🌾 ହଳ ଷଷ୍ଠୀ (ଲଲହୀ ଛଠ / ହଲଛଠ) 2027
ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ଷଷ୍ଠୀ — ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀର ଦୁଇ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ବଳରାମ-ଜୟନ୍ତୀ: ପୁତ୍ରବତୀ ମାଆମାନଙ୍କ ବ୍ରତ — ହଳ କରାଯାଇଥିବା ଜମିର ଅନ୍ନ ନିଷିଦ୍ଧ, ପସହୀ (ତିନ୍ନୀ) ଚାଉଳ, ମହୁଲ, ମଇଁଷି କ୍ଷୀର-ଦହି; ଝରବେରୀ-ପଳାଶ-କୁଶର «ଛଠ ମାତା»; ସନ୍ତାନର ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସୁଖ ପାଇଁ; ତିଥି, ବିଧି, କଥା ଓ ରୀତି।
**ହଳ ଷଷ୍ଠୀ** (ଲଲହୀ ଛଠ, ହଲଛଠ, ହରଛଠ, ବଳଦେବ ଛଠ) ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଷଷ୍ଠୀରେ — କୃଷ୍ଣ-ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀର ଠିକ୍ ଦୁଇ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ — ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହା ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ **ବଳରାମ**ଙ୍କ ଜୟନ୍ତୀ, ଯାହାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ହଳ; ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଦିନ ହଳ କରାଯାଇଥିବା ଜମିର କୌଣସି ଅନ୍ନ-ଫଳ ଖିଆଯାଏ ନାହିଁ — କେବଳ ହଳ ନ କରି ଆପେ ଆପେ ଉଠିଥିବା «ପସହୀ/ତିନ୍ନୀ» ଚାଉଳ, ମହୁଲ, ଏବଂ ଗାଈ ବଦଳରେ ମଇଁଷିର କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ। ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ (ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ-ଅବଧ-ବୁନ୍ଦେଲଖଣ୍ଡ), ବିହାର, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଓ ଛତିଶଗଡ଼ର ପୁତ୍ରବତୀ ମାଆମାନେ ପୁଅର ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସୁଖ-ସମୃଦ୍ଧି ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି।
ବ୍ରତରେ ଝରବେରୀ (ବଣୁଆ ବରକୋଳି), ପଳାଶ ଓ କୁଶର ଡାଳରେ ଅଗଣାରେ «ଛଠ ମାତା»/ହରଛଠ ତିଆରି କରି (ବା ପୋଖରୀର ପ୍ରତୀକ ଗଢ଼ି) ସାତ ପ୍ରକାର ଶସ୍ୟ, ମହୁଲ, କୁଶ, ପସହୀ ଚାଉଳ-ଦହି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ ଏବଂ ସାତୋଟି କଥା ଶୁଣାଯାଏ। ଉପରେ ଏହି ବର୍ଷର ତିଥି-ମୁହୂର୍ତ୍ତ; ତଳେ ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା (ଗାଈ କ୍ଷୀରର ଭୁଲ), ଭୋଗ, ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ଓ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର।
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ବଳରାମ-ଜୟନ୍ତୀ: ଶେଷାବତାର ବଳରାମ (ହଳଧର, ସଙ୍କର୍ଷଣ)ଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ଷଷ୍ଠୀରେ — ହଳ ଓ ମୁଷଳ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର, ସେ କୃଷିର ଦେବତା; ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଦିନ ହଳ କରାଯାଇଥିବା ଜମିର ଉତ୍ପାଦ (ଗହମ-ଚାଉଳ-ଡାଲି-ପରିବା) ନିଷିଦ୍ଧ ଏବଂ ଜମିରେ ହଳ ନ ଚଳାଇବାର ରୀତି।
ସନ୍ତାନ-ରକ୍ଷାର ନାରୀ-ବ୍ରତ: ପୁତ୍ରବତୀ ମାଆମାନେ (ଅନେକ ଘରେ ପୁଅ-ଝିଅ ଦୁହିଁଙ୍କ ପାଇଁ) ଦିନସାରା ନିରାହାର/ଫଳାହାର — କେବଳ ପସହୀ ଚାଉଳ ଓ ମଇଁଷି କ୍ଷୀର; ବିଶ୍ୱାସ — ଛଠ ମାତା (ଷଷ୍ଠୀ ଦେବୀ, ପିଲାମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତ୍ରୀ) ସନ୍ତାନକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ନିରୋଗ ଓ ସୁଖୀ ରଖନ୍ତି; ଜିଉତିଆ (ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ)ର ଏକ ମାସ ପୂର୍ବର ଏହା ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ-ବ୍ରତ।
ଷଷ୍ଠୀ ଦେବୀ: ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଦେବସେନା, ପିଲାମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତ୍ରୀ — ଷଠୀ (ଜନ୍ମର ଷଷ୍ଠ ଦିନ), ଛଠ (କାର୍ତ୍ତିକ), ଲଲହୀ ଛଠ — ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ; ବରକୋଳି-ପଳାଶ-କୁଶର ଡାଳ ତାଙ୍କ ପ୍ରତୀକ।
ମଇଁଷି କ୍ଷୀର କାହିଁକି: କଥାରେ ଗାଈ କ୍ଷୀରର ଭୁଲ ଯୋଗୁଁ ବାଛୁରିର ଦୁଃଖ — ସେଥିପାଇଁ ଗାଈର କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ ବଦଳରେ ମଇଁଷିର; ଏବଂ ହଳ ବଦଳରେ କୋଦାଳରେ ଉଠା/ବଣୁଆ ଉତ୍ପାଦ — ପ୍ରକୃତି ଓ ପଶୁ-ରକ୍ଷାର ଲୋକ-ସନ୍ଦେଶ।
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ହଳ ଷଷ୍ଠୀର ଘରୋଇ ବିଧି — ସକାଳେ ମହୁଲ ଡାଳର ଦାନ୍ତକାଠି, ପୂଜା ମଧ୍ୟାହ୍ନ/ଅପରାହ୍ନରେ (ଛଠ ମାତା), ସନ୍ଧ୍ୟାରେ କଥା ଓ ଫଳାହାର; ସାମଗ୍ରୀ ଆଗଦିନ ଯୋଗାଡ଼ କରି ରଖନ୍ତୁ (ହଳ ନ କରା ଅନ୍ନ)।
- ସକାଳ: ସ୍ନାନ, ମହୁଲ ଡାଳରେ ଦାନ୍ତକାଠି (ଲୋକ-ରୀତି), ନୂଆ/ସଫା ବସ୍ତ୍ର; ଦିନସାରା ହଳ କରା ଜମିର ଅନ୍ନ-ଫଳ ନୁହେଁ — କେତେକ ମାଆ ନିର୍ଜଳା/ନିରାହାର, ଅଧିକାଂଶ ପସହୀ ଚାଉଳ-ମଇଁଷି ଦହିର ଏକ ବେଳା ଭୋଜନ।
- ଛଠ ମାତାଙ୍କ ପ୍ରତୀକ: ଅଗଣା/ପୂଜା-ସ୍ଥାନର ଭୂମି ଲିପି ଛୋଟ ଗାତ/ପୋଖରୀର ଚିତ୍ର (କେତେକ ଘରେ) କରନ୍ତୁ; ସେଥିରେ ଝରବେରୀ, ପଳାଶ ଓ କୁଶର ଡାଳ (ତିନିଟିକୁ ଏକାଠି ବାନ୍ଧି ଗୋଟିଏ ବୁଦା) ଠିଆ କରନ୍ତୁ — ଏହା ହିଁ «ହରଛଠ»; ବା କାନ୍ଥରେ ଛଠ ମାତାଙ୍କ ଚିତା-ଆଲେଖନ।
- ସଂକଳ୍ପ: «ମୁଁ (ନାମ) ମୋ ପୁଅ/ସନ୍ତାନ (ନାମ)ର ଦୀର୍ଘାୟୁ-ସୁଖ-ରକ୍ଷା ପାଇଁ ହଳ ଷଷ୍ଠୀ ବ୍ରତ ରଖୁଛି» — ଜଳ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ।
- ପୂଜନ: ହଳଦୀ-ରୋଳି-ଅକ୍ଷତ, କଞ୍ଚା ସୂତା (ଡାଳରେ ଗୁଡ଼ାନ୍ତୁ), ସାତ ପ୍ରକାର ଶସ୍ୟ (ଯଅ-ବୁଟ-ଗହମ-ଧାନ-ମକା-ମୁଗ-ବିରି — କେତେକ ଘରେ 7 ପ୍ରକାର ଭଜା ଶସ୍ୟ «ସତନଜା»), ମହୁଲର ଫୁଲ-ଫଳ, ପସହୀ (ତିନ୍ନୀ) ଚାଉଳ, ମଇଁଷିର ଦହି-ଘିଅ, ଲିଆ (ଧାନର ଖଇ), ବରକୋଳି, ହଳର ଚିତ୍ର/ବଳରାମ-ମୂର୍ତ୍ତି; ସୌଭାଗ୍ୟ-ସାମଗ୍ରୀ (ଚୁଡ଼ି-ସିନ୍ଦୂର) ଛଠ ମାତାଙ୍କୁ; ଘିଅ-ଦୀପ, ଧୂପ।
- ବଳରାମ-ପୂଜା: ହଳ-ମୁଷଳର ଚିତ୍ର ବା ବଳରାମଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି/ଚିତ୍ରକୁ ହଳଦୀ-ଚନ୍ଦନ, ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର (ବଳରାମ ନୀଳାମ୍ବର), ମହୁଲ-ପସହୀ ଚାଉଳ-ଦହିର ଭୋଗ; «ଓଁ ବଲଭଦ୍ରାୟ ନମଃ» / «ଓଁ ସଙ୍କର୍ଷଣାୟ ନମଃ»।
- କଥା: ହଳ ଷଷ୍ଠୀର ସାତୋଟି କଥା (ବା ମୁଖ୍ୟ କଥା — ଗଉଡ଼ୁଣୀ/ଗାଈ କ୍ଷୀରର) ଶୁଣିବା; କଥାରେ ପ୍ରତିଥର «ହର ଛଠ ମାତା»ଙ୍କ ସ୍ମରଣ; କଥା ପରେ ସାତ ଶସ୍ୟ-ମହୁଲ-ଲିଆ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ବାଣ୍ଟିବା।
- ମାତୃ-ରୀତି: ମାଆମାନେ ଛଠ ମାତାଙ୍କ ଡାଳରେ ଗୁଡ଼ାଯାଇଥିବା ସୂତା/ପିଲାର ନାମରେ ଗଣ୍ଠି, ପୂଜା ପରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ପିଠିରେ ହଳଦୀ-ଦହିରେ ଛଠ ମାତାଙ୍କ ହାତ (ଆଶୀର୍ବାଦ) ବୁଲାଇବା, ପସହୀ-ଦହିର ଟୀକା; ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର/ମିଠା।
- ଫଳାହାର/ଭୋଜନ: ସନ୍ଧ୍ୟାରେ (ବା ପୂଜା ପରେ) ପସହୀ ଚାଉଳ, ମଇଁଷିର ଦହି-କ୍ଷୀର-ଘିଅ, ମହୁଲ, କୋଦାଳରେ ଉଠା ପରିବା (କନ୍ଦା), ଫଳ; ପରଦିନ ପାରଣ ସାଧାରଣ ଭୋଜନରେ; ଡାଳଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ଭସାଇବା/ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ତଳେ।
📿 କିପରି ଏକ ସାର୍ବଜନୀନତା (ସାର୍ବଜନୀନତା/ସାର୍ବଜନୀନତା)-ବିସ୍ତୃତ ପଦ୍ଧତି, ସାମଗ୍ରୀ ଯାଞ୍ଚ ତାଲିକା ଏବଂ ନିଯ଼ମ
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ପସହୀ ଚାଉଳ, ମହୁଲ, ମଇଁଷି ଦହି, ଝରବେରୀ-ପଳାଶ-କୁଶ, ସାତ ଶସ୍ୟ — ହଳ ଷଷ୍ଠୀର ଅନନ୍ୟ ତାଲିକା (ଆଗଦିନ ଯୋଗାଡ଼ କରନ୍ତୁ)।
- ଝରବେରୀ (ବଣୁଆ ବରକୋଳି), ପଳାଶ (ଢାକ) ଓ କୁଶର ଡାଳ — ଗୋଟିଏ ବୁଦାରେ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ କଞ୍ଚା ସୂତା; ଛଠ ମାତାଙ୍କ ଚିତ୍ର (ଥିଲେ)
- ପସହୀ/ତିନ୍ନୀ (ବଣୁଆ, ହଳ ନ କରା) ଚାଉଳ — କିରାଣା ଦୋକାନ/ମଣ୍ଡିରେ «ପସହୀ ଚାଉଳ» ନାମରେ; ମହୁଲର ଶୁଖିଲା ଫୁଲ ଓ ଫଳ
- ମଇଁଷିର କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ (ଗାଈର ନୁହେଁ — ବ୍ରତ-ନିୟମ); ଲିଆ (ଧାନର ଖଇ), ବରକୋଳି, ସାତ ଶସ୍ୟ (ଯଅ-ବୁଟ-ଗହମ-ଧାନ-ମକା-ମୁଗ-ବିରି)
- ହଳଦୀ, ରୋଳି, ଅକ୍ଷତ, ଚନ୍ଦନ, ମୌଳୀ, ପାନ-ଗୁଆ, ସୌଭାଗ୍ୟ-ସାମଗ୍ରୀ (ଚୁଡ଼ି-ସିନ୍ଦୂର-ବିନ୍ଦି — ଛଠ ମାତାଙ୍କୁ), ଘିଅ-ଦୀପ, ଧୂପ, କର୍ପୂର
- ହଳ-ମୁଷଳର ଚିତ୍ର ବା ବଳରାମଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି/ଚିତ୍ର, ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର; କଳସ (ଜଳ)
- କଥା-ପୁସ୍ତିକା (ହଳ ଷଷ୍ଠୀ/ହରଛଠର ସାତୋଟି କଥା); ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର/ମିଠା
- ଭୋଜନ: ପସହୀ ଚାଉଳ, ମଇଁଷି ଦହି, କନ୍ଦମୂଳ (କୋଦାଳରେ ଖୋଳା), ଫଳ, ମହୁଲ-ଲଡୁ; ସେନ୍ଧା ଲୁଣ
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ହଳ ଷଷ୍ଠୀର ମୁଖ୍ୟ କଥା: ଜଣେ ଗଉଡ଼ୁଣୀ ଗର୍ଭବତୀ ଥିଲା; ପ୍ରସବ-ଯନ୍ତ୍ରଣା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ କ୍ଷୀର-ଦହି ବିକିବାକୁ ବାହାରିଲା — ବାଟରେ ଝରବେରୀ ବୁଦା ତଳେ ସେ ପୁଅଟିଏ ଜନ୍ମ କଲା ଏବଂ ତାକୁ ସେଠାରେ ଛାଡ଼ି ବିକିବାକୁ ଚାଲିଗଲା। ସେଦିନ ହଳ ଷଷ୍ଠୀ ଥିଲା — ଗାଁର ମହିଳାମାନେ ବ୍ରତ ପାଇଁ ମଇଁଷିର କ୍ଷୀର-ଦହି ଚାହୁଁଥିଲେ; ଗଉଡ଼ୁଣୀ ଲୋଭରେ ଗାଈର କ୍ଷୀର-ଦହିକୁ ମଇଁଷିର ବୋଲି କହି ବିକିଦେଲା ଏବଂ ବ୍ରତୀମାନଙ୍କ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରାଇଲା। ସେପଟେ କ୍ଷେତରେ ଚାଷୀ ହଳ କରୁଥିଲା — ତା’ ବଳଦ ଚମକି ଉଠିଲା, ହଳର ଫାଳ ବୁଦା ତଳେ ଶୋଇଥିବା ଶିଶୁକୁ ବାଜିଲା ଏବଂ ସେ ମରିଗଲା।
📖 ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଖ୍ଯ଼ାନ ପଢ଼ନ୍ତୁ (ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ/ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ)
ପସହୀ ଚାଉଳ, ମଇଁଷି ଦହି-ଘିଅ, ମହୁଲ, ଲିଆ-ବରକୋଳି; ହଳ କରା ଜମିର ଅନ୍ନ ନିଷିଦ୍ଧ
ହଳ ଷଷ୍ଠୀର ଖାଦ୍ୟ ହିଁ ଏହାର ପରିଚୟ — ହଳ ନ କରି ଉଠିଥିବା ପସହୀ (ତିନ୍ନୀ) ଚାଉଳ, ମଇଁଷିର କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ, ମହୁଲ, କୋଦାଳରେ ଖୋଳା କନ୍ଦମୂଳ, ଫଳ; ଗହମ-ଚାଉଳ-ଡାଲି-ପରିବା (ହଳ କରା ଜମିର) ଓ ଗାଈ କ୍ଷୀରର ଜିନିଷ ନିଷିଦ୍ଧ; ଭୋଗରେ ସାତ ଶସ୍ୟ, ଲିଆ, ବରକୋଳି, ମହୁଲ ଛଠ ମାତା ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ।
- ଭୋଗ: ପସହୀ ଚାଉଳ (ମଇଁଷି ଦହି ବା ମଇଁଷି ଘିଅ ସହିତ), ମହୁଲ ଫୁଲ/ଲଡୁ, ଲିଆ (ଖଇ), ବରକୋଳି, ସାତ ଶସ୍ୟ (ଭଜା), ମଇଁଷି କ୍ଷୀରର କ୍ଷୀରି (କେତେକ ଘରେ), ଫଳ
- ବ୍ରତୀଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ: ପସହୀ ଚାଉଳ-ମଇଁଷି ଦହି, ମହୁଲ, କନ୍ଦା (ଖମ୍ବାଆଳୁ-ଶକରକନ୍ଦ — କୋଦାଳରେ ଖୋଳା), କଦଳୀ-ସେଓ-ନାସପାତି, ମଇଁଷି କ୍ଷୀର; ସେନ୍ଧା ଲୁଣ
- ପରିବାରର ଖାଦ୍ୟ: ସାଧାରଣ, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଘରେ ସେଦିନ ଗାଈ କ୍ଷୀର ଓ ହଳ କରା ଜମିର ଅନ୍ନ ପୂରା ଘରେ ଏଡ଼ାଯାଏ (କୁଳ-ରୀତି)
- ପିଲାମାନଙ୍କୁ: ପସହୀ-ଦହିର ଟୀକା, ମହୁଲ-ଲଡୁ, ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର, ମିଠା; ପ୍ରସାଦର ଶସ୍ୟ ଘରସାରା
- ନିଷିଦ୍ଧ: ଗହମ-ଚାଉଳ (ହଳ କରା)-ଡାଲି-ପରିବା, ଗାଈର କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ, ହଳ ଚଳାଇବା/କ୍ଷେତରେ କାମ (ଲୋକ-ନିୟମ), ବରକୋଳି-ଡାଳକୁ ପାଦ ବାଜିବା
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ-ଅବଧର «ଲଲହୀ ଛଠ», ବୁନ୍ଦେଲଖଣ୍ଡ-ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର «ହଲଛଠ/ହରଛଠ», ବିହାରର «ଲଲହୀ/ଲଲ୍ହା ଛଠ», ଛତିଶଗଡ଼ର «କମରଛଠ», ଗୁଜରାଟ-ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର «ରାନ୍ଧଣ ଛଠ/ବଳରାମ ଜୟନ୍ତୀ» — ଗୋଟିଏ ତିଥି, ଅନେକ ରୂପ।
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- ଆଗଦିନ ପସହୀ ଚାଉଳ, ମହୁଲ, ମଇଁଷି ଦହି, ଝରବେରୀ-ପଳାଶ-କୁଶ ଯୋଗାଡ଼ କରି ରଖନ୍ତୁ; ସକାଳେ ମହୁଲ ଡାଳର ଦାନ୍ତକାଠି
- ଛଠ ମାତା (ଡାଳ) ଓ ବଳରାମ (ହଳ)ଙ୍କ ପୂଜା, ସାତ ଶସ୍ୟ-ଲିଆ-ବରକୋଳି-ମହୁଲର ଭୋଗ, ସାତୋଟି କଥା, ପିଲାମାନଙ୍କୁ ହଳଦୀ-ଦହିର ଆଶୀର୍ବାଦ
- ଦିନସାରା ହଳ କରା ଜମିର ଅନ୍ନ ଓ ଗାଈ କ୍ଷୀରର ଜିନିଷ ନୁହେଁ — କେବଳ ପସହୀ-ମଇଁଷି ଦହି-ମହୁଲ-କନ୍ଦା-ଫଳ
- ସେଦିନ କ୍ଷେତରେ ହଳ/ଖୋଳା ନୁହେଁ (ଚାଷୀ-ପରିବାର); ଗାଈ-ବଳଦଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ଓ ଦାନା-ଘାସ
- ଅସୁସ୍ଥ/ଗର୍ଭବତୀ ମାଆ: ବ୍ରତ ବଦଳରେ ପୂଜା-କଥା, ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଟୀକା; ଏକ ବେଳା ଫଳାହାର ଯଥେଷ୍ଟ
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ଗାଈର କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ (କଥା-ନିୟମ), ହଳ କରା ଜମିର କୌଣସି ଅନ୍ନ-ଫଳ-ପରିବା; ହଳ କରା କ୍ଷେତର ଉତ୍ପାଦର ଭୋଗ
- ଗାଈ କ୍ଷୀରକୁ ମଇଁଷିର ବୋଲି କହି ଦେବା/ନେବା — କଥାର ପାପ; ମିଛ-ଛଳନା (ବ୍ରତର ଆତ୍ମା ସତ୍ୟ)
- ବରକୋଳି-ପଳାଶ-କୁଶର ଡାଳକୁ ପାଦ ବାଜିବା, ପୂଜା ପରେ ଅଳିଆରେ ଫୋପାଡ଼ିବା — ଜଳରେ/ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ତଳେ ରଖନ୍ତୁ
- ପିଲାମାନଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ରତର ଚାପ; ପସହୀ ନ ମିଳିଲେ ବ୍ରତ ଛାଡ଼ିବା — ଫଳ-କ୍ଷୀର (ମଇଁଷି)ରେ ମଧ୍ୟ ଚଳେ
- ହଳ ଷଷ୍ଠୀକୁ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ସହ ମିଶାଇବା — ଏହା ଦୁଇ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ବଳରାମଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ହଳ ଷଷ୍ଠୀ 2027ରେ କେବେ ଅଛି?
ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ ଷଷ୍ଠୀ — ଉପରେ ତିଥି ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ (ଦିଲ୍ଲୀ); ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀର ଦୁଇ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ; ତିଥି-ସମୟ ଉପରେ, ପୂଜା ମଧ୍ୟାହ୍ନ-ଅପରାହ୍ନରେ, କଥା ସନ୍ଧ୍ୟାରେ।
ହଳ ଷଷ୍ଠୀରେ କ’ଣ ଖାଆନ୍ତି ଓ କ’ଣ ନାହିଁ?
ଖାଆନ୍ତି — ପସହୀ/ତିନ୍ନୀ ଚାଉଳ (ହଳ ନ କରା), ମଇଁଷିର କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ, ମହୁଲ, କୋଦାଳରେ ଖୋଳା କନ୍ଦା, ଫଳ, ଲିଆ-ବରକୋଳି; ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ — ହଳ କରା ଜମିର ଗହମ-ଚାଉଳ-ଡାଲି-ପରିବା ଓ ଗାଈର କ୍ଷୀର-ଦହି-ଘିଅ।
ପସହୀ ଚାଉଳ କ’ଣ, କେଉଁଠି ମିଳେ?
ବଣୁଆ/ଆପେ ଆପେ ଉଠିଥିବା ଧାନ (ତିନ୍ନୀ, ପସହର, ଦେବଧାନ) — ହଳ ନ ଚଳାଇ ପୋଖରୀ କୂଳରେ ଉଠେ; ମଣ୍ଡି/କିରାଣା ଦୋକାନରେ «ପସହୀ ଚାଉଳ» ନାମରେ ହଳ ଷଷ୍ଠୀ ପୂର୍ବରୁ ମିଳେ; ନ ମିଳିଲେ ଫଳ-ମଇଁଷି କ୍ଷୀରରେ ବ୍ରତ।
କେବଳ ମଇଁଷି କ୍ଷୀର କାହିଁକି?
କଥାରେ ଗଉଡ଼ୁଣୀ ଗାଈ କ୍ଷୀରକୁ ମଇଁଷିର ବୋଲି କହି ବିକିଥିଲା ଓ ପୁଅକୁ ହରାଇଥିଲା — ସେଥିପାଇଁ ଗାଈ କ୍ଷୀର ନିଷିଦ୍ଧ, ମଇଁଷିର ଗ୍ରହଣୀୟ; କେତେକ ଲୋକ-ମତରେ ଗାଈ ବଳରାମ-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସେଦିନ ତା’ କ୍ଷୀର ବାଛୁରି ପାଇଁ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଏ।
କାହା ପାଇଁ ବ୍ରତ — ପୁଅ ନା ଝିଅ?
ପରମ୍ପରାରେ ପୁତ୍ରବତୀ ମାଆମାନେ ପୁଅ ପାଇଁ; ଏବେ ଅଧିକାଂଶ ଘରେ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ (ପୁଅ-ଝିଅ) ପାଇଁ ରଖନ୍ତି — କଥା-ନିୟମ ସେହି।
ଛଠ ମାତାଙ୍କ ବୁଦା କିପରି ତିଆରି କରିବେ, ପରେ କ’ଣ କରିବେ?
ଝରବେରୀ-ପଳାଶ-କୁଶର ଡାଳ ସୂତାରେ ବାନ୍ଧି ଲିପା ଭୂମି/ଗାତରେ ଠିଆ କରନ୍ତୁ, ସୂତା ଗୁଡ଼ାନ୍ତୁ, ସାତ ଶସ୍ୟ-ମହୁଲ-ଲିଆ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ; ପରଦିନ ଜଳରେ ଭସାନ୍ତୁ ବା ଅଶ୍ୱତ୍ଥ/ତୁଳସୀ ପାଖରେ ରଖନ୍ତୁ — ପାଦ ନ ବାଜୁ।
ହଳ ଷଷ୍ଠୀ ଓ ଜିଉତିଆ/ଛଠ ପୂଜାରେ ପ୍ରଭେଦ?
ତିନିଟିଯାକ ସନ୍ତାନ/ଷଷ୍ଠୀ-ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ — ହଳ ଷଷ୍ଠୀ ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ 6 (ବଳରାମ, ପସହୀ-ମଇଁଷି ଦହି), ଜିଉତିଆ ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ 8 (ନିର୍ଜଳା, ଜୀମୂତବାହନ-କଥା), ଛଠ ପୂଜା କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ 6 (ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଅର୍ଘ୍ୟ); ଅଲଗା ଅଲଗା ପୃଷ୍ଠା।
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ (ଦୁଇ ଦିନ ପରେ) · ଜୀବନ୍ତ କନ୍ଯ଼ା (ଜିଉଟିଆ) · ଛଟ୍ ପୂଜା · କାଜ୍ରି ତେଜ୍ · ଶୀତଲା ସପ୍ତମ/ରୋଷେଇ ଛଟ
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଓ ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ (ହଳ ଷଷ୍ଠୀ-କଥା) ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ସର୍ବୋପରି। ତିଥି ଦିଲ୍ଲୀ (IST)ର ଉଦୟା-ତିଥି ଅନୁସାରେ; ଅସୁସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ନିରାହାର ରୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ।
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର