି), ପୁରି, ଗୁଲଗୁଲେ/ମାଲପୁଆ, ବେସନର ତରକାରୀ, ଦହି, ରାବଡ଼ି, କଢ଼ି, ପକୋଡ଼ି, ଥଣ୍ଡା ସରବତର ସାମଗ୍ରୀ; ରୋଷେଇ ଘର ସଫା କରି ଚୁଲି ଥଣ୍ଡା କରନ୍ତୁ; ରାତିରେ ଚୁଲିର ପୂଜା (ରୋଳି-ଚାଉଳ-ଫୁଲ)।
  2. ଅଷ୍ଟମୀ ଭୋରରେ (ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଆଗରୁ/ବ୍ରହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ — ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମୟ) ଥଣ୍ଡା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ; ଚୁଲି ନ ଜାଳି ଘର ସଫା; ସଂକଳ୍ପ — «ମୁଁ ପିଲା/ପରିବାରର ଆରୋଗ୍ୟ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶୀତଳା ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରୁଛି।»
  3. ଥାଳିରେ ବାସି ଖାଦ୍ୟ (ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷ ଟିକେ ଟିକେ), ଥଣ୍ଡା ଜଳ ଭରା ଲୋଟା, ହଳଦୀ-ମେହେନ୍ଦୀ, ରୋଳି, ଚାଉଳ, ଫୁଲ, ନିମ ଡାଳ, କୁଲା/ଝାଡ଼ୁ (ପ୍ରତୀକ), ଦୀପ (ଜାଳିବା ନୁହେଁ — ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଦୀପ ବିନା); ପଡ଼ାର ଶୀତଳା ମନ୍ଦିରରେ ବା ଜଳସ୍ଥାନ (କୂଅ-ପୋଖରୀ-କଳ ପାଖରେ) ବା ଘରର ପୂଜା-ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା।
  4. ଶୀତଳା ମାତାଙ୍କୁ (ଚିତ୍ର/ପଥର/ମନ୍ଦିର) ଥଣ୍ଡା ଜଳ, ହଳଦୀ-ମେହେନ୍ଦୀ (ହାତର ଛାପ), ରୋଳି-ଚାଉଳ, ଫୁଲ, ନିମ ପତ୍ର; ବାସି ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ; «ଓଁ ହ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ ଶୀତଳାୟୈ ନମଃ» / ଶୀତଳା-ସ୍ତୋତ୍ର («ବନ୍ଦେଽହଂ ଶୀତଳାଂ ଦେବୀଂ ରାସଭସ୍ଥାଂ ଦିଗମ୍ବରାମ୍»); ଶୀତଳା ମାତାଙ୍କ କଥା (ତଳେ) ଶୁଣନ୍ତୁ।
  5. ପୂଜାର ଜଳ/ହଳଦୀ-ମେହେନ୍ଦୀରେ ଘରର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରରେ ଛାପ (ହାତର ଛାପ) ଏବଂ ପିଲାଙ୍କ କପାଳରେ ଟିକା — ନଜର ଓ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା; ପୂଜାର ଥଣ୍ଡା ଜଳ ଘରେ ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ।
  6. ଦିନସାରା କେବଳ ବାସି ଖାଦ୍ୟ — ପ୍ରଥମେ ପିଲାଙ୍କୁ, ତା’ପରେ ବଡ଼ମାନଙ୍କୁ; ଚୁଲି-ଗ୍ୟାସ ଜଳିବ ନାହିଁ (ଚା’ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ — ଅନେକ ଘରେ ଥଣ୍ଡା କ୍ଷୀର/ସରବତ)।
  7. ଦାନ: ଥଣ୍ଡା ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା ଭାତ, ଲୁଗା — ଅଭାବୀ ଲୋକ ବା ମନ୍ଦିରକୁ; ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଗଧ (ଶୀତଳାଙ୍କ ବାହନ)କୁ ରୁଟି-ଚଣା; ଝାଡ଼ୁ-କୁଲା ଦାନ ମଧ୍ୟ।
  8. ପରଦିନ (ନବମୀ) ଚୁଲି ଜାଳି ପ୍ରଥମେ ଶୀତଳା ମାତାଙ୍କୁ ଗରମ ଭୋଗ (ହାଲୁଆ), ତା’ପରେ ସାଧାରଣ ଭୋଜନ — ବସୌଡ଼ା ସମାପ୍ତ; ଏହା ପରେ ବାସି ଖାଇବା ବନ୍ଦ।

📿 ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପଦ୍ଧତି, ସାମଗ୍ରୀ ଯାଞ୍ଚ ତାଲିକା ଏବଂ ନିଯ଼ମ ସହିତ ଏକ ସାଧାରଣ (ବିଭାଗ/ବିଭାଗ) କିପରି କରିବେ

ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା

ସବୁକିଛି ଆଗଦିନ ପ୍ରସ୍ତୁତ — ପୂଜା ଦିନ ନିଆଁ ନାହିଁ।

  • ବାସି ଭୋଗ: ମିଠା ଭାତ (ଗୁଡ଼-ଚାଉଳ/ଓଲିୟା), ପୁରି, ଗୁଲଗୁଲେ/ମାଲପୁଆ, କଢ଼ି-ପକୋଡ଼ି, ବେସନ ତରକାରୀ, ଦହି, ରାବଡ଼ି, ଚଣା ଡାଲି — ସପ୍ତମୀରେ ରନ୍ଧା
  • ଥଣ୍ଡା ଜଳ ଭରା ଲୋଟା (ତମ୍ବା ବା ମାଟିର), ଗଙ୍ଗାଜଳ
  • ହଳଦୀ, ମେହେନ୍ଦୀ (ଗୋଳା — ହାତର ଛାପ ପାଇଁ), ରୋଳି, ଅରୁଆ ଚାଉଳ, ଫୁଲ
  • ନିମ ଡାଳ/ପତ୍ର, ଛୋଟ କୁଲା ଓ ଝାଡ଼ୁ (ପ୍ରତୀକ/ଦାନ)
  • ଶୀତଳା ମାତାଙ୍କ ଚିତ୍ର/ମୂର୍ତ୍ତି (ବା ମନ୍ଦିର/ଜଳସ୍ଥାନର ପଥର), ଚୁନରୀ
  • ଥଣ୍ଡା ସରବତ/କ୍ଷୀର, ଠଣ୍ଡାଇ (ସେଦିନ କିଛି ଗରମ ନୁହେଁ)
  • ଦାନ: ଲୁଗା, ଖାଦ୍ୟ, ଝାଡ଼ୁ-କୁଲା; ଗଧ ଓ ଗାଈ ପାଇଁ ରୁଟି-ଚଣା
  • ଶୀତଳା-ସ୍ତୋତ୍ର/କଥା ବହି

🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ

📅 ଆପଣଙ୍କ ସହରର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ

ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।

ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →

ଉପବାସ-କାହାଣୀ

ଗୋଟିଏ ଗାଁରେ ପ୍ରତି ଘର ବସୌଡ଼ା ପାଳୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଜଣେ ବୁଢ଼ୀ ଚୁଲି ଜାଳି ଗରମ ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧିଲା। ଶୀତଳା ମାତା ବୃଦ୍ଧା ରୂପରେ ଗାଁକୁ ଆସିଲେ — ବୁଢ଼ୀର ଘର ନିଆଁରେ ଜଳିଗଲା, ତାର ପିଲାମାନେ ଜ୍ୱର ଓ ବସନ୍ତରେ ତାତିଲେ। ବୁଢ଼ୀ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଅନ୍ୟ ଘରକୁ ଗଲା — ସେଠାରେ ଥଣ୍ଡା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଥଣ୍ଡା ଜଳ ଥିଲା; ମାତା କହିଲେ «ମୁଁ ଶୀତଳା, ମୋତେ ଥଣ୍ଡା ଦରକାର; ତୁ ନିଆଁ ଜାଳିଲୁ ତେଣୁ ତୋ ଘର ଜଳିଲା।»

📖 'ଦ ସିଟି'ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ କାହାଣୀ ପଢ଼ନ୍ତୁ (στε/στε)

ବସୌଡ଼ା — ଆଗଦିନ ରନ୍ଧା ଥଣ୍ଡା ରୋଷେଇ

ସବୁକିଛି ସପ୍ତମୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ରାନ୍ଧି ଘୋଡ଼ାଇ ରଖନ୍ତୁ; ଅଷ୍ଟମୀରେ ଗରମ ନ କରି ଭୋଗ ଓ ଭୋଜନ। ମିଠା ଭାତ (ଓଲିୟା) ଓ ଗୁଲଗୁଲେ ଏହି ଦିନର ପରିଚୟ; ରାଜସ୍ଥାନରେ «ଠଣ୍ଡା ଖାନା»ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଳି।

  • ମିଠା ଭାତ/ଓଲିୟା: ଚାଉଳକୁ ଗୁଡ଼-ପାଣି (ବା ଚିନି)ରେ ରାନ୍ଧି, ଘିଅ-ଅଳେଇଚ-ମେୱା; ଥଣ୍ଡା — ଶୀତଳାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଭୋଗ
  • ଗୁଲଗୁଲେ (ଅଟା-ଗୁଡ଼-ପାନମହୁରିର ଛଣା ଗୋଲା), ମାଲପୁଆ, ପୁରି, ବେସନ ତରକାରୀ/ଗଟ୍ଟେ, କଢ଼ି-ପକୋଡ଼ି, ଦହି, ରାବଡ଼ି, ଚଣା ଡାଲି
  • ରାଜସ୍ଥାନ: ଥଣ୍ଡା «ବାସୀ-ଓଡ଼ା» — ଦହି-ଭାତ, ବାଜରା ରୁଟି-ଗୁଡ଼, ରାବଡ଼ି, ପଚକୁଟା; ଗୁଜରାଟ: ଥଣ୍ଡା ପୁରି-ଶାକ, ଢେବରା
  • ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ-ହରିୟାଣା: ଗୁଲଗୁଲେ, ମିଠା ଭାତ, ପୁରି-କଢ଼ି, ଦହି-ବୂରା; ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ: ଥଣ୍ଡା ଚୁଡ଼ା (ପୋହା)-ଦହି, ମିଠା ରୁଟି
  • ପରଦିନ: ଗରମ ହାଲୁଆ ପ୍ରଥମେ ମାତାଙ୍କୁ, ତା’ପରେ ପରିବାରକୁ — ବସୌଡ଼ା ସମାପ୍ତି

ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି

ବସୌଡ଼ା ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଭାରତର ରୀତି; ବଙ୍ଗ ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ ଶୀତଳା/ମାରିଅମ୍ମନଙ୍କ ପୂଜା ଅଲଗା ଢଙ୍ଗରେ।

ରାଜସ୍ଥାନ: «ଶୀତଳା ସପ୍ତମୀ/ଅଷ୍ଟମୀ» — ସବୁଠାରୁ ବଡ଼; ଚାକସୁ (ଜୟପୁର)ର ଶୀତଳା ମେଳା, ଗାଁ-ଗାଁରେ «ଠଣ୍ଡା ଖାନା», ମହିଳାମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ବାସି ଖାଦ୍ୟର ଥାଳି ଧରି ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଗଧର ପୂଜା, ଦୁଆରେ ହଳଦୀ-ମେହେନ୍ଦୀର ହାତ-ଛାପ; ପିଲାଙ୍କୁ «ଠଣ୍ଡୀ ମାତା»ର ଟିକା।
ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ-ହରିୟାଣା-ଦିଲ୍ଲୀ: ବସୌଡ଼ା — ସପ୍ତମୀ ରାତିରେ ଗୁଲଗୁଲେ-ମିଠା ଭାତ, ଅଷ୍ଟମୀରେ ଶୀତଳା ମନ୍ଦିର ବା ଜୋହଡ଼ (ଗାଁ ପୋଖରୀ)ରେ ପୂଜା, ଚୁଲି ବନ୍ଦ; ହରିୟାଣାରେ «ସୀଲୀ ସାତେଁ/ସୀଲୀ ଆଠେଁ» — ସୀଲୀ (ଥଣ୍ଡା) ରୁଟି-ଦହି; ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳରେ ଅଷ୍ଟମୀରେ ଶୀତଳା-କଥା ଓ ନିମ।
ଗୁଜରାଟ-ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ: ଗୁଜରାଟରେ «ଶୀତଳା ସାତମ» (ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ ସପ୍ତମୀ — ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀର ଆଗଦିନ, ଅଲଗା ତିଥି!)ରେ ମଧ୍ୟ ବାସି ଖାଦ୍ୟ, କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଚୈତ୍ରରେ «ବସୌଡ଼ା/ଠଣ୍ଡୀ ସାତମ»; ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ-ମାଳବାରେ ଚୈତ୍ର ବସୌଡ଼ା, ଶୀତଳା ମାତାଙ୍କ ଜଳସ୍ଥାନରେ ମେହେନ୍ଦୀ-ହଳଦୀ।
ବଙ୍ଗ-ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା: ବଙ୍ଗରେ ଶୀତଳା ପୂଜା ବସନ୍ତ/ଚୈତ୍ରରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ତିଥିରେ (ଗ୍ରାମଦେବୀ ରୂପରେ, «ବସନ୍ତ» ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା), ସାଲ-କୀଲ ଅର୍ପଣ (ଘର ଓ ଗାଁର ସୀମାକୁ କୀଳିତ କରି ସୁରକ୍ଷା-ଘେରା ତିଆରି କରିବାର ପ୍ରାଚୀନ ଲୋକ-ଅନୁଷ୍ଠାନ — ଯେପରି ବସନ୍ତ, ହାମ ଭଳି ରୋଗ ଓ ଅନିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ସୀମା ବାହାରେ ହିଁ ରହିବ); ବିହାର-ମିଥିଳାରେ «ଶୀତଳା ଅଷ୍ଟମୀ»ରେ ଥଣ୍ଡା ଭୋଗ ଓ ପିଲାଙ୍କୁ ବସନ୍ତରୁ ରକ୍ଷାର ବ୍ରତ; ଓଡ଼ିଶାରେ «ଶୀତଳା ଷଷ୍ଠୀ» ପରି ସ୍ଥାନୀୟ ରୂପ।
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ: ଏଠାରେ ଶୀତଳାଙ୍କ କାମ ମାରିଅମ୍ମନ/ପୋଲେରମ୍ମା (ତାମିଲନାଡୁ-ଆନ୍ଧ୍ର-କର୍ଣ୍ଣାଟକ)ଙ୍କର — ଖରାଦିନେ ମାରିଅମ୍ମନଙ୍କୁ «କୂଳ୍» (ଥଣ୍ଡା ଜାଉ)ର ଭୋଗ, ନିମ ପତ୍ରର ବସ୍ତ୍ର, ଗ୍ରାମ-ଉତ୍ସବ; ତିଥି ଚୈତ୍ର ନୁହେଁ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଆରମ୍ଭରେ ବା ଆଷାଢ଼ରେ।
🙏 ଆପଣଙ୍କ ଘରର ରୀତିନୀତି ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କି? ଏଠାରେ ଲେଖନ୍ତୁ

ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।

ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ପଠାଯାଇଥିବା ରୀତିନୀତି ପ୍ରଥମେ ପଢ଼ାଯାଏ-ଅଶ୍ଳୀଳ/ବିଜ୍ଞାପନ/ଭୁଲ ଶବ୍ଦ ଯୋଗ କରେ ନାହିଁ |

କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ

✅ କଣ କରିବେ

  • ସବୁ ଖାଦ୍ୟ ସପ୍ତମୀରେ ରାନ୍ଧି ରଖନ୍ତୁ — ଅଷ୍ଟମୀରେ ଚୁଲି/ଗ୍ୟାସ ନୁହେଁ
  • ପୂଜା ଭୋରରେ, ଥଣ୍ଡା ଜଳରେ; ନିମ ଓ ହଳଦୀ-ମେହେନ୍ଦୀ ନିଶ୍ଚୟ
  • ବାସି ଭୋଗ ପ୍ରଥମେ ମାତାଙ୍କୁ, ତା’ପରେ ପିଲାଙ୍କୁ, ତା’ପରେ ବଡ଼ମାନଙ୍କୁ
  • ଦୁଆରେ ହାତର ଛାପ, ପିଲାଙ୍କୁ ଟିକା — ରକ୍ଷାର ପ୍ରତୀକ
  • ଘର, ରୋଷେଇ ଓ ଆଖପାଖ ସଫେଇ — ଏହା ହିଁ ଶୀତଳାଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ସନ୍ଦେଶ; ପିଲାଙ୍କ ଟୀକାକରଣ (ବସନ୍ତ-ହାମ) ଠିକ୍ ସମୟରେ

❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ

  • ଅଷ୍ଟମୀରେ ନିଆଁ ନୁହେଁ — ଚା’-କ୍ଷୀର ମଧ୍ୟ ଗରମ ନୁହେଁ (ଥଣ୍ଡା ନିଅନ୍ତୁ)
  • ବହୁତ ଗରମ ପାଗରେ ବାସି ଖାଦ୍ୟ ଖରାପ ହୋଇପାରେ — ଘୋଡ଼ାଇ, ଥଣ୍ଡା ଜାଗାରେ ରଖନ୍ତୁ; ଦହି-ରାବଡ଼ି ସକାଳେ ପରଖି ନିଅନ୍ତୁ; ପିଲା ଓ ବୟସ୍କଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହଜନକ ଜିନିଷ ନୁହେଁ
  • ଏହି ଦିନ ପରେ ବାସି ଖାଇବା ବନ୍ଦ — ଖରାସାରା ତାଜା ଖାଦ୍ୟ
  • ଜ୍ୱର-ବସନ୍ତରେ ବ୍ରତକୁ ଚିକିତ୍ସାର ବିକଳ୍ପ ମନେ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ — ଡାକ୍ତର ଓ ଟୀକାକରଣ
  • ଗଧ ବା ପଶୁକୁ ମାରିବା-ହଇରାଣ କରିବା ନୁହେଁ — ଏହା ଶୀତଳାଙ୍କ ବାହନ

ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ଶୀତଳା ଅଷ୍ଟମୀ 2027ରେ କେବେ ଅଛି?

ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତାରିଖ ଏହି ବର୍ଷର ଚୈତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ — ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ଗଣନା ଅନୁସାରେ; ଭୋର ପୂଜାର ସମୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ/ବ୍ରହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ) ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛି। ଅନେକ ପରିବାର ସପ୍ତମୀ (ଆଗଦିନ)ରେ ପାଳନ୍ତି — ନିଜ ରୀତି ମାନନ୍ତୁ।

ବସୌଡ଼ା କ’ଣ ଏବଂ ସେଦିନ ରୋଷେଇ କାହିଁକି ହୁଏ ନାହିଁ?

«ବାସୀ» ଖାଦ୍ୟର ଦିନ — ସବୁକିଛି ଆଗଦିନ ରାନ୍ଧି ଅଷ୍ଟମୀରେ ନିଆଁ ନ ଜାଳି ଥଣ୍ଡା ଖିଆଯାଏ ଓ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ; ଶୀତଳା ମାତାଙ୍କୁ ଥଣ୍ଡା ପ୍ରିୟ (କଥା), ଏବଂ ଋତୁ ବଦଳିବା ସମୟରେ ଦିନେ ଥଣ୍ଡା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଆୟୁର୍ବେଦିକ ରୀତି ମଧ୍ୟ।

ଶୀତଳା ସପ୍ତମୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ?

ଦୁଇଟି ଏକା ପର୍ବ — ରାଜସ୍ଥାନ-ଗୁଜରାଟର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ ସପ୍ତମୀରେ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ-ହରିୟାଣା ଅଷ୍ଟମୀରେ ପାଳନ୍ତି; ଖାଦ୍ୟ ସପ୍ତମୀ/ଷଷ୍ଠୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ରନ୍ଧାଯାଏ। ଗୁଜରାଟରେ ଶ୍ରାବଣର «ଶୀତଳା ସାତମ» ଏକ ଅଲଗା ପର୍ବ (ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଆଗରୁ)।

ଶୀତଳା ମାତା କିଏ?

ବସନ୍ତ-ହାମ-ଜ୍ୱରର ଦେବୀ (ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ), ଗଧ ଉପରେ ବସିଥିବା, ଝାଡ଼ୁ-କୁଲା-କଳସ-ନିମ ଧାରଣ କରିଥିବା — ସଫେଇ, ଥଣ୍ଡା ଓ ଔଷଧର ପ୍ରତୀକ; ଜ୍ୱରାସୁରକୁ ବଶ କରୁଥିବା ଦେବୀ; ମାଆମାନେ ପିଲାଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଗ୍ୟାସ-ଚୁଲି ଆଦୌ ଜାଳିପାରିବେ ନାହିଁ କି?

ପରମ୍ପରାରେ ନୁହେଁ — ପୂରା ଦିନ ଥଣ୍ଡା; ବୟସ୍କ, ରୋଗୀ ବା ଶିଶୁର ଦରକାର (କ୍ଷୀର ଗରମ କରିବା, ଔଷଧ) ଥିଲେ ଯେତିକି ଦରକାର ସେତିକି ଜାଳି ନିଅନ୍ତୁ — ମାତା ଥଣ୍ଡା ଚାହାନ୍ତି, କଷ୍ଟ ନୁହେଁ।

🔔 ମନେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ

ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।

ସନ୍ଦେଶ Nakshtra Tak ତରଫରୁ ଆସିବ; ନମ୍ବର ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।

📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ

ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ହୋଲି (8 ଦିନ ପୂର୍ବରୁ) · ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀ/ଗୁଡି ପାଦୱା · ଗର୍ବବୋଧ · ଶୀତଲା-ଭଜନ

⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଓ ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାରର ରୀତି ସର୍ବୋପରି। ପିଲାଙ୍କ ଟୀକାକରଣ ଓ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଠାରୁ କରାନ୍ତୁ — ବ୍ରତ ତାହାର ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ; ବାସି ଖାଦ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ।

🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର