🪔 उपवास-सण

🌙 करवा चौथ 2027

✍️ ज्योतिषाचार्य आदित्य धर द्विवेदी · 🔎 अंतिम समीक्षा: · 🧮 गणना-पद्धती

सुहागिंनींचे निर्जला व्रत — सूर्योदयापासून चंद्रोदयापर्यंत, पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि घराच्या सुख-समृद्धीसाठी.

करवा चौथ 2027 ची तिथी
सोमवार, 18 ऑक्टोबर 2027
कार्तिक · कृष्ण पक्ष · चतुर्थी ( विक्रम संवत 2084 )
🌙 चंद्रग्रहण7:30 PM
🌇 सूर्यास्त5:49 PM
🪔 प्रोब काल5:49 PM – 8:13 PM
📿 तारीख-कालचतुर्थी 18 ऑक्टोबर, 5:52 PM → 19 ऑक्टोबर, 4:42 PM
⭐ अभिजित मुहूर्त11:42 AM – 12:30 PM
⛔ राहुकाळ (टाळा)07:48 AM – 09:14 AM
वेळ दिल्ली (IST) चे, Swiss Ephemeris-गणना, उदया-तिथि नियम। चंद्रोदय/सूर्योदय प्रत्येक शहर मध्ये वेगळा होतो आहे —

करवा चौथ हे कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील चतुर्थीला केले जाणारे सुहागिंनींचे सर्वात मोठे व्रत आहे. या दिवशी विवाहित स्त्रिया सूर्योदयापूर्वी सरगी खाऊन दिवसभर अन्न-जल ग्रहण न करता राहतात आणि रात्री चंद्राला अर्घ्य देऊन, चाळणीतून चंद्र व पतीचे मुख पाहून व्रत सोडतात.

हे व्रत उत्तर भारतात — पंजाब, हरियाणा, दिल्ली, उत्तर प्रदेश, राजस्थान, मध्य प्रदेश, हिमाचल — सर्वाधिक प्रचलित आहे, परंतु आता ते संपूर्ण देशात केले जाते. अविवाहित कन्या देखील चांगल्या वराच्या इच्छेने हे व्रत करतात. खाली या वर्षीची योग्य तारीख, चंद्रोदयाची वेळ, पूजा-विधी, साहित्य, कथा, सरगी-फलाहार आणि वेगवेगळ्या प्रदेशांतील रिती दिलेल्या आहेत.

महत्त्व — हे व्रत चा

करवा म्हणजे मातीचे लहान भांडे (नळ असलेले लोटे) आणि चौथ म्हणजे चतुर्थी तिथी. या दिवशी गणेशजी, शिव-पार्वती, कार्तिकेय आणि चंद्राची पूजा केली जाते. अशी मान्यता आहे की जी स्त्री श्रद्धेने हे व्रत करते, तिच्या पतीचे आयुष्य वाढते आणि दांपत्य जीवनात प्रेम टिकून राहते.

व्रताची वेळ सूर्योदयापासून चंद्रोदयापर्यंत आहे — म्हणूनच या पानावर दिल्लीच्या चंद्रोदयाची वेळ दिली आहे. जर चंद्र ढगांमध्ये लपलेला असेल, तर चंद्रोदयाच्या वेळेनंतर दिशेकडे तोंड करून अर्घ्य द्यावे; अनेक घरांमध्ये अशा परिस्थितीत शिवजींच्या जटेतील चंद्राचे स्मरण करून व्रत सोडले जाते.

पूजा-पद्धत (टप्प्याटप्प्याने)

ही सामान्य उत्तर-भारतीय पद्धत आहे; आपल्या घर-कुटुंबाची रीत सर्वात महत्त्वाची आहे — जी सासू-आई सांगतील तेच करावे.

  1. सूर्योदयापूर्वी (ब्रह्म मुहूर्तावर) स्नान करून सासूने दिलेली सरगी — फेणी, मिठाई, फळे, सुका मेवा, मठरी — खावी आणि पाणी प्यावे. सरगीनंतर दिवसभर अन्न-पाणी घेतले जात नाही.
  2. संकल्प घ्या: «मी माझ्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी व सौभाग्यसाठी करवा चौथचे निर्जला व्रत करते.»
  3. दिवसभर सोळा शृंगार करावा — लाल/गुलाबी साडी किंवा लेहंगा, मेहंदी, बांगड्या, टिकली, सिंदूर, मंगळसूत्र, पैंजण, बिछिया.
  4. संध्याकाळी पूजा-स्थानी भिंतीवर किंवा पाट्यावर करवा चौथचे कॅलेंडर/चित्र (गौरी, गणेश, चंद्र, करवा) लावावे. मातीच्या किंवा तांब्याच्या करव्यात पाणी भरून त्यावर झाकणात तांदूळ-साखर ठेवावी; करव्यावर स्वस्तिक काढावे, मौली (कापडी दोरा) बांधावी.
  5. थाळी सजवावी — दिवा, रोली, अक्षत, फुले, मिठाई, फळे, सौभाग्यची सामग्री, सींक (करव्यात घालण्यासाठी), चाळणी.
  6. सूर्यास्तानंतर, प्रदोष काळात, परिसरातील व कुटुंबातील सुहागिंनींनी एकत्र बसून करवा चौथची कथा ऐकावी आणि थाळी ओवाळावी (फेरी) — प्रत्येक फेरीवर «वीरो कुड़िए करवड़ा…» किंवा «करवा चौथ माता की जय» असे गीत म्हणावे.
  7. गणेशजी, शिव-पार्वती आणि चंद्राची पूजा करावी; करव्याचे पाणी चंद्राला अर्पण करण्यासाठी बाजूला ठेवावे.
  8. चंद्रोदय झाल्यावर (वर दिलेली वेळ) छतावर किंवा अंगणात चाळणीतून चंद्राला पहावे, मग त्याच चाळणीतून पतीचे मुख पहावे. तांब्याच्या/मातीच्या करव्याने चंद्राला अर्घ्य द्यावे आणि दिवा दाखवावा.
  9. पतीच्या हाताने पाणी पिऊन आणि मिठाई खाऊन व्रत सोडावे. पतीचे पाय स्पर्श करून आशीर्वाद घ्यावा.
  10. सासूला (किंवा घरातील मोठ्या सुहागिनीला) बाया — सुका मेवा, कपडे, शृंगार सामग्री, मिठाई — देऊन पाय स्पर्शावेत. मग कुटुंबासोबत भोजन करावे.

📿 करवा चौथ कैसे करा — विस्तृत विधि, सामग्री checklist व नियम →

पूजा-सामग्री ची सूची

पूजेच्या एक दिवस आधी ही यादी पाहून साहित्य जमा करावे; टिक करत जावे.

  • मातीचा किंवा तांब्याचा करवा (नळ असलेला) व झाकण
  • चाळणी
  • करवा चौथचे कॅलेंडर/चित्र किंवा गौरी-गणेश मूर्ती
  • मातीचा दिवा, तूप, कापसाची वात
  • रोली, कुंकू, हळद, अक्षत (तांदूळ), मौली (कापडी दोरा)
  • सींक (करव्यात ठेवण्यासाठी)
  • फुले, फुलांची माळ
  • मिठाई (मठरी, फेणी, हलवा किंवा मालपुआ)
  • फळे — केळी, सफरचंद, डाळिंब
  • सौभाग्य वस्तू — सिंदूर, टिकली, बांगड्या, मेहंदी, काजळ, कंगवा, आरसा
  • गंगाजल, तांब्याचा लोटा
  • तांदूळ-साखर (करव्याच्या झाकणात ठेवण्यासाठी)
  • बायाचे साहित्य — सुका मेवा, कपडे, शृंगार, दक्षिणा
  • पूजेची थाळी व आसन

🛍 पूजा-सामग्री व यंत्र पाहा 🙏 पूजा बुक करा

📅 आपल्या शहर चा पंचांग

सूर्योदय, चंद्रोदय, राहुकाळ व चौघड़िया — तुमचे शहर चे अचूक वेळ पासून, निःशुल्क।

पंचांग पाहा →

प्रतिज्ञा-कथा

प्राचीन काळी एका सावकाराला सात मुलगे आणि एक मुलगी होती - वीरावती. तिचे लग्न झाले आणि पहिल्या करवा चौथला ती माहेरी आली होती. भावांची लाडकी वीरावती दिवसभर निर्जला व्रत राहिली, पण संध्याकाळपर्यंत भूक-तहान लागून ती मूर्च्छित होऊ लागली.

📖 करवा चौथ ची पूरी व्रत-कथा पढ़ें →

सरगी आणि व्रत सोडण्याचा भोजन

सरगी सकाळी ४-५ वाजता, सूर्योदयापूर्वी खाल्ली जाते. यात अशा गोष्टी असाव्यात ज्या दिवसभर ऊर्जा देतील आणि तहान कमी लागेल - खूप खारट किंवा तिखट पदार्थ खाऊ नयेत.

  • सरगी: फेणी/शेवया दुधात, मठरी, हलवा, सुका मेवा (बदाम-काजू-मनुका), केळी-सफरचंद-डाळिंब, एक ग्लास पाणी किंवा नारळपाणी
  • व्रत सोडल्यावर: आधी पतीच्या हाताने पाणी, मग मिठाई; त्यानंतर हलके जेवण - पुरी, बटाटा-मटारची भाजी, खीर किंवा हलवा, दही
  • ज्यांना चक्कर किंवा अशक्तपणा जाणवतो, त्यांनी दिवसभर कमी बोलावे, उन्हापासून बचाव करावा आणि संध्याकाळची पूजा बसून करावी; गर्भवती व आजारी स्त्रिया फलाहार किंवा पाण्यासोबत व्रत ठेवू शकतात - हे शास्त्रसंमत आहे

वेगळा-वेगळा इलाक़ों ची रीत

एकच व्रत, पण प्रत्येक प्रदेशाची वेगळी रीत - जी घरात चालत आली आहे तीच योग्य आहे.

पंजाब-हरियाणा: सरगी सासू देते आणि त्यात फेणी अवश्य असते. संध्याकाळी परिसरातील स्त्रिया गोल आकारात बसून सात वेळा ताट फिरवतात आणि करवडेचे गाणे गातात. बाया सासूला पाठवली जाते.
उत्तर प्रदेश (पूर्वांचल-अवध): पूजेत मातीच्या करव्यासोबत पिवळ्या मातीने गौरी बनवून पूजण्याची परंपरा आहे. कथा ब्राह्मणी किंवा घरातील मोठी सुहागिन सांगते; रात्री चंद्राला अर्घ्य दिल्यानंतर पतीच्या हाताने पहिला घास घेतला जातो.
राजस्थान: करवा चौथसोबतच अनेक घरांमध्ये चौथ माता (चौथ का बरवाड़ा) ची पूजा केली जाते. स्त्रिया १३ करवे बनवून पूजतात आणि गणेश-चौथची कथाही सोबत ऐकली जाते.
मध्य प्रदेश-बुंदेलखंड: येथे चंद्र उगवल्यानंतर सर्वात आधी तुळशीच्या रोपाला अर्घ्य देण्याची प्रथा आहे. जेवणात लाडू-पुरी आणि गव्हाच्या पिठाचा हलवा प्रमुख असतो.
बिहार-झारखंड: करवा चौथच्या ऐवजी अनेक घरे तीज आणि छठला महत्त्व देतात; पण शहरांमध्ये आता करवा चौथही ठेवला जातो, कथा आणि चंद्र-अर्घ्य तेच आहे.
🙏 तुमचे घर ची रीत इससे वेगळा आहे? येथे लिखिए

दादी-नानी पासून सुनी रीत, कथा, गीत किंवा पकवान — 2-4 पंक्तियाँ; हम पढ़कर तुमचे इलाक़े चे नाव पासून याच पन्ने वर जोड़ेंगे (फ़ोन दिखेगा नाही — सिर्फ़ पूछने चे साठी)।

प्रत्येक भेजी रीत आधी वाचली जाते आहे — अश्लील/विज्ञापन/ग़लत बात नाही जुड़ती।

क्या करा, क्या न करा

✅ क्या करा

  • सरगी सूर्योदयापूर्वीच खावी - सूर्योदय झाल्यानंतर व्रत सुरू मानले जाते
  • दिवसभर मन शांत ठेवावे, कथा ऐकावी, भजन करावे
  • चंद्राला अर्घ्य देताना करव्याचे पाणी धारेत सोडावे, खाली पाडू नये
  • चाळणीतून आधी चंद्र, मग पतीचा चेहरा - हाच क्रम ठेवावा
  • व्रत पतीच्या हाताने पाणी पिऊन सोडावे; बाया सासूला अवश्य द्यावी

❌ क्या न करा

  • दिवसभर झोपणे, कात्री-सुईचे काम, पांढऱ्या वस्तू (दूध-दही-तांदूळ) दान करणे - परंपरेत निषिद्ध मानले गेले आहे
  • काळे किंवा पांढरे कपडे घालू नयेत; लाल-गुलाबी-पिवळे शुभ आहेत
  • कोणत्याही सुहागिनीचा अपमान, खोटे बोलणे, भांडण - व्रताचे फळ कमी होते
  • खोट्या चंद्राला (फोटो/व्हिडिओ) अर्घ्य देऊ नये - कथेचा हाच धडा आहे
  • अस्वस्थ असल्यास निर्जलाची हट्ट करू नये - पाणी आणि फळांसोबत व्रत मान्य आहे

📍 शहरनिहाय वेळा — आपले शहर निवडा

करवा चौथ 2027 ची मुख्य वेळ प्रत्येक शहरात वेगळी असते. आपल्या शहरावर क्लिक करा:

तारीखचंद्रोदय
दिल्लीसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:35 PM
मुंबईसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:15 PM
कोलकातासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:03 PM
चेन्नईसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:57 PM
बंगळुरूसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:08 PM
हैदराबादसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:55 PM
अहमदाबादसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:07 PM
पुणेसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:12 PM
जयपूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:45 PM
लखनौसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:24 PM
कानपूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:27 PM
नागपूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:45 PM
इंदूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:54 PM
भोपाळसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:47 PM
पाटणासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:09 PM
वडोदरासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:06 PM
सुरतसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:10 PM
लुधियानासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:34 PM
आग्रासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:35 PM
वाराणसीसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:19 PM
प्रयागराजसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:23 PM
मेरठसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:32 PM
राजकोटसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:16 PM
जबलपूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:36 PM
अमृतसरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:37 PM
रांचीसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:14 PM
रायपूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:34 PM
गुवाहाटीसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20276:41 PM
चंदीगडसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:31 PM
तिरुवनंतपुरमसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:20 PM
कोचीसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:20 PM
कोइंबतूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:15 PM
मदुराईसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:12 PM
विशाखापट्टणमसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:35 PM
विजयवाडासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:48 PM
भुवनेश्वरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:19 PM
कटकसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:18 PM
डेहराडूनसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:27 PM
हरिद्वारसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:27 PM
मथुरासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:36 PM
अयोध्यासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:19 PM
उज्जैनसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:54 PM
नाशिकसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20278:09 PM
ग्वाल्हेरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:37 PM
जोधपूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:58 PM
उदयपूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:59 PM
कोटासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:49 PM
श्रीनगरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:30 PM
जम्मूसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:34 PM
शिमलासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:28 PM
गोरखपूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:14 PM
बस्तीसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:16 PM
गयासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:12 PM
भागलपूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:02 PM
सिलिगुडीसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20276:53 PM
जमशेदपूरसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:11 PM
गाझियाबादसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:34 PM
नोएडासोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:34 PM
गुरुग्रामसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:36 PM
फरिदाबादसोमवार, 18 ऑक्टोबर 20277:35 PM

🌕 कार्तिक महिन्यातील सण

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

करवा चौथ 2027 मध्ये कधी आहे?

वर दिलेली तारीख या वर्षाची अचूक तारीख आहे - कार्तिक कृष्ण चतुर्थी, Swiss Ephemeris पंचांग गणनेनुसार. दिल्लीतील चंद्रोदय वेळही तिथे दिली आहे.

करवा चौथला चंद्र किती वाजता उगवेल?

वर «चंद्रोदय» मध्ये दिल्लीची वेळ दिली आहे. पूर्वेकडील शहरांमध्ये (लखनऊ, पाटणा) चंद्र काही मिनिटे आधी आणि पश्चिमेकडे (जयपूर, मुंबई) काही मिनिटे उशिरा उगवतो - तुमच्या शहराची वेळ पंचांग पानावर पहा.

चंद्र दिसला नाही तर काय करावे?

चंद्र उगवण्याच्या वेळेनंतर चंद्राच्या दिशेने (पूर्व) तोंड करून अर्घ्य द्यावे आणि शिवजींच्या मस्तकावरील चंद्राचे स्मरण करावे. अनेक कुटुंबे अशा परिस्थितीत तुळशीला किंवा मंदिराच्या शिखराला अर्घ्य देऊन व्रत सोडतात.

काय कुमारी मुली करवा चौथ ठेवू शकतात?

होय, चांगल्या वराच्या इच्छेने कुमारी कन्याही व्रत ठेवतात; त्या चंद्राऐवजी ताऱ्यांना अर्घ्य देऊन व्रत सोडतात आणि चाळणीतून चंद्र पाहत नाहीत.

गर्भवती किंवा आजारी महिला व्रत कसे ठेवेल?

फळे, दूध आणि पाणी घेऊन व्रत ठेवावे - शास्त्रामध्ये आजारी, गर्भवती आणि वृद्ध यांच्यासाठी ही सूट आहे. श्रद्धेने कथा ऐकणे आणि चंद्र-अर्घ्य देणे हेच मुख्य आहे.

सरगीमध्ये काय खावे?

फेणी किंवा शेवया, मठरी, हलवा, फळे, सुका मेवा, नारळ आणि पाणी - हलके आणि गोड, जेणेकरून दिवसभर तहान कमी लागेल. खूप खारट-मसालेदार पदार्थ खाऊ नयेत.

🔔 याद दिलाएँ — प्रत्येक व्रत पासून एक दिवस आधी

आपला WhatsApp नंबर लिखिए — प्रत्येक बड़े व्रत-त्योहार पासून एक दिवस आधी तिथी, मुहूर्त आणि सामग्री-सूची चा संदेश मिळेल। मुफ़्त, कभी देखील बंद करून शकते आहेत।

संदेश Nakshtra Tak ची कडे पासून आएगा; नंबर कोणत्याही आणि ला नाही दिया जातो।

📲 सहेलियों-परिवार ला WhatsApp वर भेजें

🌎 परदेशात करवा चौथ 2027: अमेरिका · कॅनडा · यूके · ऑस्ट्रेलिया · यूएई · कतार · सौदी अरेबिया · कुवेत · ओमान · बहरीन · सिंगापूर · मलेशिया · न्यूझीलंड · दक्षिण आफ्रिका · मॉरिशस · फिजी · नेदरलँड्स · जर्मनी · आयर्लंड

हे देखील पढ़ें: अहोई अष्टमी (त्याच सप्ताह) · दीपावली — लक्ष्मी पूजन · शुभ मुहूर्त · आरती आणि मंत्र

⚠️ हे वर्णन पारंपारिक पद्धती आणि लोककथांवर आधारित आहे; तुमच्या कुळ-परंपरेची पद्धत सर्वोच्च आहे. आरोग्याच्या बाबतीत डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

🌐 Read this page in English · ← सर्व उपवास-सण · संपूर्ण उत्सव-दिनदर्शिका