🏹 दसरा (विजयादशमी) 2026
आश्विन शुक्ल दशमी — रावण-दहन, शस्त्र-पूजा, शमी-पूजन, नीलकंठ-दर्शन आणि नवरात्रीचे पारण-विसर्जन.
विजयादशमी किंवा दशहरा आश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या दशमीला साजरा केला जातो — नवरात्रीनंतर लगेचच. हा अधर्मावर धर्माच्या विजयाचा दिवस आहे: श्रीरामांनी याच दिवशी रावण वध केला आणि माँ दुर्गेने महिषासुराचा. संध्याकाळी रावण-कुंभकर्ण-मेघनाद यांच्या पुतळ्यांचे दहन होते.
घरी या दिवशी शस्त्र/हत्यार-वाहन पूजा, शमी (खेजडी) वृक्षाची पूजा, नवरात्रीचे कलश-जवारींचे विसर्जन आणि नवीन सुरुवात — विद्यारंभ, नवीन काम, प्रवास — शुभ मानली जातात. या दिवशी विजय मुहूर्तात (दुपारी) केलेले कोणतेही शुभ काम मुहूर्त न बघता यशस्वी होते, अशी मान्यता आहे.
महत्त्व — हे व्रत चा
विजयादशमी साडेतीन अभूज मुहूर्तांपैकी एक आहे — म्हणजेच या दिवसाचा संपूर्ण काळ (विशेषतः दुपारचा विजय-काळ) नवीन काम, गृहप्रवेश, वाहन-खरेदी, विद्यारंभ, नामकरण यासाठी शुभ मानला गेला आहे.
हा सण दोन कथा जोडतो — रामयणाचा रावण-वध आणि देवी-पुराणाचा महिषासुर-वध. म्हणूनच उत्तर भारतात रामलीला-रावण-दहन आणि बंगाल-दक्षिण भारतात दुर्गा-विसर्जन/आयुध-पूजा — दोन्ही रूपे एकाच दिवशी आहेत.
स्त्रियांसाठी हा नवरात्रीच्या व्रताचा समापनाचा दिवस आहे — जवारी वाटणे, कलशाचे पाणी घरात शिंपडणे, आपल्यापेक्षा मोठ्यांचे पाय धरणे आणि मुले-भावांना जवारी व दही-भाताचा टीका लावणे.
पूजा-पद्धत (टप्प्याटप्प्याने)
ही पारंपारिक विधी आहे — सकाळी नवरात्रीची समाप्ती, दुपारी (विजय मुहूर्त) शस्त्र/शमी-पूजन, संध्याकाळी रावण-दहन पाहणे.
- सकाळी स्नान करून माँ दुर्गेची अंतिम पूजा करा — दिवा, फुले, नैवेद्य, आरती; ज्या घरात दशमीला नवरात्रीचे पारण (व्रत सोडणे) होते, त्यांनी कन्या-भोजन घालून व्रत सोडावे.
- कलशाचे पाणी संपूर्ण घरात शिंपडा; जवारी कापून देवीला अर्पण करा, नंतर कुटुंबातील पुरुषांच्या टोपी/कानांच्या मागे आणि बहीण-मुलींच्या वेणीत लावा — हा आईचा आशीर्वाद आहे.
- दुपारी विजय मुहूर्तात (वरील वेळेत) शस्त्र/उपकरण-पूजा: घरातील हत्यारे, वाहने, पुस्तके-पेन, दुकानातील तराजू-बहीण साफ करून रोळी-अक्षता-फुले वाहवा, दिवा दाखवा. ही «आयुध-पूजा» आहे — ज्या साधनाने उदरनिर्वाह चालतो, त्याचा सन्मान.
- शमी-पूजन: घराशेजारील शमी (खेजडी) किंवा अपराजिताच्या रोपट्याला पाणी, रोळी, अक्षता, फुले वाहवा; प्रार्थना करा — «शमी शमयते पापं शमी शत्रुविनाशिनी». शमीचे एक पान धन-स्थान तिजोरीत ठेवा.
- अपराजिता-पूजा: घराच्या ईशान्य (उत्तर-पूर्व) कोपऱ्यात किंवा मोकळ्या जागेत चौकोनी आकार काढून अपराजिता देवीची (जया-विजयासह) पूजा — विजयाची देवी.
- नीलकंठ पक्ष्याचे दर्शन या दिवशी शुभ मानले जाते — गावांमध्ये सकाळी याचे दर्शन घेण्याची रीत आहे.
- संध्याकाळी रामलीला-मैदानावर रावण-दहन पहा; परत येऊन घरातील ज्येष्ठांचे पाय धरा आणि दही-भात-जवारीचा टीका घ्या — वडीलधाऱ्या मंडळींनी लहानांना «विजया»चा आशीर्वाद व नजर-टीका करावा.
- कलश, जवारी आणि मूर्तीचे विसर्जन दशमीला सूर्यास्तापूर्वी किंवा कुटुंबाच्या रीतीनुसार — नदी-तलावात किंवा घरातील कुंडात/झाडात. नारळ फोडून प्रसाद वाटा.
- या दिवशी कोणतेही नवीन काम, शिक्षण (विद्यारंभ), नवीन खरेदी — विजय मुहूर्तात सुरू करणे उत्तम आहे.
पूजा-सामग्री ची सूची
नवरात्रीचे साहित्य आधीपासूनच घरात असेल; दशमीसाठी हे साहित्य वेगळे तपासून घ्या.
- रोळी, अक्षता, कुमकुम, हळद, मौली (कलावा)
- फुले, फुलांची माला (झेंडू)
- दिवा, तूप, धूप, कापूर
- शमी (खेजडी) किंवा अपराजिताची पाने/रोप
- दही आणि भात (टीक्यासाठी) — जवारी आधीच पेरलेल्या
- नारळ, मिठाई (जलेबी-फाफडा किंवा घरची मिठाई), विडा (पान)
- शस्त्र/हत्यार/वाहन/पुस्तके — साफ करून पूजा-स्थानी
- गंगाजल, तांब्याचा तांब्या
- नवीन वस्त्र (परंपरेनुसार या दिवशी नवीन परिधान करणे शुभ)
- लहानांसाठी तीर-कामठा/रावण-पुतळ्याचे बाजारपेठेतील साहित्य (रीत असल्यास)
🛍 पूजा-सामग्री व यंत्र पाहा 🙏 पूजा बुक करा
सूर्योदय, चंद्रोदय, राहुकाळ व चौघड़िया — तुमचे शहर चे अचूक वेळ पासून, निःशुल्क।
पंचांग पाहा →प्रतिज्ञा-कथा
श्रीरामांनी वनवासात सीता-हरणानंतर लंकावर स्वारी केली. युद्धापूर्वी त्यांनी नऊ दिवस शक्तीची आराधना केली, आणि दहाव्या दिवशी अहंकारी रावणाचा वध केला — म्हणूनच या दिवशी रावण, त्याचा भाऊ कुंभकर्ण आणि पुत्र मेघनाद यांचे पुतळे जाळले जातात. पुतळ्याचे जळणे आपल्या आतील अहंकार, क्रोध, लोभ, मोह, मद, ईर्ष्या, आळस, हिंसा, छळ आणि अधर्म — रावणाची दहा डोकी — यांना जाळण्याचे प्रतीक आहे.
दुसरी कथा माता दुर्गा आणि महिषासुराची आहे — नऊ दिवसांच्या युद्धानंतर दशमीला मातेने महिषासुराचा वध केला, म्हणूनच विजयादशमी. बंगालमध्ये याच दिवशी मातेच्या प्रतिमेचे विसर्जन होते — माता माहेरवरून (पृथ्वी) सासरकडे (कैलाश) परतते, म्हणून विदाईचे अश्रू आणि सिंदूर-खेळा.
शमी-पूजेची कथा महाभारतातील आहे — अज्ञातवासात पाडवांनी आपली शस्त्रे शमी वृक्षावर लपवली होती आणि वर्ष पूर्ण झाल्यावर विजयादशमीलाच ती खाली उतरवून पूजा केली, नंतर कौरवांवर विजय मिळवला. रघु-कौत्स यांच्या कथेत याच दिवशी शमी वृक्षातून सुवर्ण-मुद्रांचा वर्षाव झाला — म्हणूनच महाराष्ट्रात आपटा/शमीची पाने «सोना» म्हणून वाटली जातात.
दशहेरा का भोजन और प्रसाद
दशम्यैला नवरात्र-व्रत सुटते, त्यामुळे घरांमध्ये या दिवशी भरपेट भोजन बनते — व्रत सोडणाऱ्यांनी आधी हलके खावे.
- जलेबी आणि फाफडा (गुजरात-महाराष्ट्र-राजस्थानमध्ये दशहऱ्याची ओळख), पान
- उत्तर प्रदेश-बिहार: पुरी-कचौरी, भोपळा/बटाट्याची भाजी, खीर, दही-वडा; अनेक घरांमध्ये दशहऱ्याला मांसाहारसुद्धा (क्षत्रिय परंपरा) — आपल्या घरची रीत
- बंगाल: दशमीला मिठाई-मिष्टी, नारळाचे नाडू, घुगनी; विसर्जन झाल्यानंतर «शुभो विजया»ची शुभकामना आणि मिठाई-आदानप्रदान
- दक्षिण: पायसम, वडा, पुलिहोरा — आयुध-पूजेचा प्रसाद
- व्रत सोडणाऱ्या स्त्रियांनी आधी फळे-दही, नंतर हळूहळू जड भोजन घ्यावे
वेगळा-वेगळा इलाक़ों ची रीत
दसरा प्रत्येक प्रदेशात वेगवेगळ्या रूपात आहे — रावण-दहन, दुर्गा-विसर्जन, आयुध-पूजा, सोने वाटणे.
दादी-नानी पासून सुनी रीत, कथा, गीत किंवा पकवान — 2-4 पंक्तियाँ; हम पढ़कर तुमचे इलाक़े चे नाव पासून याच पन्ने वर जोड़ेंगे (फ़ोन दिखेगा नाही — सिर्फ़ पूछने चे साठी)।
✅ मिल गेली — पढ़कर 1-2 दिवस मध्ये याच पन्ने वर जोड़ेंगे। धन्यवाद!काही गड़बड़ हुई — नंतर कोशिश करा।⏳ पाठवत आहेक्या करा, क्या न करा
✅ क्या करा
- विजय मुहूर्तात (दुपारनंतर) नवीन काम, खरेदी, विद्यारंभ सुरू करा — हा अभूज मुहूर्त आहे
- शस्त्र-हत्यारे-वाहन-पुस्तकांची पूजा करा — उदरनिर्वाहाच्या साधनांचा सन्मान
- शमीची पाने तिजोरीत ठेवा, जवारे लहान-मोठ्यांमध्ये वाटा
- मोठ्यांच्या पाया पडून «विजया» चा आशीर्वाद घ्या
- नवरात्रीच्या प्रतिमेचे-कलशचे विसर्जन आदराने करा, घाणेरड्या नाल्यात नाही — घराच्या कुंडीतही होऊ शकते
❌ क्या न करा
- रावण-दहनात फटाके-गर्दीत मुलांना एकटे सोडू नका
- शस्त्र-पूजेच्या नावाखाली हत्याारांशी खेळणे/हवाई फायर — अजिबात नाही
- जवारे किंवा पूजा-साहित्य कचऱ्यात फेकू नका
- व्रत सोडताच जड-तळलेले अन्न खाऊ नका
- नवरात्रीची अखंड ज्योत दशमीच्या पूजेपूर्वी विझवू नका
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
दसरा 2026 मध्ये कधी आहे?
वर दिलेली तिथी या वर्षाची विजयादशमी आहे — आश्विन शुक्ल दशमी, पंचांग-गणनेनुसार; दुपारनंतरचा विजय मुहूर्तसुद्धा वर दिला आहे.
विजय मुहूर्त काय आहे आणि का खास आहे?
दशमीच्या दुपारनंतरची ती वेळ जेव्हा श्रीरामांनी युद्ध-प्रस्थान केले — अंदाजे ४८ मिनिटांची खिडकी, वर दिल्लीसाठी दिली आहे. नवीन काम, वाहन, गृहप्रवेश, विद्यारंभ यामध्ये वेगळ्या मुहूर्ताशिवाय शुभ असतात.
कया दशहरे को नवरात्रि का व्रत खोलते हैं?
अनेक कुटुंब नवमीला हवन-कन्या-पूजनानंतर आणि अनेक जण दशमीच्या सकाळी पूजा करून पारणे करतात — दोन्ही मान्य आहेत. आपल्या घरची रीत स्वीकारा.
शमीची पूजा का केली जाते?
महाभारतात पाडवांनी आपली शस्त्रे शमी वृक्षावर लपवली होती आणि विजयादशमीला खाली उतरवून विजय मिळवला; शमीला शनी आणि अग्नीचा वृक्षही मानले गेले आहे — याची पाने तिजोरीत ठेवल्याने धन-स्थिरता राहते असा विश्वास आहे.
दशहऱ्याला नवीन वस्तू खरेदी करू शकतो का?
होय, हा साडेतीन अभूज मुहूर्तांपैकी एक आहे — वाहन, सोने, घर, इलेक्ट्रॉनिक्स, नवीन पुस्तके-पेन, सर्वांसाठी शुभ. विजय मुहूर्त असेल तर आणखी उत्तम.
आपला WhatsApp नंबर लिखिए — प्रत्येक बड़े व्रत-त्योहार पासून एक दिवस आधी तिथी, मुहूर्त आणि सामग्री-सूची चा संदेश मिळेल। मुफ़्त, कभी देखील बंद करून शकते आहेत।
✅ नोंदवले असो गेला — अगले व्रत पासून एक दिवस आधी संदेश आएगा।काही गड़बड़ हुई — नंतर कोशिश करा।⏳ नोंदवले असो रहा…📲 सहेलियों-परिवार ला WhatsApp वर भेजें
🌎 परदेशात दसरा (विजयादशमी) 2026: अमेरिका · कॅनडा · यूके · ऑस्ट्रेलिया · यूएई · कतार · सौदी अरेबिया · कुवेत · ओमान · बहरीन · सिंगापूर · मलेशिया · न्यूझीलंड · दक्षिण आफ्रिका · मॉरिशस · फिजी · नेदरलँड्स · जर्मनी · आयर्लंड
हे देखील पढ़ें: शारदीय नवरात्रि — नौ दिवस · शरद पूर्णिमा (दशहरे चे 5 दिवस नंतर) · करवा चौथ · शुभ मुहूर्त
⚠️ हे तपशील पारंपरिक विधी व लोक-मान्यतेवर आधारित आहे; आपल्या कुळ-कुटुंबाची रीत सर्वोपरि आहे.
🌐 Read this page in English · ← सर्व उपवास-सण · संपूर्ण उत्सव-दिनदर्शिका