🐍 ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ 2027
ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ — ନାଗଦେବତାଙ୍କୁ କ୍ଷୀର-ଲିଆ, କାନ୍ଥରେ ଗୋବର/ଗେରୁରେ ନାଗ-ଚିତ୍ର, ଆଜି ତାୱା-ଚୁଲିରେ ଲୁହା ନାହିଁ, ମାଟି ଖୋଳା ନାହିଁ; ଭାଇ ଓ କୁଳର ରକ୍ଷା ଏବଂ ସାପ-ଭୟରୁ ମୁକ୍ତିର ବ୍ରତ।
ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀରେ ପାଳନ କରାଯାଏ — ହରିୟାଲୀ ତୀଜର ଦୁଇ ଦିନ ପରେ, ଶ୍ରାବଣର ବର୍ଷାରେ ଯେତେବେଳେ ସାପମାନେ ଗାତରୁ ବାହାରନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ନାଗଦେବତାମାନଙ୍କ (ଶେଷ, ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, କର୍କୋଟକ, ପଦ୍ମ, ମହାପଦ୍ମ, ଶଙ୍ଖ, କୁଳିକ — ଅଷ୍ଟନାଗ) ପୂଜା ହୁଏ — ଘରର ଦୁଆର/କାନ୍ଥରେ ଗୋବର-ଗେରୁ ବା ହଳଦୀରେ ନାଗ ଆଙ୍କି କ୍ଷୀର, ଲିଆ (ଖଇ), ଦୁବ, ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।
ମହିଳାମାନେ ଭାଇ ଓ କୁଳର ରକ୍ଷା, ସାପ-ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ଏବଂ କାଳସର୍ପ ଦୋଷର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି; ଆଜି ତାୱା ବା ଲୁହା କଡ଼େଇରେ ରୁଟି ସେକାଯାଏ ନାହିଁ, ମାଟି ଖୋଳାଯାଏ ନାହିଁ, ଛୁଞ୍ଚି-କଇଁଚି ଚଳାଯାଏ ନାହିଁ (ନାଗଙ୍କୁ ଆଘାତ ନ ଲାଗୁ — ଲୋକ-ନିୟମ)। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବତ୍ତିସ ଶିରାଳାର ଉତ୍ସବ, ବଙ୍ଗ-ବିହାରରେ ମନସା-ପୂଜା, ଗୁଜରାଟରେ ଅମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ (ୱଦ) ପଞ୍ଚମୀ — ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ପରେ (ଅଲଗା ଦିନ — ତଳେ)। ତଳେ ଏହି ବର୍ଷର ତିଥି, ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା, ପକ୍ୱାନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି।
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ନାଗ ଜଳ-ଭୂମି-କୃଷିର ରକ୍ଷକ, ଶିବଙ୍କ ଗଳାର ହାର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶଯ୍ୟା, ଗଣେଶଙ୍କ ପଇତା — ଭୟ ସହିତ ପୂଜ୍ୟ; ଶ୍ରାବଣରେ ସାପ ମାଟି ତଳୁ ବାହାରନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ କ୍ଷୀର-ପୂଜା ଦ୍ୱାରା «ଶତ୍ରୁତା ନ କରିବା»ର ଭାବ — ବ୍ୟବହାରରେ ସାପକୁ ମାରିବା ନାହିଁ, ସମ୍ମାନ ସହ ଦୂରେଇ ରହିବା; କ୍ଷୀର ପିଆଇବା ଜୀବର ହିତରେ ନୁହେଁ — ପ୍ରତୀକ ରୂପରେ ମାଟି/ଚିତ୍ରର ନାଗଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ସ୍କନ୍ଦ/ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣ: ପଞ୍ଚମୀରେ ନାଗପୂଜା କଲେ ସାତ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାପ-ଭୟ ରହେ ନାହିଁ; ଜନ୍ମକୁଣ୍ଡଳୀର କାଳସର୍ପ ଦୋଷ ଓ ରାହୁ-କେତୁଙ୍କ ଶାନ୍ତିର ଦିନ — ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ରୁପା/ତମ୍ବାର ନାଗ-ଯୋଡ଼ା ଅର୍ପଣ, ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ; ନାଗଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ» ଓ «ସର୍ବେ ନାଗାଃ ପ୍ରୀୟନ୍ତାଂ ମେ…»।
ଗୁଜରାଟ-ରାଜସ୍ଥାନର କେତେକ ଅଂଶରେ ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ କୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚମୀରେ ହୁଏ — ଗୁଜରାଟରେ ଅମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ (ୱଦ) ପଞ୍ଚମୀ (ପୂର୍ଣ୍ଣିମାନ୍ତ ଗଣନାରେ ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚମୀ, ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ପରେ), ବାକି ଭାରତରେ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀରେ; କର୍ଣ୍ଣାଟକ-ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଦକ୍ଷିଣରେ ମଧ୍ୟ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ; ବଙ୍ଗରେ ମନସା ଦେବୀ (ନାଗମାତା)ଙ୍କ ପୂଜା ସାରା ଶ୍ରାବଣ, ବିଶେଷ କରି ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ।
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ଏହା ଘରୋଇ ବିଧି — କାନ୍ଥରେ ନାଗ-ଚିତ୍ର, କ୍ଷୀର-ଲିଆ, ନାଗଦେବତାଙ୍କ କଥା, ଲୁହା-ବର୍ଜନ।
- ସକାଳେ ସ୍ନାନ; ରୋଷେଇଘର/ଦୁଆରର କାନ୍ଥରେ ଗୋବର-ଗେରୁ ବା ହଳଦୀ-ଚନ୍ଦନରେ ନାଗ (ଅଷ୍ଟନାଗ/ପାଞ୍ଚ ଫଣା)ର ଚିତ୍ର; ନଚେତ୍ ମାଟି/ରୁପାର ନାଗ; ଅନେକ ଘରର ଲୋକେ ଶିବ ମନ୍ଦିରର ନାଗ-ପ୍ରତିମାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
- ବ୍ରତ-ସଂକଳ୍ପ (ମହିଳାମାନେ) — «ଭାଇ ଓ କୁଳର ରକ୍ଷା, ସାପ-ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ»; ଉପବାସ ଏକ ବେଳା (ଫଳାହାର/ଲୁଣ ବିନା), ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଭୋଜନ (ତାୱା-ରୁଟି ନୁହେଁ — ଭାପ/ସିଝା — ତଳେ)।
- ପୂଜା: ନାଗ-ଚିତ୍ରକୁ କ୍ଷୀର, ଲିଆ (ଧାନର ଖଇ), ଦୁବ, କଞ୍ଚା କ୍ଷୀର-ଜଳ, ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ, ଫୁଲ (କନିଅର-ମଲ୍ଲୀ), ଭିଜା ବୁଟ/ମୁଗ, ଗହମ-ଯଅ; ଦୀପ-ଧୂପ; ନାଗସ୍ତୁତି «ସର୍ବେ ନାଗାଃ ପ୍ରୀୟନ୍ତାଂ ମେ ଯେ କେଚିତ୍ ପୃଥିବୀତଳେ» ଓ «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ» 108 ଥର; କଥା (ତଳେ)।
- ଶିବପୂଜା: ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଜଳ-କ୍ଷୀର-ବେଲପତ୍ର; କାଳସର୍ପ ଦୋଷ ଥିବା ଲୋକେ ରୁପା/ତମ୍ବାର ନାଗ-ଯୋଡ଼ା ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, «ଓଁ ନାଗେନ୍ଦ୍ରହାରାୟ ନମଃ»; ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ (ସମ୍ଭବ ହେଲେ)।
- ଭାଇର ରକ୍ଷା: ଭଉଣୀ ଭାଇର ପିଠି/କାନରେ କ୍ଷୀର-ହଳଦୀର ଟୀକା ଦିଏ (କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ), ଭାଇକୁ ଲିଆ-ମିଠା; କୁଳଦେବତାଙ୍କୁ ନାଗପୂଜାର ପ୍ରସାଦ।
- ଲୋକ-ନିୟମ: ଆଜି ମାଟି ଖୋଳିବା ନାହିଁ, ଲଙ୍ଗଳ ଚଳାଇବା ନାହିଁ, ତାୱା ବା ଲୁହା କଡ଼େଇରେ ରାନ୍ଧିବା ନାହିଁ, ଛୁଞ୍ଚି-କଇଁଚି-ଛୁରୀ ନାହିଁ (ସମ୍ଭବ ହେଲେ), ସାପକୁ ମାରିବା-ହଇରାଣ କରିବା ନାହିଁ; ସାପ ଦେଖାଗଲେ ସାପୁଆ/ବନ ବିଭାଗକୁ ଜଣାନ୍ତୁ — କ୍ଷୀର ପିଆଇବା ନାହିଁ (ଜୀବର ହିତ)।
- ସନ୍ଧ୍ୟା: ଭୋଜନ — ଡାଲି-ବାଟି/କ୍ଷୀରି-ପୁରି (କଡ଼େଇରେ ତେଲରେ ଛଣା ପୁରି ଚଳେ, ତାୱା ନୁହେଁ — ଘରର ରୀତି), ଭିଜା ବୁଟ-ଗୁଡ଼; ନାଗଦେବତାଙ୍କ ଆଗରେ ଦୀପ; କେଉଁଠି ରାତି ଜାଗରଣ, କେଉଁଠି ଦୋଳି-ଗୀତ (ଶ୍ରାବଣ)।
- ପରଦିନ: କାନ୍ଥର ନାଗ-ଚିତ୍ର ଲିଭାନ୍ତୁ ନାହିଁ — ଭାଦ୍ରବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ (ଅନେକ ଘରେ) ବା ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଧୋଇ ଜଳରେ ବିସର୍ଜନ।
📿 ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ କିପରି ପାଳନ କରିବେ — ବିସ୍ତୃତ ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ checklist ଓ ନିୟମ →
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ଗୋବର-ଗେରୁ/ହଳଦୀର ନାଗ, କ୍ଷୀର-ଲିଆ-ଦୁବ, ରୁପାର ନାଗ-ଯୋଡ଼ା — ନାଗ ପଞ୍ଚମୀର ତାଲିକା।
- ନାଗ-ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଗୋବର, ଗେରୁ, ହଳଦୀ, ଚନ୍ଦନ; ନଚେତ୍ ମାଟି/ରୁପା/ତମ୍ବାର ନାଗ (କାଳସର୍ପ ପାଇଁ ଯୋଡ଼ା)
- କଞ୍ଚା କ୍ଷୀର, ଜଳ, ଲିଆ (ଖଇ), ଦୁବ, ଭିଜା ବୁଟ-ମୁଗ, ଗହମ-ଯଅ, ଗୁଡ଼
- ହଳଦୀ, କୁଙ୍କୁମ, ରୋଳି, ଅକ୍ଷତ, ମୌଳୀ, ଫୁଲ (କନିଅର-ମଲ୍ଲୀ-ପଦ୍ମ), ବେଲପତ୍ର
- ଦୀପ, ଘିଅ, ଧୂପ, କର୍ପୂର, ନୈବେଦ୍ୟ (କ୍ଷୀରି-ପୁରି-ମାଲପୁଆ-ଲଡ୍ଡୁ)
- ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅଭିଷେକ: ଜଳ-କ୍ଷୀର-ବେଲପତ୍ର-ଭସ୍ମ; ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ ସାମଗ୍ରୀ (ସମ୍ଭବ ହେଲେ)
- ନାଗସ୍ତୋତ୍ର/କଥା ବହି; ମନସା-ପୂଜା (ବଙ୍ଗ): ଘଟ, ସିନ୍ଦୂର, ମନସା-ଚାଲି
- ଭୋଜନ: ଡାଲି-ବାଟି/କ୍ଷୀରି/ସିଝା-ଭାପର ଖାଦ୍ୟ (ତାୱା ନୁହେଁ)
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ଚାଷୀର କଥା: ଜଣେ ଚାଷୀ ଲଙ୍ଗଳ ଚଳାଉଥିବା ବେଳେ ନାଗୁଣୀର ଛୁଆମାନେ ମରିଗଲେ; ନାଗୁଣୀ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଚାଷୀର ପରିବାରକୁ କାମୁଡ଼ିଦେଲା, କେବଳ ଝିଅଟି ବଞ୍ଚିଲା ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ନାଗପୂଜା କରୁଥିଲା। ଝିଅଟି ପଞ୍ଚମୀରେ କ୍ଷୀର-ଲିଆରେ ନାଗୁଣୀକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲା, ନାଗୁଣୀ ପରିବାରକୁ ବଞ୍ଚାଇଦେଲା ଏବଂ ବଚନ ଦେଲା — «ଯିଏ ପଞ୍ଚମୀରେ ମୋର ପୂଜା କରିବ, ତା’ କୁଳକୁ ସାପ-ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ»। ସେଥିପାଇଁ ଲଙ୍ଗଳ ଓ ଖୋଳା ବର୍ଜିତ, କ୍ଷୀର-ଲିଆ ପ୍ରିୟ।
📖 ନାଗ ପଞ୍ଚମୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତ-କଥା ପଢ଼ନ୍ତୁ →
ଲିଆ-କ୍ଷୀର, ଭିଜା ବୁଟ, ଡାଲି-ବାଟି, କ୍ଷୀରି — ତାୱା ବିନା ଭୋଜନ
ନାଗ ପଞ୍ଚମୀରେ ତାୱା ବା ଲୁହା କଡ଼େଇରେ ରାନ୍ଧିବା ବର୍ଜିତ — ସେଥିପାଇଁ ସିଝା-ଭାପର ବା କଡ଼େଇରେ ତେଲରେ ଛଣା ଖାଦ୍ୟ: ଡାଲି-ବାଟି-ଚୁରମା (ରାଜସ୍ଥାନ-ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ), କ୍ଷୀରି-ପୁରି, ଭିଜା ବୁଟ-ମୁଗ, ଲିଆ-ଗୁଡ଼; ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପୁରଣ-ପୋଳି/ଦିଣ୍ଡେ, କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ତମ୍ବିଟ୍ଟୁ, ବଙ୍ଗରେ ମନସା-ଭୋଗ (ଖେଚୁଡ଼ି)।
- ଲିଆ (ଖଇ) + କ୍ଷୀର + ଗୁଡ଼ — ନାଗ-ପ୍ରସାଦ; ଭିଜା ବୁଟ-ମୁଗ, ଗଜା ଶସ୍ୟ, ଗହମ-ଯଅ
- ଡାଲି-ବାଟି-ଚୁରମା (ବାଟି ତନ୍ଦୁର/ଗୋଇଠା ନିଆଁରେ — ତାୱା ନୁହେଁ), କ୍ଷୀରି-ପୁରି, ମାଲପୁଆ (କଡ଼େଇ)
- ମହାରାଷ୍ଟ୍ର: ଦିଣ୍ଡେ/ଉକଡୀଚେ ମୋଦକ (ଭାପ), ପୁରଣ-ପୋଳି (ଅନେକ ଘରେ ତାୱା ନୁହେଁ — ପୂର୍ବ ଦିନ ତିଆରି), ୱରଣ-ଭାତ; କର୍ଣ୍ଣାଟକ: ତମ୍ବିଟ୍ଟୁ (ଗୁଡ଼ ଓ ଭଜା ବୁଟର ଲଡ୍ଡୁ), କଡୁବୁ (ଭାପ)
- ବଙ୍ଗ (ମନସା-ପୂଜା): ଖେଚୁଡ଼ି-ଲାବଡ଼ା, କ୍ଷୀର-ଭାତ; ବିହାର-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ: କ୍ଷୀରି-ପୁରି, ଲାଇ; ଗୁଜରାଟ: କୁଲେର (ବାଜରା-ଗୁଡ଼ର ଲଡ୍ଡୁ — ଅମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚମୀ)
- ବ୍ରତର ଫଳାହାର: ଫଳ-କ୍ଷୀର-ମଖାନା; ଲୁଣ ବିନା/ସେନ୍ଧା ଲୁଣ (ମହିଳାଙ୍କ ବ୍ରତ)
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ଶିରାଳାର ଜୀବନ୍ତ ନାଗ-ଉତ୍ସବ, ବଙ୍ଗର ମନସା, ଗୁଜରାଟର କୁଲେର, କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ଭାଇର ପିଠିରେ କ୍ଷୀର — ନାଗ ପଞ୍ଚମୀର ରୀତି।
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- ନାଗ-ଚିତ୍ର/ମାଟି-ରୁପାର ନାଗଙ୍କୁ କ୍ଷୀର-ଲିଆ — ଜୀବନ୍ତ ସାପକୁ କ୍ଷୀର ନୁହେଁ (ଜୀବର ହିତ)
- କାଳସର୍ପ ଦୋଷ ଥିବା ଲୋକେ ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ନାଗ-ଯୋଡ଼ା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ
- ମହିଳାଙ୍କ ବ୍ରତ — ଏକ ବେଳା ଭୋଜନ, ତାୱା-ଲୁହାରେ ନୁହେଁ; ଭାଇ ଓ କୁଳର ରକ୍ଷାର କାମନା
- କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ (ଚାଷୀ/ଆସ୍ତୀକ), «ସର୍ବେ ନାଗାଃ ପ୍ରୀୟନ୍ତାଂ ମେ…»; ସାଙ୍ଗରେ ଶିବପୂଜା
- ସାପ ଦେଖାଗଲେ ବନ ବିଭାଗ/ସାପୁଆକୁ ଜଣାନ୍ତୁ — ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଗଛ ଓ ହୁଙ୍କାର ରକ୍ଷା
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ମାଟି ଖୋଳିବା, ଲଙ୍ଗଳ ଚଳାଇବା, ହୁଙ୍କା ଭାଙ୍ଗିବା; ଛୁଞ୍ଚି-କଇଁଚି-ଛୁରୀ (ସମ୍ଭବ ହେଲେ)
- ତାୱା ବା ଲୁହା କଡ଼େଇରେ ରୁଟି/ରାନ୍ଧିବା; ଲୁହା ବାସନ (ଲୋକ-ନିୟମ)
- ସାପୁଆର ସାପକୁ ପଇସା ଦେଇ କ୍ଷୀର ପିଆଇବା — ସାପ ମରନ୍ତି, ବେଆଇନ
- ସାପକୁ ମାରିବା, ଧରିବା, ଡରାଇବା; ବ୍ରତରେ ଲୁଣ (କଡ଼ା ରୂପ) — ଗର୍ଭବତୀ ସାଧାରଣ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ
- ନାଗ-ଚିତ୍ର ପରଦିନ ଲିଭାଇଦେବା (ଅନେକ ଘରେ ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖନ୍ତି)
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ 2027ରେ କେବେ?
ଉପରେ ଏହି ବର୍ଷର ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀର ତିଥି ଓ ପୂଜା-ସମୟ (ଦିଲ୍ଲୀ) ଅଛି — ସକାଳ/ଅଭିଜିତ୍ ଉତ୍ତମ। ଗୁଜରାଟ-ରାଜସ୍ଥାନର କେତେକ ଅଂଶରେ କୃଷ୍ଣ ପଞ୍ଚମୀରେ — ଗୁଜରାଟରେ ଅମାନ୍ତ ଶ୍ରାବଣ କୃଷ୍ଣ (ୱଦ) ପଞ୍ଚମୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ଉପର ତିଥିଠାରୁ ପ୍ରାୟ 15 ଦିନ ପରେ, ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ପରେ — ସେଠାକାର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ।
ସାପକୁ କ୍ଷୀର ପିଆଇବା କ’ଣ ଠିକ୍?
ନା — ସାପ କ୍ଷୀର ହଜମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସାପୁଆଙ୍କ ସାପ କ୍ଷୀରରୁ ମରନ୍ତି, ଏବଂ ଏହା ବନ୍ୟଜୀବ ଆଇନରେ ବେଆଇନ। ଶାସ୍ତ୍ରରେ «ନାଗଦେବତା»ଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ଅର୍ପଣ — ମାଟି/ଚିତ୍ର/ରୁପାର ନାଗ ବା ଶିବଲିଙ୍ଗର ନାଗଙ୍କୁ କରନ୍ତୁ; ଜୀବନ୍ତ ସାପକୁ ଦୂରରୁ ସମ୍ମାନ।
ତାୱାରେ ରୁଟି କାହିଁକି ନୁହେଁ?
ଲୋକ-ମାନ୍ୟତା — ତାୱା-ଲୁହା ନାଗର ଫଣାର ପ୍ରତୀକ, ନିଆଁରେ ଲୁହା = ନାଗଙ୍କୁ କଷ୍ଟ; ସେଥିପାଇଁ ଭାପ/ସିଝା ବା କଡ଼େଇର ଖାଦ୍ୟ (ଡାଲି-ବାଟି, ପୁରି, ଦିଣ୍ଡେ, କ୍ଷୀରି); ଅନେକ ଘରେ ପୁରି-ପରଟା ମଧ୍ୟ ତାୱା ବିନା, କେତେକ କେବଳ ରୁଟି ଏଡ଼ାନ୍ତି — ନିଜ ଘରର ରୀତି।
ନାଗ ପଞ୍ଚମୀରେ କାଳସର୍ପ ଦୋଷର ଶାନ୍ତି କିପରି?
ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ କାଳସର୍ପ/ରାହୁ-କେତୁ ଶାନ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିନ — ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ରୁପା/ତମ୍ବାର ନାଗ-ଯୋଡ଼ା ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଅର୍ପଣ, ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ, «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ»/ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଜପ, ନାଗସ୍ତୋତ୍ର; ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର-ଉଜ୍ଜୟିନୀରେ ବିଶେଷ ପୂଜା; କୁଣ୍ଡଳୀରେ ଦୋଷ ଅଛି କି ନାହିଁ — ପ୍ରଥମେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ (ଦୋଷ-ରିପୋର୍ଟ/ପଣ୍ଡିତ)।
ଭାଇର ପିଠିରେ କ୍ଷୀର କାହିଁକି (କର୍ଣ୍ଣାଟକ)?
କର୍ଣ୍ଣାଟକର «ନାଗର ପଞ୍ଚମୀ»ରେ ଭଉଣୀ ଭାଇର ପିଠି/ନାଭିରେ କ୍ଷୀର-ହଳଦୀର ଧାର ଢାଳେ — ନାଗଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ଭାଇର ରକ୍ଷା ଓ ତା’ ସନ୍ତାନର କାମନା; ଭାଇ ଭଉଣୀକୁ ଉପହାର ଦିଏ — ଭାଇ-ଭଉଣୀର ପର୍ବ, ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ପୂର୍ବରୁ।
ଗୁଗ୍ଗା ନବମୀ କ’ଣ?
ହରିୟାଣା-ପଞ୍ଜାବ-ରାଜସ୍ଥାନରେ ନାଗଦେବତା ଗୁଗ୍ଗା ପୀର (ଗୋଗାଜୀ)ଙ୍କ ପୂଜା — ନାଗ ପଞ୍ଚମୀରୁ ଆରମ୍ଭ, ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ନବମୀ (ଗୁଗ୍ଗା ନବମୀ)ରେ ମୁଖ୍ୟ; ଗୋଗାମେଡ଼ୀ (ରାଜସ୍ଥାନ)ର ମେଳା; ସେୱଇଁ-ଚୁରମା, «ଛଡ଼ୀ»ର ପୂଜା; ସାପ କାମୁଡ଼ାରୁ ରକ୍ଷାର ମାନ୍ୟତା।
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
🌎 ବିଦେଶରେ ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ 2027: ଆମେରିକା · କାନାଡା · ବ୍ରିଟେନ · ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ · ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟସ୍ · କତାର · ସାଉଦି ଆରବ · କୁଏତ · ଓମାନ · ବାହାରିନ · ସିଙ୍ଗାପୁର · ମାଲେସିଆ · ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ · ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା · ମରିସସ · ଫିଜି · ନେଦରଲାଣ୍ଡ · ଜର୍ମାନୀ · ଆୟରଲାଣ୍ଡ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ହରିଯ଼ାଲି ତେଜ୍ (2 ଦିନ ପୂର୍ବରୁ) · ରକ୍ଷା ବନ୍ଧନ (10 ଦିନ ପରେ) · କାଲ-ସର୍ପ-ଦୋଷ ଯାଞ୍ଚ (କୁଣ୍ଡଳୀ) · ଶିବ-ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭଜନ
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଓ ଲୋକ-ମାନ୍ୟତା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ସର୍ବୋପରି। ଜୀବନ୍ତ ସାପକୁ କ୍ଷୀର ପିଆଇବା/ଧରିବା ଜୀବର ହିତ ଓ ଆଇନ ଦୁଇଟିରେ ବର୍ଜିତ — ପ୍ରତୀକ ରୂପରେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର