🌳 କରମା / କରମ ପର୍ବ (କରମା ଏକାଦଶୀ) 2027

ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ — ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ-ଛତିଶଗଡ଼-ଓଡ଼ିଶା-ବିହାର-ବଙ୍ଗଳାର ଆଦିବାସୀ-ଗ୍ରାମୀଣ ସମାଜର ଭାଇ-ଭଉଣୀ ଓ ଫସଲର ପର୍ବ; ଭାଇ ପାଇଁ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ଉପବାସ, ଜାୱା (ଅଙ୍କୁର) ଗଜାଇବା, କରମ-ଡାଳର ପୂଜା, ରାତିସାରା କରମା-ନାଚ-ଗୀତ; ଧର୍ମା-କରମା ଭାଇଙ୍କ କଥା।

କରମା (କରମ) ପର୍ବ ଭାଦ୍ରବ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀରେ ପାଳନ ହୁଏ — ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀର ଏକ ସପ୍ତାହ ପରେ, ଜିଉତିଆ ପୂର୍ବରୁ। ଏହା ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ (ରାଜ୍ୟ-ପର୍ବ), ଛତିଶଗଡ଼ (ସରଗୁଜା-ଜଶପୁର), ଓଡ଼ିଶା (ମୟୂରଭଞ୍ଜ-ସୁନ୍ଦରଗଡ଼), ବିହାର (ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ସିଂହଭୂମ-ସନ୍ଥାଳ ପରଗଣା ସୀମା ପାଖ ଅଞ୍ଚଳ), ବଙ୍ଗଳା (ପୁରୁଲିଆ-ବାଙ୍କୁଡ଼ା) ଓ ଆସାମର ଚା’ ବଗିଚାର ମୁଣ୍ଡା, ଓରାଓଁ, ସାନ୍ତାଳ, ହୋ, ଖଡ଼ିଆ, କୁଡ଼ମି (ମାହାତୋ), ଭୂମିଜ, ବୈଗା — ଓ ଗାଁର ସବୁ ସମାଜର ପର୍ବ; କରମ-ଦେବତା (କରମ ଗଛ — *Adina cordifolia*, ହଳଦୁ)ଙ୍କ ଡାଳ ଆଖଡ଼ା (ଅଗଣା)ରେ ପୋତି ପୂଜା ଓ ରାତିସାରା ମାନ୍ଦର-ନାଗରା ତାଳରେ କରମା-ନାଚ।

ଏହା ମୂଳତଃ ଭଉଣୀ-ଭାଇଙ୍କ ପର୍ବ — କୁମାରୀ କନ୍ୟା ଓ ମହିଳାମାନେ ଭାଇର ଦୀର୍ଘାୟୁ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉପବାସ ରଖନ୍ତି, ସାତ-ନଅ ଦିନ ଆଗରୁ ଜାୱା (ବାଉଁଶ ଟୋକେଇରେ ଯବ-ଗହମ-ମକା-ବିରିର ଗଜା) ଗଜାନ୍ତି, କରମା ରାତିରେ କରମ-ଡାଳ ଓ ଜାୱାର ପୂଜା, ପାହାନ (ପୂଜକ)ଙ୍କଠାରୁ ଧର୍ମା-କରମାଙ୍କ କଥା, ପରଦିନ ସକାଳେ ଜାୱା-ଡାଳ ବିସର୍ଜନ ଓ ଭାଇର କାନରେ ଜାୱାର ଗଜା ଖୋସିବା। ଉପରେ ଏ ବର୍ଷର ତିଥି ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ (ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ — ରାତି-ଜାଗରଣ); ତଳେ ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା, ପକ୍ୱାନ୍ନ ଓ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କର ରୀତି।

ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି

କରମ = କର୍ମ (ଭାଗ୍ୟ/ପରିଶ୍ରମ) ଓ କରମ-ଗଛ — କରମ-ରାଜା (କରମ-ଦେବତା) ଫସଲ, ସନ୍ତାନ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଭାଗ୍ୟର ଦେବତା; ଧର୍ମା-କରମା କଥା (ତଳେ) କର୍ମ-ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଶିକ୍ଷା — ଯିଏ କରମ-ଡାଳ/କର୍ମର ଅନାଦର କରେ, ତା’ର ସବୁ ନଷ୍ଟ; ଭାଦ୍ରବରେ କ୍ଷେତରେ ଧାନ ବଢ଼ୁଥାଏ — ଭଲ ଫସଲର କାମନା, «ଜାୱା» (ନୂଆ ଗଜା) = ଉର୍ବରତାର ପ୍ରତୀକ।

ନାରୀ-ପର୍ବ: ଭାଇ ପାଇଁ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ଦିନସାରା ଉପବାସ (ଅନେକ ନିର୍ଜଳା), ଜାୱା-ଟୋକେଇର ନଅ ଦିନ ସେବା (ଜଳ-ଦୀପ-ଗୀତ), କରମ-ଡାଳ ଚାରିପଟେ ରାତିସାରା ନାଚ; ପରଦିନ ସକାଳେ ଜାୱାର ଗଜା ଭାଇର କାନ/ମୁଣ୍ଡରେ ଖୋସିବା = ରକ୍ଷା-ଆଶୀର୍ବାଦ — ରକ୍ଷାବନ୍ଧନର ଆଦିବାସୀ ସମକକ୍ଷ; ବିବାହିତା ଭଉଣୀମାନେ ବାପଘରକୁ ଆସନ୍ତି।

କରମାର ରୂପ: ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀରେ «ଭାଦୋ କରମ/ଇନ୍ଦ-କରମ» (ମୁଖ୍ୟ), କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ «ଜିତିଆ କରମ» (ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ — ଜିଉତିଆ ସହିତ), «ଦଶହରା କରମ», «ରାଜୀ କରମ» (ଆଦିବାସୀ ରାଜାଙ୍କର) — ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ସରକାରଙ୍କ ଛୁଟି ଭାଦୋ କରମରେ; ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ-ଛତିଶଗଡ଼ରେ କରମା-ନାଚ ଲୋକ-ଐତିହ୍ୟ (ମାନ୍ଦର, ନାଗରା, ଝୁମର-ଗୀତ)।

ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)

ଏହା କରମାର ଗାଁ-ଘରର ବିଧି — ଜାୱା ଗଜାଇବାଠାରୁ କରମ-ଡାଳ ପୂଜା ଓ ବିସର୍ଜନ ଯାଏଁ; ପାହାନ/ବଡ଼-ବୁଢ଼ାଙ୍କ ମୁଖିଆପଣରେ, ପ୍ରତି ଗାଁର ନିଜସ୍ୱ ଛଟା।

1. ଜାୱା ଗଜାଇବା (7-9 ଦିନ ଆଗରୁ — ସାଧାରଣତଃ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟା/ପଞ୍ଚମୀ): କୁମାରୀ କନ୍ୟା/ମହିଳାମାନେ ନଦୀ-ପୋଖରୀରୁ ବାଲି-ମାଟି ଆଣି ବାଉଁଶର ନୂଆ ଟୋକେଇ (ଡାଲା)ରେ ଯବ-ଗହମ-ମକା-ବିରି-ବୁଟ-ସୋରିଷ ମଞ୍ଜି ବୁଣନ୍ତି; ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ-ସନ୍ଧ୍ୟା ଗାଧୋଇ ଜଳ-ହଳଦୀ-ଦୀପ, ଜାୱା-ଗୀତ («ଜାୱା ଉଠାଇବା»), ଟୋକେଇ ଉଚ୍ଚ-ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ; ଗଜା ହଳଦିଆ-ସବୁଜ ବାହାରେ।
2. କରମା ସକାଳ (ଏକାଦଶୀ): ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ଉପବାସ (ନିର୍ଜଳା/ଫଳାହାର), ସ୍ନାନ, ନୂଆ/ସଫା ଲୁଗା, ଘର-ଅଗଣା (ଆଖଡ଼ା) ଲିପାପୋଛା-ସଜ୍ଜା; ଭାଇ/ଯୁବକମାନେ ଜଙ୍ଗଲରୁ କରମ-ଗଛର ଡାଳ କାଟି (ମାଟି ନ ଛୁଇଁ, ଗୀତ-ନାଗରା ସହିତ) ଆଣନ୍ତି — ଡାଳକୁ ପଛକୁ ବୁଲି ଅନାନ୍ତି ନାହିଁ।
3. ସନ୍ଧ୍ୟା (ପ୍ରଦୋଷ — ଉପରେ ସମୟ): ଆଖଡ଼ା ମଝିରେ କରମ-ଡାଳ ପୋତିବା (ତିନୋଟି ଡାଳ ବି), ଚାରିପଟେ ଜାୱା-ଟୋକେଇ, ଦୀପ, ଫୁଲ-ଅକ୍ଷତ-ହଳଦୀ-ସିନ୍ଦୂର-ଦୁବ, ଖିରା-କାକୁଡ଼ି-ଫଳ-ମୁଢ଼ି (ଲିଆ)-ଗୁଡ଼, ନଡ଼ିଆ; କନ୍ୟାମାନେ କରମ-ଡାଳକୁ ସିନ୍ଦୂର-ଫୁଲ ଦେଇ ନିଜ ଜାୱା ଡାଳରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି; ଉପବାସୀ ଭଉଣୀମାନେ ହାତରେ ଜାୱା ଧରି ବସନ୍ତି।
4. କରମ-କଥା: ପାହାନ/ବୁଢ଼ାମାନେ ଧର୍ମା-କରମାଙ୍କ କଥା (ତଳେ) ଶୁଣାନ୍ତି, କନ୍ୟାମାନେ «ହୁଁ» ଭରନ୍ତି; କଥା ପରେ ଉପବାସ ଭାଙ୍ଗିବା — ଖିରା, ଫଳ, ଲିଆ-ଗୁଡ଼, ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର (ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପୂରା ଭୋଜନ ପରେ ରାତିରେ)।
5. ରାତିସାରା: କରମ-ଡାଳ ଚାରିପଟେ ମାନ୍ଦର-ନାଗରା-ଝାଞ୍ଜ ତାଳରେ କରମା-ନାଚ (ଗୋଲ ଘେରା — ନାରୀ-ପୁରୁଷ ହାତ ଧରାଧରି), କରମା-ଗୀତ (ଝୁମର, ଡମକଚ, «କରମ ରାଜା…»), ହାଣ୍ଡିଆ (କେତେକ ସମାଜ); ସାରା ଗାଁ, ଭଉଣୀ-ଭାଇ-ଭାଉଜ; ନୂଆ ଲୁଗା-ଗହଣା।
6. ପରଦିନ ସକାଳ (ଦ୍ୱାଦଶୀ — ବିସର୍ଜନ): କରମ-ଡାଳ ଉପାଡ଼ି ଗୀତ-ନାଚ ସହିତ ନଦୀ-ପୋଖରୀରେ ବିସର୍ଜନ; ଜାୱାର ଗଜା ଛିଣ୍ଡାଇ ଭଉଣୀମାନେ ଭାଇମାନଙ୍କ କାନ/ପଗଡ଼ିରେ ଖୋସନ୍ତି (ରକ୍ଷା-ଆଶୀର୍ବାଦ), ଭାଇ ଭଉଣୀକୁ ଉପହାର-ଭେଟି ଦିଅନ୍ତି; ଜାୱାର ଅଂଶ କ୍ଷେତ-ଖଳା ଓ ଘରର ଠାକୁରଘରେ — ଫସଲ-ସମୃଦ୍ଧି; ବଳକା ଗଜା ଗାଈକୁ।
7. ଘର-ରୀତି (ଅଣ-ଆଦିବାସୀ ଗ୍ରାମୀଣ ପରିବାର): କରମ-ଡାଳ ନ ମିଳିଲେ ଶମୀ/ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଡାଳ ବା କରମ-ଚିତ୍ର; ତୁଳସୀ-ଚଉରାରେ ଜାୱା; କଥା-ଗୀତ; ଭଉଣୀମାନେ ଭାଇର ଆରତି-ତିଳକ; ଏହି ଦିନ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ସବୁ ସମାଜ ନାଚନ୍ତି — «କରମ-ଆଖଡ଼ା»କୁ ଯିବା।
8. ଜିତିଆ-କରମ (ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ — କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ): ଜିଉତିଆ ସହିତ କରମ-ଡାଳ; ଉପବାସ ସେଇଆ; ଦଶହରା-କରମ ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ; ପଞ୍ଜିକା/ଗାଁର ପାହାନଙ୍କଠାରୁ ତିଥି ମିଳାନ୍ତୁ।

ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା

ଜାୱାର ଟୋକେଇ-ମଞ୍ଜି, କରମ-ଡାଳ, ସିନ୍ଦୂର-ହଳଦୀ-ଦୁବ, ଖିରା-ଲିଆ-ଗୁଡ଼, ମାନ୍ଦର-ନାଗରା — କରମାର ତାଲିକା।

• ଜାୱା: ବାଉଁଶର ନୂଆ ଟୋକେଇ (ଡାଲା) 1-3, ନଦୀର ବାଲି-ମାଟି, ମଞ୍ଜି — ଯବ, ଗହମ, ମକା, ବିରି, ବୁଟ, ସୋରିଷ, ଧାନ; ହଳଦୀ-ପାଣି, ଦୀପ
• କରମ-ଡାଳ (କରମ/ହଳଦୁ ଗଛ — *Adina cordifolia*; ନ ମିଳିଲେ ଶମୀ/ଅଶ୍ୱତ୍ଥର), ଆଖଡ଼ାରେ ଗାତ, ଗୋବର-ଲିପା
• ପୂଜା: ସିନ୍ଦୂର, ହଳଦୀ, ଅକ୍ଷତ (ଅରୁଆ ଚାଉଳ), ଦୁବ, ଫୁଲ (ଗେଣ୍ଡୁ-ପଦ୍ମ), ଧୂପ-ଦୀପ (ସୋରିଷ ତେଲ), ନଡ଼ିଆ, ଗୁଆ-ପାନ, ମୌଳି ସୂତା
• ନୈବେଦ୍ୟ/ଉପବାସ-ଖାଦ୍ୟ: ଖିରା-କାକୁଡ଼ି (ମୁଖ୍ୟ), ଫଳ (କଦଳୀ-ପିଜୁଳି), ମୁଢ଼ି/ଲିଆ (ଖଇ), ଗୁଡ଼, ଚୁଡ଼ା-ଦହି, ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର, ରାଶି; ରାତି-ଭୋଜି — ଭାତ-ଡାଲି-ତରକାରି, ପିଠା
• କରମା-ନାଚ: ମାନ୍ଦର, ନାଗରା, ଢୋଲ, ଝାଞ୍ଜ, ବଂଶୀ; ନୂଆ ଲୁଗା (ଶାଢ଼ୀ — ନାଲି-ହଳଦିଆ ପାଢ଼), ଗହଣା, ଫୁଲ-ମୁକୁଟ (କନ୍ୟାମାନେ)
• ଭାଇ ପାଇଁ: ଜାୱାର ଗଜା (କାନରେ ଖୋସିବାକୁ), ତିଳକ-ଆରତିର ଥାଳି; ଭାଇଠାରୁ ଭଉଣୀକୁ ଭେଟି
• କଥା-ଗୀତ: ଧର୍ମା-କରମା କଥା (ପାହାନ/ବହି), କରମା-ଝୁମର ଗୀତ; «ହୁଁ» ଭରିବା
• ବିସର୍ଜନ: ନଦୀ-ପୋଖରୀ ଯାଏଁ ଗୀତ-ନାଚ, କ୍ଷେତ ପାଇଁ ଜାୱାର ଅଂଶ

🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ

ଉପବାସ-କାହାଣୀ

ଧର୍ମା ଓ କରମା ଦୁଇ ଭାଇ ଥିଲେ — କରମା ବେପାର ପାଇଁ ବିଦେଶ ଗଲା, ଧର୍ମା ଘରେ ଚାଷ କରୁଥିଲା ଓ କରମ-ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିଲା। କରମା ରୋଜଗାର କରି ଫେରିଲା ବେଳକୁ ଦେଖିଲା ଘରେ କରମା-ପର୍ବର ଆୟୋଜନ — ସମସ୍ତେ କରମ-ଡାଳ ଚାରିପଟେ ନାଚୁଛନ୍ତି, କେହି ତାକୁ ପାଛୋଟି ନେବାକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ; ରାଗରେ କରମା କରମ-ଡାଳ ଉପାଡ଼ି ନଦୀରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲା, ଜାୱା ଦଳିଦେଲା। ସେହି କ୍ଷଣି ତା’ର ସବୁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ — ବେପାର ବୁଡ଼ିଲା, ଘର ଉଜୁଡ଼ିଲା, ରୋଗ-ଦାରିଦ୍ର୍ୟ; ପତ୍ନୀ କହିଲା «ତୁମେ କରମ-ଦେବତାଙ୍କ ଅପମାନ କରିଛ»।

କରମା ଅନୁତାପ କଲା ଓ କରମ-ଦେବତାଙ୍କ ଖୋଜରେ ବାହାରିଲା — ବାଟରେ ଶୁଖିଲା କୂଅ, ଫଳ ନ ଧରୁଥିବା ଗଛ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଏକାକିନୀ ନାରୀ ମିଳିଲେ — ସମସ୍ତେ କହିଲେ «କରମ-ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମ ଦୁଃଖ ବି ପଚାରିବ»; ଶେଷରେ ନଦୀରେ ଭାସି ଯାଉଥିବା କରମ-ଡାଳ ମିଳିଲା, କରମା ତାକୁ ଧରି କ୍ଷମା ମାଗିଲା, ବିଧିରେ ପୂଜା କଲା — କରମ-ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଫେରିଲା; ଫେରିବା ବାଟରେ ବାଟର ପ୍ରଶ୍ନମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର ବି ମିଳିଲା — ଯିଏ ଦାନ କରିନଥିଲା ତା’ର କୂଅ ଶୁଖିଲା, ଯିଏ ଫଳ ବାଣ୍ଟିନଥିଲା ସେ ଗଛ ନିଷ୍ଫଳ… ଶିକ୍ଷା — କର୍ମ (କରମ) ଓ କରମ-ଦେବତାଙ୍କ ଅନାଦର ନୁହେଁ, ଶ୍ରମ-ଦାନ-ଶ୍ରଦ୍ଧାରୁ ସମୃଦ୍ଧି; ସେଥିପାଇଁ କରମାରେ କରମ-ଡାଳର ପୂଜା ଓ ଭାଇର ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ଉପବାସ।

ଲୋକ-ରୂପ: କେଉଁଠି ସାତ ଭାଇ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଭଉଣୀର କଥା (ଭଉଣୀ ଭାଇମାନଙ୍କ ପାଇଁ କରମା-ବ୍ରତ କଲା, ଭାଉଜମାନେ ଜାୱା ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ → ବିପତ୍ତି → ଭଉଣୀର ବ୍ରତରୁ ସୁଖ ଫେରିଲା); ଓରାଓଁ-ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ «କରମ-ରାଜା» ଫସଲ-ଦେବତା, ସାନ୍ତାଳଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ «କରମ-ଗୋସାଇଁ»; କରମା-ଗୀତ («କରମ ରାଜା ଆୟୋ ରେ…») ଏହି କଥାମାନଙ୍କର ସ୍ୱର; ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ଭାଦୋ କରମରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ-ସ୍ତରର ରାଜକୀୟ ଆୟୋଜନ।

ଖିରା, ଲିଆ-ଗୁଡ଼, ଚୁଡ଼ା-ଦହି, ପିଠା — କରମାର ଉପବାସ-ଥାଳି ଓ ରାତି-ଭୋଜି

କରମାରେ ଭଉଣୀମାନେ ଦିନସାରା ଉପବାସ (ନିର୍ଜଳା/ଫଳାହାର) ରଖି କଥା ପରେ ଖିରା-ଫଳ-ଲିଆ-ଗୁଡ଼ରେ ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି; କରମ-ଡାଳକୁ ଖିରା-କାକୁଡ଼ି-ଲିଆ-ଗୁଡ଼-ନଡ଼ିଆ-ଫଳ; ରାତି-ଭୋଜିରେ ଭାତ-ଡାଲି-ତରକାରି, ପିଠା (ଚାଉଳ ଚୂନାର), କ୍ଷୀରି; ଗ୍ରାମୀଣ-ଆଦିବାସୀ ଘରେ ହାଣ୍ଡିଆ (ଚାଉଳ-ମଦ) ପରମ୍ପରାରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରତ-ପୂଜାରେ ନୁହେଁ।

• ଉପବାସ-ପାରଣ: ଖିରା (ମୁଖ୍ୟ — କରମ-ପ୍ରସାଦ), କାକୁଡ଼ି, କଦଳୀ-ପିଜୁଳି-ସେଓ, ମୁଢ଼ି/ଲିଆ-ଗୁଡ଼, ଚୁଡ଼ା-ଦହି, ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର (କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ), ରାଶି-ଗୁଡ଼
• କରମ-ଡାଳର ନୈବେଦ୍ୟ: ଖିରା, ଲିଆ, ଗୁଡ଼, ନଡ଼ିଆ, ଫଳ, ଅରୁଆ ଚାଉଳ; ଜାୱାର ଗଜା
• ରାତି-ଭୋଜି: ଅରୁଆ ଚାଉଳର ଭାତ, ଡାଲି (ହରଡ଼/ମୁଗ), ତରକାରି (କଖାରୁ-ଭେଣ୍ଡି-ବରବଟି), ଶାଗ, ପିଠା (ଚାଉଳ ଚୂନା, ନଡ଼ିଆ-ଗୁଡ଼/ବିରିର ପୁର — ଭାପ/ତାୱା), କ୍ଷୀରି, ଦହି
• ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ-ଛତିଶଗଡ଼: ଧୁସ୍କା (ଚାଉଳ-ଡାଲିର ଭଜା), ଆରସା (ଚାଉଳ-ଗୁଡ଼), ଠେକୁଆ, ମାଣ୍ଡିଆ-ରୁଟି, ଚିଲା; ଓଡ଼ିଶା (ସୁନ୍ଦରଗଡ଼-ମୟୂରଭଞ୍ଜ): ପିଠା-ଆରିଷା-ମଣ୍ଡା, ଚକୁଳି; ବଙ୍ଗଳା (ପୁରୁଲିଆ): ପିଠେ, ମୁଢ଼ି-ଗୁଡ଼; ଆସାମ (ଚା’ ବଗିଚା): ପିଠା, ଭାତ-ମାଂସ (ଉତ୍ସବ-ଭୋଜି)
• ଭାଇକୁ: ଭଉଣୀ ହାତର ପିଠା-କ୍ଷୀରି, ଜାୱାର ଗଜା; ଭାଇଠାରୁ ଭଉଣୀକୁ ଭେଟି

ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି

ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାଜକୀୟ କରମ, ଛତିଶଗଡ଼ର ସରଗୁଜିଆ କରମା-ନାଚ, ଓଡ଼ିଶାର କରମ-ପୂଜା, ଆସାମ ବଗିଚାର ଝୁମୁର, ବଙ୍ଗଳା-ବିହାର ସୀମା — ମାନ୍ଦରର ଗୋଟିଏ ଥାପ।

କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ

ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ🖼 ତିଥି-card ସେୟାର କରନ୍ତୁ🎉 ଶୁଭକାମନା-card

ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଜିଉଟିଆ (ଜିଟିଆ-କରମ୍) · ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ (ଭାଇଭଉଣୀ) · ହରତାଲିକା ତେଜ୍ (ଭାଦ୍ରପଦ) · ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଏକାଦଶୀ (ଏକାଦଶୀ ଶପଥ)

⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ-ଛତିଶଗଡ଼-ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ଲୋକ-ରୀତି ଓ କଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ପ୍ରତି ଗାଁ-ସମାଜ (ମୁଣ୍ଡା/ଓରାଓଁ/ସାନ୍ତାଳ/କୁଡ଼ମି…)ର ନିଜସ୍ୱ ରୀତି ସର୍ବୋପରି — ନିଜ ପାହାନ/ବଡ଼-ବୁଢ଼ାଙ୍କ କଥା ମାନନ୍ତୁ। ତିଥି ପଞ୍ଜିକାରୁ ମିଳାଇ ନିଅନ୍ତୁ; ଅସୁସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ନିର୍ଜଳା ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।

🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର