Nakshtra Takକୁଣ୍ଡଳୀରାଶିଫଳପଞ୍ଚାଙ୍ଗଯୋଟକଜ୍ଞାନଗ୍ରହ-ଫଳଜ୍ୟୋତିଷୀStore
🪔 ବ୍ରତ-ପର୍ବ

💛 ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ (ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା) 2027

✍️ ଜ୍ୟୋତିଷାଚାର୍ଯ୍ୟ ଆଦିତ୍ୟ ଧର ଦ୍ୱିବେଦୀ · 🔎 ଶେଷ ସମୀକ୍ଷା: · 🧮 ଗଣନା-ପଦ୍ଧତି

ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ — ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ପର୍ବ; ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା, ପିଲାଙ୍କ ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ (ଅକ୍ଷର-ଆରମ୍ଭ), ହଳଦିଆ ଚାଉଳ ଓ କେଶରିଆ ଭାତ, ଏବଂ ଅବୁଝ ବିବାହ-ମୁହୂର୍ତ୍ତ।

ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ (ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା) 2027ର ତିଥି
ଗୁରୁବାର, 11 ଫେବୃଆରୀ 2027
ମାଘ · ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ · ପଂଚମୀ (ବିକ୍ରମ ସମ୍ବତ 2084)
🌅 ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ7:03 AM
⭐ ଅଭିଜିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ12:11 PM – 12:59 PM
📿 ତିଥି-କାଳପଂଚମୀ 11 ଫେବୃଆରୀ, 3:05 AM → 12 ଫେବୃଆରୀ, 3:18 AM
🕉 ବ୍ରହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ05:27 AM – 06:15 AM
🐄 ଗୋଧୂଲି ବେଳା5:45 PM – 6:30 PM
⛔ ରାହୁକାଳ (ଏଡ଼ାଇ ଚଳନ୍ତୁ)01:58 PM – 03:21 PM
ସମୟ ଦିଲ୍ଲୀ (ଆଇ. ଏସ୍. ଟି.), ସ୍ୱିସ୍ ଏପିହେମେରିସ୍-ଗଣନା, ଉଦୀଯ଼ମାନ-ତାରିଖ ନିଯ଼ମ। ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯ଼/ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ସହରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ -

ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ମାଘ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀରେ ପାଳିତ ହୁଏ — ମୌନୀ ଅମାବାସ୍ୟାର ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପରେ। ଏହା ବସନ୍ତ ଋତୁର ଆଗମନ ଓ ବିଦ୍ୟାର ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବର ଦିନ। ଘରେ ଓ ସ୍କୁଲରେ ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ହଳଦିଆ ଲୁଗା, ହଳଦିଆ ଚାଉଳ; ପିଲାଙ୍କ ସ୍ଲେଟ-ପୂଜା ଓ ଅକ୍ଷର-ଆରମ୍ଭ (ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ) ଏହି ଦିନ ହିଁ କରାଯାଏ।

ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ, ସୋରିଷ କ୍ଷେତ ଓ ଘରର ପିଲାଙ୍କ ପାଠପଢ଼ାର ପର୍ବ; ଏହା ଅବୁଝ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ — ପଞ୍ଜିକା ନ ଦେଖି ବିବାହ, ଗୃହ-ପ୍ରବେଶ, ନୂଆ କାମ ଏହି ଦିନ ଶୁଭ। ତଳେ ଏହି ବର୍ଷର ତିଥି, ପୂଜା-ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା, ହଳଦିଆ ପକ୍ୱାନ୍ନ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳ-ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ଦିଆଯାଇଛି।

ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି

ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା: ବିଦ୍ୟା, ସଙ୍ଗୀତ ଓ କଳାର ଦେବୀ — ଛାତ୍ର, କଳାକାର, ଶିକ୍ଷକ ଏହି ଦିନ ବହି-କଲମ-ବାଦ୍ୟର ପୂଜା କରନ୍ତି; ପୂର୍ବ ଭାରତରେ (ବଙ୍ଗ-ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା-ଆସାମ) ଏହି ଦିନ ହିଁ «ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା»ର ମୁଖ୍ୟ ଦିନ।

ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ସୋରିଷ ଫୁଲ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ପ୍ରତୀକ — ସେଥିପାଇଁ ହଳଦିଆ ଲୁଗା, ହଳଦିଆ ଫୁଲ (ଗେଣ୍ଡୁ-ସୋରିଷ), ହଳଦିଆ ଖାଦ୍ୟ (କେଶରିଆ ଭାତ, ବେସନ ଲଡୁ, ବୁନ୍ଦିଆ)।

ଅବୁଝ ମୁହୂର୍ତ୍ତ: କିଛି ପରମ୍ପରାରେ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀକୁ ସାଢ଼େ ତିନି ଅବୁଝ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଏ — ବିବାହ, ମୁଣ୍ଡନ, ଗୃହପ୍ରବେଶ ଏହି ଦିନ ମୁହୂର୍ତ୍ତ-ବିଚାର ବିନା; ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଦିନ ଦେଶରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବାହାଘର ହୁଏ। କାମଦେବ-ରତିଙ୍କ ପୂଜା ଓ ହୋଲିର ପ୍ରସ୍ତୁତି (ହୋଲିକାର ଡଣ୍ଡା ପୋତିବା) ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ।

ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)

ଏହା ଘରୋଇ ବିଧି — ସକାଳେ ହଳଦିଆ ଲୁଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା, ପିଲାଙ୍କ ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ, ହଳଦିଆ ପକ୍ୱାନ୍ନ; ବଙ୍ଗ-ବିହାରର ରୀତି ତଳେ ଅଲଗା ଦିଆଯାଇଛି।

  1. ସକାଳେ ସ୍ନାନ, ହଳଦିଆ ବା ବାସନ୍ତୀ ଲୁଗା; ପୂଜା-ସ୍ଥାନରେ ପିଢ଼ା ଉପରେ ହଳଦିଆ କପଡ଼ା, ମାଆ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ଚିତ୍ର (ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ବୀଣା, ହଂସ); ସାଙ୍ଗରେ ଗଣେଶ।
  2. କଳସ-ସ୍ଥାପନ; ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ହଳଦିଆ-ଧଳା ଫୁଲ, ଗେଣ୍ଡୁ ଓ ସୋରିଷ ଫୁଲ, ହଳଦିଆ ଚନ୍ଦନ ବା ହଳଦୀ, ଅକ୍ଷତ, ଧଳା ବା ହଳଦିଆ ମିଠା; «ଓଁ ଐଂ ସରସ୍ୱତ୍ୟୈ ନମଃ» 108 ଥର ଜପ କିମ୍ବା ସରସ୍ୱତୀ-ବନ୍ଦନା «ଯା କୁନ୍ଦେନ୍ଦୁ ତୁଷାରହାର ଧବଳା»।
  3. ବହି-କଲମ-ଖାତା, ପିଲାଙ୍କ ସ୍କୁଲ-ବ୍ୟାଗ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର (ହାରମୋନିୟମ ବା ତବଲା), ଲ୍ୟାପଟପ — ସବୁ ମାଆଙ୍କ ସାମନାରେ ରଖି ରୋଲି-ଅକ୍ଷତ-ଫୁଲ ଚଢ଼ାନ୍ତୁ; ଏହି ଦିନ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଛୁଇଁବା ବା ପଢ଼ିବା ବର୍ଜିତ (ବଙ୍ଗ-ରୀତି) କିମ୍ବା ଶୁଭ-ଆରମ୍ଭ (ଉତ୍ତର-ରୀତି)।
  4. ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ ବା ଅକ୍ଷର-ଆରମ୍ଭ: 2-5 ବର୍ଷର ପିଲାକୁ କୋଳରେ ବସାଇ ଥାଳିରେ ଚାଉଳ ବା ହଳଦୀ ବିଛାଇ ତା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ «ଓଁ» ବା «ଅ» ଲେଖାନ୍ତୁ, ତାପରେ ସ୍ଲେଟ-ଖଡ଼ିରେ; ଗୁରୁ ବା ବଡ଼ମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ; ପିଲାକୁ ହଳଦିଆ ମିଠା।
  5. ଭୋଗ — କେଶରିଆ ଭାତ ବା ମିଠା ହଳଦିଆ ଚାଉଳ, ବେସନ ଲଡୁ, ବୁନ୍ଦିଆ, ହଳଦିଆ ଫଳ (କଦଳୀ); ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଆରତି; ପ୍ରସାଦ ପିଲା ଓ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କୁ।
  6. ସ୍ତ୍ରୀମାନେ: ବାଳରେ ହଳଦିଆ ଫୁଲ ବା ହଳଦିଆ ଚୁନରୀ, ସୋରିଷ କ୍ଷେତ ବା ଗଛକୁ ଜଳ; ଘରେ ନୂଆ କାମ — ପିଲାଙ୍କ ପାଠପଢ଼ାର ସଂକଳ୍ପ, ନୂଆ ବାଦ୍ୟ ବା ବହି।
  7. ଏହା ଅବୁଝ ମୁହୂର୍ତ୍ତ — ବିବାହ, ଗୃହ-ପ୍ରବେଶ ବା ଦୋକାନ-ଆରମ୍ଭ ଏହି ଦିନ ଅଲଗା ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିନା; କାମଦେବ-ରତିଙ୍କ ପୂଜା ମଧ୍ୟ (ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ପ୍ରେମ ପାଇଁ)।
  8. ପରଦିନ (ଷଷ୍ଠୀ) ସରସ୍ୱତୀ-ବିସର୍ଜନ (ବଙ୍ଗ-ବିହାର: ମୂର୍ତ୍ତି-ବିସର୍ଜନ, «ଦଧିକର୍ମ»); ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଏହି ଦିନଠାରୁ ହୋଲିର ଡଣ୍ଡା (ହୋଲିକା) ପୋତିବାର ପ୍ରସ୍ତୁତି।

ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା

ହଳଦିଆ — ଫୁଲ, ଲୁଗା, ଭୋଗ; ଏବଂ ପିଲାଙ୍କ ବହି-କଲମ।

  • ମାଆ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ଚିତ୍ର, ଗଣେଶ, ପିଢ଼ା, ହଳଦିଆ କପଡ଼ା
  • ହଳଦିଆ-ଧଳା ଫୁଲ — ଗେଣ୍ଡୁ, ସୋରିଷ, ଗୋଲାପ; ଫୁଲମାଳ
  • ହଳଦୀ ବା ହଳଦିଆ ଚନ୍ଦନ, ରୋଲି, ଅକ୍ଷତ, ମୌଳୀ, କଳସ, ଆମ୍ବ ପତ୍ର
  • ବହି-କଲମ-ଖାତା-ସ୍ଲେଟ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର — ପୂଜାରେ ରଖିବା ପାଇଁ
  • ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ ପାଇଁ ଥାଳି, ଚାଉଳ ବା ହଳଦୀ, ଖଡ଼ି-ସ୍ଲେଟ
  • ଭୋଗ: କେଶର, ଚାଉଳ, ଚିନି (କେଶରିଆ ଭାତ), ବେସନ ଲଡୁ, ବୁନ୍ଦିଆ, କଦଳୀ, କ୍ଷୀରି
  • ଦୀପ, ଧୂପ, କର୍ପୂର, ଆରତି-ଥାଳି, ସରସ୍ୱତୀ-ବନ୍ଦନା ବହି
  • ପିଲା ଓ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେବା ପାଇଁ ହଳଦିଆ ମିଠା, କଲମ

🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ

📅 ଆପଣଙ୍କ ସହରର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ

ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।

ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →

ଉପବାସ-କାହାଣୀ

ସୃଷ୍ଟି ରଚନା କରି ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଲେ — ସବୁ କିଛି ନୀରବ ଓ ନୀରସ; ନା ସ୍ୱର, ନା ସଙ୍ଗୀତ। ସେ କମଣ୍ଡଳୁରୁ ଜଳ ଛିଞ୍ଚିବାରୁ ଜଣେ ତେଜସ୍ୱିନୀ ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ — ହାତରେ ବୀଣା, ପୁସ୍ତକ, ମାଳା ଓ ବର-ମୁଦ୍ରା। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ବୀଣା ବଜାଅ; ବୀଣାର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱରରୁ ସୃଷ୍ଟିରେ ବାଣୀ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଆସିଲା। ଏହି ହିଁ ସରସ୍ୱତୀ — «ବାଗୀଶ୍ୱରୀ»; ଆଉ ସେହି ଦିନଟି ଥିଲା ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ।

ଦ୍ୱିତୀୟ କଥା ବସନ୍ତ ଓ କାମଦେବଙ୍କର — ଶିବ ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ତାରକାସୁର-ବଧ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦରକାର ଥିଲା; ଦେବତାମାନେ କାମଦେବଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, ସେ ବସନ୍ତକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଲେ — ଏହି ଦିନ ବସନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଫୁଲ ଫୁଟାଇଲା, ସୋରିଷ ହଳଦିଆ ହେଲା। କାମଦେବଙ୍କ ବାଣରେ ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଭାଙ୍ଗିଲା (ଏବଂ କାମଦେବ ଭସ୍ମ ହେଲେ — ହୋଲି ସହ ଜଡ଼ିତ କଥା)। ସେଥିପାଇଁ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀରୁ ହୋଲି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫାଗ-ଋତୁ।

ଏକ ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ — କାଳିଦାସ ମୂର୍ଖ ଥିଲେ, ପତ୍ନୀ ବିଦ୍ୟୋତ୍ତମାଙ୍କ ତିରସ୍କାରରେ ନଦୀରେ ବୁଡ଼ି ମରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ; ସରସ୍ୱତୀ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ — ଏହି ଦିନ। ସେଥିପାଇଁ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀମାନେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି।

ହଳଦିଆ ଭୋଗ — କେଶରିଆ ଭାତ ଓ ବେସନ ଲଡୁ

ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀର ଭୋଜନ ହଳଦିଆ ଓ ମିଠା — କେଶରିଆ ଭାତ (ମିଠା ହଳଦିଆ ଚାଉଳ: ଚାଉଳ-ଚିନି-କେଶର-ଘିଅ-ମେୱା), ବେସନ ଲଡୁ, ବୁନ୍ଦିଆ; ବଙ୍ଗରେ ଖିଚୁଡ଼ି-ବେଗୁନ ଭାଜା ଓ କୁଲ (ବରକୋଳି)ର ଚଟଣି; ବିହାରରେ ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜାର ଭୋଗ ଖେଚୁଡ଼ି-ଚୋଖା।

  • କେଶରିଆ ଭାତ (4 ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ): 1 କପ୍ ଚାଉଳ, ¾ କପ୍ ଚିନି, କ୍ଷୀରରେ ଭିଜା ଚିମୁଟାଏ କେଶର, 3 ଚାମଚ ଘିଅ, ଅଳେଇଚ, ମେୱା — ଘିଅରେ ଚାଉଳ ଭାଜି ସିଝାନ୍ତୁ, ପରେ ଚିନି ଓ କେଶର ମିଶାନ୍ତୁ
  • ବେସନ ବା ବୁନ୍ଦିଆ ଲଡୁ, ମାଳପୁଆ, ହଳଦିଆ କ୍ଷୀରି (କେଶର), କଦଳୀ-ପିଜୁଳି
  • ବଙ୍ଗ: ଖିଚୁଡ଼ି, ଲାବଡ଼ା, ବେଗୁନ ଭାଜା, କୁଲ (ବରକୋଳି) — ପଞ୍ଚମୀରେ ପ୍ରଥମ ଥର ବରକୋଳି ଖାଇବାର ରୀତି, ଚଟଣି, ପାୟେସ
  • ବିହାର-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ: ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜାର ଖେଚୁଡ଼ି-ଚୋଖା, ବୁନ୍ଦିଆ, ବରକୋଳି
  • ପଞ୍ଜାବ: ମିଠା ଚାଉଳ (ହଳଦିଆ), ଗୁଡ଼ି ଉଡ଼ାଇବା ସହ ସୋରିଷ ଶାଗ ଓ ମକା ରୁଟି

ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି

ଉତ୍ତରରେ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ-ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ-ବିବାହ, ପୂର୍ବରେ ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜାର ପେଣ୍ଡାଲ, ପଞ୍ଜାବରେ ଗୁଡ଼ି — ଗୋଟିଏ ପଞ୍ଚମୀ, ଅନେକ ରୂପ।

ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ-ହରିୟାଣା-ଦିଲ୍ଲୀ-ରାଜସ୍ଥାନ: ହଳଦିଆ ଲୁଗା, କେଶରିଆ ଭାତ, ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା, ପିଲାଙ୍କ ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ; ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବିବାହ ଏହି ଦିନ (ଅବୁଝ ମୁହୂର୍ତ୍ତ); ବ୍ରଜ (ମଥୁରା-ବୃନ୍ଦାବନ)ରେ ଏହି ଦିନଠାରୁ 40 ଦିନର ଫାଗ — ବାଙ୍କେ-ବିହାରୀଙ୍କୁ ଗୁଲାଲ; ରାଜସ୍ଥାନରେ ହଳଦିଆ ପଗଡ଼ି ଓ ଚୁନରୀ, କେଶର-କ୍ଷୀରି।
ବଙ୍ଗ-ଆସାମ-ଓଡ଼ିଶା-ତ୍ରିପୁରା: «ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜୋ/ଶ୍ରୀପଞ୍ଚମୀ» — ଘର, ସ୍କୁଲ ଓ ପେଣ୍ଡାଲରେ ମୂର୍ତ୍ତି, ପିଲାଙ୍କ «ହାତେ-ଖୋଡ଼ି» (ଅକ୍ଷର-ଆରମ୍ଭ), ହଳଦିଆ ଶାଢ଼ୀ (ବାସନ୍ତୀ), ବହି ମାଆଙ୍କ ପାଦତଳେ — ସେଦିନ ପଢ଼ା ନାହିଁ; ପ୍ରଥମ ଥର କୁଲ (ବରକୋଳି), ଖିଚୁଡ଼ି-ଭୋଗ; ପରଦିନ «ଦଧିକର୍ମ» ଓ ବିସର୍ଜନ; ଓଡ଼ିଶାରେ «ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ»ରେ ସ୍କୁଲମାନଙ୍କରେ ଉତ୍ସବ।
ବିହାର-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ: ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା ପାଇଁ ପଡ଼ା-ପଡ଼ାରେ ପେଣ୍ଡାଲ, ଯୁବ-ସମିତି, «ହେ ଶାରଦେ ମାଁ» କୀର୍ତ୍ତନ, ପ୍ରସାଦ ଖେଚୁଡ଼ି-ବୁନ୍ଦିଆ-ବରକୋଳି; ପରଦିନ ବିସର୍ଜନ-ଶୋଭାଯାତ୍ରା; ଘରେ ହଳଦିଆ ଚାଉଳ।
ପଞ୍ଜାବ-ହିମାଚଳ: «ବସନ୍ତ» — ହଳଦିଆ ପଗଡ଼ି ଓ ଦୁପଟ୍ଟା, ଗୁଡ଼ି ଉଡ଼ାଇବା (ପୁରୁଣା ଲାହୋର-ଅମୃତସର ପରମ୍ପରା), ସୋରିଷ କ୍ଷେତ, ମିଠା ହଳଦିଆ ଚାଉଳ; ଗୁରୁଦ୍ୱାରାରେ ବସନ୍ତ-ରାଗ କୀର୍ତ୍ତନ; ହିମାଚଳରେ ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା ଓ ମିଠା ଚାଉଳ।
ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୁଜରାଟ: «ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ»ରେ ସରସ୍ୱତୀ ବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣ ପୂଜା, ହଳଦିଆ ଲୁଗା; ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ନବ-ବିବାହିତଙ୍କ ପ୍ରଥମ ବସନ୍ତ — ହଳଦିଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧି ବିଷ୍ଣୁ-ପୂଜା; ଗୁଜରାଟରେ ହଳଦିଆ ଚୁନଡ଼ି, ମନ୍ଦିର-ଉତ୍ସବ।
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ: ଏଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା ମୁଖ୍ୟତଃ ନବରାତ୍ରିରେ (ଆୟୁଧ-ପୂଜା, ବିଜୟାଦଶମୀରେ ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ); ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀକୁ «ଶ୍ରୀପଞ୍ଚମୀ» — କେତେକ ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା; କେରଳରେ ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ ବିଜୟାଦଶମୀରେ।
🙏 ଆପଣଙ୍କ ଘରର ରୀତିନୀତି ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କି? ଏଠାରେ ଲେଖନ୍ତୁ

ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।

ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ପଠାଯାଇଥିବା ରୀତିନୀତି ପ୍ରଥମେ ପଢ଼ାଯାଏ-ଅଶ୍ଳୀଳ/ବିଜ୍ଞାପନ/ଭୁଲ ଶବ୍ଦ ଯୋଗ କରେ ନାହିଁ |

କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ

✅ କଣ କରିବେ

  • ହଳଦିଆ ଲୁଗା, ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ହଳଦିଆ ଭୋଗ — ପର୍ବର ପରିଚୟ
  • ପିଲାଙ୍କ ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ ବା ବହି-କଲମର ପୂଜା — ବିଦ୍ୟାର ସଂକଳ୍ପ
  • ବିବାହ, ଗୃହ-ପ୍ରବେଶ, ନୂଆ କାମ — ଅବୁଝ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ତଥାପି ଶୁଭ ସମୟ (ଅଭିଜିତ୍) ଆହୁରି ଭଲ
  • ସାରା ପରିବାର ସହ ସରସ୍ୱତୀ-ବନ୍ଦନା; ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ କଲମ ଓ ମିଠା ଉପହାର
  • ସୋରିଷ ଓ ଗଛଲତାକୁ ଜଳ — ବସନ୍ତର ସ୍ୱାଗତ

❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ

  • ବଙ୍ଗ-ବିହାରର ରୀତିରେ ପୂଜା ଦିନ ବହି ଛୁଇଁବା ବା ପଢ଼ିବା ନାହିଁ (ମାଆଙ୍କ ପାଦତଳେ ଥାଏ); ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଶୁଭ-ଆରମ୍ଭ — ନିଜ ରୀତି ମାନନ୍ତୁ
  • ଏହି ଦିନ କଳା ବା ଧଳା-ମଇଳିଆ ଲୁଗା ନୁହେଁ — ହଳଦିଆ ବା ବାସନ୍ତୀ
  • ଗଛ କାଟିବା, ଫୁଲ ତୋଳି ଫିଙ୍ଗିବା — ବସନ୍ତ ଦିନ ନୁହେଁ
  • ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ ବେଳେ ପିଲାଙ୍କୁ ଡରାଇବା ବା ଗାଳି ଦେବା ନାହିଁ — ଏହା ଉତ୍ସବ
  • ମୂର୍ତ୍ତି-ବିସର୍ଜନ (ବଙ୍ଗ-ବିହାର)ରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଓ ରଙ୍ଗ ନଦୀକୁ ନୁହେଁ

ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ 2027ରେ କେବେ ଅଛି?

ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତିଥି ଏହି ବର୍ଷର ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ — ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ; ପୂଜାର ଅଭିଜିତ୍ ମୁହୂର୍ତ୍ତ (ଦିଲ୍ଲୀ) ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି। ପଞ୍ଚମୀ ଦୁଇ ଦିନ ପୂର୍ବାହ୍ଣକୁ ଛୁଇଁଲେ ପ୍ରଥମ ଦିନଟି (ପୂର୍ବାହ୍ଣ-ବ୍ୟାପିନୀ) ନିଆଯାଏ।

ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀରେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିନା ବାହାଘର କରିହେବ କି?

ହଁ — ଏହାକୁ ଅବୁଝ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବୋଲି ମାନାଯାଏ (ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବିବାହ ଏହି ଦିନ); ତଥାପି ଲଗ୍ନ-ସମୟ ଅଭିଜିତ୍ ବା ଗୋଧୂଳିରେ ରଖନ୍ତୁ। ମୁହୂର୍ତ୍ତ-ପୃଷ୍ଠାରେ ବିବାହ-ତିଥି ଦେଖନ୍ତୁ।

ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ କିପରି କରାଇବେ?

ପିଲାକୁ (2-5 ବର୍ଷ) ହଳଦିଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧାଇ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସାମନାରେ ବସାନ୍ତୁ; ଥାଳିରେ ଚାଉଳ ବା ହଳଦୀ ବିଛାଇ ତା ଆଙ୍ଗୁଠି ଧରି «ଓଁ» ବା «ଅ» ଲେଖାନ୍ତୁ; ତାପରେ ସ୍ଲେଟ-ଖଡ଼ି; ଗୁରୁ ବା ବଡ଼ମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ, ମିଠା। ସ୍କୁଲ ବା ପଣ୍ଡିତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ।

ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ହିଁ କାହିଁକି?

ବସନ୍ତରେ ସୋରିଷ ହଳଦିଆ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ; ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି ଓ ଶୁଭତାର ପ୍ରତୀକ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ (ଓ ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ — ସେଥିପାଇଁ ଲୁଗା, ଫୁଲ, ଭୋଜନ ସବୁ ହଳଦିଆ।

ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଓ ହୋଲିର ସମ୍ପର୍କ କ’ଣ?

ଏହି ଦିନଠାରୁ 40 ଦିନର ଫାଗ ବା ବସନ୍ତୋତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ — ବ୍ରଜରେ ଗୁଲାଲ, ଗାଁରେ ହୋଲିକାର ଡଣ୍ଡା ପୋତିବା; କାମଦେବ-ବସନ୍ତଙ୍କ କଥା ଶିବ ଓ ହୋଲି ସହ ଯୋଡ଼ି ହୁଏ। ହୋଲି ଫାଲ୍ଗୁନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ।

🔔 ମନେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ

ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।

ସନ୍ଦେଶ Nakshtra Tak ତରଫରୁ ଆସିବ; ନମ୍ବର ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।

📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ

🌎 ବିଦେଶରେ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ (ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା) 2027: ଆମେରିକା · କାନାଡା · ବ୍ରିଟେନ · ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ · ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟସ୍ · କତାର · ସାଉଦି ଆରବ · କୁଏତ · ଓମାନ · ବାହାରିନ · ସିଙ୍ଗାପୁର · ମାଲେସିଆ · ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ · ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା · ମରିସସ · ଫିଜି · ନେଦରଲାଣ୍ଡ · ଜର୍ମାନୀ · ଆୟରଲାଣ୍ଡ

ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ମୌନି ଅମାବସ୍ଯା (5 ଦିନ ପୂର୍ବରୁ) · ରଥ ସପ୍ତମୀ (2 ଦିନ ପରେ) · ହୋଲି · ବିବାହ ମୁହୂର୍ତ୍ତ

⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଓ ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାରର ରୀତି ସର୍ବୋପରି।

🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର