🧵 ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦଶୀ 2026
ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ଚତୁର୍ଦଶୀ-ଅନନ୍ତ (ବିଷ୍ଣୁ) ଙ୍କ ପୂଜା, 14 ଗଣ୍ଠିଗୁଡ଼ିକର ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ର (ପୁରୁଷ ଡାହାଣ, ମହିଳା ବାମ), 14 ବର୍ଷର ବ୍ରତ; ଗଣେଶ-ବିସର୍ଜନର ଦିନ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର-କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ଼ଙ୍କ କାହାଣୀ; ଜୈନ କ୍ଷମା।
ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦଶୀ ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଲ ପକ୍ଷ ର ଚତୁର୍ଦଶୀ ରେ ଘଟେ-ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ର ଦଶ ଦିନ ପରେ, ପିତୃ ପକ୍ଷର ଏକ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ | ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ "ଅନନ୍ତ" (ଶେଷ-ଶାଯ଼ି, ଅନନ୍ତ-ରୂପ) ର ପୂଜା ଏବଂ 14 ଗଣ୍ଠି ସହିତ ଏକ ରେଶମ/ସୂତା ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ର (ଡୋରା) ହଳଦିଆ-ରଙ୍ଗ ହାତରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଛି-ପୁରୁଷ ଡାହାଣ, ମହିଳା ବାମ ହାତ; ଏହି ବ୍ରତ କ୍ରମାଗତ 14 ବର୍ଷ ରଖିବା ପାଇଁ ନିଯ଼ମ (ପରେ ପାଳନ) |
ସେହି ଦିନ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୁଜରାଟ-ଦକ୍ଷିଣରେ ଗଣପତି-ବିସର୍ମଣ (ଦଶ ଦିନିଆ ଗଣେଶ ଉତ୍ସବର ସମାପ୍ତି-"ଗଣପତି ବପ୍ପା ମୋରାଯ଼ା, ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ଆଗଧାଡ଼ି କିମ୍ବା"), ଜୈନ-ସମାଜରେ ପର୍ଯୁଷଣ-ସମାପ୍ତି ପରେ କ୍ଷମାୱାନୀ (ମିଚୁଚି ଡୁକାଦମ୍), ବିହାର-ନେପାଳରେ "ଅନନ୍ତ-ପୂଜା" ର ଖୀର-ପୁଡ଼ି | ମହିଳାମାନେ ପରିବାର ପାଇଁ ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ର, ପଞ୍ଚ ଅମୃତ-କଥା, 14 ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ଯ଼ (ଅନେକ ଘର) ବାନ୍ଧିଥାନ୍ତି। ଏହି ବର୍ଷର ତାରିଖ, ପଦ୍ଧତି, ବିଷଯ଼ବସ୍ତୁ, କାହାଣୀ, ପ୍ରସାଦ ଏବଂ ସ୍ଥାନର ରୀତିନୀତି ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଛି।
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ଅନନ୍ତ = ବିଷ୍ଣୁର ସେହି ରୂପ ଯାହାର ଆଦି-ଶେଷ ନାହିଁ (ଶେଷନାଗ ମଧ୍ଯ଼ "ଅନନ୍ତ"); 14 ଗାଁଠି = 14 ଲୋକ (ସାତଟି ଉପରେ, ସାତଟି ତଳେ)-ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ବ୍ଯ଼କ୍ତିଙ୍କ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦୁନିଆରେ ସୁରକ୍ଷା; ଅଗ୍ନି-ପୁରାଣ/ଭବିଷ୍ଯ଼-ପୁରାଣରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ହରାଇଥିବା ରାଜ୍ଯ଼ ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ ବିଷଯ଼ରେ କୁହାଯାଇଥିଲା-ରୋଗ ରୁ ମୁକ୍ତି-ଅସୁବିଧା-ଋଣ -, ହରାଇଥିବା ଗୌରବକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା |
ଉପବାସର ନିଯ଼ମଃ 14 ବର୍ଷ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ନୂତନ ସୂତ୍ର, ପୁରୁଣା ପାଣିରେ; ମଧ୍ଯ଼ଭାଗରେ ପୁନର୍ବାର; 14 ତମ ବର୍ଷ ପାଳନ-14 ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଖାଦ୍ଯ଼, 14 ସାମଗ୍ରୀର ଦାନ; ମହିଳା ସ୍ୱାମୀ-ସନ୍ତାନର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ସୌଭାଗ୍ଯ ପାଇଁ, ପୁରୁଷ ଧନ-ପଦ-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ଯ଼ ପାଇଁ; କାହାଣ୍ଯ଼ରେ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ ଋଷି ପତ୍ନୀ ଶୀଲାଙ୍କ ସୂତ୍ରକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ, ସବୁକିଛି ନଷ୍ଟ-ତା'ପରେ ଅନନ୍ତଙ୍କ ସନ୍ଧାନ (ତଳେ) |
ଗଣେଶ-ବିସର୍ଜନ: ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ଚତୁର୍ଥୀ ରେ ପଧାରିଥିବା ଗଣପତିଙ୍କ ଦଶମ ଦିନ (ଚତୁର୍ଦଶୀ) ବିସର୍ଜନ — ମୁମ୍ବାଇ-ପୁଣେର ବିଶାଳ ଶୋଭାଯାତ୍ରା (ଲାଲବାଗଚା ରାଜା), ଢୋଲ-ତାଶା-ଗୁଲାଲ; ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦଶୀ ର ପୂଜା ସକାଳ, ବିସର୍ଜନ ଦ୍ୱିପ୍ରହର-ସନ୍ଧ୍ୟା; ଉଭୟ ଏକାଠି ହେବା ଯୋଗୁଁ ଏହି ଦିନ ଉତ୍ତର ଓ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତକୁ ଯୋଡ଼ିଥାଏ; ପରଦିନଠାରୁ ପିତୃ-ପକ୍ଷ — ତେଣୁ ଆଜି ହିଁ ସବୁ ମାଙ୍ଗଳିକ ସମାପନ।
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ଏହା ଏକ ଘରୋଇ ପଦ୍ଧତି-ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ରର ପୂଜା ଏବଂ ବନ୍ଧନ, କଥା, 14 ଖାଦ୍ଯ଼; ଏବଂ ସଙ୍ଗତ ଗଣପତି-ବିସର୍ଜନ ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ରୀତିନୀତି ଅଛି |
- ସକାଳେ ଗାଧୋଇବା, ହଳଦିଆ/ଧଳା ପୋଷାକ; ସଂକଳ୍ପ-"ଅନନ୍ତ-ବ୍ରତ (କେତେ ବର୍ଷ) ପରିବାର-ସୁରକ୍ଷା/ହଜିଯାଇଥିବା ଗୌରବ ପାଇଁ"; ପୂଜା-ସ୍ଥାନରେ କଲଶ, ତା'ଉପରେ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଶେଷନାଗ (7 ଫନ୍) କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁ-ଚିତ୍ର, ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ର (14 ଗାଁଠି, ହଳଦୀ-ରଙ୍ଗ) ସାମ୍ନାରେ |
- ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ରଃ କଞ୍ଚା ସୂତା/ରେସମର 14 ତାର (କିମ୍ବା ମୋଲି), ହଳଦୀ-ପାଣିରେ ରଙ୍ଗ କରି 14 ଗଣ୍ଠି-ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ଗଣ୍ଠି ଉପରେ "ଓମ୍ ଅନନ୍ତାଯ଼ା ନାମା"; ପରିବାରର ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ସଦସ୍ଯ଼ଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା; ପୂଜା ରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖନ୍ତୁ |
- ପୂଜା: କଳସ-ଶେଷନାଗ/ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାମୃତ, ଚନ୍ଦନ-ଅକ୍ଷତ, ତୁଳସୀ, ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ଧୂପ-ଦୀପ; ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ରକୁ ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ-ଅକ୍ଷତ-ଫୁଲ; ନୈବେଦ୍ୟ — ଖିରି-ପୁରୀ/14 ପ୍ରକାରର ପକ୍ୱାନ୍ନ (ହୋଇପାରିଲେ), କଦଳୀ, ପାନ; ମନ୍ତ୍ର — «ଅନନ୍ତସଂସାରମହାସମୁଦ୍ରେ ମଗ୍ନଂ ସମଭ୍ୟୁଦ୍ଧର ବାସୁଦେବ, ଅନନ୍ତରୂପେ ବିନିୟୋଜୟସ୍ୱ ହ୍ୟନନ୍ତସୂତ୍ରାୟ ନମୋ ନମସ୍ତେ»; ବିଷ୍ଣୁ-ସହସ୍ରନାମ/ଅନନ୍ତ-କଥା (ତଳେ)।
- ସୂତ୍ର-ବନ୍ଧନଃ କାହାଣୀ ପରେ ପୁରୁଷ ଡାହାଣ, ମହିଳା ବାମ ହାତରେ-ସ୍ୱାମୀ, ମା'ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି; ପୁରୁଣା ବର୍ଷର ସୂତ୍ରକୁ ପାଣି/ପିପୁଲରେ ତଳକୁ ଆଣନ୍ତୁ; ସୂତ୍ରକୁ ବର୍ଷସାରା କିମ୍ବା ଅତି କମରେ 14 ଦିନ ଧରି ପିନ୍ଧନ୍ତୁ (ଗୃହ-ରୀତିନୀତି)।
- 14 ଆଇଟମ୍ଃ ଅନେକ ଘର 14 ଫଳ, 14 ପୁଡ଼ି-ପାନ୍ନା, 14 ପାନ-ସୁପାରୀ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି-ତା'ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ/ବହନ-ବୁଆଙ୍କୁ; 14 ତମ ବର୍ଷ ପାଳନରେ 14 ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଖାଦ୍ଯ଼ |
- ଉପବାସ-ଭୋଜନଃ ଏକ ସମଯ଼, ବିନା ଲୁଣ (କଠୋର ରୂପ) କିମ୍ବା ଫଳଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ଯ଼; ଶାମ ଆରତୀ ପରେ ଖୀର-ପୁଡ଼ି; ରାତି ଜାଗରଣ (ଯଦି ସମ୍ଭବ)।
- ଗଣପତି-ବିସର୍ଜନ (ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା): ସକାଳେ ଅନନ୍ତ-ପୂଜା, ତା'ପରେ ଗଣପତିଙ୍କ ଉତ୍ତର-ପୂଜା (ଆରତୀ, ମୋଦକ, ନଡ଼ିଆ, ଦକ୍ଷିଣ, "ପ୍ରତ୍ଯ଼ାବର୍ତ୍ତନ ଚ"), ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଦହି-ଭାତ ବଣ୍ଡଲ୍, ଶୋଭାଯାତ୍ରା, ଜଳ-ବିସର୍ଜନ (କୃତ୍ରିମ ପୋଖରୀ/ଘରର ବାଲ୍ଟି-ପରିବେଶ), ଏକ ମାଟି ଗଛରେ |
- ପରଦିନ ପିତୃ-ପକ୍ଷଃ ଆଜି ସମସ୍ତ ମାଙ୍ଗଳିକ ଜିନିଷକୁ ଏକାଠି କରନ୍ତୁ, ଆସନ୍ତାକାଲିଠାରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା-ତାର୍ପନା; ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଠିକ୍।
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ର, କୁଶା-ଶେଷନାଗ, କଲଶ, ପଞ୍ଚ ଅମୃତ, 14 ଭାନ୍-ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦଶୀ ର ତାଲିକା।
- ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ରଃ କଞ୍ଚା ସୂତା/ରେଶମ ଡୋରା (14 ତାର), ହଳଦୀ (ରଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ)-କିମ୍ବା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅନନ୍ତ-ଡୋରା (ବଜାରରେ)
- କଳଶ, କୁଶା (ଶେଷନାଗ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ) କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁ/ଅନନ୍ତ-ଶେଷଶାଯ଼ୀ ଚିତ୍ର, ଆମ୍ବ ପତ୍ର, ନଡ଼ିଆ, ହଳଦିଆ କପଡା।
- ପଞ୍ଚ ଅମୃତ (କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ-ମହୁ-ଚିନି), ଗଙ୍ଗାଜଲ, ତୁଳସୀ-ଡାଲି, ଚନ୍ଦନ, ଅକ୍ଷତ, କୁମକୁମ, ହଳଦୀ, ମଲି।
- ହଳଦିଆ ଫୁଲ (ଗଣ୍ଡା-କମଲ), ମାଲା, ଧୂପ, ଦୀପ, ଘିଅ, କପୁର, ଆରତୀ-ଥାଲୀ, ପାନ-ସୁପାରୀ 14
- ନୈବେଦ୍ଯ଼ଃ ଖୀର, ପୁଡ଼ି, 14 ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ଯ଼/ଫଳ (ଯଦି ସମ୍ଭବ), କଦଳୀ, ମିଠା, ପଞ୍ଜିରି
- ଅନନ୍ତ-କଥା/ବିଷ୍ଣୁ-ସହସ୍ରନାମ ପୁସ୍ତକ, ଦକ୍ଷିଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ/ବହନ-ବୁଆଙ୍କୁ ବାଇନା
- ଗଣପତି-ବିସର୍ଜନ (ଯେଉଁଠାରେ ରୀତିନୀତି ଅଛି): ମୋଦକ, ନଡ଼ିଆ, ଦହି-ଭାତ, ଗୁଲାଲ, ଢୋଲ, କୃତ୍ରିମ ପୋଖରୀ/ବାଲ୍ଟି
- ଉତ୍ସବ (14 ତମ ବର୍ଷ): 14 ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଖାଦ୍ଯ଼-ସାମଗ୍ରୀ, 14 ସାମଗ୍ରୀର ଦାନ (ପୋଷାକ-ଖାଦ୍ଯ଼-ପାତ୍ର)
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ସୁମନ୍ତୁ ଋଷିଙ୍କ ଝିଅ ଶୀଲା କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ଼ ଋଷିଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ; ବିଦାଯ଼ ସମଯ଼ରେ ନଦୀ କୂଳରେ ମହିଳାମାନେ ଅନନ୍ତ-ପୂଜା କରୁଥିଲେ-ଶୀଲା ମଧ୍ଯ଼ 14 ଗଣ୍ଠି ବାନ୍ଧିଥିଲେ, ଉପବାସ କରିଥିଲେ, କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ଼ଙ୍କ ଘରକୁ ଧନରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିଥିଲେ। ଦିନେ କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ଼ ଶୀଲାଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା ସୂତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ-"ଏହା ଯାଦୁ?"-କ୍ରୋଧରେ ସୂତ୍ରକୁ ଭାଙ୍ଗି ନିଆଁରେ ଫିଙ୍ଗି ଦେଲେ; ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ଗୌରବ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଦାରିଦ୍ର୍ଯ଼।
କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ଼ "ଜଙ୍ଗଲ-ଜଙ୍ଗଲ ବିଚରଣକାରୀ"-ଆମ୍ବ ଗଛ (ଯାହା ଉପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସିବେ ନାହିଁ), ଗାଈ-ବାଛୁରୀ, ଗୋରୁ, ଦୁଇଟି ପୋଖରୀ, ଗଧ, ହାତୀ-ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ "ଅନନ୍ତ କେଉଁଠି?"; କେହି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଥକି ପଡ଼ିବା ପରେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ (ନିଜେ ଅନନ୍ତ) ସେମାନଙ୍କୁ ଗୁମ୍ଫାକୁ ନେଇ ବିରାଟ-ରୂପ ଦେଖାଇଥିଲେ-"ଅନନ୍ତ ମୁଁ; ତେଣୁ ଆପଣ ସୂତ୍ର ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଦଣ୍ଡ; ବର୍ତ୍ତମାନ 14 ବର୍ଷ ଉପବାସ କରନ୍ତୁ"; ପଥର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ମଧ୍ଯ଼-ଆମ = ବିଦ୍ଯ଼ା-ଦାନ ନକରି, ଗାଈ = ଜମି, ଗୋରୁ = ଧର୍ମ, ପରସ୍ପର ଦାନ ନକରି ଭଉଣୀ, ଗାଧା = କ୍ରୋଧ, ହାତୀ = ଅହଙ୍କାର | କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ଼-ଶୀଲା 14 ବର୍ଷ ଧରି ଉପବାସ କରିଥିଲେ, ଗୌରବ ଫେରିଥିଲା।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର-କଥାଃ ଜୁଆରେ ରାଜ୍ଯ଼ ହରାଇବା ପରେ ନିର୍ବାସିତ ହୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ସେହି ଅନନ୍ତ-ବ୍ରତ ବୋଲି କହିଥିଲେ-"ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ଚତୁର୍ଦଶୀ ଅନନ୍ତଙ୍କ ପୂଜା, 14 ଗାଁଠି, 14 ବର୍ଷ-ହରାଇଥିବା ରାଜ୍ଯ଼କୁ ଫେରିବ"; ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାଭାରତ ପରେ ରାଜ୍ଯ଼ ପାଇଥିଲେ। ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଉପବାସ ହରାଇଥିବା ବସ୍ତୁ, ପଦ, ଧନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ଯ଼-"ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ର" ହାତର ସୁରକ୍ଷା।
ଖୀର-ପୁଡ଼ି, 14 ଭାନ୍, ମୋଦକ-ଅନନ୍ତଙ୍କ ଥାଳି
ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦଶୀ ଙ୍କ ଭୋଗ୍ ଖୀର-ପୁଡି (ବିନା ଲୁଣର ପୁଡି-ଅନେକ ଘର), 14 ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ଯ଼/ଫଳ (14 ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ); ଗଣପତି-ବିସର୍ଜନ ଘରେ ମୋଦକ-ଲାଡୁ ଏବଂ ଦହି-ଭାତ; ବିହାର-ନେପାଳରେ "ଅନନ୍ତ-ପୂଜା" ର ମିଠା ପୁଡି-ପୁଡି; ଉପବାସରେ ଏକ ସମଯ଼ ବିନା ଲୁଣ (କଠୋର) କିମ୍ବା ଫଳ |
- ଖୀର (ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର-କେଶର) + ପୁଡ଼ି (ବିନା ଲୁଣ-କିଛି ଘର)-ଅନନ୍ତର ମୁଖ୍ଯ଼ ଭୋଗ; ମାଲପାୱା, ହାଲୱା
- 14 ଖାଦ୍ଯ଼/ଫଳଃ କଦଳୀ-ସେଓ-ଅନାର-ନଡ଼ିଆ-କାକୁଡ଼ି-ପେରୁକା..., ଲାଡୁ-ପେଡା-ବରଫି, ପଞ୍ଜିରି-ଯଦି ସମ୍ଭବ 14 ଗଣନା କରନ୍ତୁ
- ବିହାର-ମିଥିଲା-ନେପାଳଃ ଅନନ୍ତ-ପୂଜା କି ଖୀର, ପୁଡ଼ି, ଥେକୁଆ (କିଛି ଘର), ପାନ-ସୁପାରୀ 14
- ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୁଜରାଟ (ବିସର୍ଜନ): ମୋଦକ-ଲାଡୁ (ଉତ୍ତର-ପୂଜା), ଦହି-ଭାତ/ଦହି-ପୋହା (ବାପାର ପଥର ବଣ୍ଡଲ୍), ପୁରାନ-ପୋଲି, ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ।
- ଜୈନ (କ୍ଷମାଶୀଳ): ସରଳ ସାତ୍ବିକ ଖାଦ୍ଯ଼, ପର୍ଯୁଷଣ-ଉପବାସର ପର୍ବ (ଚତୁର୍ଦଶୀ/ସମ୍ବତ୍ସରୀ ପରେ), ମିଠା ବଣ୍ଟନ
- ଉପବାସ-ଖାଦ୍ଯ଼ଃ ଏକ ସମଯ଼ରେ ବିନା ଲୁଣ (କଠୋର) କିମ୍ବା ଫଳଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ଯ଼; ଗର୍ଭବତୀ/ରୋଗୀ ସାଧାରଣ ସାତ୍ବିକ
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ଉତ୍ତର-ବିହାରର ଅନନ୍ତ-ଡୋରା, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ବାପା-ବିସର୍ଜନ, ଜୈନଙ୍କ କ୍ଷମା, ନେପାଳର ଅନନ୍ତ-ପୂଜା-ଏକ ଚତୁର୍ଦଶୀ, ଅନେକ ପ୍ରକାର।
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- 14 ଗଣ୍ଠି ର ହଳଦୀ-ରଙ୍ଗ ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ର-ପୂଜା-କାହାଣୀ ପରେ ପୁରୁଷ ଡାହାଣ, ମହିଳା ବାମ ହାତ
- 14 ବର୍ଷ ପାଇଁ ଉପବାସ କରନ୍ତୁ; ପୁରୁଣା ସୂତ୍ର ଜଳ/ପିପଲରେ; 14 ତମ ବର୍ଷ ପାଳନ କରନ୍ତୁ
- କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ଼-ଯୁଧିଷ୍ଠିର କାହାଣୀ ଶୁଣନ୍ତୁ; 14 ଫଳ-ଖାଦ୍ଯ଼ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ, ତା'ପରେ ବହନ-ବୁଆ/ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ
- ଗଣପତି-ବିସର୍ଜନ କୃତ୍ରିମ ପୋଖରୀ/ଘରେ-ମାଟି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି, ଗଛରେ ମାଟି
- ଆସନ୍ତାକାଲି ଠାରୁ ପିତୃ-ପକ୍ଷ-ଆଜି ମାଙ୍ଗଳିକ କାର୍ଯ୍ଯ଼କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ; ସୂତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଠିକ୍ ଅଛି
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ରକୁ ଫିଙ୍ଗିବା, ଭାଙ୍ଗିବା, ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ-କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ-କାହାଣୀର ପାଠ; ପାଣି ଭିତରକୁ ଫିଙ୍ଗନ୍ତୁ
- ମଧ୍ଯ଼ବର୍ତ୍ତୀ ଉପବାସ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ (ଯଦି ପରିତ୍ଯ଼ାଗ କରାଯାଏ ତେବେ ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ); ସୂତ୍ର ଭୁଲ ହାତ
- ନିମଜ୍ଜନରେ ପି. ଓ. ପି.-ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି, ନଦୀ-ହ୍ରଦ ପ୍ରଦୂଷଣ, ନିଶାଦ୍ରବ୍ଯ଼-ଶବ୍ଦ; ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଅସୁରକ୍ଷା
- ଉପବାସ-ଦିନ ତାମସିକ ଖାଦ୍ଯ଼, ଲୁଣ (କଠିନ ରୂପ), ଦିନରେ ଶୋଇବା; ବିବାଦ
- ପରଦିନ (ପିତୃ-ପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭ) ନୂତନ ମାଙ୍ଗଳିକ କାର୍ଯ୍ଯ଼ କରିବା
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦଶୀ 2026 ରେ କେତେବେଳେ ଏବଂ ଗଣପତି-ବିସର୍ଜନ?
ଉପରୋକ୍ତ ହେଉଛି ଚଳିତ ବର୍ଷର ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ଚତୁର୍ଦଶୀ ତାରିଖ ଏବଂ ପୂଜା-ମୁହୂର୍ତ୍ତ (ଦିଲ୍ଲୀ)-ଅନନ୍ତ-ପୂଜା ସକାଳ/ଅଭିଜିତ ରେ, ଗଣପତି-ବିସର୍ଜନ ସେହି ଦିନ ମଧ୍ଯ଼ାହ୍ନ-ସନ୍ଧ୍ଯ଼ା (ମୁମ୍ବାଇରେ ରାତି-ରାତି); ଚତୁର୍ଦଶୀ ଦୁଇ ଦିନରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ ଯଦି ଅନନ୍ତ-ପୂଜା ସେହି ଦିନ ଯେତେବେଳେ ଚତୁର୍ଦଶୀ ସକାଳ/ସକାଳ |
କେଉଁ ହାତରେ ଅନନ୍ତ-ସୂତ୍ର, କେତେ ଦିନ?
ପୁରୁଷ ଡାହାଣ ହାତ (ବାହୁ/ହାତ), ମହିଳା ବାମ ହାତ; 14 ଗଣ୍ଠି; ଅତି କମରେ 14 ଦିନ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ ଏବଂ ପୁରୁଣା ପାଣି/ପିପଲ୍ ରେ ନୂତନ ବଣ୍ଡିଂ ସମଯ଼ରେ; ଯଦି ଭାଙ୍ଗିଥାଏ ତେବେ ପାଣିରେ ପକାନ୍ତୁ (ପୂଜା ହୋଇଛି)।
କାହିଁକି 14 ବର୍ଷ? ଯଦି ଆପଣ ମଧ୍ଯ଼ଭାଗରୁ ଦୂରେଇ ଯାଆନ୍ତି?
14 ଲୋକ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ 14 ବର୍ଷ (13 ନିର୍ବାସନ + 1 ଅଜ୍ଞାତବାସ-ଲୋକ-ସ୍ୱୀକୃତି)-କୃଷ୍ଣ ଯ଼ୁଧିଶଥରଙ୍କୁ 14 ବର୍ଷର ଉପବାସ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲା; କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ଼ ମଧ୍ଯ଼ 14 ବର୍ଷ; ଯଦି ବାଦ ଦିଆଯାଏ ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ ପ୍ରାଯ଼ଶ୍ଚିତ (ଦାନ/ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଖାଦ୍ଯ଼) ସହିତ ପୁନଃ ଗଣନା; 14 ତମ ବର୍ଷ-14 ବ୍ରାହ୍ମଣ, 14 ବସ୍ତୁ-ଦାନ |
ମହିଳାମାନେ କାହିଁକି ଏହି ଉପବାସ ପାଳନ କରନ୍ତି?
କାହାଣୀରେ ଶୀଲା (କୌଣ୍ଡିନ୍ଯ଼-ପତ୍ନୀ) ରଖିଥିଲେ-ଘରକୁ ବିଳାସରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ; ସ୍ୱାମୀ-ସନ୍ତାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା, ଋଣ-ରୋଗ-ଅସୁବିଧାରୁ ମୁକ୍ତି, ହରାଇଥିବା ଧନ-ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିବା; ବିହାର-କର୍ଣ୍ଣାଟକ-ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଉଭଯ଼ ମହିଳା ଏବଂ ପୁରୁଷ; ନବବିବାହିତ ପ୍ରଥମ ଅନନ୍ତ ସସୁରାଲରେ।
ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦଶୀ ଏବଂ ଗଣେଶ-ବିସର୍ଜନର କ "ଣ ସମ୍ପର୍କ?
ଗଣେଶୋତ୍ସବ ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ଚତୁର୍ଥୀ ରୁ ଦଶ ଦିନ-ଦଶମ ଦିନ ହେଉଛି ଚତୁର୍ଦଶୀ; ଲୋକମାନ୍ଯ଼ ତିଲକ (1893) ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦଶୀ ରେ ସାର୍ବଜନୀନ ଗଣେଶୋତ୍ସବକୁ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୁଜରାଟ-ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ ଏହି ବିସର୍ଜନ-ଦିନ; ଅନନ୍ତ-ପୂଜା (ବିଷ୍ଣୁ) ଏବଂ ବିସର୍ଜନ (ଗଣେଶ) ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଧାନ, ଏକ ଦିନ |
ଜୈନ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କ "ଣ?
ଦିଗମ୍ବର ଜୈନଙ୍କ ଦଶ ଲକ୍ଷ-ପର୍ବ ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ପଂଚମୀ ରୁ ଚତୁର୍ଦଶୀ (10 ଦିନ)-ଶେଷ ଦିନ "ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦଶୀ" ରେ ଉପବାସ-ରଥ ଯାତ୍ରା, ପରଦିନ କ୍ଷମାବାଣୀ ("ମିଚୁଚି ଡୁକାଦମ୍"-ସବୁଠାରୁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା); ଶ୍ୱେତମ୍ବରଙ୍କ ପର୍ଯୁଷଣ-ସମ୍ବତ୍ସରୀ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ; ଭାବ-ବର୍ଷସାରା ଅପରାଧ ପାଇଁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା।
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ (10 ଦିନ ପୂର୍ବରୁ) · ପିତୃ-ପକ୍ଷ (ପରଦିନ ଠାରୁ) · ହରତାଲିକା ତେଜ୍ · ଡିଉକ୍ସନ୍ ଏକାଦଶୀ
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଲୋକକଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଏହାର ପରିବାର ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତିନୀତି ସର୍ବାଗ୍ରେ | ନିମଜ୍ଜନରେ ସ୍ଥାନୀଯ଼ ପ୍ରଶାସନର ପରିବେଶ-ସୁରକ୍ଷା ନିଯ଼ମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ।
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର