नाग पंचमी 2027 में कब है?

ऊपर इस साल की श्रावण शुक्ल पंचमी की तिथि व पूजा-समय (दिल्ली) है — सुबह/अभिजित उत्तम। गुजरात-राजस्थान के कुछ भागों में श्रावण कृष्ण पंचमी (ऊपर से लगभग 15 दिन पहले, हरियाली तीज से पहले) — वहाँ का पंचांग देखें।

साँप को दूध पिलाना सही है?

नहीं — साँप दूध नहीं पचाते, सपेरों के साँप दूध से मरते हैं, और यह वन्यजीव-अधिनियम में अवैध है। शास्त्र में «नाग-देवता» को दूध अर्पण — मिट्टी/चित्र/चाँदी के नाग या शिवलिंग के नाग पर करें; जीवित साँप को दूर से सम्मान।

तवे पर रोटी क्यों नहीं?

लोक-मान्यता — तवा-लोहा नाग के फन का प्रतीक, आग पर लोहा = नाग को कष्ट; इसलिए भाप/उबले या कढ़ाई के व्यंजन (दाल-बाटी, पूड़ी, दिंडे, खीर); कई घर पूड़ी-पराठा भी तवे के बिना, कुछ सिर्फ़ रोटी टालते हैं — अपने घर की रीत।

काल-सर्प-दोष की शांति नाग पंचमी पर कैसे?

नाग पंचमी काल-सर्प/राहु-केतु-शांति का श्रेष्ठ दिन — शिव-मंदिर में चाँदी/तांबे का नाग-जोड़ा शिवलिंग पर अर्पण, रुद्राभिषेक, «ॐ नमः शिवाय»/महामृत्युंजय जप, नाग-स्तोत्र; त्र्यंबकेश्वर-उज्जैन में विशेष पूजा; कुंडली में दोष है या नहीं — पहले जाँच लें (दोष-रिपोर्ट/पंडित)।

भाई की पीठ पर दूध क्यों (कर्नाटक)?

कर्नाटक की «नागर पंचमी» में बहन भाई की पीठ/नाभि पर दूध-हल्दी की धार डालती है — नाग-देवता से भाई की रक्षा और उसकी संतान की कामना; भाई बहन को उपहार देता है — भाई-बहन का पर्व, रक्षाबंधन से पहले।

गुग्गा नवमी क्या है?

हरियाणा-पंजाब-राजस्थान में नाग-देवता गुग्गा पीर (गोगाजी) की पूजा — नाग पंचमी से आरंभ, भाद्रपद कृष्ण नवमी (गुग्गा नवमी) को मुख्य; गोगामेड़ी (राजस्थान) का मेला; सेवइयाँ-चूरमा, «छड़ी» की पूजा; सर्प-दंश से रक्षा की मान्यता।

🪔 ବ୍ରତ-ପର୍ବ

🐍 ନାଗ ପଂଚମୀ 2027

✍️ ଜ୍ୟୋତିଷାଚାର୍ଯ୍ୟ ଆଦିତ୍ୟ ଧର ଦ୍ୱିବେଦୀ · 🔎 ଶେଷ ସମୀକ୍ଷା: 16 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2026 · 🧮 ଗଣନା-ପଦ୍ଧତି

ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଲ ପଂଚମୀ-ନାଗ-ଦେବତାଙ୍କୁ କ୍ଷୀର-ଲାଭା, କାନ୍ଥରେ ଗୋବର/ଗେରୁଆରୁ ନାଗ-ଚିତ୍ର, ଆଜି ଟାୱାର-ଷ୍ଟୋଭରେ ଲୁହା ନୁହେଁ, ଜମି-ଖନନ ନୁହେଁ; ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସର୍ପ-ଭଯ଼ରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶପଥ |

ନାଗ ପଂଚମୀ 2027 ର ତିଥି

ଶୁକ୍ରବାର, 6 ଅଗଷ୍ଟ 2027

ଶ୍ରାବଣ · ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ · ପଂଚମୀ (ବିକ୍ରମ ସମ୍ବତ 2084)

🌅 ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ5:45 AM

⭐ ଅଭିଜିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ12:03 PM – 12:51 PM

📿 ତିଥି-କାଳପଂଚମୀ 6 ଅଗଷ୍ଟ, 2:27 AM → 7 ଅଗଷ୍ଟ, 12:23 AM

🪔 ପ୍ରଦୋଷ କାଲ7:09 PM – 9:33 PM

⛔ ରାହୁକାଳ (ଏଡ଼ାଇ ଚଳନ୍ତୁ)10:46 AM – 12:27 PM

ସମୟ ଦିଲ୍ଲୀ (ଆଇ. ଏସ୍. ଟି.), ସ୍ୱିସ୍ ଏପିହେମେରିସ୍-ଗଣନା, ଉଦୀଯ଼ମାନ-ତାରିଖ ନିଯ଼ମ। ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ଼/ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ସହରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ -

ନାଗ ପଂଚମୀ ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଲ ପକ୍ଷ ର ପଂଚମୀ କୁ ପାଳନ କରାଯାଏ-ସବୁଜ ତୀଜର ଦୁଇ ଦିନ ପରେ, ସାୱନ ବର୍ଷା ସମଯ଼ରେ ଯେତେବେଳେ ସାପମାନେ ବିଲ୍ ରୁ ବାହାରିଥାନ୍ତି | ଏହି ଦିନ ନାଗ-ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା (ଶେଷ, ଭାସୁକି, ତକ୍ଷକ, କର୍କୋଟକ, ପଦ୍ମ, ମହାପଦ୍ମା, ଶଙ୍ଖ, କୁଲିକ-ଅଷ୍ଟନାଗ)-ଘର ଦ୍ୱାର/କାନ୍ଥରେ ଗୋବର-ଗେରୁ କିମ୍ବା ହଳଦୀରୁ ନାଗ ତିଆରି କରି କ୍ଷୀର, ଲାଭା (ଖିଲ୍), ଡବ୍, ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରେ |

ମହିଳାମାନେ ଭାଇ ଏବଂ ପରିବାରର ସୁରକ୍ଷା, ସର୍ପ-ଭଯ଼ରୁ ମୁକ୍ତି ଏବଂ କାଲ-ସର୍ପ-ଦୋଷ ର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଉପବାସ ରଖନ୍ତି; ଆଜି ସେମାନେ ଏକ ଟାୱା-ଲୁହା କାଷ୍ଟରେ ରୁଟି ସିଝାନ୍ତି ନାହିଁ, ଜମି ଖୋଳନ୍ତି ନାହିଁ, ସୁଇ-କ୍ଯ଼ାନ୍ଚି ଚଳାନ୍ତି ନାହିଁ (ନାଗ କୁ ଆଘାତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ-ଲୋକ ନିଯ଼ମ)। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ତିରିଶ ଶିରାଲା, ବଙ୍ଗଳା-ବିହାରରେ ମାନ୍ସା-ପୂଜା, ଗୁଜରାଟରେ ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ ପଂଚମୀ (ଭିନ୍ନ ଦିନ-ତଳେ) ଉତ୍ସବ। ଏହି ବର୍ଷର ତାରିଖ, ପଦ୍ଧତି, ସାମଗ୍ରୀ, କାହାଣୀ, ଖାଦ୍ଯ଼ ଏବଂ ସ୍ଥାନର ରୀତିନୀତି ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଛି।

ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି

ନାଗ ଭାରତୀଯ଼ ସଂସ୍କୃତିରେ ଜଳଭୂମି-କୃଷିର ରକ୍ଷକ, ଶିବ ର ବେକରେ ଥିବା ବେତ୍ରାଘାତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶଯ୍ଯ଼ା, ଗଣେଶଙ୍କ ଜନେଉ-ଭଯ଼ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ; ସାଭାନରେ ସାପମାନେ ଭୂମିରୁ ବାହାରିଥାନ୍ତି, ତେଣୁ କ୍ଷୀର-ପୂଜା ରୁ "ଘୃଣା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ" ର ଅଭିବ୍ଯ଼କ୍ତି-ଆଚରଣରେ ସାପକୁ ମାରିବା ନୁହେଁ, ସମ୍ମାନରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା; କ୍ଷୀର ଦେବା ପଶୁ-ସ୍ୱାର୍ଥରେ ନୁହେଁ-ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଭାବରେ ମୃତ୍ତିକା/ଚିତ୍ରର ନାଗ କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ |

ସ୍କଣ୍ଡା / ଗରୁଡା-ପୁରାଣ:ପଂଚମୀ କୁ ନାଗ- ପୂଜା ଠାରୁ ସାତ ପି generations ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ |ସର୍ପ- ଭୟ ନାହିଁ; ଜନ୍ମ-କୁଣ୍ଡଳୀ ର କାଲ-ସର୍ପ-ଦୋଷ ଏବଂ ରାହୁ-କେତୁ ର ଶାନ୍ତି ଦିନ—ଶିବ- ମନ୍ଦିରରେ ସିଲଭର / ତମ୍ବା |ନାଗ-ଆର୍ପାନ୍ ଆର୍ପାନ୍,ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ;ନାଗ- ଦେବତା ମନ୍ତ୍ର “ଓମ୍ ନାମ ଶିବ” ଏବଂ “ସର୍ଭ ନାଗା ପ୍ରିୟଙ୍କା ମେ…” |

ଗୁଜରାଟ-ରାଜସ୍ଥାନର କିଛି ଅଂଶରେ ନାଗ ପଂଚମୀ ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ ପଂଚମୀ (ପୂର୍ଣ୍ଣକାଳୀନ ଗଣନା-ଅମନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ବରୁ) ରେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାରତରେ ଶୁକ୍ଲ ପଂଚମୀ; କର୍ଣ୍ଣାଟକ-ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଦକ୍ଷିଣ ମଧ୍ଯ଼ ଶୁକ୍ଲ ପଂଚମୀ; ବଙ୍ଗଳାରେ ମାନସ-ଦେବୀ (ନାଗ-ମାତା) ଙ୍କ ପୂଜା ସମଗ୍ର ଶ୍ରାବଣ ରେ, ବିଶେଷ କରି ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମଯ଼ରେ |

ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)

ଏହା ହେଉଛି ଘରୋଇ ପଦ୍ଧତି-କାନ୍ଥରେ ନାଗ-ଚିତ୍ର, କ୍ଷୀର-ଲାଭା, ନାଗ-ଦେବତାଙ୍କ କାହାଣୀ, ଲୁହା-ସଂସ୍କରଣ |

ସକାଳେ ଗାଧୋଇବା; ରୋଷେଇ ଘର/ଦ୍ୱାର କାନ୍ଥରେ ଗୋବର-ଗେରୁ କିମ୍ବା ହଳଦୀ-ଚନ୍ଦନରୁ ନାଗ (ଅଷ୍ଟନାଗ/ପାଞ୍ଚଟି ଫନ୍) ର ଚିତ୍ର; କିମ୍ବା ମାଟି/ରୂପା ନାଗ; ଅନେକ ଘର ଶିବ-ମନ୍ଦିରର ନାଗ-ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ |
ବ୍ରତ-ସଂକଳ୍ପ (ମହିଳା)-"ଭାଇ-ପରିବାରର ସୁରକ୍ଷା, ସର୍ପ-ଭଯ଼-ମୁକ୍ତି ପାଇଁ"; ଉପବାସ ଏକ ସମଯ଼ (ଫଳ/ବିନା ଲୁଣ), ସନ୍ଧ୍ଯ଼ାରେ ଖାଦ୍ଯ଼ (ନାପିତ-ରୁଟି-ବାଷ୍ପ/ଅବତରଣ)।
ପୂଜା:::ନାଗ ଚିତ୍ର, କ୍ଷୀର, ଲାଭା (ଧାନ କେକ୍), ଡବ୍, କଞ୍ଚା କ୍ଷୀର-ପାଣି, କଦଳୀ-କୁମ୍କୁମ୍, ଫୁଲ (କାନର୍-ଜସ୍ମିନ୍), ଭିଜାଯାଇଥିବା ଗ୍ରାମ / ମୁଙ୍ଗ, ଗହମ-ବାର୍ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ; ଗଭୀର ସୂର୍ଯ୍ୟ;ନାଗ-ପ୍ରାଇଜ୍ «ସର୍ଭ ନାଗା ପ୍ରିୟଙ୍କା ମେ ୟେ କେଚିଟ୍ ପ୍ରୀତିଭିତେଲେ» ଏବଂ «ଓମ୍ ନାମ ଶିବ»108; କାହାଣୀ (ନିମ୍ନରେ) |
ଶିବ-ପୂଜା: ଶିବଲିଙ୍ଗା ଉପରେ ଜଳ-କ୍ଷୀର-ବେଲପାଟ୍ରା;କାଲ-ସର୍ପ-ଦୋଷ ରୂପା / ତମ୍ବା ନାଗ- ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଏହି ଯୋଡିକୁ ଦିଅ, «ଓମ୍ ନାଗେନ୍ଦ୍ରହାରା ନାମା»;ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ(ଯଦି ସମ୍ଭବ)
ଭାଇଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାଃ ଭଉଣୀ ଭାଇଙ୍କ ପିଠିରେ/କାନରେ କ୍ଷୀର-ହଳଦୀ ଟିକା (କିଛି ଅଞ୍ଚଳ), ଭାଇଙ୍କୁ ଲାଭା-ମିଠା; କୁଲ-ଦେବତାଙ୍କୁ ନାଗ-ପୂଜା ର ପ୍ରସାଦ |
ଲୋକ ନିଯ଼ମଃ ଆଜି ମାଟି ଖୋଳିବେ ନାହିଁ, ହଲ୍ ଚଳାଇବେ ନାହିଁ, ଏକ ଟାୱାର-ଲୁହା କଡ଼ାଇରେ ରୋଷେଇ କରିବେ ନାହିଁ, ସୁଇ-କ୍ଯ଼ାସ-ଛୁରୀ (ଯଦି ସମ୍ଭବ), ସାପକୁ ହତ୍ଯ଼ା କରିବେ ନାହିଁ-ନିର୍ଯ୍ଯ଼ାତନା; ସାପ ଦେଖିଲେ ସାପ/ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗକୁ-କ୍ଷୀର ଦେବେ ନାହିଁ (ଜୀବ-ସ୍ୱାର୍ଥ)।
ସନ୍ଧ୍ଯ଼ାଃ ଭୋଜନ-ଦାଲ-ବାତି/ଖୀର-ପୁଡ଼ି (ଏମ୍ବ୍ରୋଏଡରୀ-ତେଲ କି ପୁଡ଼ି ଚାଲି, ଟାୱା ନୁହେଁ-ଘର-ରିତ୍), ଭିଜେ ଚନେ-ଗୁଡ଼; ନାଗ-ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୀପ; କହୀଂ ରାତି-ଜାଗରଣ, କହୀଂ ଝୂଲା-ଗୀତ (ସାୱନ)।
ପରଦିନଃ ପ୍ରାଚୀରର ନାଗ-ଚିତ୍ର ଅପସାରଣ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ-ଭାଦ୍ରପଦ (ଅନେକ ଘର) କିମ୍ବା ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ଣିମା ରେ ଧୋଇ ପାଣିରେ ରହିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ |

ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା

ଗୋବର-ଗେରୁଆ/ହଳଦୀର ନାଗ, କ୍ଷୀର-ଲାଭା-ଡୋବ୍, ରୂପା ନାଗ-ଯୋଡ଼ି-ନାଗ ପଂଚମୀ ର ତାଲିକା।

ନାଗ-ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଗୋବର, ଗେରୁଆ, ହଳଦୀ, ଚନ୍ଦନ; କିମ୍ବା ମାଟି/ରୂପା/ତମ୍ବା ନାଗ (କାଲ-ସର୍ପ ପାଇଁ ଯୋଡାଯାଇଛି)
କଞ୍ଚା କ୍ଷୀର, ପାଣି, ଲାଭା (ଖଞ୍ଜି), ଡୋବ୍, ଭିଜା ଚଣା, ଗହମ-ବାର୍ଲି, ଗୁଡ଼।
ହଳଦୀ, କୁମକୁମ, ରୋଲି, ଅକ୍ଷତ, ମୋଲି, ଫୁଲ (କାନେର-ଚମେଲୀ-କମଲ), ବେଲପତ୍ର।
ଦୀପ, ଘିଅ, ଧୂପ, କପୁର, ନୈବେଦ୍ଯ଼ (ଖୀର-ପୁଡ଼ି-ମାଲପାଓ-ଲାଡୁ)
ଶିବଲିଙ୍ଗ-ଅଭିଷେକଃ ଜଳ-କ୍ଷୀର-ବେଲପତ୍ର-ଭସ୍ମ; ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ-ସାମଗ୍ରୀ (ଯଦି ସମ୍ଭବ)
ନାଗ-ଭଜନ/କାହାଣୀ-ପୁସ୍ତକ; ମନସା-ପୂଜା (ବଙ୍ଗଳା): ଘାଟ, ସିନ୍ଦୁର, ମନସା-ଚାଲି
ଖାଦ୍ଯ଼ଃ ଦାଲ-ବାତି/ଖୀର/ଭଜା-ବାଷ୍ପୀଯ଼ ଖାଦ୍ଯ଼ (ଟାୱା ନୁହେଁ)

🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ

📅 ଆପଣଙ୍କ ସହରର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ

ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।

ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →

ଉପବାସ-କାହାଣୀ

କୃଷକ-କାହାଣୀଃ ଜଣେ କୃଷକ ନାଗିନ୍ଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ହତ୍ଯ଼ା କରିଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ହଲ୍ ଚଳାଉଥିଲେ; ନାଗିନ୍ କୃଷକଙ୍କ ପରିବାରକୁ ଦଂଶନ କରିଥିଲେ, କେବଳ ଝିଅ ବଞ୍ଚିଥିଲେ ଯିଏ ରୋଜ୍ ନାଗ-ପୂଜା କରିଥିଲେ | ଝିଅ ପଂଚମୀ କୁ କ୍ଷୀର-ଲାଭା ସହିତ ନାଗିନଙ୍କୁ ଖୁସି କଲା, ନାଗିନ ପରିବାରକୁ ଜୀବନ୍ତ କଲା ଏବଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲା-"ଯିଏ ପଂଚମୀ କୁ ମୋର ପୂଜା କରିବ, ତା'ର ମୋଟକୁ ସର୍ପ-ଭଯ଼ କରିବ ନାହିଁ"। ତେଣୁ ହଲ୍-ଖନନ ନିଷିଦ୍ଧ, କ୍ଷୀର-ଲାଭା ପ୍ରିଯ଼ |

କାଲିଯ଼ା-ମର୍ଦାନଃ ଶ୍ରାବଣ ରେ କୃଷ୍ଣ ଯମୁନାରେ ବିଷାକ୍ତ କାଲିଆ ନାଗ କୁ ନାଥ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଫଣା ଉପରେ ନୃତ୍ଯ଼ କରିଥିଲା; କାଲିଆକୁ କ୍ଷମା କରି ରମଣକ ଦ୍ୱୀପକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା-ଭାଗବତରେ ଏହା ଶ୍ରାବଣ ପଂଚମୀ ସହିତ ଜଡିତ; ନାଗମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ଏବଂ ଭଯ଼ର ସମାପ୍ତି | ବିଶ୍ୱାସ-କାହାଣିଃ ଜନ୍ମଜଯ଼ଙ୍କ ସର୍ପ-ଯଜ୍ଞରେ ନାଗବଂଶ ଜଳିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଋଷି ବିଶ୍ୱାସୀ ପଂଚମୀ କୁ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ-ନାଗାମାନେ କହିଲେ "ଯିଏ ବିଶ୍ୱାସୀଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ନାଗ-ପଂଚମୀ କାହାଣୀ ଶୁଣିବେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ କାମୁଡ଼ି ଦେବୁ ନାହିଁ"।

ସମୁଦ୍ର-ମନ୍ଥନରେ ବାସୁକି ନେତି ହୋଇଥିଲେ, ଅବଶିଷ୍ଟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶୋଇଥିଲେ, ତକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ, କଦ୍ରୁ-ବିନତା ଏବଂ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା-ପୁରାଣରେ ନାଗ-କାହାଣୀ ଅସଂଖ୍ଯ଼; ନାଗ ପଂଚମୀ ସେହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାର ଦିନ, "ସର୍ଭେ ନାଗାଃ ପ୍ରିଯ଼ନ୍ତାନ୍ ମେ..."

ଲାଭା-କ୍ଷୀର, ଭିଜା ଚନେ, ଡାଲି-ବାଟି, ଖୀର-ବିନା ତକିଆ ଖାଦ୍ଯ଼

ନାଗ ପଂଚମୀ କୁ ଏକ ଟାୱା-ଲୁହା କଡ଼ାଇରେ ରୋଷେଇ କରିବା ନିଷେଧ-ତେଣୁ ସିଝାଯାଇଥିବା-ବାଷ୍ପୀଭୂତ କିମ୍ବା ଏମ୍ବ୍ରୋଏଡରୀ-ତୈଳ ବ୍ଯ଼ଞ୍ଜନଃ ଦାଲ-ବାତି-ଚୁର୍ମା (ରାଜସ୍ଥାନ-ମାପ୍ରା), ଖୀର-ପୁଡି, ଭିଜା ଚନେ-ମୁଙ୍ଗ, ଲାଭା-ଗୁଡ଼; ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁରାନ-ପୋଲି/ଡିଣ୍ଡେ, କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଟାମ୍ବିତୁ, ବଙ୍ଗଳାର ମାନ୍ସା-ଭୋଗ୍ (ଖିଚିଡ଼ି) |

ଲାଭା (ଖଞ୍ଜି) + କ୍ଷୀର + ଗୁଡ଼-ନାଗ-ପ୍ରସାଦ; ଭିଜା ଚଣା, ଅଙ୍କୁରିତ ଶସ୍ଯ଼, ଗହମ-ବାର୍ଲି
ଦାଲ-ବାତୀ-ଚୁର୍ମା (ବାତୀ ଟାଣ୍ଡୁର/କାଣ୍ଡେ ପର-ଟାୱା ନୁହେଁ), ଖୀର-ପୁଡ଼ି, ମାଲପୁଆ (ଏମ୍ବ୍ରୋଏଡରୀ)
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରଃ ଡିଣ୍ଡେ/ଉକଡିଚେ ମୋଦକ (ବାଷ୍ପ), ପୁରାନ-ପଲି (ଅନେକ ଘର ଟାୱା ନୁହେଁ-ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ତିଆରି), ବର୍ଣ୍ଣ-ଭାତ; କର୍ଣ୍ଣାଟକଃ ଟାମ୍ବିତୁ (ଗୁଡ଼-ଭଜା ଚଣା ଲାଡୁ), କାଡୁବୁ (ବାଷ୍ପ)।
ବଙ୍ଗଳା (ମାନସ-ପୂଜା): ଖିଚିଡ଼ି-ଲବାଡା, କ୍ଷୀର-ଚାଉଳ; ବିହାର-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡଃ ଖୀର-ପୁଡ଼ି, ଲାଇ; ଗୁଜରାଟଃ କୁଲେର (ବାଜରା-ଗୁଡ଼ ଲାଡୁ-ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ ପଂଚମୀ)
ଉପବାସ-ଫଳ ଭୋଜନଃ ଫଳ-କ୍ଷୀର-ମଖାନା; ବିନା ଲୁଣ/ଲୁହା ଲୁଣ (ସ୍ତ୍ରୀ-ଉପବାସ)

ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି

ଶିରଲାର ଜୀବନ୍ତ ନାଗ-ଉତ୍ସବ, ବଙ୍ଗଳାର ମାନ୍ସା, ଗୁଜରାଟର କୁଲେର, କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଭାଇ-ପିଠିରେ କ୍ଷୀର-ନାଗ ପଂଚମୀ ର ରୀତିନୀତି |

ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ-ବିହାର-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ-ମଧ୍ଯ଼ପ୍ରଦେଶଃ କାନ୍ଥରେ ଗୋବର-ଗେରୁର ନାଗ, କ୍ଷୀର-ଲାଭା-ଡୁବ୍, ମହିଳାମାନଙ୍କର ଉପବାସ; ବିହାର-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ "ନାଗ ପଂଚମୀ/ମନସା-ପୂଜା"-ମିଥିଲା ରେ "ନାଗ-ପଂଚମୀ" ରେ ଅରିପନ୍, ବିଷହରୀ (ମନସା) ଙ୍କ ପୂଜା; ଉତ୍ତରରେ ଦଙ୍ଗଲ-କୁସ୍ତି (ଅଖାଡ଼ାର ନାଗ ପଂଚମୀ), ପତଙ୍ଗ (କିଛି ସହର), ଝୁଲୁ; ମଧ୍ଯ଼ପ୍ରଦେଶରେ ଉଜ୍ଜଯ଼ିନୀ-ମହାବଳର ନାଗଚନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ବର୍ଷକୁ କେବଳ ଏହି ଦିନ ଖୋଲା |

ରାଜସ୍ଥାନ-ହରିଯ଼ାଣା-ପଞ୍ଜାବ-ଦିଲ୍ଲୀଃ ରାଜସ୍ଥାନରେ "ନାଗ ପଂଚମୀ"-ନାଗ-ଚିତ୍ର, ଦାଲ୍-ବାତି, କେଉଁଠି ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ ପଂଚମୀ (ମାର୍ୱାର୍-ଗୁଜରାଟ-ପ୍ରଭାବ); ହରିଯ଼ାଣା-ପଞ୍ଜାବରେ "ଗୁଗ୍ଗା ନବମୀ" ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ-ଗୁଗ୍ଗା ପୀର (ନାଗ-ଦେବତା) ର ପୂଜା ନାଗ ପଂଚମୀ ରୁ ଭାଦ୍ରପଦ କୃଷ୍ଣ ନବମୀ, ଗୁଗ୍ଗା-ମାଡିରେ ସେଭିନ୍; ଜଯ଼ପୁରରେ ନାଗ-ମେଳା, ଦଙ୍ଗଲ |

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୋଆ (ତିରିଶ ଶିରାଲା): «ନାଗପଞ୍ଚମୀ "-ଘରେ ହଳଦିଆ-ଚନ୍ଦନରୁ ପାଟ ଉପରେ ନାଗ, କ୍ଷୀର-ଲାହ୍ଯ଼ା (ଲାଭା)-ଦୁରଭା, ମହିଳା ମେହେନ୍ଦି-ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି, ଝୁଲା-ଗୀତ (" ନାଗୋବାଲା କ୍ଷୀର "); ତିରିଶ ଶିରାଲା (ସାଙ୍ଗଲି) ର ଜୀବନ୍ତ-ନାଗ ଉତ୍ସବ ପ୍ରସିଦ୍ଧ (ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତୀକ-ରୂପ); ଟାୱା ନୁହେଁ-ଡିଣ୍ଡେ/ଉକଡିଚେ ପଦାର୍ଥ, ପୁରଣ-ପଲି ପ୍ରଥମ ଦିନ; ଗୋଆ-କୋଙ୍କଣରେ" ନାଗପଞ୍ଚମ "|

ଗୁଜରାଟ-ସୌରାଷ୍ଟ୍ର-କଚ୍ଛଃ ନାଗ ପଂଚମୀ ଶ୍ରାବଣ * * କୃଷ୍ଣ * * ପଂଚମୀ କୁ (ରୋଷେଇ ଛଟ୍-ଶୀତଲା ସପ୍ତମ ପୂର୍ବରୁ, ଅମନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ)-ନାଗ-ଦେବତାଙ୍କୁ କୁଲର (ବାଜରା-ଘିଅ-ଗୁଡ଼) ଏବଂ କ୍ଷୀର, ନାଗ-ମନ୍ଦିର; ଭାଇ-କୁଲ-ରକ୍ଷା; କଚ୍ଛର ଭୁଜିଆ ଡୁଙ୍ଗରର ନାଗ-ମନ୍ଦିରର ମେଳା; ଶୁକ୍ଲ ପଂଚମୀ ମଧ୍ଯ଼ |

କର୍ଣ୍ଣାଟକ-ଆନ୍ଧ୍ର-ତେଲେଙ୍ଗାନା-ତାମିଲନାଡ଼ୁ-କେରଳଃ କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ "ନାଗର ପଂଚମୀ"-ଭଉଣୀ ଭାଇଙ୍କ ପିଠିରେ କ୍ଷୀର-ହଳଦୀ ଧାର (ନାଗର-ପୂଜା), ନାଗ-କାଟ୍ଟେ (ବମ୍ବି/ଭାଲ୍ମିକ) ରେ କ୍ଷୀର, ତାମ୍ବିଟ୍ଟୁ; ଆନ୍ଧ୍ର-ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ "ନାଗୁଲ ଚାଭିଥି" (କାର୍ତିକ ଶୁକ୍ଲ ଚତୁର୍ଥୀ-ଦୀପାବଳି ପରେ) ମୁଖ୍ଯ଼, ଶ୍ରାବଣ ରେ ମଧ୍ଯ଼; ତାମିଲନାଡ଼ୁରେ "ନାଗ ପଂଚମୀ/ଅଡି" ଏବଂ ନାଗରାଜ; କେରଳରେ ସର୍ପ-କାଭୁ (ଘରର ସର୍ପ-ଜଙ୍ଗଲ) ରେ ପୂଜା, ଆଯ଼ିଲିଯ଼ମ୍ (ଆଶ୍ଲେଷା) ନକ୍ଷତ୍ର ରେ ସର୍ପ-ପୂଜା, ମନ୍ନାରସାଲା |

ବଙ୍ଗଳା-ଓଡ଼ିଶା-ଆସାମ: ବଙ୍ଗଳାରେ "ମନସା ପୂଜା"-ନାଗ-ମାତା ମନସା ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ଶ୍ରାବଣ-ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଶେଷ କରି ନାଗ ପଂଚମୀ ଏବଂ ଶ୍ରାବଣ-ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତି; ମନସା-ମଙ୍ଗଳ ର ଗୀତ, ଘାଟ-ସ୍ଥାପନ, କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଜୀବନ୍ତ ସାପ; ଓଡ଼ିଶାରେ "ନାଗ ପଂଚମୀ" ଏବଂ "ରାଜ" ପରେ; ଆସାମରେ ମନସା (ମାରେ) ପୂଜା, ଓଝା-ଗୀତ |

🙏 ଆପଣଙ୍କ ଘରର ରୀତିନୀତି ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କି? ଏଠାରେ ଲେଖନ୍ତୁ

ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।

ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ପଠାଯାଇଥିବା ରୀତିନୀତି ପ୍ରଥମେ ପଢ଼ାଯାଏ-ଅଶ୍ଳୀଳ/ବିଜ୍ଞାପନ/ଭୁଲ ଶବ୍ଦ ଯୋଗ କରେ ନାହିଁ |

କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ

✅ କଣ କରିବେ

ନାଗ-ଚିତ୍ର/ମୃତ୍ତିକା-ରୂପା ନାଗ କୁ କ୍ଷୀର-ଲାଭା-ଜୀବନ୍ତ ସାପକୁ କ୍ଷୀର ନୁହେଁ (ଜୀବ-ସ୍ୱାର୍ଥ)
କାଲ-ସର୍ପ-ଦୋଷ ସହିତ ଶିବ-ମନ୍ଦିରରେ ନାଗ-ଯୋଡ଼ି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ
ସ୍ତ୍ରୀ-ବ୍ରତ-ଗୋଟିଏ ସମଯ଼ରେ ଖାଦ୍ଯ଼, ତକିଆ-ଲୁହା ଉପରେ ନୁହେଁ; ଭାଇ-କୁଲ-ରକ୍ଷା କାମନା
କାହାଣୀ ଶୁଣ (କୃଷକ/ବିଶ୍ୱାସୀ), "ସର୍ଭେ ନାଗାଃ ପ୍ରିଯ଼ନ୍ତ ମେ..."; ଶିବ-ପୂଜା ସହିତ
ଯଦି ସାପଟି ଦେଖାଯାଏ ତେବେ ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗ/ସାପକୁ ହତ୍ଯ଼ା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଗଛ-ବାମ୍ବିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ

❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ

ଜମି ଖୋଳିବା, ହଲ୍ ଚଳାଇବା, ବାମ୍ବି ଭାଙ୍ଗିବା; ସୁଇ-କ୍ଯ଼ାସ-ଛୁରୀ (ଯଦି ସମ୍ଭବ)
ଟାୱା-ଏକ ଲୁହା କଡ଼ାଇରେ ରୁଟି/ରୋଷେଇ; ଲୁହା ପାତ୍ର (ଲୋକ-ନିଯ଼ମ)
ସାପ ସାପକୁ ଟଙ୍କା ଦେଇ କ୍ଷୀର ଦେବା-ସାପ ମରିଥାଏ, ବେଆଇନ
ସାପକୁ ମାରିବା, ଧରିବା, ଭଯ଼ଭୀତ କରିବା; ଉପବାସରେ ଲୁଣ (କଠିନ ରୂପ)-ଗର୍ଭବତୀ ସାଧାରଣ ଖାଦ୍ଯ଼
ନାଗ-ପରଦିନ ଚିତ୍ର ଅପସାରଣ (ଅନେକ ଘର ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ରଖିବେ)

ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ନାଗ ପଂଚମୀ 2027 ରେ କେବେ ଅଛି?

ଉପରୋକ୍ତ ହେଉଛି ଚଳିତ ବର୍ଷର ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଲ ପଂଚମୀ ତାରିଖ ଏବଂ ପୂଜା-ସମଯ଼ (ଦିଲ୍ଲୀ)-ସକାଳ/ଅଭିଜିତ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଗୁଜରାଟ-ରାଜସ୍ଥାନର କିଛି ଅଂଶରେ ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ ପଂଚମୀ (ଉପରରୁ ପ୍ରାଯ଼ 15 ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ହରିଯ଼ାଲି ତିଜ୍ ପୂର୍ବରୁ)-ସେଠାରେ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ।

ସାପକୁ କ୍ଷୀର ଦେବା ଠିକ୍ କି?

ନ-ସାପ କ୍ଷୀର ହଜମ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସାପ ସାପ କ୍ଷୀର ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ଯ଼ୁବରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏହା ବନ୍ଯ଼ଜନ୍ତୁ ଆଇନରେ ବେଆଇନ | ଶାସ୍ତ୍ରରେ "ନାଗ-ଦେବତା" କୁ କ୍ଷୀର ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ-ମାଟି/ଚିତ୍ର/ରୂପା ନାଗ କିମ୍ବା ଶିବଲିଙ୍ଗର ନାଗ; ଜୀବନ୍ତ ସାପକୁ ଦୂରରୁ ସମ୍ମାନ |

ତକିଆ ଉପରେ ରୁଟି କାହିଁକି ନୁହେଁ?

ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ-ଟାୱା-ଆଇରନ୍ ନାଗ ର ମଜା, ନିଆଁ ଉପରେ ଆଇରନ୍ = ନାଗ କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରତୀକ; ତେଣୁ ବାଷ୍ପ/ସିଝାଇବା କିମ୍ବା ଏମ୍ବ୍ରୋଏଡରୀ ଖାଦ୍ଯ଼ (ଡାଲି-ବାତି, ପୁଡି, ଡିଣ୍ଡେ, ଖୀର); ଅନେକ ଘର ପୁଡି-ପରାଥା ମଧ୍ଯ଼ ବିନା ଟାୱା ସହିତ, କିଛି କେବଳ ରୁଟି ଛାଡିଥାଏ-ସେମାନଙ୍କ ଘରୋଇ ରୀତିନୀତି |

କାଲ-ସର୍ପ-ଦୋଷ ର ଶାନ୍ତି ନାଗ ପଂଚମୀ ରେ କିପରି?

ନାଗ ପଂଚମୀ କାଲ-ସର୍ପ/ରାହୁ-କେତୁ-ଶାନ୍ତି ର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦିନ-ଶିବ-ମନ୍ଦିରରେ ରୂପା/ତାମାର ନାଗ-ଯୋଡ଼ା ଶିବଲିଙ୍ଗ, ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ, "ଓମ୍ ନାମା ଶିବାଯ଼"/ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଜପ, ନାଗ-ଭଜନ; ତ୍ରିମ୍ବକେଶ୍ୱର-ଉଜ୍ଜଯ଼ିନୀରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୂଜା; କୁଣ୍ଡଳୀ ରେ ଦୋଷ ଅଛି କି ନାହିଁ-ପ୍ରଥମେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ (ଦୋଷ-ରିପୋର୍ଟ/ପଣ୍ଡିତ)।

ଭାଇଙ୍କ ପିଠିରେ କ୍ଷୀର କାହିଁକି (କର୍ଣ୍ଣାଟକ)?

କର୍ଣ୍ଣାଟକର "ନାଗର ପଂଚମୀ" ରେ ଭଉଣୀ ଭାଇଙ୍କ ପିଠିରେ କ୍ଷୀର-ହଳଦୀ ଧାର ପକାଇଥାଏ-ନାଗ-ଭଗବାନଙ୍କଠାରୁ ଭାଇକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭେଚ୍ଛା; ଭାଇ ଭଉଣୀକୁ ଉପହାର ଦିଅନ୍ତି-ଭାଇ ଏବଂ ଭଉଣୀଙ୍କ ପର୍ବ, ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ପୂର୍ବରୁ |

ଗୁଗା ନବମୀ କ "ଣ?

ହରିଯ଼ାଣା-ପଞ୍ଜାବ-ରାଜସ୍ଥାନରେ ନାଗ-ଦେବତା ଗୁଗ୍ଗା ପୀର (ଗୋଗାଜୀ) ଙ୍କ ପୂଜା-ନାଗ ପଂଚମୀ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଭାଦ୍ରପଦ କୃଷ୍ଣ ନବମୀ (ଗୁଗ୍ଗା ନବମୀ) କୁ ମୁଖ୍ଯ଼; ଗୋଗାମେଡି (ରାଜସ୍ଥାନ) ର ମେଳା; ସେଭିଆନ-ଚୁର୍ମା, "ଲାଠି" ର ପୂଜା; ସର୍ପ-ଦଂଶନରୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷାର ସ୍ୱୀକୃତି |

🔔 ମନେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ

ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।

ସନ୍ଦେଶ Nakshtra Tak ତରଫରୁ ଆସିବ; ନମ୍ବର ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।

📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ

ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ହରିଯ଼ାଲି ତେଜ୍ (2 ଦିନ ପୂର୍ବରୁ) · ରକ୍ଷା ବନ୍ଧନ (10 ଦିନ ପରେ) · କାଲ-ସର୍ପ-ଦୋଷ ଯାଞ୍ଚ (କୁଣ୍ଡଳୀ) · ଶିବ-ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭଜନ

⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଲୋକକଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଏହାର ପରିବାର ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତିନୀତି ସର୍ବାଗ୍ରେ | ଜୀବନ୍ତ ସାପମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ଦେବା/ଧରିବା ଉଭଯ଼ ଜୀବ-ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ଆଇନରେ ନିଷିଦ୍ଧ-ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ |

🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର