👩👧👦 ଜୀବିତପୁତ୍ରିକା ବ୍ରତ (ଜିଉତିଆ / ଜିତିଆ) 2027
ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ (ପିତୃପକ୍ଷର ମଝିରେ) — ସନ୍ତାନର ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ମାଆମାନଙ୍କ 24 ଘଣ୍ଟାର ନିର୍ଜଳା ବ୍ରତ; ସପ୍ତମୀରେ ନହାୟ-ଖାୟ ଓ ରାତିରେ «ଓଠଗନ», ଅଷ୍ଟମୀରେ ନିର୍ଜଳା ଉପବାସ ଓ ଜୀମୂତବାହନ-ପୂଜା, ନବମୀରେ ପାରଣ; ବିହାର-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ-ୟୁପି-ନେପାଳର ସବୁଠାରୁ କଠୋର ମାତୃ-ବ୍ରତ।
ଜୀବିତପୁତ୍ରିକା (ଜିଉତିଆ/ଜିତିଆ) ବ୍ରତ ଆଶ୍ୱିନ ମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀରେ ପାଳନ କରାଯାଏ — ପିତୃପକ୍ଷର ଠିକ୍ ମଝିରେ, ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରିର ପ୍ରାୟ ଏକ ସପ୍ତାହ ଆଗରୁ। ମାଆମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନ (ପୁଅ-ଝିଅ ଦୁହେଁ — «ଜୀବିତପୁତ୍ରିକା» = ପୁଅ ବଞ୍ଚି ରହୁ)ର ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସଫଳତା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି — ଏହା କରୱା ଚୌଥଠାରୁ ବି କଠୋର: ପ୍ରାୟ 24 ଘଣ୍ଟା ନିର୍ଜଳା (ନା ଅନ୍ନ, ନା ଜଳ), ସପ୍ତମୀର ଅଧରାତି ପରଠାରୁ ନବମୀର ସକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ତିନି ଦିନର ପର୍ବ: ସପ୍ତମୀରେ «ନହାୟ-ଖାୟ» (ସ୍ନାନ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ — ମାଣ୍ଡିଆ ରୁଟି, ନୋନୀ ଶାଗ, ଝିଙ୍ଗନୀ, ଦହି-ଚୁଡ଼ା) ଏବଂ ରାତି/ଭୋରରେ «ଓଠଗନ/ସରଗହୀ» (ବ୍ରତ ପୂର୍ବର ଶେଷ ଖାଦ୍ୟ-ଜଳ), ଅଷ୍ଟମୀରେ ନିର୍ଜଳା ଉପବାସ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଜୀମୂତବାହନ-ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀଙ୍କ ପୂଜା (କୁଶର ମୂର୍ତ୍ତି, କଥା, ବେକରେ ଜିଉତିଆ-ସୂତା), ନବମୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ ପାରଣ (ଝୋର-ଭାତ/ମାଣ୍ଡିଆ)। ବିହାର, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ପୂର୍ବ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଓ ନେପାଳ (ମିଥିଳା-ତରାଇ)ର ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ-ବ୍ରତ। ତଳେ ଏହି ବର୍ଷର ତିଥି, ନହାୟ-ଖାୟ/ପାରଣ, ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା, ପକ୍ୱାନ୍ନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି।
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ବ୍ରତର ମୂଳ ହେଉଛି ଗନ୍ଧର୍ବ-ରାଜକୁମାର ଜୀମୂତବାହନଙ୍କ କଥା — ସେ ନାଗବଂଶର ପିଲା ଶଙ୍ଖଚୂଡ଼ ବଦଳରେ ନିଜକୁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପି ଦେଲେ, ଗରୁଡ଼ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ନାଗଙ୍କୁ ଜୀବନ-ଦାନ ଦେଲେ; ସେହିଦିନଠାରୁ ମାଆମାନେ ଜୀମୂତବାହନଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି — «ଯେପରି ତୁମେ ପରର ପିଲାକୁ ରକ୍ଷା କଲ, ମୋ ସନ୍ତାନକୁ ବି ରକ୍ଷା କର»; ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀର ଉପ-କଥାରୁ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାର ମହତ୍ତ୍ୱ।
ଅଷ୍ଟମୀ ପାଇଁ ଉଦୟା-ତିଥି ଓ ପ୍ରଦୋଷ-ବ୍ୟାପିନୀ — ଦୁଇଟି ନିୟମ ପ୍ରଚଳିତ; ପଞ୍ଜିକା-ଭେଦରୁ କେବେ କେବେ ଦୁଇ ଦିନର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ; ବିହାରର ପରମ୍ପରା — «ଯେଉଁ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ବେଳେ ଅଷ୍ଟମୀ ଥିବ» (ଉଦୟା) ସେହି ଦିନ ମୁଖ୍ୟ; ବ୍ରତ 24 ଘଣ୍ଟାର, କାରଣ ଅଷ୍ଟମୀ ପୂରା ନିର୍ଜଳା ଯିବା ଦରକାର; ଓଠଗନ ସପ୍ତମୀର ରାତି/ଭୋରରେ (ଅଷ୍ଟମୀ ଲାଗିବା ପୂର୍ବରୁ); ପାରଣ ନବମୀରେ, ଅଷ୍ଟମୀ ସରିବା ପରେ (ଉପରେ ତିଥି-ଅବଧି)।
ପିତୃପକ୍ଷରେ ପଡ଼ୁଥିବାରୁ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ବି ସନ୍ତାନ ଉପରେ — ବ୍ରତ ଦିନ ଜେଜେମା-ଆଈଙ୍କ ସ୍ମରଣ ମଧ୍ୟ; ମାଣ୍ଡିଆ (ରାଗି), ନୋନୀ ଶାଗ, ଝିଙ୍ଗନୀ (ଜହ୍ନି), କେରାଓ (ମଟର) — ନହାୟ-ଖାୟ ଓ ପାରଣର ପାରମ୍ପରିକ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ; ଜିଉତିଆର ଲାଲ-ହଳଦିଆ ସୂତା (ସୁନା-ରୁପାର ଜିଉତିଆ-ଲକେଟ) ବେକରେ — ବର୍ଷସାରା ବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ଏହା ଘରୋଇ ବିଧି — ତିନି ଦିନ: ସପ୍ତମୀରେ ନହାୟ-ଖାୟ ଓ ଓଠଗନ, ଅଷ୍ଟମୀରେ ନିର୍ଜଳା ଉପବାସ ଓ ଜୀମୂତବାହନ-ପୂଜା, ନବମୀରେ ପାରଣ।
- ସପ୍ତମୀ — ନହାୟ-ଖାୟ: ସକାଳେ ନଦୀରେ ବା ଘରେ ସ୍ନାନ, ଘର ସଫା, ଥରେ ମାତ୍ର ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ (ମାଣ୍ଡିଆ ରୁଟି, ନୋନୀ ଶାଗ, ଝିଙ୍ଗନୀ ତରକାରି, ଅରୁଆ ଚାଉଳ, ଦହି-ଚୁଡ଼ା — ପିଆଜ-ରସୁଣ ନୁହେଁ); ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ଜେଜେମାଙ୍କ ନାମରେ ଭୋଜନର ଅଂଶ (ପିତୃପକ୍ଷ)।
- ସପ୍ତମୀ ରାତି/ଭୋର — ଓଠଗନ (ସରଗହୀ): ଅଷ୍ଟମୀ ଲାଗିବା ପୂର୍ବରୁ (ଉପରେ ତିଥି-ଅବଧି — ସାଧାରଣତଃ ରାତି 2-4 ଟା) ଶେଷ ଖାଦ୍ୟ-ଜଳ — ଦହି-ଚୁଡ଼ା, ଫଳ, ମିଠା, ଜଳ; ଅନେକ ଘରେ ଶୋଇବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ; ଏହା ପରେ କିଛି ନୁହେଁ — ଏଠାରୁ 24 ଘଣ୍ଟା ନିର୍ଜଳା।
- ଅଷ୍ଟମୀ — ନିର୍ଜଳା ଉପବାସ: ଦିନସାରା ନା ଅନ୍ନ, ନା ଜଳ; ଦିନରେ ଶୋଇବା ନାହିଁ (କଠୋର), କଥା-ଭଜନ; ସନ୍ଧ୍ୟା (ପ୍ରଦୋଷ)ରେ ପୂଜା — କୁଶ/ମାଟିରେ ଜୀମୂତବାହନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି (ବା ଚିତ୍ର), ମାଟି/ଗୋବରରେ ଚିଲ («ଚିଲ୍ହୀ») ଓ ଶିଆଳୁଣୀ («ସିୟାରୋ»), ଜଳ ଭରା କଳସ/ମାଟି ହାଣ୍ଡି, ଜିଉତିଆ-ସୂତା (ଲାଲ-ହଳଦିଆ, ସୁନା-ରୁପାର ଜିଉତିଆ ଗୁନ୍ଥା)।
- ପୂଜା: ଜୀମୂତବାହନଙ୍କୁ ଧୂପ-ଦୀପ-ଅକ୍ଷତ-ଫୁଲ, ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷୀରି-ପୁରି/ଧାନ-ଗୁଡ଼ (ଶୁଖିଲା), ଜିଉତିଆ-ସୂତାକୁ ହଳଦୀ-ସିନ୍ଦୂର; କଥା (ଜୀମୂତବାହନ + ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀ — ତଳେ) ଶୁଣିବା; «ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀ»ଙ୍କ ଲୋକ-ପ୍ରାର୍ଥନା; ଶେଷରେ ସୂତା ବେକରେ (ମାଆ, ଏବଂ କେତେକ ଘରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବି)।
- ବ୍ରତ-ରାତି: ଜାଗରଣ/ଭଜନ (ସମ୍ଭବ ହେଲେ), ଜଳ ନୁହେଁ; ଅତ୍ୟଧିକ ଦୁର୍ବଳତା ବା ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇଲେ ଢୋକେ ଜଳ ପିଅନ୍ତୁ — ପ୍ରାଣଠାରୁ ବଡ଼ ବ୍ରତ ନାହିଁ (ତଳେ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର)।
- ନବମୀ — ପାରଣ: ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ, ଅଷ୍ଟମୀ ସରିଲେ (ଉପରେ) — ପ୍ରଥମେ ଜିଉତିଆ-ପ୍ରସାଦ/ଜଳ, ତାପରେ ଭୋଜନ — ଝୋର-ଭାତ (ଭାତ + ମାଣ୍ଡିଆ/ଝିଙ୍ଗନୀ/ନୋନୀ ଶାଗର ଝୋଳ ତରକାରି), ଦହି-ଚୁଡ଼ା, କେରାଓ, କ୍ଷୀରି-ପୁରି; ଅନେକ ଘରେ ପାରଣରେ 5-7 ପ୍ରକାର ପରିବା; ପ୍ରଥମେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଖୁଆଇବା।
- ଜିଉତିଆ-ସୂତା: ଅନ୍ତତଃ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେକରେ; ଛିଣ୍ଡିଗଲେ ଜଳରେ ଭସାନ୍ତୁ; ପ୍ରତିବର୍ଷ ପୂଜାରେ ନୂଆ ସୂତା; ଝିଅର ବିବାହ ପରେ ପ୍ରଥମ ଜିଉତିଆ ବାପଘରୁ (ସୂତା-ଚୁଡ଼ି-ଲୁଗା — «ଜିଉତିଆର ସିଞ୍ଜାରା»)।
- ଦାନ: ନବମୀରେ ବ୍ରତ-ପ୍ରସାଦ ଓ ଅନ୍ନ-ବସ୍ତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣୀ/ଗରିବ ନାରୀଙ୍କୁ; ସାଙ୍ଗରେ ପିତୃପକ୍ଷର ତର୍ପଣ (ଘରର ପୁରୁଷମାନେ)।
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ଜିଉତିଆ-ସୂତା, କୁଶର ଜୀମୂତବାହନ-ମୂର୍ତ୍ତି, ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀ, ମାଣ୍ଡିଆ-ନୋନୀ-ଝିଙ୍ଗନୀ — ଜିଉତିଆର ତାଲିକା।
- ଜିଉତିଆ-ସୂତା (ଲାଲ-ହଳଦିଆ ସୂତା), ସୁନା/ରୁପାର ଜିଉତିଆ (ଲକେଟ — ସମ୍ଭବ ହେଲେ), ପୁରୁଣା ସୂତା (ଜଳରେ ଭସାଇବା ପାଇଁ)
- କୁଶ/ମାଟି (ଜୀମୂତବାହନ-ମୂର୍ତ୍ତି), ମାଟି/ଗୋବର (ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀ), ମାଟି ହାଣ୍ଡି/କଳସ, ଜଳ, ଆମ୍ବ ପତ୍ର
- ଧୂପ, ଦୀପ, ଘିଅ, ଅକ୍ଷତ, ହଳଦୀ, ସିନ୍ଦୂର, ଫୁଲ, ଦୂବ, ପାନ-ଗୁଆ, ମୌଳି
- ନୈବେଦ୍ୟ: କ୍ଷୀରି-ପୁରି, ଧାନ-ଗୁଡ଼/ଲିଆ (ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀଙ୍କୁ ଶୁଖିଲା), ଫଳ (କଦଳୀ-ସେଓ-ପିଜୁଳି), ମିଠା
- ନହାୟ-ଖାୟ/ପାରଣ: ମାଣ୍ଡିଆ (ରାଗି) ଅଟା, ନୋନୀ ଶାଗ, ଝିଙ୍ଗନୀ (ଜହ୍ନି), କେରାଓ (ଶୁଖିଲା ମଟର), ଅରୁଆ ଚାଉଳ, ଦହି-ଚୁଡ଼ା, ଗୁଡ଼, ସୋରିଷ ତେଲ
- ଓଠଗନ/ସରଗହୀ: ଦହି-ଚୁଡ଼ା, ଫଳ, ମିଠା, ଜଳ (ଯଥେଷ୍ଟ), କ୍ଷୀର
- ଜିଉତିଆ-କଥା ବହି (ଜୀମୂତବାହନ + ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀ), ଭଜନ
- ଝିଅ ପାଇଁ ସିଞ୍ଜାରା: ସୂତା, ଚୁଡ଼ି, ଶାଢ଼ୀ, ମିଠା, ଫଳ
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ଗନ୍ଧର୍ବ-ରାଜା ଜୀମୂତକେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୀମୂତବାହନ ଧର୍ମାତ୍ମା ଥିଲେ; ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଶ୍ୱଶୁରଘର (ମଳୟବାନ)ରେ ରହୁଥିଲେ। ଦିନେ ବଣରେ ଜଣେ ବୁଢ଼ୀଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲେ — «ନାଗବଂଶ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସହ ସନ୍ଧି କରିଛି ଯେ ପ୍ରତିଦିନ ଜଣେ ନାଗ ତାଙ୍କ ଆହାର ପାଇଁ ଦିଆଯିବ; ଆଜି ମୋର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଶଙ୍ଖଚୂଡ଼ର ପାଳି»। ଜୀମୂତବାହନ କହିଲେ «ତୁମ ପୁଅ ବଦଳରେ ମୁଁ ଯିବି» — ଲାଲ କପଡ଼ାରେ ଗୁଡ଼ାହୋଇ ବଧ-ଶିଳା ଉପରେ ଶୋଇପଡ଼ିଲେ; ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ପିଲା ଭଳି କେହି କାନ୍ଦୁ ନ ଥିଲା କି କୁନ୍ଥୁ ନ ଥିଲା — ପଚାରିବାରୁ ଜୀମୂତବାହନ ସତ କହିଲେ; ଗରୁଡ଼ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ — «ଆଜିଠାରୁ ନାଗମାନଙ୍କ ବଳି ନେବି ନାହିଁ», ମୃତ ନାଗମାନଙ୍କୁ ଅମୃତରେ ବଞ୍ଚାଇଲେ। ମାଆମାନେ କହିଲେ — «ଯେ ଜୀମୂତବାହନଙ୍କୁ ପୂଜିବ, ତା ସନ୍ତାନ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବ» — ଏହା ହିଁ ଜିଉତିଆ ବ୍ରତ।
ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀ: ଏକ ବଣରେ ପାକଡ଼ ଗଛ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ଚିଲ ଓ ତଳେ ଗୋଟିଏ ଶିଆଳୁଣୀ ରହୁଥିଲେ; ଦୁହେଁ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଜିଉତିଆ କରୁଥିବା ଦେଖି ବ୍ରତର ସଂକଳ୍ପ ନେଲେ। ଚିଲ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ଠାରେ ନିର୍ଜଳା ଉପବାସ କଲା; ଶିଆଳୁଣୀ ଭୋକ ସହି ପାରିଲା ନାହିଁ, ରାତିରେ ଶବର ମାଂସ ଖାଇଦେଲା — ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ପରଜନ୍ମରେ ଦୁହେଁ ଭଉଣୀ ହେଲେ — ଚିଲ ଶୀଳବତୀ (ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ସାତ ପୁଅ), ଶିଆଳୁଣୀ କପୁରାବତୀ (ରାଜାଙ୍କ ପତ୍ନୀ — ରାଣୀ, ଯାହାର ସବୁ ପିଲା ଜନ୍ମ ହେବା ମାତ୍ରେ ମରିଯାଉଥିଲେ)। ଈର୍ଷାରେ କପୁରାବତୀ ଭଉଣୀର ସାତ ପୁଅଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କଟାଇଦେଲା — କିନ୍ତୁ ଜୀମୂତବାହନଙ୍କ କୃପାରୁ ସମସ୍ତେ ବଞ୍ଚିଗଲେ, କଟା ମୁଣ୍ଡ ଫଳରେ ପରିଣତ ହେଲା; କପୁରାବତୀର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଭୁଲ ମନେପଡ଼ିଲା, ସେ ଅନୁତାପ କଲା, ଭଉଣୀ କ୍ଷମା ଦେଲା। ଶିକ୍ଷା — ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠାର ସହ; ମଝିରେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ବ୍ରତ ନିଷ୍ଫଳ।
ଆଉ ଏକ ଲୋକ-କଥା (ମିଥିଳା): ରାଜା ଶାଳିବାହନଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କୁ ପୁତ୍ର-ଶୋକ, ଜୀମୂତବାହନ-ପୂଜାରୁ ପୁତ୍ରର ରକ୍ଷା; ଏବଂ ସତ୍ୟଯୁଗର କଥା ଯେଉଁଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର-ଦାନ — ସେଥିପାଇଁ କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ରତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଅର୍ଘ୍ୟ ମଧ୍ୟ। କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଏହି ବ୍ରତରେ «ଜିଉତିଆର ଜୀମୂତବାହନ» ସହ «ପାକଡ଼-ଚିଲ-ଶିଆଳ»ଙ୍କ ପୂଜା ତିନି ପ୍ରତୀକରେ କରାଯାଏ — ଗଛ, ଚିଲ, ଶିଆଳ।
ମାଣ୍ଡିଆ ରୁଟି, ନୋନୀ ଶାଗ, ଝିଙ୍ଗନୀ, ଦହି-ଚୁଡ଼ା, ଝୋର-ଭାତ — ନହାୟ-ଖାୟ ଓ ପାରଣର ରୋଷେଇ
ଜିଉତିଆର ଖାଦ୍ୟ ବିହାର-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ପାରମ୍ପରିକ ପୁଷ୍ଟିକର ରୋଷେଇ — ନହାୟ-ଖାୟ ଓ ପାରଣରେ ମାଣ୍ଡିଆ (ରାଗି — ଲୌହ-କ୍ୟାଲସିୟମ), ନୋନୀ ଶାଗ (ଗୈୟା ଶାଗ), ଝିଙ୍ଗନୀ (ଜହ୍ନି), କେରାଓ, ଅରୁଆ ଚାଉଳ, ଦହି-ଚୁଡ଼ା; ଓଠଗନରେ ଦହି-ଚୁଡ଼ା-ମିଠା-ଫଳ; ବ୍ରତରେ କିଛି ନୁହେଁ। ତଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତି-ବିଧି ସହ।
- ମାଣ୍ଡିଆ ରୁଟି (ରାଗି ଅଟା ଉଷୁମ ପାଣିରେ ଚକଟି ତାୱାରେ, ଘିଅ), ନୋନୀ ଶାଗ ଭଜା (ସୋରିଷ ତେଲରେ, ରସୁଣ ବିନା — ବ୍ରତ-ଭୋଜନରେ ପିଆଜ-ରସୁଣ ନୁହେଁ)
- ଝିଙ୍ଗନୀ (ଜହ୍ନି) ତରକାରି/ଝୋଳ, କେରାଓ (ଶୁଖିଲା ମଟର)ର ଘୁଗୁନି, ଅରୁଆ ଚାଉଳର ଭାତ, ହରଡ଼ ଡାଲି
- ଦହି-ଚୁଡ଼ା (ଓଠଗନ ଓ ପାରଣ), ଗୁଡ଼, କଦଳୀ, କ୍ଷୀରି-ପୁରି (ପୂଜା-ନୈବେଦ୍ୟ), ଠେକୁଆ (କେତେକ ଘରେ)
- ପାରଣର ଝୋର-ଭାତ: ଭାତ + ଜହ୍ନି/ନୋନୀ/କଖାରୁର ଝୋଳ ତରକାରି + ଦହି; 5-7 ପ୍ରକାର ପରିବାର ପରମ୍ପରା (କେତେକ ଘରେ)
- ୟୁପି (ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ): ଜିଉତିଆରେ ପୁରି-କ୍ଷୀରି-କାକୁଡ଼ି, ଓଠଗନରେ ଦହି-ଖଇ; ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ: ମାଣ୍ଡିଆ-ମାର୍ଚ୍ଚା, ନୋନୀ ଶାଗ; ନେପାଳ-ତରାଇ: ମାଣ୍ଡିଆ ରୁଟି, ମାଛ ନୁହେଁ (ବ୍ରତ ଘରେ)
- ବ୍ରତ ଦିନ: କିଛି ନୁହେଁ (ନିର୍ଜଳା); ଅତ୍ୟଧିକ ଦୁର୍ବଳତାରେ ଢୋକେ ଜଳ; ଗର୍ଭବତୀ/ରୋଗୀ ମାଆମାନେ ଫଳାହାର ରୂପେ
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ବିହାରର ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ମାଣ୍ଡିଆ, ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳର ଜିଉତିଆ-କାକୁଡ଼ି, ନେପାଳ-ତରାଇର ଜିତିଆ — ମାଆମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ-ବ୍ରତ।
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- ସପ୍ତମୀରେ ନହାୟ-ଖାୟ, ଅଷ୍ଟମୀ ଲାଗିବା ପୂର୍ବରୁ ଓଠଗନ (ଯଥେଷ୍ଟ ଜଳ-ଦହି-ଚୁଡ଼ା-ଫଳ), ଅଷ୍ଟମୀରେ ନିର୍ଜଳା, ନବମୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ ପାରଣ (ଉପରେ ତିଥି-ଅବଧି)
- ଜୀମୂତବାହନ (କୁଶ) + ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀଙ୍କ ପୂଜା, ଦୁଇଟି କଥା; ବେକରେ ଜିଉତିଆ-ସୂତା
- ପାରଣରେ ପ୍ରଥମେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଖୁଆନ୍ତୁ; ଝୋର-ଭାତ/ମାଣ୍ଡିଆ — ପୁଷ୍ଟିକର; ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ
- ପିତୃପକ୍ଷକୁ ମନେ ରଖନ୍ତୁ — ନହାୟ-ଖାୟର ଅଂଶ ପିତୃପୁରୁଷ-ଜେଜେମାଙ୍କ ନାମରେ; ବ୍ରତ ଦିନ ଦାନ
- ଝିଅକୁ ପ୍ରଥମ ଜିଉତିଆ-ସିଞ୍ଜାରା (ସୂତା-ଚୁଡ଼ି-ଶାଢ଼ୀ) ବାପଘରୁ
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ଅଷ୍ଟମୀ ଲାଗିବା ପରେ ଓଠଗନ/ଜଳ — ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ବୋଲି ଧରାଯାଏ (ଶିଆଳୁଣୀର କଥା); କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣ-ସଙ୍କଟରେ ଜଳ ପିଅନ୍ତୁ
- ଗର୍ଭବତୀ, ମଧୁମେହ ରୋଗୀ, ହୃଦ୍ରୋଗୀ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମାଆମାନେ ନିର୍ଜଳା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ — ଫଳାହାର ରୂପେ, ସଂକଳ୍ପ ସେଇଆ
- ବ୍ରତ-ଭୋଜନ (ନହାୟ-ଖାୟ/ପାରଣ)ରେ ପିଆଜ-ରସୁଣ-ମାଂସ-ମାଛ; ତାମସିକ
- ଜିଉତିଆ-ସୂତା ଛିଣ୍ଡିଲେ ଫୋପାଡ଼ିବା — ଜଳରେ ଭସାନ୍ତୁ, ନୂଆ ସୂତା ପୂଜା କରି ପିନ୍ଧନ୍ତୁ
- ବ୍ରତ ଦିନ ଦିନରେ ଶୋଇବା (କଠୋର ରୂପ), କଳହ, ପିଲାଙ୍କୁ ଗାଳି ଦେବା — ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରତ, ତାକୁ ହିଁ ସ୍ନେହ
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଜିଉତିଆ 2027ରେ କେବେ — ନହାୟ-ଖାୟ, ନିର୍ଜଳା, ପାରଣ?
ଉପରେ ଏହି ବର୍ଷର ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ (ନିର୍ଜଳା ଦିନ)ର ତାରିଖ ଓ ତିଥି-ଅବଧି (ଦିଲ୍ଲୀ) ଦିଆଯାଇଛି — ନହାୟ-ଖାୟ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଆଗରୁ (ସପ୍ତମୀ), ଓଠଗନ ଅଷ୍ଟମୀ ଲାଗିବା ପୂର୍ବରୁ (ତିଥି-ଆରମ୍ଭ ଉପରେ), ପାରଣ ପରଦିନ (ନବମୀ) ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ ଅଷ୍ଟମୀ ସରିଲେ; ବିହାରରେ ଉଦୟା-ତିଥି ନିୟମ — ଦୁଇ ଦିନର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହେଲେ ପଞ୍ଜିକା/ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ସହ ମିଳାନ୍ତୁ।
ବ୍ରତ 24 ଘଣ୍ଟା ନିର୍ଜଳା କାହିଁକି? ପାଣି ପିଇ ହେବ କି?
ପରମ୍ପରାରେ ଅଷ୍ଟମୀ ପୂରା ନିର୍ଜଳା (ଓଠଗନରୁ ପାରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ); ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀର କଥା ନିଷ୍ଠା ଶିଖାଏ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବଡ଼ କୌଣସି ବ୍ରତ ନାହିଁ — ଗର୍ଭବତୀ, ରୋଗୀ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା, ବୟସ୍କ ମାଆମାନେ ଜଳ/ଫଳ ନିଅନ୍ତୁ, ସଂକଳ୍ପ ଓ ପୂଜା ସେଇଆ — ଶାସ୍ତ୍ରରେ «ଯଥାଶକ୍ତି» ବ୍ରତ; ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇଲେ/ବାନ୍ତି ହେଲେ ତୁରନ୍ତ ଜଳ।
ଓଠଗନ (ସରଗହୀ) କେବେ କରିବେ?
ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥି ଲାଗିବା ପୂର୍ବରୁ — ସପ୍ତମୀ ରାତିରେ ଶୋଇବା ପୂର୍ବରୁ ବା ଭୋରରେ (ସାଧାରଣତଃ 2-4 ଟା) ଉଠି ଦହି-ଚୁଡ଼ା-ଫଳ-ମିଠା-ଭରପୂର ଜଳ; ଉପରେ ତିଥି-ଆରମ୍ଭ ଦେଖନ୍ତୁ — ତାପରେ କିଛି ନୁହେଁ; ଅନେକ ଘରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାନନ୍ତି (ଘର-ରୀତି)।
ଜିଉତିଆ-ସୂତା କ’ଣ, କେତେ ଦିନ ପିନ୍ଧିବେ?
ଲାଲ-ହଳଦିଆ ସୂତାର ଡୋରି ଯେଉଁଥିରେ ସୁନା/ରୁପାର ଛୋଟ «ଜିଉତିଆ» (ଜୀମୂତବାହନଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ଲକେଟ) ଗୁନ୍ଥା ଥାଏ — ପୂଜାରେ ଅର୍ପଣ କରି ମାଆ ବେକରେ ପିନ୍ଧେ (କେତେକ ଘରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବି); ପରବର୍ଷର ବ୍ରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବା ଅନ୍ତତଃ କିଛି ଦିନ; ପ୍ରତିବର୍ଷ ନୂଆ, ପୁରୁଣାଟି ଜଳରେ; ଝିଅକୁ ପ୍ରଥମ ସୂତା ବାପଘରୁ।
ଝିଅ ପାଇଁ ବି ଏହି ବ୍ରତ?
ହଁ — ନାମ «ପୁତ୍ରିକା» ହେଲେ ବି ବ୍ରତ ସବୁ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପାଇଁ (ପୁଅ-ଝିଅ); ଆଧୁନିକ ଘରେ ମାଆମାନେ ଝିଅ-ପୁଅ ଦୁହିଁଙ୍କ ପାଇଁ, କେଉଁଠି ପୋଷ୍ୟ ସନ୍ତାନ/ଭଣଜା-ଭାଣିଜୀଙ୍କ ପାଇଁ ବି; ଚିଲ-ଶିଆଳୁଣୀ କଥାର «ସାତ ପୁଅ» ଲୋକ-ରୂପ, ଭାବ ସବୁ ସନ୍ତାନ।
ଅହୋଈ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଜିଉତିଆରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ?
ଦୁଇଟି ଯାକ ମାଆମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ-ବ୍ରତ, ଦୁଇଟି ଯାକ କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ — ଜିଉତିଆ ଆଶ୍ୱିନରେ (ପିତୃପକ୍ଷରେ, ବିହାର-ୟୁପି-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ-ନେପାଳ, 24 ଘଣ୍ଟା ନିର୍ଜଳା, ଜୀମୂତବାହନ-ପୂଜା), ଅହୋଈ କାର୍ତ୍ତିକରେ (କରୱା ଚୌଥର 4 ଦିନ ପରେ, ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଭାରତ, ତାରା ଦେଖିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଜଳା, ଅହୋଈ ମାତା-ସ୍ୟାହୁଙ୍କ ପୂଜା); ଅନେକ ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳୀ-ଦିଲ୍ଲୀ ପରିବାର ଦୁଇଟି ଯାକ ପାଳନ୍ତି।
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ପିତୃ-ପକ୍ଷ (ଏହା ରେ) · ଅହୋଇ ଅଷ୍ଟମୀ (କାର୍ତିକ) · ଶାରଦୀଯ଼ ନବରାତ୍ରୀ (ଏକ ସପ୍ତାହ ପରେ) · ଛଟ୍ ପୂଜା
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଓ ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ସର୍ବୋପରି। ନିର୍ଜଳା ବ୍ରତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଖି କରନ୍ତୁ — ଗର୍ଭାବସ୍ଥା, ମଧୁମେହ, ହୃଦ୍ରୋଗ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ଜଳ-ଫଳ ନିଅନ୍ତୁ; ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ମାନନ୍ତୁ।
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର