🌸 ଶୁକ୍ରବାର ବ୍ରତ (ସନ୍ତୋଷ ମାତା) 2026
ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁକ୍ରବାର-ସନ୍ତୋଷୀ ମାତାଙ୍କ 16 ଶୁକ୍ରବାର ବ୍ରତଃ ଗୁଡ଼-ଚନେ ପ୍ରସାଦ, କଥା, ଖଟ୍ଟା ନିଷିଦ୍ଧ; ଘରେ ସୁଖ-ସନ୍ତୋଷ, ବିବାହ, ସନ୍ତାନ ଏବଂ ସମ୍ପଦ-କ୍ଷତି ପୂରଣ ପାଇଁ; ଉପର ଶୁକ୍ରବାର, ତଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୀତିନୀତି-କାହାଣୀ-ପାଳନ |
- ଶୁକ୍ରବାର (ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର,25 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (ଆଶ୍ବିନ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 2 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (ଆଶ୍ବିନ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 9 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (ଆଶ୍ବିନ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 16 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (ଆଶ୍ବିନ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 23 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (କାର୍ତିକ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 30 ଅକ୍ଟୋବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (କାର୍ତିକ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 6 ନଭେମ୍ବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (କାର୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 13 ନଭେମ୍ବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (କାର୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 20 ନଭେମ୍ବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 27 ନଭେମ୍ବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 4 ଡିସେମ୍ବର 2026
- ଶୁକ୍ରବାର (ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ) — ଶୁକ୍ରବାର, 11 ଡିସେମ୍ବର 2026
ଶୁକ୍ରବାର ହେଉଛି ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସନ୍ତୋଷ ମାତା ଏବଂ ଶୁକ୍ର-ଗ୍ରହ ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ୱାର୍ | ଉତ୍ତର ଭାରତର ଘରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଚଳିତ ସାପ୍ତାହିକ ଉପବାସ ହେଉଛି * * ସନ୍ତୋଷ ମାତାଙ୍କ ଶୁକ୍ରବାର ଉପବାସ * *-କ୍ରମାଗତ 16 ଶୁକ୍ରବାର, ଗୁଡ଼ ଏବଂ ଭଜା ଚଣା ପ୍ରସାଦ, ଉପବାସ-କଥା, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ କଠୋର ନିଯ଼ମଃ ଉପବାସ ଦିନରେ ଘରେ କୌଣସି ଖଟ୍ଟା (ଲେମ୍ବୁ, ତେନ୍ତୁଳି, ଆଚାର, ଦହି, ଟମାଟୋ) ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାହାକୁ ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସନ୍ତୋଷୀଙ୍କୁ ମାତା ଗଣେଶଜୀଙ୍କ ଝିଅ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ-"ସନ୍ତୋଷ" ଙ୍କ ଦେବୀ, ଯିଏକି ଖଣ୍ଡରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଏବଂ ବିବାଦରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
ଏହି ସମଯ଼ରେ'* * ବୈବ୍ଯ଼ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବ୍ରତ * * (ଗୁଜରାଟ-ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରୁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ସର୍ବତ୍ର) ମଧ୍ଯ଼ ରଖାଯାଏ-ଏହା ଏକ ଭିନ୍ନ ପୃଷ୍ଠାରେ ଅଛି। ଉପରୋକ୍ତ ଶୁକ୍ରବାର ଗୁଡ଼ିକର ଏକ ତାଲିକା ରହିଛି (ମାସ-ପକ୍ଷ ସମେତ); ସନ୍ତୋଷ ମାତା ଉପବାସର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ଧତି, ବିଷଯ଼ବସ୍ତୁ, କାହାଣୀ, ପ୍ରସାଦ, ଉତ୍ସବ, ସ୍ଥାନ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ-ଉତ୍ତର ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଛି।
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ସନ୍ତୋଷ ମାତାଃ ଗଣେଶଜୀ ଏବଂ ରିଦ୍ଧି-ସିଦ୍ଧି ଙ୍କ ଝିଅ-ନାମ ହେଉଛି "ସନ୍ତୋଷ"; ଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଉପବାସ ଘରେ ସୁଖ-ଶାନ୍ତି, ସ୍ୱାମୀ-ପତ୍ନୀଙ୍କ ମଧ୍ଯ଼ରେ ସମ୍ପର୍କ, ଅଟକି ରହିଥିବା ଧନ, ବିବାହ ଏବଂ ସନ୍ତାନର ପଥ ଖୋଲିଥାଏ। 1975 ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର "ଜଯ ସନ୍ତୋଷୀ ମା" ପରେ ଏହି ବିରତି ଘରେ ଘରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହାର ରୀତିନୀତି-ଗୁଡ଼-ଚଣା, ଖଟ୍ଟା, 16 ଶୁକ୍ରବାର-ପୁରୁଣା ଲୋକ ପରମ୍ପରାର |
ଶୁକ୍ର-ଗ୍ରହ: ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ଯ଼, ବିବାହ, ବୈବାହିକ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ଯ଼, ବାହନ ଏବଂ କଳାର କାରକ; କୁଣ୍ଡଳୀ ରେ ଶୁକ୍ର ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ଶୁକ୍ରବାର ବ୍ରତ, ଧଳା ଜିନିଷର ଦାନ (ଚାଉଳ, କ୍ଷୀର, ଚିନି, ଧଳା ପୋଷାକ), "ଓମ୍ ଶୁଁ ଶୁକ୍ରଯ଼ ନାମା" ଜପ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ପୂଜା ଶାନ୍ତି-ପ୍ରତିକାର ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ |
ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ୱାର୍ଃ ଶୁକ୍ରବାର ରେ ସନ୍ଧ୍ଯ଼ା ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ଆରତୀ, ଘର ସଫା କରିବା, ତୁଳସୀ-ଦୀପ ଏବଂ ଧନ-ଶସ୍ଯ଼ ପ୍ରାର୍ଥନା-ତେଣୁ ଘରର ମହିଳାମାନେ ଶୁକ୍ରବାର କୁ ନୂତନ କାର୍ଯ୍ଯ଼, କ୍ରଯ଼ ଏବଂ ମିଠା ଶୁଭ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରନ୍ତି |
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ସନ୍ତୋଷ ମାତାଙ୍କ ଶୁକ୍ରବାର ଉପବାସର ଘରୋଇ ପଦ୍ଧତି-ଯେକୌଣସି ଶୁକ୍ରବାର (ଶୁକ୍ଲ ପକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ) ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ, 16 ଶୁକ୍ରବାର କ୍ରମାଗତ, 16 ତମରେ ପାଳନ |
- ସକାଳଃ ଗାଧୋଇବା, ସ୍ୱଚ୍ଛ (ସମ୍ଭବତଃ ଲାଲ/ହଳଦିଆ) ପୋଷାକ; ଘରର ପୂଜା-ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କୋଣରେ ପୋଷ୍ଟରେ ଲାଲ ପୋଷାକ, ସନ୍ତୋଷ ମାତାଙ୍କ ଚିତ୍ର; ସାମ୍ନାରେ ପାଣି ଭର୍ତ୍ତି କଳଶ ଏବଂ ସେଥିରେ ଗୁଡ଼-ଚନେ ଭର୍ତ୍ତି ଏକ ପାତ୍ର (ଏହା ହେଉଛି ମୁଖ୍ଯ଼ ପ୍ରସାଦ) |
- ସଂକଳ୍ପଃ ହାତରେ ପାଣି-ଅକ୍ଷତ-ଫୁଲ ନେଇ-"ମୁଁ (ନାମ) 16 ଶୁକ୍ରବାର ସନ୍ତୋଷ ମାତାଙ୍କ ଉପବାସ (ଇଚ୍ଛା) ପାଇଁ ରଖିବି/ରଖିବି; ମିଠା ଖାଇବି ନାହିଁ, ଖାଇବାକୁ ଦେବି ନାହିଁ"-ଜଳଭୂମିରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ।
- ପୂଜା: ଘି ଦୀପ, ଧୂପ, ରୋଲି-ଅକ୍ଷତ, ନାଲି ଫୁଲ (ହାଇବିସ୍କସ୍ / ଗୋଲାପ), ଲାଲ୍ ଚୁନ୍ରି, ଗୁଣ୍ଡ-ଗ୍ରାମ, ବନ୍ଧାକୋବି; «ଓମ୍ ଶ୍ରୀ ସାନ୍ତୋଶୀ ମହାମାଇ ଗଜାନନ୍ଦ ଦିନିନୀ। ଶୁକ୍ରବାର, ପ୍ରିୟ ଦେବୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ନମସ୍ତେ। » କିମ୍ବା "ଜଯ ସାଣ୍ଟୋଶି ମାତା »11/21 ଟାଇମ୍ସ |
- କାହାଣୀଃ ସନ୍ତୋଷ ମାତାଙ୍କ ବ୍ରତ-କଥା (ତଳେ) ନିଜେ ପଢ଼ନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତୁ-କାହାଣୀର ସମଯ଼ରେ ହାତରେ ଗୁଡ଼-ଚନା ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ଶେଷରେ "ସନ୍ତୋଷ ମାତା କି ଜଯ" କହି ଘରେ କଳଶର ପାଣି ସ୍ପ୍ରେ କରନ୍ତୁ।
- ଆରତୀଃ "ଜଯ ସନ୍ତୋଷ ମାତା, ମାଇଯ଼ା ଜଯ ସନ୍ତୋଷ ମାତା..."-କପୁର-ଆରତୀ ପରେ ପରିବାରର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ (ଗୁଡ଼-ଚଣା) ଦିଅନ୍ତୁ; ଏକ ଅଂଶ ଗାଈ/ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
- ଉପବାସ-ଖାଦ୍ଯ଼ଃ ଦିନର ଏକ ସମଯ଼-ଫଳ କିମ୍ବା ସରଳ ଖାଦ୍ଯ଼ (ଖର୍ଜୂର ବିନାଃ ଲେମ୍ବୁ, ତେନ୍ତୁଳି, ଆଚାର, ଦହି, ଛାଞ୍ଚ, ଟମାଟୋ, ଆମ୍ବ, କଞ୍ଚା ଆମ୍ବ-କିଛି ନୁହେଁ); ଘରର ଅନ୍ଯ଼ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ଯ଼ ସେହି ଦିନ ଖର୍ଜୂର ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ-ଏହା ହେଉଛି ଏହି ଉପବାସର ମୂଲ ନିଯ଼ମ |
- ସନ୍ଧ୍ଯ଼ାଃ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ଦୀପ, ତୁଳସୀ ଉପରେ ଦୀପ, ମିଠା ଭୋଗ; ରାତିରେ ତିକ୍ତ-ତିକ୍ତ-ତିକ୍ତ ନୁହେଁ।
- ଉଦଯାପନ୍ (16 ତମ ଶୁକ୍ରବାର): 8 ପିଲାମାନଙ୍କୁ (କିମ୍ବା ଯଥାସମ୍ଭବ) ଖୀର-ପୁରୀ-ଚନେ ପନିପରିବାର ଖାଦ୍ଯ଼ (ଖଟ୍ଟା ଆଦୌ ନୁହେଁ, ଲୁଣ ମଧ୍ଯ଼ ସୀମିତ-ଅନେକ ଘର ଲୁଣ-ମୁକ୍ତ), ଦକ୍ଷିଣ-କଦଳୀ; ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସେହି ଦିନ ଖଟ୍ଟା ନ ଖାଇବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ; କଥା, ଆରତୀ, ଗୁଡ଼-ଚନା, ମାତାକୁ ଲାଲ ଚୁନାରୀ-ସଜ୍ଜା; ବ୍ରାହ୍ମଣ/କନ୍ଯ଼ା-ଖାଦ୍ଯ଼ ଯାହାର ଏଠାରେ ରୀତିନୀତି ଅଛି |
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ଗୁଡ଼-ଚଣା ହେଉଛି ମୁଖ୍ଯ଼-ଘରର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ; ଉତ୍ସବ ତାଲିକା ଭିନ୍ନ |
- ସନ୍ତୋଷ ମାତାଙ୍କ ଚିତ୍ର/ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି, ପୋଷ୍ଟ, ଲାଲ ପୋଷାକ, ଲାଲ ଚୁନାରୀ, କଳଶ (ଜଳ), ପାତ୍ର (ଗୁଡ଼ + ଭଜା ଚଣା)
- ଗୁଡ଼ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ/ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡ) ଏବଂ ଭଜା ଚଣା-ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ଶୁକ୍ରବାର ନୂଆ; କଦଳୀ, ନଡ଼ିଆ, ପାନ-ସୁପାରୀ
- ଘିଅ ଦୀପ, ସୂତା ଦୀପ, ଧୂପ-ଅଗରବତ୍ତି, କପୁର, ଆରତୀ-ଥାଲୀ, ରୋଲି, ଅକ୍ଷତ, ମୋଲି, ହଳଦୀ
- ଲାଲ ଫୁଲ (ଗୁଡ଼, ଗୋଲାପ, ଗଣ୍ଡା), ମାଲା; ପରଫ୍ଯ଼ୁମ୍/ଗୋଲାପ-ଜଳ; ସିନ୍ଦୁର (ମଧୁର)
- କାହାଣୀ-ପୁସ୍ତକ (ସନ୍ତୋଷ ମାତା ବ୍ରତ-କଥା ଏବଂ ଆରତୀ), ଘଣ୍ଟା, ଶଙ୍ଖ (ହଁ ତେବେ)
- ଉତ୍ସବଃ 8 ବାଲକ୍-ଖୀର (ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର-ଚିନି), ପୁରୀ, କଳା ଚଣା ପନିପରିବା (ଖଟ୍ଟା ନୁହେଁ), କଦଳୀ, ଦକ୍ଷିଣ; 16 ଗୁଡ଼-ଚନା ପୁଡ଼ିଆ, ମାତା କି ଚୁନରୀ-ସାଜସଜ୍ଜା, ନୂତନ ପୋଷାକ (ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅନୁଯାଯ଼ୀ)
- ଶୁକ୍ର-ଶାନ୍ତି (ବିକଳ୍ପ): ଧଳା ପୋଷାକ, ଚାଉଳ, କ୍ଷୀର, ଚିନି, ଦହି (ଉପବାସ-ଦିନ ବାହାରେ) ଦାନ; ଧଳା ଫୁଲ
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ସନ୍ତୋଷ ମାତାଙ୍କ କାହାଣୀଃ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧଙ୍କର ସାତ ପୁଅ ଥିଲେ-ଛଅ ଜଣ ରୋଜଗାର କରନ୍ତି, ସପ୍ତମ ନିକମ୍ମା। ବୃଦ୍ଧ ଜଣକ ଛଅଜଣଙ୍କୁ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ଯ଼ ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ସପ୍ତମକୁ ସେମାନଙ୍କ ଚୋପା ଦେଉଥିଲେ। ସପ୍ତମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଏହା ଦେଖି ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ; ସେ ମା'ଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିନଥିଲେ, ତା'ପରେ ଦିନେ ଆଖି ଖୋଲି ଦେଖିଲେ-ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ପରଦେଶରୁ ରୋଜଗାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ବାର ବର୍ଷ ଧରି ସେଠଙ୍କ ପାଖରେ ଅର୍ଥ ଉପାର୍ଜନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଘରର ସୁଧ ନେଇ ନଥିଲେ। ଏଠାରେ, ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କାଠକୁ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆଣିବା, ଭୁସାର ରୁଟି ଏବଂ ନଡ଼ିଆ ଖୋଳରେ ପାଣି ଦେବା ପାଇଁ ଶ୍ୱଶୁର-ଶାଶୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଦିନେ କାଠ ଆଣି ସେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ ମାତାଙ୍କ ଉପବାସରେ ବସିଥିବାର ଦେଖିଥିଲେ-ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ପଚାରିଲେଃ "ଶୁକ୍ରବାର କୁ ଗାଧୋଇବା ଏବଂ ଗାଧୋଇବା ପାଇଁ ଅଯ଼ନଙ୍କ ଗୁଡ଼-ଚଣା ନିଅନ୍ତୁ, କାହାଣୀ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଖଟ୍ଟା ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ, 16 ଶୁକ୍ରବାର ଖାଆନ୍ତୁ।" ସେ କାଠ ବିକ୍ରି କରି ଗୁଡ଼-ଚଣା କରିଥିଲେ, ଉପବାସ କରିଥିଲେ। ମାଆ ଖୁସି ହେଲେ-ଦୁଇ ଶୁକ୍ରବାର ପରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଘର ବିଷଯ଼ରେ ମନେ ପକାଇଲେ, ସେଠଙ୍କୁ ହିସାବ କଲେ ଏବଂ ଟଙ୍କା ସହିତ ଫେରସ୍ତ ଦେଲେ। ପତ୍ନୀ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରିଥିଲେ-କିନ୍ତୁ ଜେଜେମା'ମାନେ ପ୍ରତାରଣା କରି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସବ ଭୋଜନରେ ଖାଉଥିବା ଖାଦ୍ଯ଼ ଦେଇଥିଲେ (ଇମଲି/ଖଟାଇ ମାଗିଥିଲେ ଏବଂ ଦିଆଯାଇଥିଲା)। ମାଆ ବିରକ୍ତ ହେଲେ-ସ୍ୱାମୀ ରାଜାଙ୍କ ସୈନିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ।
ପତ୍ନୀ ଭୁଲ ବୁଝିଲେ, ମାଆଙ୍କୁ କ୍ଷମା ମାଗିଲେ, ଏବଂ ତା'ପରେ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବରେ 8 ବ୍ରାହ୍ମଣ-ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବିନା ଖିଆରେ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ-ସ୍ୱାମୀ ଛାଡି ଫେରିଗଲେ, ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲା। ମାଆ ନିଜେ ବୃଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଘରକୁ ଆସିଲେ; ଜେଜେବାପା-ଜେଜେମା'ମାନେ କବାଟ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ, ମାଆ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ, କ୍ଷମା ମାଗିଲେ ଏବଂ ଘରକୁ ଫେରି ଖୁସି ହେଲେ। ଶିଖ୍-ବ୍ରତ ବିଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା, ଖମୀରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏଡ଼ାଇବା, ଏବଂ ଉତ୍ସବ ସମଯ଼ରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଖମୀର ନ ଖୁଆଇବା-ଏହା ହେଉଛି ଏହି କାହାଣୀର ଆତ୍ମା |
ଗୁଡ଼-ଚଣା, ଖୀର-ପୁରୀ-ଚଣା; ଖଟ୍ଟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷିଦ୍ଧ
ସନ୍ତୋଷ ମାତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ସରଳ-ଗୁଡ଼ ଏବଂ ଭଜା ଚଣା। ଉପବାସ-ଖାଦ୍ଯ଼ ଏକ ସମଯ଼, ବିନା ଖର୍ଜୂରରେଃ ସରଳ ପନିପରିବା-ରୁଟି, ଖୀର, ହାଲୱା, ଫଳ, କ୍ଷୀର; ଦହି-ଛତୁ-ଲେମ୍ବୁ-ଆଚାର-ଟମାଟୋ-ତେନ୍ତୁଳି-ଆମ୍ବ ଆଦୌ ନୁହେଁ | ଉତ୍ସବ ସମଯ଼ରେ, ଖୀର-ପୁରୀ-କଳା ଚଣା ପନିପରିବା (ଅନେକ ଘର ଲବଣ-ମୁକ୍ତ କିମ୍ବା ଷ୍ଟୋଲ୍ଡ ସଲ୍ଟରୁ)-8 ପିଲାମାନଙ୍କୁ।
- ପ୍ରସାଦଃ ଗୁଡ଼ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ) + ଭଜା ଚଣା-ଛାଣ ସହିତ କିମ୍ବା ବିନା; କିଛି ଘର ଗୁଡ଼-ଚନେ ଲାଡୁ ତିଆରି କରନ୍ତି
- ଉପବାସ-ଖାଦ୍ଯ଼ଃ ଲବଙ୍ଗ/ଆଳୁ (ଟମାଟୋ ବିନା), ରୁଟି/ପୁରୀ, ଚାଉଳ-ଖୀର, ସୁଜି-ହାଲୱା, ଫଳ (କଦଳୀ, ସେଓ, ଅନାର-ମିଠା ଫଳ ନୁହେଁ), କ୍ଷୀର
- ଉଦଯାପନୀ-ଥାଲୀଃ ଚାଉଳ ଖୀର, ପୁରୀ, କଳା ଚଣା ଶୁଖିଲା ପନିପରିବା (ଜିରା-ହଳଦୀ-ଧନିଆ; ଆମଚୁର/ଟମାଟୋ ନୁହେଁ), କଦଳୀ, ଗୁଡ଼-ଚଣା-8 ପିଲାମାନଙ୍କୁ; ବଯ଼ସ୍କମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ଯ଼ ସମାନ
- ନିଷିଦ୍ଧ (ଉପବାସ-ଦିନ ସାରା ଘରେ): ଲେମ୍ବୁ, ତେନ୍ତୁଳି, ଆମ୍ବ, ଆଚାର, ଦହି-ଛତୁ-ରାଇତା, ଟମାଟୋ, କଞ୍ଚା ଆମ୍ବ, ଚଟଣୀ, ଟମାଟୋ-ସସ, କମଳା-ମୌସୁମୀ, କଢ଼ୀ
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ଏହି ବ୍ରତ ପ୍ରାଯ଼ ସମଗ୍ର ଉତ୍ତର-କେନ୍ଦ୍ରୀଯ଼ ଭାରତରେ ସମାନ-ପ୍ରସାଦ ଏବଂ ଉତ୍ସବର ବିବରଣୀରେ ପାର୍ଥକ୍ଯ଼ |
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- ଯେକୌଣସି ଶୁକ୍ରବାର (ଶୁକ୍ଲ ପକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ) ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, 16 କ୍ରମାଗତ; ଯଦି ମଝିରେ ବାଦ ଦିଆଯାଏ ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁକ୍ରବାର କୁ ଗଣନା କରନ୍ତୁ
- ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ଶୁକ୍ରବାର ନୂତନ ଗୁଡ଼-ଚଣା; କାହାଣୀ ନିଜେ ପଢ଼ନ୍ତୁ/ଶୁଣନ୍ତୁ, ଆରତୀ, ପ୍ରସାଦ ସମଗ୍ର ଘର ଏବଂ ଗାଈ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ
- ଉପବାସ-ଦିନ ସାରା ଘରେ ମିଠା ନୁହେଁ-ଏହା ମୂଲ ନିଯ଼ମ; ଶିଶୁ-ଅତିଥିଙ୍କୁ ମଧ୍ଯ଼ ସେବା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ
- ଉଦୟପନ୍ 16 ତମ |ଶୁକ୍ରବାର:::8 ଖେର-ପୁରୀ-ଚାନା (ଖଟା ବିନା), ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଡାକିନା, ଖଟା ନ ଖାଇବାକୁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ |
- ଗର୍ଭବତୀ/ଅସୁସ୍ଥ/ବୃଦ୍ଧଃ ସାଧାରଣ ଖାଦ୍ଯ଼ ଖାଇ କେବଳ ଗୁଡ଼-ଚନା-କଥା-ଆରତି କରନ୍ତୁ-ଶ୍ରଦ୍ଧାରୁ ଉପବାସର ଫଳ
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ମିଠା (ଲେମ୍ବୁ-ତେନ୍ତୁଳି-ଆଚାର-ଦହି-ଟମାଟୋ) ଖାଇବା/ଖାଇବା-କାହାଣୀରେ ଏହି ଭୁଲ ଦଣ୍ଡ ଦିଏ |
- ଉତ୍ସବ ଖାଦ୍ଯ଼ରେ ଲୁଣ-ସିଝା ଖାଦ୍ଯ଼ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଦେବା; ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ 16 ଗଣନା ଉପରେ ଉତ୍ସବ
- ଉପବାସ ନାମରେ ଶିଶୁ/ଅସୁସ୍ଥମାନଙ୍କୁ ଭୋକିଲା ରଖିବା; ଶୁକ୍ରବାର କୁ ବିବାଦ-ତିକ୍ତ ବାକ୍ଯ଼ (ସନ୍ତୋଷର ଉପବାସ)
- ପ୍ରସାଦ ଗୁଡ଼-ଚଣା ଫିଙ୍ଗନ୍ତୁ-ଗାଈ/ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ; ପୁରୁଣା ଅପରିଷ୍କାର ପ୍ରସାଦ ଆସନ୍ତା ସପ୍ତାହରେ
- ମା'ଙ୍କ ପ୍ରତିଛବି ସମ୍ମୁଖରେ ଝୁଟ, ଚମଡ଼ା; ଉପବାସ-ଦିନ କେଶ-ନଖୁନ (କେତେକ ଘରର ରୀତିନୀତି)
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁକ୍ରବାର ବ୍ରତ କେତେବେଳେ ଏବଂ 2026 ରେ ଶୁକ୍ରବାର କେତେବେଳେ ପଡ଼ିବ?
ଉପରୋକ୍ତ ତାଲିକାରେ ଥିବା 12 ଶୁକ୍ରବାର ଗୁଡ଼ିକ ମାସ-ପକ୍ଷ ସହିତ; 16-ଶୁକ୍ରବାର ଉପବାସ ଯେକୌଣସି ଶୁକ୍ରବାର ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ-ଶୁକ୍ଲ ପକ୍ଷ ର ପ୍ରଥମ ଶୁକ୍ରବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଅଧିକ ମାସ/ପିତୃ ପକ୍ଷରେ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ (ଚାଲୁଥିବା ଉପବାସ ଜାରି ରଖନ୍ତୁ)।
ସନ୍ତୋଷ ମାତା ଉପବାସ ଦିନରେ କ "ଣ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ?
ଯେକୌଣସି ଖାରେଇଥିବା ପନିପରିବା-ଲେମ୍ବୁ, ତେନ୍ତୁଳି, ଆମ୍ବ, ଆଚାର, ଦହି-ଛତୁ, ଟମାଟୋ, କଞ୍ଚା ଆମ୍ବ, ଚଟଣୀ, ଖାରେଇଥିବା ଫଳ (କମଳା-ଋତୁକାଳୀନ); ଏବଂ ଏହି ନିଯ଼ମ ଉପବାସ ଦିନ ସାରା ଘର (ପିଲା-ଅତିଥି) ରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ଼ | ଲୁଣ ଚାଲିଥାଏ (ଉତ୍ସବରେ ଅନେକ ଘର ଷ୍ଟୋଲ/କମ୍)।
ଉପବାସରେ କେତେ ଥର ଖାଦ୍ଯ଼ ଏବଂ କ "ଣ?
ଗୋଟିଏ ସମଯ଼ରେ ସରଳ ଖାଦ୍ଯ଼ କିମ୍ବା ଫଳ-ପନିପରିବା-ରୁଟି/ପୁରୀ, ଖୀର, ହାଲୱା, ଫଳ, କ୍ଷୀର; ସକାଳେ ଅଦା ଗୁଡ଼-ଚଣା। ବାକି ଦିନ ପାଣି-ଚା'- କ୍ଷୀର ନେଇପାରିବେ।
ଯଦି 16 ଶୁକ୍ରବାର ମଧ୍ଯ଼ରେ ଏକ ବାଦ ପଡ଼େ?
ଗଣନା ଯେଉଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ସେହିଠାରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁକ୍ରବାର କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାନ୍ତୁ (ପୁନର୍ବାର 1 ରୁ ନୁହେଁ); ମାସିକ ଶୁକ୍ରବାର ପୂଜା କୁ ଗଣନା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଗଣନାକୁ ଯୋଡ଼ନ୍ତୁ-ଏହା ଲୋକ ରୀତିନୀତି, ଯଦି ମୋଟ ନିଯ଼ମ ଭିନ୍ନ |
ଉତ୍ସବ କିପରି ପାଳନ କରିବେ, କେତେ ପିଲା?
16 ତମ ଶୁକ୍ରବାର ରେ 8 ବାଳକ (ଯଦି ସେମାନେ ପାଇବେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଝିଅମାନେ)-ଖୀର-ପୁରୀ-କଳା ଚଣା ପନିପରିବା, କଦଳୀ, ଦକ୍ଷିଣ; ଖାଦ୍ଯ଼ରେ ଆଦୌ ଖଞ୍ଜି ନାହିଁ; ମାତାଙ୍କ ପୂଜା-କଥା-ଆରତୀ; କିଛି ଘର ସେହି ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଖାଦ୍ଯ଼ |
ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ଅବିବାହିତ କନ୍ଯ଼ାଙ୍କୁ ରଖାଯାଇପାରିବ କି?
ହଁ-ବ୍ରତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ; କନ୍ଯ଼ାଗଣ ଉତ୍ତମ ବର, ପୁରୁଷମାନେ ଧନ-କାର୍ଯ୍ଯ଼-ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ରଖନ୍ତି; ନିଯ଼ମ ସମାନ 16 ଶୁକ୍ରବାର ଏବଂ ତିକ୍ତତା-ତ୍ଯ଼ାଗ |
ସନ୍ତୋଷୀ ମାତା ଏବଂ ବୈଭବ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବ୍ରତ ମଧ୍ଯ଼ରେ କ "ଣ ପାର୍ଥକ୍ଯ଼ ରହିଛି?
ଉଭଯ଼ ଶୁକ୍ରବାର; ସନ୍ତୋଷ ମାତା-ଗୁଡ଼-ଚନା, ଖଟ୍ଟା-ତ୍ଯାଗ, 16 ଶୁକ୍ରବାର, 8 ବାଳକ; ବୈଭବ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ଶ୍ରୀଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସୁନା/ରୂପା ଆଇଟମ୍ ପୂଜା, ଖୀର-ଭୋଗ, 11/21 ଶୁକ୍ରବାର, 7 ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କୁ କୁଙ୍କୁମ-ପ୍ରସାଦ (ପୃଥକ ମରକତ)। ଉଭଯ଼କୁ ଏକାଠି ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ-ଗୋଟିଏ ବାଛନ୍ତୁ।
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ବୈଭବ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବ୍ରତ (ଶୁକ୍ରବାର) · ସୋମବାର ବ୍ରତ · ଗୁରୁବାର ଦିନ ଉପବାସ · ଶନିବାର ବ୍ରତ · ସକତ୍ ଚୌଥ
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଲୋକକଥା (ବ୍ରତ-କଥା) ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଏହାର ପରିବାର ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତିନୀତି ସର୍ବାଗ୍ରେ | ଗର୍ଭାବସ୍ଥା, ମଧୁମେହ କିମ୍ବା ଅନ୍ଯ଼ ରୋଗ ରେ ଉପବାସ/ଖର୍ଜୂର-ତ୍ଯ଼ାଗ କଠୋରତା ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ-ପୂଜା-କାହାଣୀ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ |
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର