🏹 विजयादशमी (दसरा) 2026
आश्विन शुक्ल दशमी — रावण-दहन, शस्त्र-पूजा, शमी-पूजन, नीलकंठ-दर्शन आणि नवरात्रि चा पारण-विसर्जन।
विजयादशमी किंवा दशहरा आश्विन मास चे शुक्ल पक्ष ची दशमी ला मनाया जातो आहे — नवरात्रि चे ठीक नंतर। हे अधर्म वर धर्म ची विजय चा दिवस आहे: श्रीराम ने याच दिवस रावण चा वध किया आणि माँ दुर्गा ने महिषासुर चा। शाम ला रावण-कुंभकर्ण-मेघनाद चे पुतलों चा दहन होतो आहे।
घर मध्ये किंवा दिवस शस्त्र/औज़ार-वाहन ची पूजा, शमी (खेजड़ी) वृक्ष ची पूजा, नवरात्रि चे कलश-जवारों चा विसर्जन आणि नई शुरुआत — विद्यारंभ, नया काम, प्रवास — शुभ मानी जातात आहे। किंवा दिवस विजय मुहूर्त (अपराह्न) मध्ये किया कोणता देखील शुभ काम शिवाय मुहूर्त देखे सफल होतो आहे, ऐसी मान्यता आहे।
महत्त्व — हे व्रत चा
विजयादशमी साढ़े तीन अबूझ मुहूर्तों मध्ये पासून एक आहे — यानी या दिवस चा पूरा वेळ (विशेषकर अपराह्न चा विजय-काल) नए काम, गृह-प्रवेश, वाहन-ख़रीद, विद्यारंभ, नामकरण चे साठी शुभ मानले गेला आहे।
हे पर्व दोन कथाओं ला जोड़ता आहे — रामायण चा रावण-वध आणि देवी-पुराण चा महिषासुर-वध। म्हणून उत्तर भारत मध्ये रामलीला-रावण-दहन आणि बंगाल-दक्षिण मध्ये दुर्गा-विसर्जन/आयुध-पूजा — दोन्ही रूप एक च दिवस आहेत।
स्त्रियों चे साठी हे नवरात्रि चे व्रत चा समापन-दिन आहे — जवारे बाँटना, कलश चा जल घर मध्ये छिड़कना, आपल्या पासून बड़ों चे पाय छूना आणि बच्चों-भाइयों ला जवारे व दही-चावल चा टीका करना।
पूजा-पद्धत (टप्प्याटप्प्याने)
हे घरेलू विधि आहे — सुबह नवरात्रि चा समापन, दोपहर (विजय मुहूर्त) मध्ये शस्त्र/शमी-पूजन, शाम रावण-दहन देखना।
- सुबह स्नान करके माँ दुर्गा ची अंतिम पूजा करा — दीप, फूल, भोग, आरती; नवरात्रि चा पारण (व्रत खोलना) जिन घरों मध्ये दशमी ला होतो आहे, ते कन्या-भोजन कराकर व्रत खोलें।
- कलश चा जल पूरे घर मध्ये छिड़कें; जवारे काटकर देवी ला चढ़ाएँ, नंतर कुटुंब चे पुरुषों ची टोपी/कान चे मागे आणि बहन-बेटियों ची चोटी मध्ये लगाएँ — हे माँ चा आशीर्वाद आहे।
- दोपहर विजय मुहूर्त (ऊपर वेळ) मध्ये शस्त्र/उपकरण-पूजा: घर चे औज़ार, वाहन, किताबें-कलम, दुकान चे तराज़ू-बही ला साफ़ करके रोली-अक्षत-फूल चढ़ाएँ, दीप दिखाएँ। हे «आयुध-पूजा» आहे — ज्या साधन पासून रोज़ी चलती आहे, त्याचा सन्मान।
- शमी-पूजन: घर चे पास शमी (खेजड़ी) किंवा अपराजिता चे पौधे ला जल, रोली, अक्षत, फूल चढ़ाएँ; प्रार्थना करा — «शमी शमयते पापं शमी शत्रुविनाशिनी»। शमी ची एक पत्ती धन-स्थान (तिजोरी) मध्ये ठेवा।
- अपराजिता-पूजा: घर चे ईशान्य (उत्तर-पूर्व) कोण किंवा खुले मध्ये चौकोर आकृती बनाकर अपराजिता देवी (जया-विजया सहित) ची पूजा — विजय ची देवी।
- नीलकंठ पक्षी चा दर्शन या दिवस शुभ मानले जातो आहे — गाँवों मध्ये सुबह इसे पाहण्या चा रिवाज आहे।
- शाम ला रामलीला-मैदान मध्ये रावण-दहन पाहा; लौटकर घर चे बड़ों चे पाय छूएँ आणि दही-चावल-जवारे चा टीका लें — बड़े छोटों ला «विजया» चा आशीर्वाद व नज़र-टीका करतात आहेत।
- कलश, जवारे आणि प्रतिमा चा विसर्जन दशमी ला सूर्यास्त पासून आधी किंवा कुटुंब ची रीत पासून — नदी-तालाब मध्ये किंवा घर चे गमले/पौधे मध्ये। नारियल फोड़कर प्रसाद बाँटें।
- या दिवस कोणता नया काम, सीख (विद्यारंभ), नई ख़रीद — विजय मुहूर्त मध्ये शुरू करना उत्तम आहे।
पूजा-सामग्री ची सूची
नवरात्रि ची सामग्री आधी पासून घर मध्ये होगी; दशहरे चे साठी हे चीज़ें वेगळा पासून देख लें।
- रोळी, अक्षता, कुंकू, हळद, मौली
- फुले, फूल-माळा (झेंडू)
- दिवा, तूप, धूप, कापूर
- शमी (खेजड़ी) किंवा अपराजिता चे पत्ते/पौधा
- दही आणि चावल (टीके चे साठी) — जवारे आधी पासून बोए झालेले
- नारियल, मिठाई (जलेबी-फाफड़ा किंवा घर ची मिठाई), पान
- शस्त्र/औज़ार/वाहन/किताबें — साफ़ करके पूजा-स्थान वर
- गंगाजल, ताँबे चा लोटा
- नए वस्त्र (परंपरा मध्ये या दिवस नया पहनना शुभ)
- बच्चों चे साठी तीर-कमान/रावण-पुतले वाला बाज़ार-सामान (यदि रीत असो)
🛍 पूजा-सामग्री व यंत्र पाहा 🙏 पूजा बुक करा
सूर्योदय, चंद्रोदय, राहुकाळ व चौघड़िया — तुमचे शहर चे अचूक वेळ पासून, निःशुल्क।
पंचांग पाहा →प्रतिज्ञा-कथा
श्रीराम ने वनवास मध्ये सीता-हरण चे नंतर लंका वर चढ़ाई ची। युद्ध पासून आधी उन्होंने नौ दिवस शक्ती ची आराधना ची, आणि दसवें दिवस अहंकारी रावण चा वध किया — इसीलिए किंवा दिवस रावण, त्याच्या भाऊ कुंभकर्ण आणि पुत्र मेघनाद चे पुतले जलाए जातात आहेत। पुतले चा जलना हमारे आत चे अहंकार, क्रोध, लोभ, मोह, मद, ईर्ष्या, आलस्य, हिंसा, छल आणि अधर्म — रावण चे दस सिरों — ला जलाने चा प्रतीक आहे।
दूसरी कथा माँ दुर्गा आणि महिषासुर ची आहे — नौ दिवस चे युद्ध चे नंतर दशमी ला माँ ने महिषासुर चा वध किया, इसीलिए विजया-दशमी। बंगाल मध्ये याच दिवस माँ ची प्रतिमा चा विसर्जन आहे — माँ मायके (धरती) पासून ससुराल (कैलाश) लौटती आहेत, म्हणून विदाई चे आँसू आणि सिंदूर-खेला।
शमी-पूजा ची कथा महाभारत पासून आहे — अज्ञातवास मध्ये पांडवों ने आपल्या अस्त्र शमी वृक्ष वर छिपाए थे आणि वर्ष पूरा असल्याने वर विजयादशमी ला च उन्हें उतारकर पूजा ची, नंतर कौरवों वर विजय पाई। रघु-कौत्स ची कथा मध्ये याच दिवस शमी वृक्ष पासून स्वर्ण-मुद्राएँ बरसीं — म्हणून महाराष्ट्र मध्ये आपटा/शमी चे पत्ते «सोना» कहकर बाँटे जातात आहेत।
दशहरे चा भोजन आणि प्रसाद
दशहरे ला नवरात्रि-व्रत खुलता आहे, म्हणून घरों मध्ये या दिवस भरपूर भोजन बनतो आहे — व्रत खोलने वाले आधी सौम्य खाएँ।
- जलेबी आणि फाफड़ा (गुजरात-महाराष्ट्र-राजस्थान मध्ये दशहरे ची ओळख), पान
- उत्तर प्रदेश-बिहार: पूड़ी-कचौड़ी, कद्दू/आलू ची सब्ज़ी, खीर, दही-बड़ा; कई घरों मध्ये दशहरे ला मांसाहार देखील (क्षत्रिय परंपरा) — आपल्या घर ची रीत
- बंगाल: दशमी ला मिठाई-मिष्टी, नारियल चे नाड़ू, घुगनी; विसर्जन चे नंतर «विजया» ची शुभकामना आणि मिठाई-आदान
- दक्षिण: पायसम, वड़ा, पुलिहोरा — आयुध-पूजा चे प्रसाद
- व्रत खोलने वाली स्त्रियाँ आधी फल-दही, नंतर धीरे-धीरे भारी भोजन लें
वेगळा-वेगळा इलाक़ों ची रीत
दशहरा प्रत्येक प्रदेश मध्ये वेगळा रूप मध्ये आहे — रावण-दहन, दुर्गा-विसर्जन, आयुध-पूजा, सोना-बाँटना।
दादी-नानी पासून सुनी रीत, कथा, गीत किंवा पकवान — 2-4 पंक्तियाँ; हम पढ़कर तुमचे इलाक़े चे नाव पासून याच पन्ने वर जोड़ेंगे (फ़ोन दिखेगा नाही — सिर्फ़ पूछने चे साठी)।
✅ मिल गेली — पढ़कर 1-2 दिवस मध्ये याच पन्ने वर जोड़ेंगे। धन्यवाद!काही गड़बड़ हुई — नंतर कोशिश करा।⏳ पाठवत आहेक्या करा, क्या न करा
✅ क्या करा
- विजय मुहूर्त (अपराह्न) मध्ये नया काम, ख़रीद, विद्यारंभ शुरू करा — हे अबूझ मुहूर्त आहे
- शस्त्र-औज़ार-वाहन-किताबों ची पूजा करा — रोज़ी चे साधन चा सन्मान
- शमी ची पत्ती तिजोरी मध्ये ठेवा, जवारे बड़ों-छोटों मध्ये बाँटें
- बड़ों चे पाय छूकर «विजया» चा आशीर्वाद लें
- नवरात्रि ची प्रतिमा-कलश चा विसर्जन सन्मान पासून, गंदे नाले मध्ये नाही — घर चे गमले मध्ये देखील असो शकतो आहे
❌ क्या न करा
- रावण-दहन मध्ये पटाखों-भीड़ मध्ये बच्चों ला अकेला न छोड़ें
- शस्त्र-पूजा चे नाव वर हथियार पासून खिलवाड़/हवाई फ़ायर — बिल्कुल नाही
- जवारे किंवा पूजा-सामग्री कूड़े मध्ये न फेंकें
- व्रत खोलते च भारी-तला भोजन न खाएँ
- नवरात्रि ची अखंड ज्योति दशमी ची पूजा पासून आधी न बुझाएँ
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
दशहरा 2026 मध्ये केव्हा आहे?
ऊपर दिली गेली तिथी किंवा साल ची विजयादशमी आहे — आश्विन शुक्ल दशमी, पंचांग-गणना पासून; अपराह्न चा विजय मुहूर्त देखील ऊपर आहे।
विजय मुहूर्त क्या आहे आणि का ख़ास आहे?
दशमी चे अपराह्न (दोपहर नंतर) चा ते वेळ जब श्रीराम ने युद्ध-प्रस्थान किया — सुमारे 48 मिनिटे ची खिड़की, ऊपर दिल्ली चे साठी दिली आहे। नया काम, वाहन, गृह-प्रवेश, विद्यारंभ इसमें शिवाय वेगळा मुहूर्त चे शुभ आहेत।
क्या दशहरे ला नवरात्रि चा व्रत खोलते आहेत?
कई कुटुंब नवमी ला हवन-कन्या-पूजन चे नंतर आणि कई दशमी ची सुबह पूजा करके पारण करतात आहेत — दोन्ही मान्य आहेत। आपल्या घर ची रीत अपनाएँ।
शमी ची पूजा का ची जाते आहे?
महाभारत मध्ये पांडवों ने आपल्या शस्त्र शमी वृक्ष वर छिपाए थे आणि विजयादशमी ला उतारकर विजय पाई; शमी ला शनि आणि अग्नी चा वृक्ष देखील मानले गेला आहे — याची पत्ती तिजोरी मध्ये रखने पासून धन-स्थिरता चा विश्वास आहे।
क्या दशहरे ला नया सामान ख़रीद शकता आहेत?
होय, हे साढ़े तीन अबूझ मुहूर्तों मध्ये पासून एक आहे — वाहन, सोना, घर, इलेक्ट्रॉनिक्स, नई किताबें-कलम, सबके साठी शुभ। विजय मुहूर्त मध्ये असो तर आणि उत्तम।
आपला WhatsApp नंबर लिखिए — प्रत्येक बड़े व्रत-त्योहार पासून एक दिवस आधी तिथी, मुहूर्त आणि सामग्री-सूची चा संदेश मिळेल। मुफ़्त, कभी देखील बंद करून शकते आहेत।
✅ नोंदवले असो गेला — अगले व्रत पासून एक दिवस आधी संदेश आएगा।काही गड़बड़ हुई — नंतर कोशिश करा।⏳ नोंदवले असो रहा…📲 सहेलियों-परिवार ला WhatsApp वर भेजें
हे देखील पढ़ें: शारदीय नवरात्रि — नौ दिवस · शरद पूर्णिमा (दशहरे चे 5 दिवस नंतर) · करवा चौथ · शुभ मुहूर्त
⚠️ हे तपशील पारंपरिक विधि व लोक-मान्यता वर आधारित आहे; आपल्या एकूण-कुटुंब ची रीत सर्वोपरि आहे।
🌐 Read this page in English · ← सर्व उपवास-सण · संपूर्ण उत्सव-दिनदर्शिका