🌿 ତୁଳସୀ ବିବାହ 2027
କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ (ଦେବଉଠନୀ ଏକାଦଶୀର ପରଦିନ) — ତୁଳସୀ ମାତା ଓ ଶାଳଗ୍ରାମ (ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ବିବାହ: ଗୋଧୂଳି-ପ୍ରଦୋଷରେ ମଣ୍ଡପ, କନ୍ୟାଦାନ, ମଙ୍ଗଳାଷ୍ଟକ, ଆଖୁର ମଣ୍ଡପ; ଏହିଠାରୁ ବିବାହ-ଲଗ୍ନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା ଓ ରୀତି।
**ତୁଳସୀ ବିବାହ** ହେଉଛି କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ — ଦେବଉଠନୀ (ପ୍ରବୋଧିନୀ) ଏକାଦଶୀର ଠିକ୍ ପରଦିନ — ତୁଳସୀ ମାତା (ବୃନ୍ଦା) ଓ ଶାଳଗ୍ରାମ-ରୂପୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିବାହ। ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ଶୋଇଥିବା ଭଗବାନ ଏକାଦଶୀରେ ଉଠନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ତୁଳସୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରନ୍ତି — ଏହି ଦିନଠାରୁ ହିନ୍ଦୁ ଘରେ ବିବାହ-ମୁହୂର୍ତ୍ତ (ଲଗ୍ନ) ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବହୁତ ଘର ଓ ମନ୍ଦିର ଏହି ବିବାହ ଦେବଉଠନୀ ଏକାଦଶୀର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ହିଁ କରନ୍ତି; କେଉଁଠି ଦ୍ୱାଦଶୀଠାରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯାଏ ଯେକୌଣସି ଦିନ — ଉପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀର ତିଥି ଓ ଗୋଧୂଳି-ପ୍ରଦୋଷର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅଛି, ଏକାଦଶୀର ତିଥି ଦେବଉଠନୀ-ପୃଷ୍ଠାରେ।
ଏହା ଘରର ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଉତ୍ସବ — ତୁଳସୀଙ୍କୁ କନିଆଁ ପରି ସଜାଇବା (ଲାଲ ଚୁନରୀ, ଚୁଡ଼ି, ବିନ୍ଦି, ସୌଭାଗ୍ୟ-ସାମଗ୍ରୀ), ଆଖୁର ମଣ୍ଡପ, ଶାଳଗ୍ରାମ/ବିଷ୍ଣୁ-ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ବର ସଜାଇ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ଫେରା, ମଙ୍ଗଳାଷ୍ଟକ, କନ୍ୟାଦାନ (ଯାହାଙ୍କ ଘରେ କନ୍ୟା ନାହିଁ ସେମାନେ ତୁଳସୀ-କନ୍ୟାଦାନର ପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି), ତା’ପରେ ବିବାହର ଭୋଜି। ତଳେ ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, କଥା (ବୃନ୍ଦା-ଜଳନ୍ଧର), ଭୋଗ, ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ଓ ପ୍ରଶ୍ନ।
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ବୃନ୍ଦା-ତୁଳସୀ: ଅସୁର ଜଳନ୍ଧରର ପତିବ୍ରତା ପତ୍ନୀ ବୃନ୍ଦା — ବିଷ୍ଣୁ ଜଳନ୍ଧର-ବଧ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପାତିବ୍ରତ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କଲେ; ବୃନ୍ଦା ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ଯେ ବିଷ୍ଣୁ ପଥର (ଶାଳଗ୍ରାମ) ହୁଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ନିଜେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ — ତାଙ୍କ ପାଉଁଶରୁ ତୁଳସୀ ଗଜୁରିଲା; ବିଷ୍ଣୁ ବର ଦେଲେ ଯେ ତୁଳସୀ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କ ସହ ପୂଜା ପାଇବେ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଶାଳଗ୍ରାମ-ରୂପରେ ସେ ତୁଳସୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବେ — ତୁଳସୀ ବିନା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭୋଗ ଅଧୁରା।
କନ୍ୟାଦାନର ପୁଣ୍ୟ: ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ଯେ ଯାହାଙ୍କ ଘରେ କନ୍ୟା ନାହିଁ, ସେମାନେ ତୁଳସୀଙ୍କ କନ୍ୟାଦାନ କରି କନ୍ୟାଦାନର ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ ବିବାହରେ ବାଧା ଥାଏ ସେମାନେ ତୁଳସୀ-ବିବାହରେ ଯୋଗ ଦେଇ ବୈବାହିକ ସୁଖ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି; ଦାମ୍ପତ୍ୟ-କଳହର ଶାନ୍ତି।
ବିବାହ-ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଦ୍ୱାର: ଦେବଶୟନୀଠାରୁ ଦେବଉଠନୀ ଯାଏ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ବିବାହ ହୁଏ ନାହିଁ; ତୁଳସୀ-ବିବାହ ସହିତ ହିଁ ମାଙ୍ଗଳିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ବିବାହ, ଗୃହ-ପ୍ରବେଶ ଆରମ୍ଭ — ସେଥିପାଇଁ ତୁଳସୀ-ବିବାହକୁ «ପ୍ରଥମ ବିବାହ» କୁହାଯାଏ; ସେହି ସପ୍ତାହଠାରୁ ଲଗ୍ନ-ତିଥି ଆରମ୍ଭ।
କାର୍ତ୍ତିକ-ସ୍ନାନ ଓ ଦୀପଦାନ: କାର୍ତ୍ତିକ ମାସସାରା ତୁଳସୀ ମୂଳେ ସନ୍ଧ୍ୟା-ଦୀପ; ତୁଳସୀ-ବିବାହ ପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯାଏ ଭୀଷ୍ମ-ପଞ୍ଚକ, ତା’ପରେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (ଦେବ ଦୀପାବଳି) — ତୁଳସୀ-ବିବାହ ସେହି ଶୃଙ୍ଖଳାର ଏକ କଡ଼ି।
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ଘରେ ତୁଳସୀ-ବିବାହର ବିଧି — ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଗୋଧୂଳି/ପ୍ରଦୋଷ ବେଳେ (ସମୟ ଉପରେ); ତୁଳସୀ = କନ୍ୟା, ଶାଳଗ୍ରାମ/ବିଷ୍ଣୁ-ମୂର୍ତ୍ତି (ବା ଚିତ୍ର) = ବର; ଘରର ପୁରୁଷ/ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂକଳ୍ପ-ମନ୍ତ୍ର, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସାଜସଜ୍ଜା-ଗୀତ।
- ପ୍ରସ୍ତୁତି (ଦିନରେ): ତୁଳସୀ କୁଣ୍ଡ/ଚଉରାକୁ ଧୋଇ-ଲିପି ରଙ୍ଗୋଲି, ଆଖୁ (4)ର ମଣ୍ଡପ (ଚାରି କୋଣରେ ଆଖୁ ବାନ୍ଧି ଉପରେ ଚୁନରୀ), ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଓ ଫୁଲର ତୋରଣ; କୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସୌଭାଗ୍ୟ-ସାମଗ୍ରୀ; ଶାଳଗ୍ରାମ (ନ ଥିଲେ ବିଷ୍ଣୁ/କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛୋଟ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ଚିତ୍ର)ଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ଚନ୍ଦନ-ତିଳକ — ବର।
- ଉପବାସ: ଘରର ସ୍ତ୍ରୀ (ବା ଯିଏ ବିବାହ କରାଉଛନ୍ତି) ଦିନରେ ଫଳାହାର/ଏକବେଳା; ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବିବାହ ପରେ ଭୋଜନ।
- ତୁଳସୀ-ଶୃଙ୍ଗାର: ତୁଳସୀଙ୍କୁ ଲାଲ ଚୁନରୀ ଓଢ଼ାଇବା, ଚୁଡ଼ି-ବିନ୍ଦି-ସିନ୍ଦୂର-ମେହେନ୍ଦି-ଅଳତା (କୁଣ୍ଡ ଉପରେ), ହଳଦୀ ଲଗାଇବା (ହଳଦୀ-ରୀତି), ଫୁଲମାଳ; କୁଣ୍ଡକୁ ଶାଢ଼ୀ/ଲାଲ କପଡ଼ାରେ ଗୁଡ଼ାଇବା — ତୁଳସୀ କନିଆଁ।
- ବିବାହ-ଆରମ୍ଭ (ଗୋଧୂଳି): କଳସ-ସ୍ଥାପନା, ଗଣେଶ-ପୂଜା; ଶାଳଗ୍ରାମଙ୍କୁ ହାତରେ ଧରି/ଚଉକି ଉପରେ ତୁଳସୀଙ୍କ ଡାହାଣ ପଟେ ରଖନ୍ତୁ; ଦୁହିଁଙ୍କୁ ହଳଦୀ-ଚନ୍ଦନ-ଅକ୍ଷତ, ବରଙ୍କୁ ହଳଦିଆ, କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଲାଲ ମାଳ; «ତୁଳସୀ ବିବାହ»ର ସଂକଳ୍ପ — «ମୁଁ (ନାମ) ତୁଳସୀ ମାତାଙ୍କର ଶାଳଗ୍ରାମ ଭଗବାନଙ୍କ ସହ ବିବାହ (କନ୍ୟାଦାନ) କରାଉଛି»।
- କନ୍ୟାଦାନ ଓ ଗଣ୍ଠିବନ୍ଧନ: ତୁଳସୀ କୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ରଖି କନ୍ୟାଦାନ-ମନ୍ତ୍ର/ଭାବନା; ଶାଳଗ୍ରାମ ଓ ତୁଳସୀଙ୍କ ମଝିରେ ମୌଳୀ/ଚୁନରୀରେ ଗଣ୍ଠିବନ୍ଧନ; ମଙ୍ଗଳାଷ୍ଟକ («ମଙ୍ଗଳମ୍ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଃ…») ପାଠ, ଅକ୍ଷତ-ବର୍ଷା; ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ବିବାହ-ଗୀତ/ମଙ୍ଗଳ-ଗୀତ।
- ଫେରା: ଶାଳଗ୍ରାମଙ୍କୁ ହାତରେ ଧରି ତୁଳସୀଙ୍କ 7 ପରିକ୍ରମା (ବା ତୁଳସୀ-କୁଣ୍ଡକୁ ବରଙ୍କ ଚାରିପଟେ) — ପ୍ରତି ଫେରାରେ ଅକ୍ଷତ-ଫୁଲ; ସପ୍ତପଦୀ-ଭାବନା; ତା’ପରେ ତୁଳସୀଙ୍କୁ ସିନ୍ଦୂର (ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତରଫରୁ), ବର-କନ୍ୟାଙ୍କ ଆରତି (କର୍ପୂର)।
- ଭୋଗ ଓ ଆରତି: ଖିରି-ପୁରି, ଲଡୁ, ଫଳ, ପଞ୍ଚାମୃତ, ତୁଳସୀ-ଦଳ, ଆଖୁ, ପାଣିସିଙ୍ଗଡ଼ା, ବରକୋଳି, ଅଁଳା, ମୂଳା (କାର୍ତ୍ତିକର ଋତୁ-ଦ୍ରବ୍ୟ) — ବିଷ୍ଣୁ-ତୁଳସୀଙ୍କୁ; ତୁଳସୀ-ଆରତି («ଜୟ ଜୟ ତୁଳସୀ ମାତା») ଓ ବିଷ୍ଣୁ-ଆରତି; «ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ» / «ତୁଳସୀ ଶ୍ରୀର୍ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ…» ସ୍ତୋତ୍ର।
- କଥା-ଭୋଜି: ବୃନ୍ଦା-ଜଳନ୍ଧରର କଥା (ତଳେ); ପ୍ରସାଦ ଓ ବିବାହ-ଭୋଜି (ପୁରି-ତରକାରି-ଖିରି-ଲଡୁ) ପରିବାର-ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କୁ; କନ୍ୟା/ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା; ଆଖୁର ମଣ୍ଡପ ପରଦିନ ଯାଏ, ଆଖୁ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ଖାଇବା; ତୁଳସୀ-ଚୁନରୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା/ବର୍ଷସାରା।
📿 ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପଦ୍ଧତି, ବିଷଯ଼ବସ୍ତୁ ଯାଞ୍ଚ ତାଲିକା ଏବଂ ନିଯ଼ମ କିପରି କରିବେ
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ସୌଭାଗ୍ୟ-ସାମଗ୍ରୀ, ଆଖୁ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଓ କାର୍ତ୍ତିକର ଋତୁ-ଦ୍ରବ୍ୟ — ତୁଳସୀ-ବିବାହର ତାଲିକା।
- ତୁଳସୀ ଗଛ (କୁଣ୍ଡ/ଚଉରା), ଶାଳଗ୍ରାମ (ବା ବିଷ୍ଣୁ/କୃଷ୍ଣ-ମୂର୍ତ୍ତି/ଚିତ୍ର), ଚଉକି, ହଳଦିଆ-ଲାଲ କପଡ଼ା, କଳସ (ଜଳ-ଆମ୍ବ ପତ୍ର-ନଡ଼ିଆ)
- ମଣ୍ଡପ: 4ଟି ଆଖୁ, ଲାଲ ଚୁନରୀ/ଶାଢ଼ୀ (ମଣ୍ଡପ-ଛାତ), ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଓ ଗେଣ୍ଡୁ ଫୁଲର ତୋରଣ, ରଙ୍ଗୋଲି-ରଙ୍ଗ, ଫୁଲ-ପାଖୁଡ଼ା
- ତୁଳସୀ-ଶୃଙ୍ଗାର (ସୌଭାଗ୍ୟ-ସାମଗ୍ରୀ): ଲାଲ ଚୁନରୀ, ଚୁଡ଼ି, ବିନ୍ଦି, ସିନ୍ଦୂର, ମେହେନ୍ଦି, ଅଳତା, କଜ୍ଜଳ, ପାନିଆ, ଦର୍ପଣ, ଝୁଣ୍ଟିଆ (ପ୍ରତୀକ), ଲାଲ ଶାଢ଼ୀ/କପଡ଼ା
- ବର (ଶାଳଗ୍ରାମ): ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର/ଧୋତି, ଚନ୍ଦନ, ମୁକୁଟ (କାଗଜ/ଫୁଲ), ହଳଦିଆ ମାଳ, ପଇତା, ମୌଳୀ (ଗଣ୍ଠିବନ୍ଧନ)
- ପୂଜା: ହଳଦୀ, ରୋଳି, ଅକ୍ଷତ, ଚନ୍ଦନ, ମୌଳୀ, ପାନ-ଗୁଆ, ଲବଙ୍ଗ-ଅଳେଇଚ, ଅତର, ପଞ୍ଚାମୃତ, ଗଙ୍ଗାଜଳ, ତୁଳସୀ-ଦଳ, ଘିଅ-ଦୀପ, ଧୂପ, କର୍ପୂର, ଆରତି-ଥାଳି
- ଋତୁ-ଭୋଗ: ଆଖୁ, ପାଣିସିଙ୍ଗଡ଼ା, ବରକୋଳି, ଅଁଳା, ମୂଳା, କନ୍ଦମୂଳ, କଦଳୀ, ପିଜୁଳି; ଖିରି, ପୁରି, ଲଡୁ, ମିଠା; ନଡ଼ିଆ
- ମଙ୍ଗଳାଷ୍ଟକ/ତୁଳସୀ-ବିବାହର ପୁସ୍ତିକା, ବିବାହ-ଗୀତ; କନ୍ୟା-ଦକ୍ଷିଣା; ବ୍ରାହ୍ମଣ (ଥିଲେ)ଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣା
- ପରଦିନ: ଆଖୁ ବାଣ୍ଟିବା/ଖାଇବାର ରୀତି, ତୁଳସୀ-ଦୀପ, ଚୁନରୀ ଯଥାବତ୍
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ବୃନ୍ଦା-ଜଳନ୍ଧରର କଥା: ଅସୁର-ରାଜ ଜଳନ୍ଧର (ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଶିବ-ତେଜ)ର ପତ୍ନୀ ବୃନ୍ଦା ପରମ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ — ତାଙ୍କ ସତୀତ୍ୱର ବଳରେ ଜଳନ୍ଧର ଅଜେୟ ହେଲା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ହରାଇ ସ୍ୱର୍ଗ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକାର ଜମାଇବାକୁ ଲାଗିଲା। ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ଜଳନ୍ଧରର ରୂପ ଧରି ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ — ବୃନ୍ଦା ସ୍ୱାମୀ ଭାବି ସେବା କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପାତିବ୍ରତ୍ୟ ଭଙ୍ଗ ହେଲା; ସେହି କ୍ଷଣି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିବ ଜଳନ୍ଧରକୁ ବଧ କଲେ। ସତ୍ୟ ଜାଣି ବୃନ୍ଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ — «ତୁମେ ପଥର ହୋଇଯାଅ» (ଶାଳଗ୍ରାମ) ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶବ ସହ ଚିତାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
📖 ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ କାହାଣୀ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଖିରି-ପୁରି-ଲଡୁ, ଆଖୁ-ପାଣିସିଙ୍ଗଡ଼ା-ବରକୋଳି-ଅଁଳା; ବିବାହ-ଭୋଜି
ତୁଳସୀ-ବିବାହରେ ବିଷ୍ଣୁ-ତୁଳସୀଙ୍କୁ କାର୍ତ୍ତିକର ଋତୁ-ଦ୍ରବ୍ୟ — ଆଖୁ, ପାଣିସିଙ୍ଗଡ଼ା, ବରକୋଳି, ଅଁଳା, ମୂଳା, କନ୍ଦମୂଳ — ଏବଂ ଖିରି-ପୁରି-ଲଡୁର ଭୋଗ; ବିବାହ-ଭୋଜିରେ ପରିବାର-ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କୁ ପୁରି-ତରକାରି-ଖିରି/ଲଡୁ; ଦିନରେ ଫଳାହାର, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବିବାହ ପରେ ଭୋଜନ; ଆଖୁ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ପରଦିନ।
- ଭୋଗ: ଖିରି (ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର), ପୁରି, ବେସନ/ବୁନ୍ଦି-ଲଡୁ, ପଞ୍ଚାମୃତ, ତୁଳସୀ-ଦଳ, ଆଖୁ (ଛେଲା-କଟା), ପାଣିସିଙ୍ଗଡ଼ା, ବରକୋଳି, ଅଁଳା, ମୂଳା, କନ୍ଦମୂଳ, କଦଳୀ, ପିଜୁଳି, ନଡ଼ିଆ
- ବିବାହ-ଭୋଜି (ପରିବାର-ପଡ଼ୋଶୀ): ପୁରି, କଖାରୁ/ଆଳୁ ତରକାରି, ବୁଟ ଡାଲି, ଖିରି, ଲଡୁ, ରାଇତା, ଆଚାର — ଘରର ବାହାଘରେ ଯେମିତି
- ଫଳାହାର (ଦିନରେ): ଫଳ, କ୍ଷୀର, ସାଗୁଦାନା, ପାଣିସିଙ୍ଗଡ଼ାର ହାଲୁଆ, ମଖାନା
- ପରଦିନ: (ମଣ୍ଡପର) ଆଖୁ ବାଣ୍ଟି ଖାଇବା, ବଳକା ଭୋଗ ଗାଈକୁ; ତୁଳସୀ-ଦଳର ସେବନ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ (କାର୍ତ୍ତିକ)
- ବର୍ଜିତ: ତୁଳସୀ-ବିବାହ ଦିନ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ତୋଳିବା (ଦିନକ ଆଗରୁ ତୋଳି ରଖନ୍ତୁ), ପିଆଜ-ରସୁଣ-ମାଂସ, ତୁଳସୀଙ୍କୁ ରାତିରେ/ଏକାଦଶୀ/ରବିବାରରେ ଛୁଇଁବା-ପାଣି ଦେବା (ଲୋକ-ନିୟମ)
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ଉତ୍ତର-ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ (ବା ଏକାଦଶୀର ସନ୍ଧ୍ୟା), ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୁଜରାଟରେ ଦ୍ୱାଦଶୀଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯାଏ କୌଣସି ଦିନ, ଦକ୍ଷିଣରେ କାର୍ତ୍ତିକ-ଦୀପ — ରୀତିଗୁଡ଼ିକ।
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- ଦ୍ୱାଦଶୀ (ବା ଘରର ରୀତି ଅନୁସାରେ ଏକାଦଶୀ-ସନ୍ଧ୍ୟା)ରେ ଗୋଧୂଳି/ପ୍ରଦୋଷ ବେଳେ ବିବାହ — ସମୟ ଉପରେ; ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦିନକ ଆଗରୁ ତୋଳନ୍ତୁ
- ଆଖୁର ମଣ୍ଡପ, ତୁଳସୀଙ୍କୁ ସୌଭାଗ୍ୟ-ଶୃଙ୍ଗାର (ଚୁନରୀ-ଚୁଡ଼ି-ସିନ୍ଦୂର), ଶାଳଗ୍ରାମଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର; କନ୍ୟାଦାନ-ଗଣ୍ଠିବନ୍ଧନ-ମଙ୍ଗଳାଷ୍ଟକ-ଫେରା-ଆରତି
- ଋତୁ-ଭୋଗ: ଆଖୁ-ପାଣିସିଙ୍ଗଡ଼ା-ବରକୋଳି-ଅଁଳା-ମୂଳା + ଖିରି-ପୁରି; ବିବାହ-ଭୋଜି ପରିବାର-ପଡ଼ୋଶୀ; କନ୍ୟା-ଦକ୍ଷିଣା
- ବିବାହ-ବାଧା/ସନ୍ତାନ-କାମନା ଥିବା ଲୋକେ ତୁଳସୀ-ବିବାହରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ, ତୁଳସୀ-ନାମାଷ୍ଟକ ପାଠ; କାର୍ତ୍ତିକ ମାସସାରା ତୁଳସୀ-ଦୀପ
- ସେହି ଦିନଠାରୁ ବିବାହ-ମୁହୂର୍ତ୍ତ — ଘରର ଲଗ୍ନ-ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ/ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କଠାରୁ (ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପୃଷ୍ଠା)
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ତୁଳସୀ-ବିବାହ/ଏକାଦଶୀ/ରବିବାରରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ତୋଳିବା, ରାତିରେ ତୁଳସୀ ଛୁଇଁବା-ପାଣି ଦେବା (ଲୋକ-ନିୟମ)
- ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାଳଗ୍ରାମ ସ୍ପର୍ଶ (କିଛି କୁଳ-ରୀତି — ମତ ଭିନ୍ନ; ବିଷ୍ଣୁ-ମୂର୍ତ୍ତି/ଚିତ୍ର ସହ ବିବାହ ଚଳେ), ସ୍ନାନ ନ କରାଇ ଶାଳଗ୍ରାମ
- ପିଆଜ-ରସୁଣ-ମାଂସ-ମଦ; ତୁଳସୀଙ୍କୁ ମଇଳା ପାଣି; ପ୍ଲାଷ୍ଟିକର ଶୃଙ୍ଗାର ଗଛ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେବା (ଗଛ ଯେପରି ଚାପି ହୋଇ ନ ଯାଏ)
- ଅଧୁରା ବିବାହ — ଫେରା/ଆରତି ବିନା; ଆଖୁ ଫିଙ୍ଗିଦେବା (ଏହା ପ୍ରସାଦ); ଦକ୍ଷିଣା/କନ୍ୟା-ସମ୍ମାନରେ କୃପଣତା
- ତୁଳସୀ-କୁଣ୍ଡରେ ଶୁଖିଲା/ମରା ଗଛ ରଖି ବିବାହ — ନୂଆ ଗଛ ଲଗାନ୍ତୁ; ଏକାଦଶୀ-ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଭୋଗ ପାଇଁ ତୁଳସୀ-ଦଳର ସେବନ ନୁହେଁ (ଆଗରୁ ତୋଳା ଦଳ ହିଁ)
📍 ସହର ଅନୁସାରେ ସମୟ — ନିଜ ସହର ବାଛନ୍ତୁ
ତୁଳସୀ ବିବାହ 2026ର ମୁଖ୍ୟ ସମୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସହରରେ ଭିନ୍ନ। ନିଜ ସହର ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ:
| ତାରିଖ | ପୂଜା ମୁହୂର୍ତ୍ତ | |
|---|---|---|
| ଦିଲ୍ଲୀ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:25 PM |
| ମୁମ୍ବାଇ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:59 PM |
| କୋଲକାତା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 4:52 PM |
| ଚେନ୍ନାଇ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:39 PM |
| ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:50 PM |
| ହାଇଦ୍ରାବାଦ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:39 PM |
| ଅହମଦାବାଦ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:54 PM |
| ପୁଣେ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:56 PM |
| ଜୟପୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:34 PM |
| ଲକ୍ଷ୍ନୌ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:14 PM |
| କାନପୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:17 PM |
| ନାଗପୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:31 PM |
| ଇନ୍ଦୋର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:41 PM |
| ଭୋପାଳ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:34 PM |
| ପାଟନା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 4:59 PM |
| ବଡ଼ୋଦରା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:53 PM |
| ସୁରଟ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:56 PM |
| ଲୁଧିଆନା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:26 PM |
| ଆଗ୍ରା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:25 PM |
| ବାରାଣସୀ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:08 PM |
| ପ୍ରୟାଗରାଜ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:13 PM |
| ମେରଠ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:23 PM |
| ରାଜକୋଟ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 6:02 PM |
| ଜବଲପୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:24 PM |
| ଅମୃତସର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:29 PM |
| ରାଞ୍ଚି | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:02 PM |
| ରାୟପୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:21 PM |
| ଗୁଆହାଟୀ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 4:32 PM |
| ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:23 PM |
| ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:59 PM |
| କୋଚି | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 6:00 PM |
| କୋଏମ୍ବାଟୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:55 PM |
| ମଦୁରାଇ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:52 PM |
| ବିଶାଖାପାଟଣା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:20 PM |
| ବିଜୟୱାଡ଼ା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:32 PM |
| ଭୁବନେଶ୍ୱର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:05 PM |
| କଟକ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:05 PM |
| ଦେହରାଦୁନ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:19 PM |
| ହରିଦ୍ୱାର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:19 PM |
| ମଥୁରା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:26 PM |
| ଅଯୋଧ୍ୟା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:09 PM |
| ଉଜ୍ଜୟିନୀ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:41 PM |
| ନାସିକ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:54 PM |
| ଗ୍ୱାଲିଅର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:26 PM |
| ଯୋଧପୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:46 PM |
| ଉଦୟପୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:47 PM |
| କୋଟା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:37 PM |
| ଶ୍ରୀନଗର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:24 PM |
| ଜମ୍ମୁ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:27 PM |
| ଶିମଲା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:21 PM |
| ଗୋରଖପୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:04 PM |
| ବସ୍ତି | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:06 PM |
| ଗୟା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:01 PM |
| ଭାଗଲପୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 4:52 PM |
| ଶିଲିଗୁଡ଼ି | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 4:44 PM |
| ଜାମସେଦପୁର | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:00 PM |
| ଗାଜିଆବାଦ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:24 PM |
| ନୋଏଡା | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:25 PM |
| ଗୁରୁଗ୍ରାମ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:26 PM |
| ଫରିଦାବାଦ | ଶନିବାର, 21 ନଭେମ୍ବର 2026 | 5:25 PM |
🌕 କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ପର୍ବ
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ତୁଳସୀ ବିବାହ 2027ରେ କେବେ — ଏକାଦଶୀ ନା ଦ୍ୱାଦଶୀ?
ଶାସ୍ତ୍ର-ମତରେ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ (ଉପରେ ତିଥି); ଲୋକ-ରୀତିରେ ବହୁତ ଘର ଦେବଉଠନୀ ଏକାଦଶୀର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ହିଁ କରନ୍ତି — ଦୁଇଟି ଯାକ ଗ୍ରହଣୀୟ; ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଦ୍ୱାଦଶୀଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯାଏ ଯେକୌଣସି ସନ୍ଧ୍ୟା। କୁଳ-ରୀତି ମାନନ୍ତୁ।
ତୁଳସୀ ବିବାହର ମୁହୂର୍ତ୍ତ କ’ଣ?
ଗୋଧୂଳି/ପ୍ରଦୋଷ-କାଳ (ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ଆଖପାଖ — ସମୟ ଉପରେ) ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦ୍ୱାଦଶୀ-ତିଥିର ସମୟ-ପରିସର ଉପରେ; ରାହୁକାଳ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ; ଅଭିଜିତ (ମଧ୍ୟାହ୍ନ)ରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି-ପୂଜା।
ଶାଳଗ୍ରାମ ନ ଥିଲେ?
ବିଷ୍ଣୁ/କୃଷ୍ଣ/ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କ ଛୋଟ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ଚିତ୍ରକୁ ବର କରନ୍ତୁ — ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ମୁକୁଟ; ଭାବ ହିଁ ମୁଖ୍ୟ; ଅନେକ ଘର ଠାକୁରଜୀ (ବାଳକୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାନ୍ତି।
ତୁଳସୀ ବିବାହ କିଏ କରାଇବ — ଘରର ସ୍ତ୍ରୀ ନା ବ୍ରାହ୍ମଣ?
ଘରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ହିଁ ଶୃଙ୍ଗାର-ଗୀତ-କନ୍ୟାଦାନ କରନ୍ତି, ସଂକଳ୍ପ-ମନ୍ତ୍ର ଘରର ପୁରୁଷ/ବ୍ରାହ୍ମଣ (ଥିଲେ); ପଣ୍ଡିତ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ନୁହନ୍ତି — ମଙ୍ଗଳାଷ୍ଟକ ଓ ଆରତିରେ ଘରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।
କନ୍ୟାଦାନର ଫଳ କାହାକୁ?
ବିଶ୍ୱାସ — ଯାହାଙ୍କ ଘରେ କନ୍ୟା ନାହିଁ, ବା ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ-କନ୍ୟାଦାନ କରାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କନ୍ୟାଦାନ-ପୁଣ୍ୟ; ବିବାହ-ବାଧା ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ସୁଖର ପ୍ରାର୍ଥନାର ଫଳ।
ତୁଳସୀ ବିବାହ ପରେ କ’ଣ କରିବେ?
ଆଖୁ ପ୍ରସାଦ ରୂପେ ଖାଆନ୍ତୁ-ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ, ତୁଳସୀଙ୍କ ଚୁନରୀ ସେମିତି ରହୁ, କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯାଏ ପ୍ରତିଦିନ ତୁଳସୀ-ଦୀପ, ଭୀଷ୍ମ-ପଞ୍ଚକ (ଦ୍ୱାଦଶୀ-ପୂର୍ଣ୍ଣିମା)ରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ; ସେହି ସପ୍ତାହଠାରୁ ଘରର ବିବାହ-ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖନ୍ତୁ।
ତୁଳସୀ ବିବାହ ଓ ଦେବଉଠନୀ ଏକାଦଶୀ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ?
ଦେବଉଠନୀ = କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ, ଭଗବାନଙ୍କ ଜାଗରଣ, ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ-ସମାପ୍ତି; ତୁଳସୀ-ବିବାହ = ପରଦିନ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ତୁଳସୀ-ଶାଳଗ୍ରାମ ବିବାହ — ଅନେକ ଘର ଦୁଇଟି ଯାକ ଏକା ସନ୍ଧ୍ୟାରେ କରନ୍ତି; ଦେବଉଠନୀର ଅଲଗା ପୃଷ୍ଠା ଅଛି।
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
🌎 ବିଦେଶରେ ତୁଳସୀ ବିବାହ 2027: ଆମେରିକା · କାନାଡା · ବ୍ରିଟେନ · ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ · ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟସ୍ · କତାର · ସାଉଦି ଆରବ · କୁଏତ · ଓମାନ · ବାହାରିନ · ସିଙ୍ଗାପୁର · ମାଲେସିଆ · ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ · ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା · ମରିସସ · ଫିଜି · ନେଦରଲାଣ୍ଡ · ଜର୍ମାନୀ · ଆୟରଲାଣ୍ଡ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଡିଉକ୍ସନ୍ ଏକାଦଶୀ · କାର୍ତିକ ପୂର୍ଣିମା (ଦେବ ଦୀପାବଳି) · ଦୀପାବଳି · ବିବାହ ପଂଚମୀ · ବିବାହ ର ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଓ ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ସର୍ବୋପରି। ତିଥି ଦିଲ୍ଲୀ (IST)ର ଉଦୟା-ତିଥି ଓ ଶାସ୍ତ୍ର-ନିୟମ ଅନୁସାରେ; ଏକାଦଶୀ-ସନ୍ଧ୍ୟାର ଲୋକ-ରୀତି ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣୀୟ।
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର
