चैती छठ 2027 में कब है — चारों दिन?

ऊपर इस साल के चारों दिन हैं — नहाय-खाय (चैत्र शुक्ल चतुर्थी), खरना (पंचमी), संध्या-अर्घ्य (षष्ठी — मुख्य), उषा-अर्घ्य (सप्तमी); चैत्र नवरात्रि के चौथे-सातवें दिन, राम नवमी से पहले; सूर्यास्त-सूर्योदय दिल्ली के — अपने शहर का पंचांग देखें।

चैती छठ और कार्तिक छठ में अंतर?

विधि-प्रसाद-कठोरता एक — दोनों शुक्ल षष्ठी की सूर्य-छठी मैया पूजा, चार दिन; कार्तिक की (दीवाली के 6 दिन बाद, अक्टूबर-नवंबर) मुख्य व विशाल (बिहार-झारखंड में छुट्टी, लाखों घाट पर), चैती (मार्च-अप्रैल) साल की पहली — मन्नत वाले/दोनों रखने वाले; चैत्र में गर्मी — निर्जला अधिक कठिन।

क्या पहली बार चैती छठ से शुरू कर सकते हैं?

हाँ — किसी भी छठ से आरंभ हो सकता है (प्रायः मन्नत पूरी होने या घर की परंपरा से); एक बार शुरू करने पर हर साल (कम-से-कम कार्तिक) रखने की रीत, बीच में न छोड़ें — न रख सकें तो परिवार की कोई और व्रती या ब्राह्मण/पड़ोसी से करवाना; पहली बार अनुभवी व्रती की सहायता लें।

गर्मी में 36 घंटे निर्जला कैसे?

खरना की खीर पेट-भर, रात आराम; अर्घ्य-दिन छाया-हवादार जगह, बात कम, घाट पर पानी में खड़े रहना ठंडक देता है; चक्कर-उल्टी-बेहोशी के लक्षण पर तुरंत जल-ORS — व्रत खंडित नहीं माना जाता (आपद्-धर्म); गर्भवती/हृदय-रोगी/मधुमेही न रखें — परिवार की दूसरी स्त्री रखे; उषा-अर्घ्य के बाद पारण धीरे (अदरक-गुड़-जल पहले)।

छठी मैया कौन हैं?

षष्ठी देवी — ब्रह्मा की मानस-पुत्री, सूर्य की बहन (लोक), नवजात की छठी की देवी (जन्म के छठे दिन पूजा) — संतान-रक्षिका; कात्यायनी (नवरात्रि की छठी देवी) से भी जोड़ते हैं; कोई मूर्ति नहीं — सूर्य-जल-अन्न में पूजा; दक्षिण में स्कंद-माता/षष्ठी, बंगाल में «षष्ठी ठाकुरन»।

नदी न हो तो घर पर छठ कैसे?

छत/आँगन में कृत्रिम कुंड (टब/गड्ढा जिसमें कमर या घुटने-भर पानी), पूर्व-पश्चिम खुला; सूप-दउरा वहीं, सूर्यास्त-सूर्योदय पर अर्घ्य; सोसाइटी-कुंड/छठ-समिति के घाट पर भी; भाव व समय मुख्य — स्थान गौण।

🪔 વ્રત-તહેવાર

🌅 ચૈતી છઠ (ચૈત્ર શુક્લ ષષ્ઠી-સૂર્ય ષષ્ઠી) 2027

✍️ જ્યોતિષાચાર્ય આદિત્ય ધર દ્વિવેદી · 🔎 અંતિમ સમીક્ષા: 17 સપ્ટેમ્બર 2026 · 🧮 ગણના-પદ્ધતિ

ચૈત્ર નવરાત્રીનો છઠ્ઠો દિવસ-વર્ષનો પ્રથમ છઠ્ઠો; નહાય-ખાય, ખારા, સંધ્યા-અરઘ્યા, ઉષા-અરઘ્યા-કાર્તિક છઠની જ પદ્ધતિ, ઉનાળાની શરૂઆતમાં; બિહાર-ઝારખંડ-પૂર્વાંચલ-નેપાળની વ્રતી માતાઓ; ઉપરના ચાર દિવસ અને સૂર્યાસ્ત-સૂર્યોદય.

ચૈતી છઠ (ચૈત્ર શુક્લ ષષ્ઠી-સૂર્ય ષષ્ઠી) 2027 ની તારીખ

સોમવાર, 12 એપ્રિલ 2027

ચૈત્ર · શુક્લ પક્ષ · ષષ્ઠી (વિક્રમ સંવત 2084)

🌅 સૂર્યોદય6:00 AM

🌇 સૂર્યાસ્ત6:45 PM

📿 તિથિ-કાળષષ્ઠી 11 એપ્રિલ, 9:40 PM → 12 એપ્રિલ, 7:35 PM

⭐ અભિજિત મુહૂર્ત11:58 AM – 12:46 PM

⛔ રાહુકાળ (ટાળો)07:35 AM – 09:11 AM

નહાવવું-ખાવું (ચતુર્થી) શનિવાર, 10 એપ્રિલ 2027
ખરાના (પંચમી)-રાતનો ગુદર-ખીર, પછી 36 કલાક નિર્જલીકૃત - રવિવાર, 11 એપ્રિલ 2027
સંધ્યા અર્ગ્યા (ષષ્ઠી)-મુખ્ય દિવસ સોમવાર, 12 એપ્રિલ 2027
ઉષા અર્ગ્યા (સપ્તમી)-પારણ મંગલવાર, 13 એપ્રિલ 2027

સમય દિલ્હી (IST) કે, સ્વિસ એપિહેમેરિસ-ગણતરી, ઉદય-તારીખના નિયમો. ચંદ્રપ્રકાશ/સૂર્યોદય દરેક શહેરમાં અલગ પડે છે -

ચૈતી છઠ ચૈત્ર મહિનાના શુક્લ પક્ષ ના ષષ્ઠી પર થાય છે-ચૈત્ર નવરાત્રીના છઠ્ઠા દિવસે, રામ નવમી (માર્ચ-એપ્રિલ) થી ત્રણ દિવસ પહેલા થાય છે. તે વર્ષનો પ્રથમ છઠ છે (બીજો કાર્તિક શુક્લ ષષ્ઠી નો પ્રખ્યાત છઠ, દિવાળીના છ દિવસ પછી); વિધિ બરાબર એ જ છે-ચાર દિવસઃ નહાય-ખાય (ચતુર્થી), ખારા (પંચમી-સાંજ ગુડ-ખીર પછી 36 કલાક નિર્જલીકૃત), સંધ્યા-આર્ગ્ય (ષષ્ઠી-ડૂબતા સૂર્ય પર), ઉષા-આર્ગ્ય (સપ્તમી-ઉગતા સૂર્ય પર, પારણ). કાર્તિક ની છઠ્ઠીથી ઓછી ભીડ પર તે જ કઠોર-અને ઉનાળાની શરૂઆતમાં નિર્જલીકૃત મુશ્કેલ.

છઠ્ઠી મય (ષષ્ઠી દેવી-સૂર્ય ની બહેન/બ્રહ્માની માનસ-પુત્રી, સંતાન-રક્ષક) અને સૂર્ય-દેવની આ પ્રતિજ્ઞા માતાઓ દ્વારા સંતાનના લાંબા આયુષ્ય-સ્વાસ્થ્ય અને મોક્ષ માટે કરવામાં આવે છે; તેકુઆ-કસાર, શેરડી, નાળિયેર, ડાભ-લીંબુ, વાંસની સૂપ-દોરડા, ઘાટ પર કમરથી ભરેલા પાણીમાં આર્ગ્યા. ચૈતી છઠ મુખ્યત્વે બિહાર-ઝારખંડ-પૂર્વીય ઉત્તર પ્રદેશ અને નેપાળ-તરાઈમાં છે; જેનું મન્નત ચૈત્ર માં પૂર્ણ થયું હતું અથવા જે બંને છઠ ધરાવે છે. આ વર્ષના ચાર દિવસની તારીખો અને સૂર્યોદય-સૂર્યાસ્ત (દિલ્હી-તમારા શહેરના સમય પંચાંગ થી) ઉપર છે; નીચે પદ્ધતિઓ, સામગ્રી, વાર્તાઓ, પ્રસાદ અને વિધિઓ છે-ટૂંકમાં, સંપૂર્ણ વિસ્તરણ કાર્તિક-છઠ પૃષ્ઠ પર.

મહત્વ — આ વ્રત કેમ

સૂર્ય-ષષ્ઠી: સૂર્ય (આરોગ્ય-ઝડપી-ઉંમરના દેવતાઓ) અને ષષ્ઠી દેવી (કત્યાની/છઠ્ઠી માયા-નવજાત શિશુની છઠ્ઠી દેવી) ની સાથે પૂજા-તેથી જ સંતાન માટે; ઋગ્વેદ સૂર્ય-પૂજાનું લોક સ્વરૂપ, પંડિત-મૂર્તિ-પ્રકૃતિ (પાણી-સૂર્ય-અનાજના શેરડી) વિના પૂજા; ચૈત્ર માં શુક્લ ષષ્ઠી = સ્કંદ-ષષ્ઠી (કાર્તિકેય-દક્ષિણમાં) અને યમુના-છઠ (મથુરા-વૃંદાવનમાં યમુના-જયંતી) પણ આ જ તારીખે છે.

વાર્તાઓઃ રાજા પ્રિયબ્રત-માલિનીના મૃત પુત્રને ષષ્ઠી દેવીએ જગાડ્યો હતો; દ્રૌપદીએ પાંડવોને રાજ્ય પરત કરવા માટે છઠ કર્યો હતો (ધૌમ્યા ઋષિની સલાહ); કર્ણ (સૂર્ય-પુત્ર) દરરોજ કમરથી ભરેલા પાણીમાં સૂર્ય-અર્ધ્યા આપતો હતો; સીતાએ મુંગેરમાં છઠ કર્યો હતો (રામ-વનવાસ પછી)-આ બિહારની છઠ-પરંપરાનો આધાર છે; ચૈતી છઠ રામનવમી-પૂર્વ-રામ-જન્મની તૈયારીમાં સૂર્યવંશના સૂર્ય નો પૂજા (લોક ભાવ).

કઠોરતાઃ ખરાનાની રાતથી ઉષા-આર્ગ્યા સુધી ~ 36 કલાક નિર્જલીકૃત; શુદ્ધતા-નવો સ્ટોવ (માટી), કેરીનો લાકડો, ડુંગળી-લસણ, પિત્તળ-માટીના વાસણો વિના, ઉપવાસ જમીન પર સૂઈ જાય છે; ઉપવાસ તૂટતો નથી તેથી પ્રથમ પરિવાર-સંમતિ; સૂર્યાસ્ત-સૂર્યોદય (ઉપર) પર જ આર્ગ્યા.

પૂજા-વિધિ (ચરણ-દર-ચરણ)

તે ચૈતી છઠની ચાર દિવસની ઘરેલું વિધિ છે-કાર્તિક-છઠ જેવી જ; ઉનાળામાં પાણી-સાવચેતી સાથે.

નહાય-ખાય (ચતુર્થી): ઉપવાસની સવારે નદી/તળાવ/ઘર પર સ્નાન કરો, ઘર-રસોડામાં શુદ્ધિકરણ કરો, નવી માટીની સ્ટોવ અથવા શુદ્ધ સ્ટોવ; એક સમયે સાત્વીક ભોજન-અરવા ચોખા, ચણા દાળ, ડુંગળી (લવિંગ) ના શાકભાજીના દાંડા મીઠું-ઘીમાં (ડુંગળી-લસણ નહીં); પરિવાર પણ તે જ; ઉપવાસની જમીન પર સૂઈ જાઓ.
ખરાના/લોહંદા (પંચમી): આખો દિવસ નિર્જલીકૃત ઉપવાસ; સૂર્યાસ્ત સાંજે (ઉપરનો સમય) પછી માટીના વાસણમાં ગોળ-ચોખા-દૂધ રસિયા-ખીર અને રોટી (ઘી-ચુપડી)-પહેલા છઠ્ઠી મૈયા-સૂર્ય ને ભોગ (કેળાના પાંદડા પર), પછી વ્રત એકાંત-શાંતિ માં પ્રસાદ ગ્રહણ (ઘોંઘાટ ન થાય-અવાજ સાંભળ્યા પછી ઉપવાસને ત્યાં જ રોકવાની પ્રથા), પછી પરિવાર-પડોશીને; પછી 36 કલાક નિર્જલીકૃત.
ષષ્ઠી-દિવસઃ પ્રસાદ-નિર્માણ-થેકુઆ (ઘઉં-લોટ-ગોળ/ખાંડ-ઘી, મોલ્ડમાંથી, કેરીના લાકડા પર), કસાર (ચોખા-લોટ-ગોળના લડ્ડુ), ચોખાનો લડ્ડુ; સૂપ-દોરડા (વાંસની ટોપલી, પાંદડા સહિત)-શેરડી (5/7), નાળિયેર (જાટા સહિત), ડાભ (લીલા નારિયેળ), લીંબુ (બડા-ડાભ-લીંબુ), કેળા (ઘડિયાળ), સફરજન-નારંગી-આમલી-શેરિફા, સિંઘાડા, હળદર-આદુના છોડ, મૂલી, સુતની, ગહૂ-કેળાના-લીંબુ સાથે, દીવો, પાન-સુપારી, કુમકુમ-સિંદૂર, અરવા ચોખા, સૂર્યપ્રકાશ; નવા પીળા-લાલ કાપડ.
સંધ્યા-આર્ગ્ય (ષષ્ઠી-સૂર્યાસ્ત, ઉપરનો સમય): પરિવાર સૂપ-દોરડા (નદી/તળાવ/ઘરનું કૃત્રિમ કુંડ) પર માથા પર ગીત ગાઈને ઘાટ પર જાય છે; પશ્ચિમ મુખ પર ઉપવાસ કમર ભરેલા પાણીમાં થાય છે; ડૂબતા સૂર્ય ને દૂધ-પાણીથી આર્ગ્ય (સૂપ હાથમાં લઈને, પરિવાર વારાફરતી), "ઓમ ઘૃણાસ્પદ સૂર્યય નામ"/છઠ-ગીત ("કેલવાના પાંદડા પર...", "કાચ હી વાંસની બહંગીયા"); ઘાટ પર રાત્રિ ઉજવવામાં આવે છે; વ્રતી નિર્જલા, ઘાટ પર થોડી રાત (કોસી-ભરી-મન્નતવાલોનનુંઃ માટીનું હાથી-કળશ-12/24 દીપ શેરડીના મંડપમાં).
ઉષા-અર્ગ્યા (સપ્તમી-સૂર્યોદય, ઉપરનો સમય): સવારે ફિર ઘાટ, પૂર્વ મુખ, ઉગતા સૂર્ય પર અર્ગ્યા; પ્રસાદ વહેંચવો (કોઈ પણ જે થેક્કુવા-ફળ-માંગતો હોય, "છઠની પ્રસાદ" શુભ); ઘરે પાછા આવતા છઠ્ઠી મયાની પૂજા, ઉપવાસનો પારણ-આદુ-ગુડ-પાણી/થેક્કુઆમાંથી, પછી ભોજન (સાદો-કોળું-ચોખા અથવા ખીર); પરિવારને પ્રસાદ, પડોશી-ગામ.
ગરમી-સાવચેતીઓઃ ચૈત્ર માં તાપમાન 35° +-36 કલાક નિર્જલીકૃતમાં ચક્કર/લૂનો ખતરો-ઉપવાસની છાયામાં રહો, અત્યંત નબળાઈ પર પાણી (દેવી માફ કરે છે-પ્રાણ પ્રથમ); ઘાટ પર પાણીની ઊંડાઈ-સ્લિપિંગ જુઓ; વૃદ્ધ ઉપવાસ પરિવાર સાથે.
મનતઃ સંતાન/રોગ-મુક્તિ/લગ્નની મનતના પૂર્ણ થયા પછી ચૈતી અથવા કાર્તિક છઠ; કોશી-ભરાઇ (શેરડીનું મંડપ, માટીનો હાથી, 12/24 દીવો-સંધ્યા-અરઘ્યા પછીનું ઘર અને ઉષા-અરઘ્યા પરનું ઘાટ); દંડવત-યાત્રા (ઘરથી ઘાટ સુધી સૂઈને-મોક્ષ-વિધિ, સ્વાસ્થ્ય જોઈને).
ઘર પરનો ઘાટઃ આંગણામાં/છત પર કૃત્રિમ કુંડ (પ્લાસ્ટિક-ટબ/ખાડો), જો નદી ન હોય તો પશ્ચિમ-પૂર્વમાં ખુલ્લું હોય છે; સૂર્ય દેખાય છે-વાદળોમાં સમયસર અર્ગ્યા; સ્થળાંતર કરનારા પરિવારો (દિલ્હી-મુંબઈ-બેંગલુરુ)-છઠ-ઘાટ/યમુના/બીચ/સોસાયટી-કુંડ.

પૂજા-સામગ્રીની યાદી

સૂપ-દોરડા, શેરડી, તીખો-કરચલા, ડાભ-લીંબુ, માટીના સ્ટોવ-ચૈતી છઠની યાદી (કાર્તિક જેવી).

વાંસનો સૂપ (2-4), દોરડા/દાંડો (બાસ્કેટ), માટીનો સ્ટોવ, કેરીનો લાકડો, પિત્તળ/માટીના વાસણો, કેળાના પાંદડા
શેરડી (5-7 પાંદડા સહિત), નાળિયેર (જાટા), ડાભ (લીલો નારિયેળ), મોટો લીંબુ (ડાભ-લીંબુ), કેળા (ઘિઉ), સફરજન-નારંગી-આમ-શેરિફા-અનાનસ, સિંઘાડા, મૂલી, સુતની, હળદર-આદુ (છોડ સહિત), શક્કર, પાન-અનાનસ.
તેકુઆઃ ઘઉંનો લોટ, ગોળ/ખાંડ, ઘી, સફરજન, નાળિયેર, મોલ્ડ; કસાર/લડ્ડુઃ ચોખાનો લોટ, ગોળ; ખારાઃ અરવા ચોખા, ગોળ, દૂધ, ઘઉં-લોટ (રોટલી), ઘી.
નહાવાનું ખાવુંઃ અરવા ચોખા, ચણા દાળ, ડુંગળી/લવિંગ, ખાંડવાળું મીઠું, ઘી
પૂજા: સિંદૂર (લાંબી - નાક સુધી, વ્રતી), કુમકુમ, હળદર, અરવા ચોખા, ધૂપ-દીવો (માટીના દીવા, ઘી/સરસવો), કપૂર, ધૂપ, ચંદન, ફૂલો (મેરીગોલ્ડ-કમળ), મૌલી, પીળા-લાલ નવા કપડાં (સાડી/ઘડી).
આર્ગ્યઃ પિત્તળ/તાંબાના લોટ (દૂધ-પાણી), સૂપમાં પ્રસાદ-ફળ-દીવો; કોશી (મન્નત): માટીનો હાથી, કળશ, 12/24 દીયો, શેરડીનું મંડપ.
છઠ-ગીત/વાર્તા; ઉનાળોઃ છત્ર-છાંયો, ઓઆરએસ (પારણ પછી), પરિવાર માટે પાણી

🛍 પૂજા-સામગ્રી અને યંત્ર જુઓ 🙏 પૂજા બુક કરો

📅 તમારા શહેરનું પંચાંગ

સૂર્યોદય, ચંદ્રೋದય, રાહુકાળ અને ચૌઘડિયા — તમારા શહેરના સચોટ સમય મુજબ, નિઃશુલ્ક.

પંચાંગ જુઓ →

પ્રતિજ્ઞા-વાર્તા

રાજા પ્રિયબ્રત અને રાણી માલિની અજાત હતા; કશ્યપ ઋષિના બલિદાનથી પુત્ર થયા હતા, પરંતુ મૃત્યુ પામ્યા હતા; રાજા શોકમાં જીવવા માટે આગળ વધ્યા, ત્યારે આકાશ માંથી દેવી ષષ્ઠી પ્રગટ થઈ-"હું બ્રહ્માના માનસ-પુત્રી ષષ્ઠી, સંતાનની રક્ષક છું; જે મારો પૂજા કરશે તેને સંતાન-સુખ આપશે"-દેવીએ બાળકને જગાડ્યું; રાજાએ ચૈત્ર/કાર્તિક શુક્લ ષષ્ઠી પર છઠ-વ્રત શરૂ કર્યું-છઠ્ઠી માયાના પૂજા નો મૂળ.

દ્રૌપદી અને સીતાઃ દેશનિકાલમાં, દ્રૌપદીએ ધૌમ્યા ઋષિના કહેવા પર સૂર્ય-ષષ્ઠી ઉપવાસ કર્યો-પાંડવોના રાજ્યમાં પરત ફર્યા; લંકા-વિજય પછી રામ-સીતાએ મુંગર (બિહાર) માં ગંગા કિનારે કાર્તિક છઠ કર્યો-સીતા-ચરણ-પ્રતીક ત્યાં આજે પણ છે; કર્ણ (સૂર્ય-પુત્ર) દરરોજ પાણીમાં ઊભો રહે છે અને સૂર્ય ને આર્ગ્ય આપે છે-બિહારનો છઠ તેમની યાદમાં; ચૈતી છઠ વહી વ્રત ચૈત્ર માં-રામ-નવમી પહેલા સૂર્યવંશી રામના કુલ-દેવતા સૂર્ય નો પૂજા (લોકભાવ).

કોશી-ભરાઇઃ એક અજાત સ્ત્રીએ સ્વીકાર્યું કે જ્યારે તેણીને પુત્ર થયો ત્યારે તે છઠ્ઠી મયને શેરડીના મંડપમાં માટીના હાથી પર દીવો પ્રગટાવશે-પુત્ર થયો, તેણે 24 દીવો પ્રગટાવ્યો-ત્યારથી જ્યારે મન્નાટ પૂર્ણ થાય છે ત્યારે "કોશી ભરાઇ" (ઘરે સંધ્યા-અરઘ્યા પછી, ઘાટ પર ઉષા-અરઘ્યા પર); જેનું મન્નાટ ચૈત્ર માં પૂર્ણ થાય છે તે ચૈતી છઠ પર કોશી ભરે છે.

થેકવા, કચરો, રસિયા-ખીર, મગફળી-ચોખા, ફળ-શેરડી-છઠનો પ્રસાદ.

છઠની અર્પણ સંપૂર્ણ શુદ્ધતા સાથે-માટીના વાસણો/કેરીના લાકડા પર, પિત્તળના માટીના વાસણો, સ્નાન-શુદ્ધ વસ્ત્રોમાં; નહાવામાં વપરાતા મગફળી, ખરાનાની ખીર-રોટલી, આર્ગ્યામાં થેકવા-કસાર-ફળ-શેરડી; ઉનાળામાં વધુ ફળ (તરબૂચ-તરબૂચ-અનાનસ-શેરડી); પારણ આદુ-ગોળથી વધુ.

નહાવાનું ખાવુંઃ અરવા ચોખા, ચણા દાળ, ડુંગળી (સીતાફલ)/લવિંગની શાકભાજી મીઠ-ઘી, આમ-ટિકોરા (ચૈત્ર)
ખરાનાઃ રસિયાવ (ગોળ-ચોખા-દૂધનો લોટ-માટીના વાસણમાં), ઘી-રોટલી, કેળા; ઉપવાસ એકાંતમાં, પછી દરેકને
થેકુઆ (ખજૂર): ઘઉં-લોટ + ગોળનું પાણી/ખાંડ + ઘી + સફરજન-નાળિયેર-મોલ્ડમાં દબાવવામાં આવે છે અને ઘીમાં શેકવામાં આવે છે; કસારઃ ચોખા-લોટ + ગોળના લડ્ડુ; ચોખા લડુ
સૂપના ફળોઃ કેળા, સફરજન, નારંગી, કેરી, શેરિફા, અનાનસ, તરબૂચ-તરબૂચ (ચૈત્ર), નાળિયેર, ડાભ, ડાભ-લીંબુ, શેરડી, સિંઘાડા, મૂળી, સિતી, કાકડી, આદુ-હળદર.
પારણ (ઉષા-આર્ગ્યા પછી): આદુ-ગુંદર-પાણી, થેકવા, ફળો; પછી મગફળી-ચોખા/ખીર-સાદા; ઉનાળામાં લીંબુ-પાણી-ઓઆરએસ
નેપાળ-તરાઈઃ વહી થેકુઆ-ભુસાવ (ચોખા-ગોળ), સેલ-રોટી (કેટલાક ઘરો); ઝારખંડઃ થેકુઆ-કસાર, અરસા

અલગ-અલગ વિસ્તારોની રીત

પટનાના ઘાટ, મુંગેરના સીતા-ચરણ, દેવના સૂર્ય-મંદિર, જનકપુરના છઠ, દિલ્હીના યમુના-ચૈત્ર માં ચોટી પર પણ આ જ શ્રદ્ધા છે.

બિહાર (પટના-ગયા-મુંગેર-ઔરંગાબાદ): ચૈતી છઠ પટણામાં ગંગા-ઘાટ (કલેક્ટોરેટ-ગાંધી-ઘાટ), ગયામાં સૂર્યકુંડ, ઔરંગાબાદમાં દેવ સૂર્ય-મંદિર (ચૈતી છઠનું સૌથી મોટું મેળો-લાખો, ત્રિતાયુષ્યનું મંદિર), મુંગેરમાં સીતા-ચરણ, મિથિલા ખાતે કમલા-કોશી-બીચ; કાર્તિક થી નીચે દરેક જિલ્લામાં ઘાટ-સજાવટ, વહીવટ વ્યવસ્થા; મન્નત વાલી વ્રત અને બંને છઠ ધરાવતા પરિવારો; ચૈત્ર માં ગરમ ઘાટ પર છાંયો-પાણી.

ઝારખંડ-પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશ (પૂર્વાંચલ): રાંચી-ધનબાદ-જમશેદપુર (સુવર્ણરેખા-દામોદર-તાલાબ) અને વારાણસી (ગંગા-ઘાટ), ગોરખપુર-દેવરિયા-બલિયા-આઝમગઢમાં ચૈતી છઠ-ઘાટ પર સૂપ-દોર, થેકુઆ; કાશીમાં આશી-દશાશ્વમેધ પર સંધ્યા-અર્ધ્યા; પ્રયાગરાજ સંગમ; ઝારખંડમાં સરકારી રજાઓ નહીં પણ ઘાટ વ્યવસ્થા.

નેપાળ (તરાઈ-મિથિલા-કાઠમંડુ): જાનકીપુર-વીરગંજ-રાજીરાજ-સપ્તરી ખાતે ચૈતી છઠ (ચૈતી છઠ)-મૈથિલી-ભોજપુરી વ્રતિ, પોખર-દરિયાકિનારો; કાઠમંડુ ખાતે રાનીપોખારી-ગુહેશ્વરી-બાગમતી ઘાટ પર માધેશી પરિવારો; કાર્તિક છઠ રાષ્ટ્રીય રજા, ચૈતી છોટી પર સમાન વિધિ; નેપાળ-ભારત સરહદ પાર વહેંચાયેલ ઘાટ.

દિલ્હી-મુંબઈ-કોલકાતા-બેંગલુરુ (સ્થળાંતર કરનારા બિહારી-પૂર્વાંચલી): યમુના-ઘાટ (દિલ્હી-કાલિંદી-કુંજ, આઇટીઓ), મુંબઈ (જુહૂ-ચૌપટ્ટી), કોલકાતા (હુગલી-ઘાટ), બેંગલુરુ (તળાવો), ગુડગાંવ-નોઇડાના સોસાયટી-કુંડમાં ચૈતી છઠ-છઠ-પૂજા સમિતિઓ, કૃત્રિમ ઘાટ; કાર્તિક કરતા ઓછા પર વધે છે; ગલ્ફ-અમેરિકામાં સ્થળાંતર કરનારા ઘરની છત/પૂલ પર.

મથુરા-વૃંદાવન (યમુના છઠ) અને દક્ષિણ (સ્કંદ ષષ્ઠી): ચૈત્ર શુક્લ ષષ્ઠી ને બ્રજમાં "યમુના છઠ/યમુના જયંતી"-યમુના-પૂજા, વિશ્રામ-ઘાટ પર દીપદાન, યમુના-આરતી (ચૈતી છઠની તારીખ); દક્ષિણમાં સ્કંદ-ષષ્ઠી (કાર્તિકેય-મુરુગન) ચૈત્ર માં નીચું, કાર્તિક-આશ્વિન નું મુખ્ય; તમિલ-મલયાલી પરિવારોમાં "ષષ્ઠી-વ્રત" દર મહિને; ઉત્તર-બિહારની છઠ અને દક્ષિણની ષષ્ઠી એક જ દેવી-તારીખના બે સ્વરૂપો છે.

પશ્ચિમ બંગાળ-ઓડિશા-આસામઃ કોલકાતા-આસનસોલ-દુર્ગાપુરના બિહારી-ઝારખંડ સમાજમાં ચૈતી છઠ હુગલી-દામોદર-ઘાટ પર; ઓડિશા (રાઉરકેલા-સંબલપુર) અને આસામ (ગુવાહાટી-બ્રહ્મપુત્રા, ડિબ્રૂગઢ) ના સ્થળાંતર કરનારાઓ; બંગાળમાં સ્થાનિક રીતે ચૈત્ર માં "અશોક-ષષ્ઠી/સ્કંદ-ષષ્ઠી"-માતાઓનો સંતાન-ઉપવાસ (છઠ્ઠી મય-સા ભાવ) અલગ રીતે.

🙏 તમારા ઘરની રીત તેનાથી અલગ છે? અહીં લખો

દાદી પાસેથી સાંભળેલી રીતો, વાર્તાઓ, ગીતો અથવા વાનગીઓ-2-4 પંક્તિઓ; અમે વાંચીશું અને તમારા વિસ્તારનું નામ આ પૃષ્ઠ પર ઉમેરીશું (ફોન દેખાશે નહીં-માત્ર પૂછવા માટે).

દરેક મોકલેલી રીત પહેલા વાંચવામાં આવે છે-અશ્લીલ/જાહેરાત/ખોટી વાત ઉમેરવામાં આવતી નથી.

શું કરવું, શું ન કરવું

✅ શું કરવું

ચાર દિવસ ક્રમમાં-નહાઇ-ખાય, ખારા (શામ ખીર પછી નિર્જળા), સંધ્યા-આર્ગ્ય (સૂર્યાસ્ત-ઓવર ટાઇમ), ઉષા-આર્ગ્ય (સૂર્યોદય).
માટી-સ્ટોવ/કેરી-લાકડા પર, પિત્તળ-માટીના વાસણો, શુદ્ધ કાપડ; ઘરે ડુંગળી-લસણ નહીં
ઉનાળામાં ઉપવાસની છાયા-આરામ, નબળાઈ પર પાણી (પ્રાણ પ્રથમ); ઘાટ પર સુરક્ષા-ઊંડાણ
પ્રસાદ દરેકને ચીસો પાડે છે; ઘાટને સ્વચ્છ રાખો, કચરો નહીં
જો મન્નત પૂર્ણ થાય તો કોશી-ભરાવો; અનુભવી વ્રત સાથે પ્રથમ વખત રાખનારને

❌ શું ન કરવું

આર્ગ્ય સૂર્યાસ્ત/સૂર્યોદય ના સમયથી દૂર; વાદળોમાં સમયની દિશામાં આર્ગ્ય
ખરાનાને પગલે પાણી-અન્ન (કડક), પરંતુ લૂ-ચક્ર-ગર્ભાવસ્થામાં ઉપવાસ તોડવો એ પાપ નથી-દેવી માતા
પ્રસાદ/સૂપને જૂઠું હાથ, ઘાટ પર ચામડાની ચીઝ (બેલ્ટ-પર્સ), પ્લાસ્ટિક-થર્મોકોલ, નદીમાં તેલ-પ્લાસ્ટિક
ઘાટ પર ઘોંઘાટ-નશાના ફટાકડા; ખુરાના-પ્રસાદ દરમિયાન વ્રતને અવાજ આપવો
તૈયારી વિના 36 કલાક નિર્જલીકૃત-હૃદય-દર્દી-ડાયાબિટીક ડૉક્ટરને પૂછો; કાર્તિક જેવા જ કઠોર

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

2027 માં ચૈતી છઠ ક્યારે છે-ચાર દિવસ?

ઉપરના આ વર્ષના ચાર દિવસો છે-નહાય-ખાય (ચૈત્ર શુક્લ ચતુર્થી), ખન્ના (પંચમી), સંધ્યા-આર્ગ્ય (ષષ્ઠી-મુખ્ય), ઉષા-આર્ગ્ય (સપ્તમી); ચૈત્ર નવરાત્રીના ચોથા-સાતમા દિવસે, રામ નવમી પહેલાં; સૂર્યાસ્ત-સૂર્યોદય દિલ્હી-તમારા શહેરના પંચાંગ જુઓ.

ચૈતી છઠ અને કાર્તિક છઠ વચ્ચેનો તફાવત?

વિધિ-પ્રસાદ-કઠોરતા એક-શુક્લ ષષ્ઠી ની સૂર્ય-છઠ્ઠી માયા પૂજા, ચાર દિવસ; કાર્તિક ની (દિવાળીના 6 દિવસ પછી, ઓક્ટોબર-નવેમ્બર) મુખ્ય અને વિશાલ (બિહાર-ઝારખંડમાં રજાઓ, લાખો ઘાટ પર), ચૈતી (માર્ચ-એપ્રિલ) વર્ષની પ્રથમ-મન્નત વાલે/બંને રાખનારા; ચૈત્ર માં ગરમી-નિર્જલીકરણ વધુ મુશ્કેલ છે.

શું તમે પહેલી વાર ચૈતી છઠથી શરૂઆત કરી શકો છો?

હા-કોઈ પણ છઠથી શરૂઆત થઈ શકે છે (ઘણીવાર મન્નત પૂર્ણ થાય છે અથવા ઘરની પરંપરા); એકવાર શરૂ થાય ત્યારે દર વર્ષે (ઓછામાં ઓછું કાર્તિક) રાખવાનો રિવાજ, જો તમે વચ્ચે ન છોડી શકો તો પરિવારના અન્ય કોઈ વ્રત અથવા બ્રાહ્મણ/પાડોશીને કરાવવું; પ્રથમ વખત અનુભવી વ્રતની મદદ લો.

ગરમીમાં 36 કલાક કેવી રીતે નિર્જલીકૃત થાય છે?

ખરાનાની ખીર પેટ ભરેલી, રાતની આરામ આપતી; આર્ગ્યા-દિવસ છાંયો-હવામાં ચાલતી જગ્યા, વાત ઓછી, ઘાટ પર પાણીમાં ઊભા રહેવું ઠંડક આપે છે; ચક્કર-ઉલટી-અચેતનતાના લક્ષણો પર તરત જ પાણી-ઓઆરએસ-ઉપવાસને ખંડિત માનવામાં આવતો નથી (આપ-ધામા); ગર્ભવતી/હૃદય-દર્દી/ડાયાબિટીસ ન રાખો-પરિવારની બીજી સ્ત્રીને મૂકો; ઉષા-આર્ગ્યા પછી પારણ ધીરે (અદા-ગુડ઼-પાણી પ્રથમ).

છઠ્ઠી માયા કોણ છે?

ષષ્ઠી દેવી-બ્રહ્માની માનસ-પુત્રી, સૂર્ય ની બહેન (લોક), નવજાત શિશુની છઠ્ઠી દેવી (જન્મના છઠ્ઠી દિવસે પૂજા)-સંતાન-રક્ષિકા; કત્યાની (નવરાત્રીની છઠ્ઠી દેવી) સાથે પણ જોડાય છે; કોઈ મૂર્તિ-સૂર્ય-પાણી-અન્નમાં પૂજા; દક્ષિણમાં સ્કંદ-માતા/ષષ્ઠી, બંગાળમાં "ષષ્ઠી ઠાકુરન".

નદી ન હોય તો ઘરે છઠ કેવી રીતે?

છત/આંગણામાં કૃત્રિમ કુંડ (ટબ/ખાડો જેમાં કમર અથવા ઘૂંટણ ભરેલું પાણી હોય છે), પૂર્વ-પશ્ચિમમાં ખુલ્લું હોય છે; સૂપ-દોરડા ત્યાં જ હોય છે, સૂર્યાસ્ત-સૂર્યોદય પર આર્ગ્યા; સોસાયટી-કુંડ/છઠ-સમિતિના ઘાટ પર પણ; ભાવ અને સમય મુખ્ય સ્થાન ગૌણ હોય છે.

🔔 યાદ અપાવો — દરેક વ્રતથી એક દિવસ પહેલા

તમારો WhatsApp નંબર લખો — દરેક મોટા વ્રત-તહેવારથી એક દિવસ પહેલા તિથિ, મુહૂર્ત અને સામગ્રી-સૂચિનો સંદેશ મળશે. મફત, ગમે ત્યારે બંધ કરી શકો છો.

સંદેશ Nakshtra Tak તરફથી આવશે; નંબર કોઈ બીજાને આપવામાં આવતો નથી.

📲 સહેલીઓ-પરિવારને WhatsApp પર મોકલો

આ પણ વાંચો: કાર્તિક છઠ પૂજા (સંપૂર્ણ વિગતો) · ચૈત્ર નવરાત્રિ (આ દિવસોમાં) · રામ નવમી (3 દિવસ પછી) · રથ સપ્તમી (સૂર્ય-સપ્તમી)

⚠️ આ અહેવાલ બિહાર-ઝારખંડ-પૂર્વાંચલ-નેપાળની પરંપરાગત છઠ-રીત પર આધારિત છે; તેની કુલ-પરિવાર અને ઘાટની રીત સર્વોપરી છે. ચૈત્ર ની ગરમીમાં નિર્જલીકૃત સ્વાસ્થ્યને જોઈને-ગર્ભવતી, હૃદય-દર્દી, ડાયાબિટીસ ન રાખો; તમારા શહેરના પંચાંગ માંથી સૂર્યાસ્ત-સૂર્યોદય.

🌐 Read this page in English · ← બધા વ્રત-તહેવાર · આખું પર્વ-કેલેન્ડર