🚩 ମଙ୍ଗଳବାର ବ୍ରତ (ହନୁମାନ) ଓ ମଙ୍ଗଳାଗୌର 2026

ଆସନ୍ତା ମଙ୍ଗଳବାର — ହନୁମାନଙ୍କ ବାର, ମଙ୍ଗଳ-ଗ୍ରହର ଶାନ୍ତି, 21 ମଙ୍ଗଳବାରର ବ୍ରତ (ସାହସ-ରୋଗ-ଋଣ-ମଙ୍ଗଳ-ଦୋଷ); ଶ୍ରାବଣ ମଙ୍ଗଳବାରରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ନବବିବାହିତାମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାଗୌର (ଗୌରୀ-ପୂଜା, ରାତିସାରା ଖେଳ); ଉପରେ ଆସନ୍ତା ମଙ୍ଗଳବାରଗୁଡ଼ିକ (ଶ୍ରାବଣର ଅଲଗା)।

ମଙ୍ଗଳବାର ହନୁମାନ ଓ ମଙ୍ଗଳ-ଗ୍ରହଙ୍କ ବାର। **ମଙ୍ଗଳବାର ବ୍ରତ** ସାଧାରଣତଃ ଲଗାତାର 21 (ବା 45) ମଙ୍ଗଳବାର ରଖାଯାଏ — ସାହସ-ବଳ, ରୋଗ-ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି, ଶତ୍ରୁ-ଭୟ ନିବାରଣ, କୁଣ୍ଡଳୀର ମଙ୍ଗଳ-ଦୋଷ (ମାଙ୍ଗଳିକ) ଓ ବିବାହ-ବିଳମ୍ବର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ; ନାଲି ବସ୍ତ୍ର, ସିନ୍ଦୂର-ଚୋଲା, ବୁନ୍ଦିଆ-ଲଡୁ, ହନୁମାନ-ଚାଳିସା, ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ, ଥରେ ମିଠା ଭୋଜନ (ଲୁଣ ବିନା — ଅନେକ ଘରେ)।

ଶ୍ରାବଣ ମାସର ମଙ୍ଗଳବାରଗୁଡ଼ିକରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ **ମଙ୍ଗଳାଗୌର** — ବିବାହର ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ନବବିବାହିତା ଶ୍ରାବଣର ପ୍ରତି ମଙ୍ଗଳବାର ଗୌରୀ (ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସାଙ୍ଗସାଥୀ-ସଧବାମାନଙ୍କୁ ଡାକି ରାତିସାରା ଝିମ୍ମା-ଫୁଗଡ଼ି-ଉଖାଣେ ଖେଳ, «ମଙ୍ଗଳାଗୌରୀଚୀ ଆରତୀ»; ଉତ୍ତରରେ ଶ୍ରାବଣ ମଙ୍ଗଳବାରରେ ମଙ୍ଗଳା ଗୌରୀ ବ୍ରତ (ପାର୍ବତୀ — ଏୟୋତି ପାଇଁ)। ଉପରେ ଆସନ୍ତା ମଙ୍ଗଳବାର ଓ ଆଗାମୀ 12ଟି ମଙ୍ଗଳବାର (ଶ୍ରାବଣର ଗୁଡ଼ିକରେ «ମଙ୍ଗଳାଗୌର» ଲେଖା); ତଳେ ହନୁମାନ-ବ୍ରତର ବିଧି, ମଙ୍ଗଳ-ଶାନ୍ତି, ମଙ୍ଗଳାଗୌରର ରୀତି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା, ପ୍ରସାଦ।

ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି

ହନୁମାନ: ମଙ୍ଗଳବାରରେ ଜନ୍ମ (ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ — ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ମଙ୍ଗଳବାର), ରୁଦ୍ରାବତାର, ଅଷ୍ଟ-ସିଦ୍ଧି ନବ-ନିଧିର ଦାତା; ମଙ୍ଗଳବାର-ବ୍ରତରେ ଭୟ-ରୋଗ-ଭୂତ-ପ୍ରେତ-ଶନି-ପୀଡ଼ା ଦୂର («ଭୂତ ପିଶାଚ ନିକଟ ନହିଁ ଆୱୈ»), ସାହସ-ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ; ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ-ନିୟମ; ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ହନୁମାନ-ପୂଜା କରିପାରନ୍ତି (କେତେକ ମନ୍ଦିରରେ ମୂର୍ତ୍ତି-ସ୍ପର୍ଶ/ଚୋଲା ଚଢ଼ାଇବା ପୁରୁଷ କରନ୍ତି) — ଚାଳିସା-ଦୀପ-ଲଡୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ।

ମଙ୍ଗଳ-ଗ୍ରହ: ଭୂମି-ପୁତ୍ର, ରକ୍ତ-ସାହସ-ଭାଇ-ଭୂମି-ଯାନର କାରକ; କୁଣ୍ଡଳୀର 1-4-7-8-12 ଭାବରେ ମଙ୍ଗଳ = ମାଙ୍ଗଳିକ-ଦୋଷ (ବିବାହ-ବିଳମ୍ବ/କଳହ — ଲୋକ-ଜ୍ୟୋତିଷ); ମଙ୍ଗଳବାର-ବ୍ରତ, ହନୁମାନ-ପୂଜା, ନାଲି ମସୁର-ଗୁଡ଼-ନାଲି ବସ୍ତ୍ର-ତମ୍ବା ଦାନ, «ଓଁ ଅଂ ଅଙ୍ଗାରକାୟ ନମଃ»/ମଙ୍ଗଳ-ସ୍ତୋତ୍ର, ପ୍ରବାଳ (ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ) — ଶାନ୍ତିର ଉପାୟ; ଭୌମ-ପ୍ରଦୋଷ ଓ ଅଙ୍ଗାରକୀ ସଙ୍କଷ୍ଟୀ ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳବାରର।

ମଙ୍ଗଳାଗୌର (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର): ଶ୍ରାବଣ-ମଙ୍ଗଳବାରର ଗୌରୀ-ପୂଜା — ନବବିବାହିତା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ, ତା’ପରେ ଉଦ୍ୟାପନ; ଷୋହଳ ପ୍ରକାର ପତ୍ର-ଫୁଲ (ପତ୍ରୀ), ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ମୂର୍ତ୍ତି, ରାତିସାରା ଜାଗରଣ-ଖେଳ (ଝିମ୍ମା, ଫୁଗଡ଼ି, ପିଙ୍ଗା, ଉଖାଣେ — ପଦ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନାମ), ବାପଘର-ଶାଶୁଘରର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ; ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ମଙ୍ଗଳା ଗୌରୀ ବ୍ରତ (ଶ୍ରାବଣ-ମଙ୍ଗଳବାର — ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ 16 ଜିନିଷ, 16 ଲଡୁ) — ଏୟୋତି ଓ ସନ୍ତାନ।

ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)

ଏହା ମଙ୍ଗଳବାର ବ୍ରତ (ହନୁମାନ)ର ଘରୋଇ ବିଧି; ମଙ୍ଗଳ-ଶାନ୍ତି ଓ ଶ୍ରାବଣର ମଙ୍ଗଳାଗୌର/ମଙ୍ଗଳା ଗୌରୀର ରୀତି ଶେଷରେ।

1. ସକାଳ: ସ୍ନାନ, ନାଲି/କେଶରିଆ ବସ୍ତ୍ର; ସଙ୍କଳ୍ପ — «21 ମଙ୍ଗଳବାର ବ୍ରତ, (କାମନା) ପାଇଁ, ଥରେ ଭୋଜନ»; ହନୁମାନ-ମନ୍ଦିରରେ ବା ଘରେ ହନୁମାନଙ୍କ ଚିତ୍ର/ମୂର୍ତ୍ତି — ସିନ୍ଦୂର-ଚମେଲି ତେଲର ଚୋଲା (ବା ତିଳକ), ନାଲି ଫୁଲ-ମାଳ (ମନ୍ଦାର-ଗେଣ୍ଡୁ), ନାଲି ବସ୍ତ୍ର-ଲଙ୍ଗୋଟି, ପଇତା, ପାନ-ଗୁଆ, ବୁନ୍ଦିଆ/ବେସନ-ଲଡୁ ଓ କଦଳୀ-ଗୁଡ଼-ବୁଟର ଭୋଗ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର; ଘିଅ/ଚମେଲି ତେଲର ଦୀପ; ହନୁମାନ-ଚାଳିସା (1/7/11 ଥର), ବଜରଙ୍ଗ-ବାଣ/ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ (ସମ୍ଭବ ହେଲେ), «ଓଁ ହଂ ହନୁମତେ ନମଃ» 108 ଥର; ଆରତି «ଆରତି କୀଜୈ ହନୁମାନ ଲଲା କୀ»।
2. ଦିନରେ: ଫଳାହାର ବା ଥରେ (ସନ୍ଧ୍ୟାରେ) ମିଠା ଭୋଜନ — ଅନେକ ଘରେ ଲୁଣ ବିନା (ଗୁଡ଼-ମିଠା: ଲଡୁ-ହାଲୁଆ-ମିଠା ରୁଟି-ଗୁଡ଼ ଭାତ); ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, କ୍ରୋଧ-ମିଛ ନୁହେଁ, ବାଳ-ନଖ କାଟିବା ନୁହେଁ (କେତେକ ରୀତି); ରାମ-ନାମ ଜପ।
3. ସନ୍ଧ୍ୟା: ହନୁମାନ-ମନ୍ଦିରରେ ଦୀପ (ଚମେଲି ତେଲ), ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ-ପାଠ/ରାମଚରିତମାନସ, ଆରତି; ବ୍ରତ-କଥା (ତଳେ — ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଦମ୍ପତି/ମଙ୍ଗଳ) ଶୁଣିବା; ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟିବା — ବୁନ୍ଦିଆ-ଲଡୁ, ଗୁଡ଼-ବୁଟ; ତା’ପରେ ଭୋଜନ।
4. ମଙ୍ଗଳ-ଶାନ୍ତି (ମାଙ୍ଗଳିକ/ମଙ୍ଗଳ-ପୀଡ଼ା): ମଙ୍ଗଳବାରରେ ନାଲି ମସୁର, ଗୁଡ଼, ନାଲି ବସ୍ତ୍ର, ତମ୍ବା ପାତ୍ର, ନାଲି ଫୁଲ, ବତାସା — ଗରିବଙ୍କୁ/ହନୁମାନ-ମନ୍ଦିରରେ ଦାନ; «ଓଁ ଅଂ ଅଙ୍ଗାରକାୟ ନମଃ» 108 ଥର ବା ମଙ୍ଗଳ-ସ୍ତୋତ୍ର (ଋଣମୋଚନ ମଙ୍ଗଳ-ସ୍ତୋତ୍ର — ଋଣମୁକ୍ତି ପାଇଁ); ଗାଈକୁ ଭାତ-ଗୁଡ଼; ଭୂମି-ପୁତ୍ର ହୋଇଥିବାରୁ ଗଛ ଲଗାଇବା; ପ୍ରବାଳ ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ; ପଞ୍ଚମୁଖୀ ହନୁମାନ-କବଚ; ଭୌମ-ପ୍ରଦୋଷ/ଅଙ୍ଗାରକୀରେ ବିଶେଷ।
5. 21 ମଙ୍ଗଳବାରର ଉଦ୍ୟାପନ: 21ତମ (ବା 22ତମ) ମଙ୍ଗଳବାରରେ ହନୁମାନ-ମନ୍ଦିରରେ 21ଟି ବୁନ୍ଦିଆ-ଲଡୁ/ଚୁରମା, ନାଲି ଧ୍ୱଜା-ଚୋଲା-ଲଙ୍ଗୋଟି ଅର୍ପଣ, ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ-ପାଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣ/21 ପିଲାଙ୍କୁ ଭୋଜନ, ଦାନ (ନାଲି ବସ୍ତ୍ର-ଗୁଡ଼-ବୁଟ); ତା’ପରେ ବ୍ରତ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଜାରି; ମଝିରେ ଛୁଟିଲେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମଙ୍ଗଳବାରରୁ ଗଣନା (କଠୋର ରୀତି: ପୁଣି ଆରମ୍ଭ)।
6. ମଙ୍ଗଳାଗୌର (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର — ଶ୍ରାବଣର ମଙ୍ଗଳବାର): ନବବିବାହିତା ସକାଳେ ସ୍ନାନ, ନୂଆ ଶାଢ଼ୀ-ବାହାଘର ଚୁଡ଼ି-ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି; ଗୌରୀ (ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା)ଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି/ଗୁଆର ସ୍ଥାପନା, ଷୋହଳ ପତ୍ରୀ (ବେଲ, ଦୁବ, ତୁଳସୀ, ଅପାମାରଙ୍ଗ, କିଆ, ଚମ୍ପା, ମନ୍ଦାର, ଶମୀ, ଦୁଦୁରା…) ଓ ଷୋହଳ ଫୁଲ, ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ, ଷୋହଳଟି କରଞ୍ଜି/ପୁରଣ-ପୋଳିର ନୈବେଦ୍ୟ; କଥା (ମଙ୍ଗଳାଗୌରୀଚୀ କହାଣୀ), ଆରତି «ଜୟ ଦେବୀ ମଙ୍ଗଳାଗୌରୀ»; ସଧବାମାନଙ୍କୁ (ବାପଘର-ଶାଶୁଘର) ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ, ୱାଣ (ଉପହାର); ରାତିସାରା ଜାଗରଣ — ଝିମ୍ମା, ଫୁଗଡ଼ି, ପିଙ୍ଗା, ବସ-ଫୁଗଡ଼ି, ଉଖାଣେ, ଗୀତ; ପରଦିନ ସକାଳେ ବିସର୍ଜନ/ଉତ୍ତର-ପୂଜା; ପଞ୍ଚମ ବର୍ଷରେ ଉଦ୍ୟାପନ (ମା’-ଶାଶୁଙ୍କୁ ୱାଣ)।
7. ମଙ୍ଗଳା ଗୌରୀ ବ୍ରତ (ଉତ୍ତର ଭାରତ — ଶ୍ରାବଣ-ମଙ୍ଗଳବାର): ପାର୍ବତୀ/ଗୌରୀଙ୍କ ଚିତ୍ର, 16 ପ୍ରକାର ଜିନିଷ 16-16ଟି (ଲଡୁ, ଫଳ, ଫୁଲ, ପାନ, ଗୁଆ, ଲବଙ୍ଗ, ଅଳେଇଚ, ଚୁଡ଼ି, ଅଟାର ଦୀପ 16, ସଳିତା 16-16), ଏୟୋତି-ସାମଗ୍ରୀ; କଥା (ସେଠ-ପୁଅର ଆୟୁ 16 ବର୍ଷ — ମଙ୍ଗଳା ଗୌରୀ ବ୍ରତରୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ); ଉଦ୍ୟାପନ 5 ବର୍ଷରେ/ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ; ସ୍ୱାମୀ-ସନ୍ତାନଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ।
8. ସ୍ତ୍ରୀମାନେ: ହନୁମାନ-ପୂଜାରେ ଚାଳିସା-ଦୀପ-ଲଡୁ; ରଜସ୍ୱଳା ସମୟରେ କେବଳ ସ୍ମରଣ; ମଙ୍ଗଳାଗୌର କେବଳ ନବବିବାହିତା (5 ବର୍ଷ), ବାକି ସଧବାମାନେ ସହଭାଗୀ; ମଙ୍ଗଳ-ଦୋଷ ଥିବା କନ୍ୟାମାନେ ମଙ୍ଗଳବାର-ବ୍ରତ + ମଙ୍ଗଳା ଗୌରୀ।

ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା

ହନୁମାନଙ୍କ ଚୋଲା, ଲଡୁ, ଚାଳିସା, ନାଲି ଜିନିଷ ଦାନ + ମଙ୍ଗଳାଗୌରର ଷୋହଳ ପତ୍ରୀ-ଫୁଲ-କରଞ୍ଜି — ମଙ୍ଗଳବାରର ତାଲିକା।

• ହନୁମାନଙ୍କ ଚିତ୍ର/ମୂର୍ତ୍ତି, ନାଲି/କେଶରିଆ କପଡ଼ା, ପୀଢ଼ା; ସିନ୍ଦୂର + ଚମେଲି ତେଲ (ଚୋଲା), ନାଲି ବସ୍ତ୍ର-ଲଙ୍ଗୋଟି, ପଇତା, ନାଲି ଧ୍ୱଜା
• ନାଲି ଫୁଲ (ମନ୍ଦାର-ଗେଣ୍ଡୁ-ଗୋଲାପ), ମାଳ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ପାନ-ଗୁଆ-ଲବଙ୍ଗ, ଅକ୍ଷତ, ରୋଲି, ମୌଳୀ
• ଭୋଗ: ବୁନ୍ଦିଆ/ବେସନ ଲଡୁ, ଗୁଡ଼-ବୁଟ, କଦଳୀ, ଇମର୍ତ୍ତି/ଜିଲାପି (କେତେକ), ପେଡ଼ା, ପଞ୍ଚମେୱା; ବ୍ରତ-ଭୋଜନ — ମିଠା (ଗୁଡ଼-ହାଲୁଆ-ମିଠା ରୁଟି-ଗୁଡ଼ ଭାତ) ଲୁଣ ବିନା/ସୈନ୍ଧବ ଲୁଣ
• ଦୀପ (ଘିଅ/ଚମେଲି ତେଲ — ହନୁମାନଙ୍କୁ ଚମେଲି ପ୍ରିୟ), ଧୂପ, କର୍ପୂର, ଆରତି-ଥାଳି
• ପାଠ: ହନୁମାନ-ଚାଳିସା, ବଜରଙ୍ଗ-ବାଣ, ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ, ହନୁମାନାଷ୍ଟକ, ମଙ୍ଗଳ-ସ୍ତୋତ୍ର (ଋଣମୋଚନ), ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ/ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ମାଳା
• ମଙ୍ଗଳ-ଶାନ୍ତି ଦାନ: ନାଲି ମସୁର, ଗୁଡ଼, ନାଲି ବସ୍ତ୍ର, ତମ୍ବା, ବତାସା, ନାଲି ଫୁଲ; ପ୍ରବାଳ (ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ), ଗଛ ଚାରା
• ମଙ୍ଗଳାଗୌର: ଗୌରୀ/ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମୂର୍ତ୍ତି ବା ଗୁଆ, ଷୋହଳ ପତ୍ରୀ (ବେଲ-ଦୁବ-ତୁଳସୀ-ଅପାମାରଙ୍ଗ-ଶମୀ-କିଆ-ଚମ୍ପା-ମନ୍ଦାର-ଦୁଦୁରା-ଅର୍ଜୁନ-ଅରଖ-ମଲ୍ଲୀ-ଜାଈ-ବକୁଳ-କଦମ୍ବ-ଅଶୋକ), ଷୋହଳ ଫୁଲ, ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ, ଷୋହଳଟି କରଞ୍ଜି/ପୁରଣ-ପୋଳି, ନଡ଼ିଆ, ୱାଣ (ସଧବାମାନଙ୍କୁ ଉପହାର), ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି; ଖେଳ-ସାମଗ୍ରୀ (ଫୁଗଡ଼ି-ଝିମ୍ମା — କିଛି ଲାଗେ ନାହିଁ, କେବଳ ସାଙ୍ଗସାଥୀ)
• ମଙ୍ଗଳା ଗୌରୀ (ଉତ୍ତର): 16 ଲଡୁ-16 ଫଳ-16 ପାନ-16 ଅଟାର ଦୀପ-16 ସଳିତା, ଚୁଡ଼ି-ଏୟୋତି ସାମଗ୍ରୀ 16, କଥା-ବହି

🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ

ଉପବାସ-କାହାଣୀ

ମଙ୍ଗଳବାର ବ୍ରତ-କଥା: ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଦମ୍ପତି ନିଃସନ୍ତାନ ଥିଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଣରେ ହନୁମାନ-ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ପତ୍ନୀ ଘରେ ମଙ୍ଗଳବାର ବ୍ରତ ରଖି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଭୋଗ ଲଗାଇବା ପରେ ହିଁ ଖାଉଥିଲେ। ଦିନେ ମଙ୍ଗଳବାର ସେ ଭୋଗ ତିଆରି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଉପାସରେ ରହିଲେ — ଛଅ ଦିନ ପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମଙ୍ଗଳବାର ଅଚେତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ; ହନୁମାନ ପ୍ରକଟ ହେଲେ — «ତୁମର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏହି ପୁଅକୁ ନିଅ» — ବାଳକ «ମଙ୍ଗଳ»। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଫେରି ସନ୍ଦେହ କଲେ, ବାଳକକୁ କୂଅରେ ପକାଇଦେଲେ — କିନ୍ତୁ ମଙ୍ଗଳ ହସି ହସି ଫେରିଆସିଲା; ରାତିରେ ହନୁମାନ ସ୍ୱପ୍ନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସତ କହିଲେ, ସେ ଅନୁତାପ କଲେ; ଦମ୍ପତି ସୁଖୀ, ମଙ୍ଗଳ-ପୁଅ ସଦା ରକ୍ଷିତ। ଶିକ୍ଷା — ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମଙ୍ଗଳବାର ବ୍ରତରୁ ସନ୍ତାନ-ରକ୍ଷା ଓ ହନୁମାନ-କୃପା।

ମଙ୍ଗଳାଗୌରର କହାଣୀ (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର): ଜଣେ ଧନୀ ନିଃସନ୍ତାନ ବେପାରୀଙ୍କୁ ଜଣେ ସାଧୁ କହିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ପୁଅର ଆୟୁ 16 ବର୍ଷ ହେବ; ପୁଅ ଜନ୍ମିଲା, 16ତମ ବର୍ଷରେ ବିବାହ; ବୋହୂର ମା’ ଶ୍ରାବଣ ମଙ୍ଗଳବାରରେ ମଙ୍ଗଳାଗୌରୀ-ବ୍ରତ କରିଥିଲେ ଓ ଝିଅକୁ ମଧ୍ୟ କରାଇଥିଲେ — ଯମ ଆସିବାରୁ ବୋହୂର ବ୍ରତ-ତେଜ/ସାପ ରୂପରେ ଆସିଥିବା ଯମଙ୍କଠାରୁ ଗୌରୀଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ସ୍ୱାମୀ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ଆୟୁ ଶହେ ବର୍ଷ; ସେହିଦିନଠାରୁ ନବବିବାହିତା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଙ୍ଗଳାଗୌର କରନ୍ତି — ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ। ଉତ୍ତରର ମଙ୍ଗଳା ଗୌରୀ କଥା ମଧ୍ୟ ଏହା (ସେଠ-ପୁଅ 16 ବର୍ଷ, ପତ୍ନୀଙ୍କ ବ୍ରତରୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ — ସାପ ରୂପରେ ଆସିଥିବା ଯମଙ୍କ ପରାଜୟ)।

ମଙ୍ଗଳ-ଗ୍ରହର ଉତ୍ପତ୍ତି: ଶିବଙ୍କ ଝାଳର ଟୋପାଏ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା — ଭୂମି-ପୁତ୍ର ମଙ୍ଗଳ (ଅଙ୍ଗାରକ/ଭୌମ) — ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଉଗ୍ର; ଉଜ୍ଜୟିନୀ ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ (ମଙ୍ଗଳନାଥ ମନ୍ଦିର — ଭାତ-ପୂଜାରେ ମାଙ୍ଗଳିକ-ଶାନ୍ତି); ହନୁମାନ ମଙ୍ଗଳଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି — ସେଥିପାଇଁ ମଙ୍ଗଳବାର ହନୁମାନ-ପୂଜାରେ ମଙ୍ଗଳ-ଦୋଷ ଶାନ୍ତ (ଲୋକ-ଜ୍ୟୋତିଷ); ଅଙ୍ଗାରକ ଗଣେଶଙ୍କ ତପସ୍ୟା କରି ଅଙ୍ଗାରକୀ ସଙ୍କଷ୍ଟୀ ପାଇଲେ।

ବୁନ୍ଦିଆ-ଲଡୁ, ଗୁଡ଼-ବୁଟ, ମିଠା ଭୋଜନ; ମଙ୍ଗଳାଗୌରର କରଞ୍ଜି-ପୁରଣ-ପୋଳି

ମଙ୍ଗଳବାର ବ୍ରତରେ ଥରେ ମିଠା (ଲୁଣ ବିନା/ସୈନ୍ଧବ ଲୁଣ) ଭୋଜନ — ଗୁଡ଼-ହାଲୁଆ-ମିଠା ରୁଟି-ଗୁଡ଼ ଭାତ-ଲଡୁ; ହନୁମାନଙ୍କୁ ବୁନ୍ଦିଆ-ଲଡୁ, ଗୁଡ଼-ବୁଟ, କଦଳୀ, ଇମର୍ତ୍ତି; ମଙ୍ଗଳ-ଶାନ୍ତିରେ ନାଲି ମସୁର-ଗୁଡ଼ ଦାନ; ମଙ୍ଗଳାଗୌରରେ ଷୋହଳଟି କରଞ୍ଜି (ନଡ଼ିଆ-ଗୁଡ଼ ପୁର ଦିଆ ଗୁଝିଆ ଭଳି), ପୁରଣ-ପୋଳି, ମୋଦକ, ୱରଣ-ଭାତ; ଉତ୍ତରର ମଙ୍ଗଳା ଗୌରୀରେ 16 ଲଡୁ।

• ହନୁମାନ-ଭୋଗ: ବୁନ୍ଦିଆ ଲଡୁ (ବେସନ-ବୁନ୍ଦିଆ-ଘିଅ-ଚିନି — କେଶରିଆ), ବେସନ-ଲଡୁ, ଗୁଡ଼ ଓ ଭଜା ବୁଟ, କଦଳୀ, ଇମର୍ତ୍ତି-ଜିଲାପି (ମଙ୍ଗଳବାର-ଶନିବାରର ରୀତି), ପାନ-ବିଡ଼ା, ପଞ୍ଚମେୱା; ଚମେଲି ତେଲ-ସିନ୍ଦୂର (ଚୋଲା — ଖାଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ)
• ବ୍ରତ-ଭୋଜନ (ଥରେ, ସାଧାରଣତଃ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ): ମିଠା ରୁଟି/ଗୁଡ଼ ରୁଟି, ହାଲୁଆ (ସୁଜି/ଅଟାର), ଗୁଡ଼ ଭାତ/ମିଠା ଭାତ, କ୍ଷୀରି, ଫଳ-କ୍ଷୀର; ଲୁଣ ବିନା (କଠୋର) ବା ସୈନ୍ଧବ ଲୁଣ; ନାଲି ଜିନିଷ — ଡାଳିମ୍ବ-ସେଓ
• ମଙ୍ଗଳ-ଶାନ୍ତି: ନାଲି ମସୁର ଡାଲି, ଗୁଡ଼, ବତାସା — ଦାନ ଓ ଗାଈକୁ ଭାତ-ଗୁଡ଼; ନାଲି ଫଳ
• ମଙ୍ଗଳାଗୌର (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର): ଷୋହଳଟି କରଞ୍ଜି (ନଡ଼ିଆ-ଗୁଡ଼/ଖୁଆର ଗୁଝିଆ), ପୁରଣ-ପୋଳି, ଉକଡ଼ୀଚେ ମୋଦକ, କୋଶିମ୍ବୀର, ୱରଣ-ଭାତ, ଆଳୁ-ୱଡ଼ୀ, ପଞ୍ଚାମୃତ; ରାତିସାରା ଖେଳ ମଝିରେ ଚୁଡ଼ା ଭଜା-ଲଡୁ-ଚା (ଜାଗରଣ), ସଧବାମାନଙ୍କୁ ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ ସହ ଫଳ-ୱାଣ
• ମଙ୍ଗଳା ଗୌରୀ (ଉତ୍ତର): 16 ଲଡୁ (ବେସନ/ବୁନ୍ଦିଆ), 16 ଫଳ, ମିଠା ଭାତ, ପୁରି-ହାଲୁଆ; ଗୌରୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ପାରଣ
• ଦକ୍ଷିଣ (ମଙ୍ଗଳବାର/ଚେୱାଇ): ମୁରୁଗନ/ମାରିୟମ୍ମନ-ମନ୍ଦିରରେ ପୋଙ୍ଗଲ-ବଡ଼ା, ଆଞ୍ଜନେୟଙ୍କୁ ବଡ଼ାମାଳା (ବିରି-ବଡ଼ାର ମାଳ — ହନୁମାନ-ଜୟନ୍ତୀ/ମଙ୍ଗଳବାର)

ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି

ଉତ୍ତରର ହନୁମାନ-ମଙ୍ଗଳବାର, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମଙ୍ଗଳାଗୌର, ଉଜ୍ଜୟିନୀର ମଙ୍ଗଳନାଥ-ଭାତ-ପୂଜା, ଦକ୍ଷିଣର ବଡ଼ାମାଳା — ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ବାରର ରୀତି।

କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ

ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ🖼 ତିଥି-card ସେୟାର କରନ୍ତୁ🎉 ଶୁଭକାମନା-card

ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ହନୁମାନ ଜୟନ୍ତୀ · ଅଙ୍ଗାରକୀ ସଙ୍କଷ୍ଟୀ (ମଂଗଲବାର ର ଚତୁର୍ଥୀ) · ଭୌମ ପ୍ରଦୋଷ (ମଂଗଲବାର ର ପ୍ରଦୋଷ) · ସୋମବାର ବ୍ରତ

⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଓ ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ସର୍ବୋପରି। ମଙ୍ଗଳ-ଦୋଷ/ମାଙ୍ଗଳିକ ଏକ ଜ୍ୟୋତିଷ-ବିଶ୍ୱାସ — କୁଣ୍ଡଳୀ-ଯାଞ୍ଚ ଓ ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ବିନା ଉପାୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ବା ରତ୍ନ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ ନାହିଁ; ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଠିକ୍ ନ ଥିଲେ ଲୁଣ-ବିନା/ନିର୍ଜଳା ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।

🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର