✨ज्योतिषांशी बोलालॉगिन
Nakshtra Tak — Reveals Your Star
🪔 उपवास-सण

🕯️ कार्तिक पौर्णिमा (देव दीपावली) 2026

✍️ ज्योतिषाचार्य आदित्य धर द्विवेदी · 🔎 अंतिम समीक्षा: · 🧮 गणना-पद्धती

कार्तिक महिन्याची पौर्णिमा — गंगा-स्नान, नदीत दीपदान, त्रिपुरारी पौर्णिमा, देव दीपावली आणि गुरू नानक जयंती एकाच दिवशी.

कार्तिक पौर्णिमा (देव दीपावली) 2026 ची तिथी
मंगळवार, 24 नोव्हेंबर 2026
कार्तिक · शुक्ल पक्ष · पूर्णिमा ( विक्रम संवत 2083 )
🌅 सूर्योदय6:51 AM
🌙 चंद्रग्रहण4:57 PM
🪔 प्रोब काल5:25 PM – 7:49 PM
📿 तारीख-कालपूर्णिमा 23 नोव्हेंबर, 11:42 PM → 24 नोव्हेंबर, 8:23 PM
🕉 ब्रह्म मुहूर्त05:15 AM – 06:03 AM
⛔ राहुकाळ (टाळा)02:46 PM – 04:05 PM
पुढील वर्ष — 2027: रविवार, 14 नोव्हेंबर 2027
वेळ दिल्ली (IST) चे, Swiss Ephemeris-गणना, उदया-तिथि नियम। चंद्रोदय/सूर्योदय प्रत्येक शहर मध्ये वेगळा होतो आहे —

कार्तिक पौर्णिमा ही वर्षातील सर्वात पवित्र पौर्णिमांपैकी एक आहे — दिवाळीनंतर बरोबर पंधरा दिवसांनी. या दिवशी भगवान शिवाने त्रिपुरासुराचा वध केला होता, म्हणून हिला त्रिपुरारी पौर्णिमा म्हणतात; देवांनी याच आनंदात काशीत दिवे लावले — हीच देव दीपावली. संपूर्ण कार्तिक महिन्याचे स्नान-दीपदान-व्रत याच दिवशी पूर्ण होते.

स्त्रिया सकाळी नदीत/तलावात स्नान करतात, संध्याकाळी नदीत किंवा घरातील पाण्याच्या भांड्यात कणकेचे दिवे सोडतात (दीपदान) आणि तुळशीची पूजा करतात; अनेक घरे याच दिवशी तुळशी विवाहही करतात. शिखांसाठी हे गुरू नानक देवजींचे प्रकाश-पर्व आहे. खाली या वर्षीची तिथी, स्नान-दीपदानाची वेळ, विधी, साहित्य, कथा आणि वेगवेगळ्या प्रदेशांतील रीती दिल्या आहेत.

महत्त्व — हे व्रत चा

पद्म-पुराणात कार्तिक पौर्णिमेच्या स्नानाचे आणि दीपदानाचे फळ अश्वमेध यज्ञाइतके सांगितले आहे. कार्तिक-स्नानाची (संपूर्ण महिना ब्रह्म-मुहूर्तावर स्नान) सांगता याच दिवशी होते — ज्यांना संपूर्ण महिना जमले नाही, त्यांनी या एका दिवशी अवश्य करावे.

या दिवशी नदीत 365 (किंवा शक्य तितके) दिवे सोडण्याची परंपरा आहे — वर्षातील प्रत्येक दिवसासाठी एक; काशीच्या घाटांवरील देव दीपावली जगप्रसिद्ध आहे. हा विष्णूच्या मत्स्य-अवताराचा दिवसही मानला गेला आहे.

पौर्णिमेचे व्रत आणि संध्याकाळी चंद्रोदयाला अर्घ्य — कार्तिक पौर्णिमेला कृत्तिका नक्षत्र असल्यास तिला «महाकार्तिकी» म्हणतात, ती आणखी शुभ.

पूजा-पद्धत (टप्प्याटप्प्याने)

ही घरगुती पद्धत आहे — पहाटे स्नान, दिवसा व्रत/दान, संध्याकाळी दीपदान आणि तुळशी-चंद्र पूजा.

  1. ब्रह्म-मुहूर्तावर (वेळ वर दिली आहे) नदीत/तलावात/घरी पाण्यात गंगाजल मिसळून स्नान; स्नान करताना «ॐ नमो नारायणाय» याचा जप; सूर्याला अर्घ्य.
  2. संकल्प — «मी कार्तिक पौर्णिमेचे व्रत, स्नान व दीपदान कुटुंबाच्या कल्याणासाठी करते.» दिवसा फलाहार किंवा एक वेळ जेवण.
  3. सकाळी घरी विष्णू-लक्ष्मी व शिव यांची पूजा — पिवळी फुले, तुळस, बेलपत्र, पंचामृत; सत्यनारायण-कथा या दिवशी विशेष फलदायी मानली जाते (अनेक घरे पुरोहितांना बोलावून करवून घेतात).
  4. दान: अन्न, वस्त्र, कांबळे (थंडीची सुरुवात), तूप, गूळ, तीळ — गरजूंना/ब्राह्मणाला; गोशाळेत गाईला चारा.
  5. संध्याकाळी सूर्यास्तानंतर (प्रदोष काळात) तुळशी-वृंदावनापाशी 11/21 दिवे, तुळशीला प्रदक्षिणा; घराच्या प्रत्येक कोपऱ्यात, दारात आणि गच्चीवर दिवे — हीच «देव दीपावली».
  6. दीपदान: कणकेचे दिवे करून (किंवा मातीचे) त्यांत तूप/तेल घालून नदी-तलावात सोडा; नदी नसल्यास घरातील मोठ्या भांड्यात पाणी भरून त्यात दिवे तरंगत ठेवा — 5, 11, 21 किंवा 365 या संख्येत.
  7. चंद्रोदयाला (वेळ वर दिली आहे) चंद्राला दूध-पाण्याचे अर्घ्य; पौर्णिमेचा उपवास त्यानंतर सोडा.
  8. रात्री शिव-स्मरण — त्रिपुरारीचा जयजयकार; काशी-प्रयाग-हरिद्वारला जाता आल्यास घाटावरील आरतीत सहभागी व्हा, नाहीतर घरीच «ॐ जय जगदीश हरे» ही आरती.

📿 कार्तिक पौर्णिमा (देव दीपावली) कैसे करा — विस्तृत विधि, सामग्री checklist व नियम →

पूजा-सामग्री ची सूची

दीपदानाचे कणकेचे दिवे एक दिवस आधी घरीच करून ठेवा — 21 किंवा 51 तर सहज होतात.

  • गंगाजल, तांब्याचा लोटा (स्नान-अर्घ्यासाठी)
  • कणकेचे/मातीचे दिवे (21/51/365), तूप-मोहरीचे तेल, कापसाची वात, दिवे सोडण्यासाठी पत्रावळ/द्रोण
  • तुळशीचे रोप, तुळशी-पूजेसाठी लाल चुनरी, कुंकू, अक्षता, फुले
  • विष्णू-लक्ष्मी व शिव यांचे चित्र, बेलपत्र, पिवळी फुले, पंचामृत
  • सत्यनारायण-कथेचे साहित्य (कथा असल्यास): केळीची पाने, पंचामृत, पंजिरी (कणकेची/रव्याची), केळी, सुपारी
  • दानाच्या वस्तू — अन्न, कांबळे, वस्त्र, तीळ, गूळ, तूप
  • धूप, कापूर, उदबत्ती, आरतीचे ताट, शंख-घंटा
  • चंद्र-अर्घ्यासाठी दूध-पाणी, खीर (नैवेद्य)

🛍 पूजा-सामग्री व यंत्र पाहा 🙏 पूजा बुक करा

📅 आपल्या शहर चा पंचांग

सूर्योदय, चंद्रोदय, राहुकाळ व चौघड़िया — तुमचे शहर चे अचूक वेळ पासून, निःशुल्क।

पंचांग पाहा →

प्रतिज्ञा-कथा

तारकासुराच्या तीन पुत्रांनी — तारकाक्ष, कमलाक्ष आणि विद्युन्माली — तपश्चर्येने ब्रह्मदेवाकडून तीन उडणारी नगरे (त्रिपुर) मिळवली; ही नगरे तेव्हाच नष्ट होऊ शकत होती जेव्हा तिन्ही एका सरळ रेषेत येतील आणि एकाच बाणाने भेदली जातील. त्यांच्या अत्याचारांनी त्रस्त झालेले देव शिवाला शरण गेले.

📖 कार्तिक पौर्णिमा (देव दीपावली) ची पूरी व्रत-कथा पढ़ें →

उपवासाचे जेवण, सत्यनारायणाचा प्रसाद आणि खीर

पौर्णिमेच्या व्रतात दिवसभर फलाहार किंवा एक वेळ सात्त्विक जेवण; संध्याकाळी चंद्राला अर्घ्य दिल्यानंतर खीर. सत्यनारायण-कथा असल्यास पंजिरी-पंचामृत-केळीचा प्रसाद.

  • दिवसा: फळे, दूध, साबुदाणा किंवा शिंगाड्याचा हलवा; सैंधव मीठ
  • सत्यनारायण प्रसाद: रव्याची/कणकेची पंजिरी (तूप-साखर-मखाणे), पंचामृत, केळी, तुळशीदळ
  • संध्याकाळी: तांदूळ-दुधाची खीर (चंद्राला नैवेद्य), पुरी-भाजी, हलवा
  • बंगाल-ओडिशा: «रास पौर्णिमा» ला खिचुडी-लाबडा, पायेश; ओडिशात कार्तिक-हब्बचे शेवटचे जेवण
  • दानाचे अन्न-गूळ-तीळ जेवणापूर्वी वेगळे काढून ठेवा

वेगळा-वेगळा इलाक़ों ची रीत

एक पौर्णिमा, अनेक नावे — देव दीपावली, त्रिपुरारी, रास पौर्णिमा, बोइता बंदाण, प्रकाश-पर्व.

काशी-उत्तर प्रदेश-बिहारः देव दीपावली — गंगेच्या घाटांवर लाखो दिवे, घाट-आरती; घरोघरी तुळशी-वृंदावनापाशी आणि नदी-तलावात दीपदान; कार्तिक-स्नानाची सांगता, अनेक स्त्रिया संपूर्ण महिना पहाटे स्नान करून या दिवशी पारणे करतात. पुष्करचा (राजस्थान) कार्तिक मेळाही याच दिवशी.
पंजाब-हरियाणा-दिल्ली: गुरू नानक जयंती (प्रकाश-पर्व) — प्रभात-फेरी, अखंड पाठ, नगर-कीर्तन, लंगर; हिंदू घरांत गंगा-स्नान (हरिद्वार) आणि दीपदान.
बंगाल-आसाम-ओडिशा: रास पौर्णिमा — कृष्ण-रासलीला, राधा-कृष्णाचे देखावे, मणिपूर-आसाममध्ये रास-नृत्य; ओडिशात «बोइता बंदाण» — पहाटे केळीच्या खोडाच्या/कागदाच्या होड्या दिव्यासह पाण्यात सोडणे (प्राचीन सागरी-व्यापाराची आठवण) आणि कार्तिक-ब्रताची सांगता.
महाराष्ट्र-गुजरातः त्रिपुरारी पौर्णिमा — शिव-मंदिरांत «त्रिपुर-वात» (दीप-स्तंभ) लावणे, तुळशी विवाहाचा शेवटचा दिवस; गुजरातमध्ये «देव दिवाळी» — दिवे, मंदिरांत अन्नकूट, अनेक ठिकाणी नवीन वर्षाप्रमाणे मिठाई.
दक्षिण भारतः कार्तिगै दीपम (तमिळनाडू — कृत्तिका नक्षत्रावर, बहुधा याच सुमारास) — घराबाहेर मातीच्या अगल-दिव्यांच्या रांगा, तिरुवण्णामलैचा महादीपम; कर्नाटक-आंध्रमध्ये कार्तिक सोमवार व्रताची सांगता, कार्तिक दीपोत्सव.
🙏 तुमचे घर ची रीत इससे वेगळा आहे? येथे लिखिए

दादी-नानी पासून सुनी रीत, कथा, गीत किंवा पकवान — 2-4 पंक्तियाँ; हम पढ़कर तुमचे इलाक़े चे नाव पासून याच पन्ने वर जोड़ेंगे (फ़ोन दिखेगा नाही — सिर्फ़ पूछने चे साठी)।

प्रत्येक भेजी रीत आधी वाचली जाते आहे — अश्लील/विज्ञापन/ग़लत बात नाही जुड़ती।

क्या करा, क्या न करा

✅ क्या करा

  • स्नान ब्रह्म-मुहूर्तावर, गंगाजल मिसळून; सूर्याला अर्घ्य
  • संध्याकाळी दीपदान — नदी नसल्यास घरातील पाण्याच्या भांड्यात
  • थंडीची सुरुवात — कांबळे/वस्त्र-दान या दिवशी विशेष
  • तुळशी-पूजा आणि प्रदक्षिणा; तुळशी विवाह राहिला असल्यास आज शेवटचा दिवस
  • चंद्रोदयाला अर्घ्य, मग उपवास सोडा

❌ क्या न करा

  • दिवे प्लॅस्टिक/थर्माकोलच्या होडीत नकोत —पत्रावळ/द्रोण/कणकेचे दिवे (नदी स्वच्छ राहावी)
  • पौर्णिमेला केस-नखे कापणे, मांस-मद्य, भांडण — वर्ज्य
  • घाटावर खोल पाण्यात दीपदान नको; मुलांना एकटे सोडू नका
  • तुळशीदळ संध्याकाळी तोडू नका
  • व्रतात तामसिक भोजन नको

📍 शहरनिहाय वेळा — आपले शहर निवडा

कार्तिक पौर्णिमा (त्रिपुरी पौर्णिमा) 2026 ची मुख्य वेळ प्रत्येक शहरात वेगळी असते. आपल्या शहरावर क्लिक करा:

तारीखदीपदानाची वेळ
दिल्लीमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:25 PM
मुंबईमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:59 PM
कोलकातामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20264:51 PM
चेन्नईमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:39 PM
बंगळुरूमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:50 PM
हैदराबादमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:39 PM
अहमदाबादमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:54 PM
पुणेमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:56 PM
जयपूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:34 PM
लखनौमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:13 PM
कानपूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:16 PM
नागपूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:31 PM
इंदूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:41 PM
भोपाळमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:34 PM
पाटणामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20264:59 PM
वडोदरामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:52 PM
सुरतमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:56 PM
लुधियानामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:25 PM
आग्रामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:24 PM
वाराणसीमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:08 PM
प्रयागराजमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:12 PM
मेरठमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:22 PM
राजकोटमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20266:02 PM
जबलपूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:24 PM
अमृतसरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:28 PM
रांचीमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:02 PM
रायपूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:20 PM
गुवाहाटीमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20264:31 PM
चंदीगडमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:22 PM
तिरुवनंतपुरममंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20266:00 PM
कोचीमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20266:00 PM
कोइंबतूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:56 PM
मदुराईमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:53 PM
विशाखापट्टणममंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:20 PM
विजयवाडामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:32 PM
भुवनेश्वरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:05 PM
कटकमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:05 PM
डेहराडूनमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:18 PM
हरिद्वारमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:18 PM
मथुरामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:25 PM
अयोध्यामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:08 PM
उज्जैनमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:40 PM
नाशिकमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:54 PM
ग्वाल्हेरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:25 PM
जोधपूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:46 PM
उदयपूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:46 PM
कोटामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:36 PM
श्रीनगरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:23 PM
जम्मूमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:26 PM
शिमलामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:20 PM
गोरखपूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:03 PM
बस्तीमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:06 PM
गयामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:01 PM
भागलपूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20264:52 PM
सिलिगुडीमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20264:43 PM
जमशेदपूरमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20264:59 PM
गाझियाबादमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:24 PM
नोएडामंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:24 PM
गुरुग्राममंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:26 PM
फरिदाबादमंगळवार, 24 नोव्हेंबर 20265:25 PM

🌕 कार्तिक महिन्यातील सण

🌕 शरद पौर्णिमा (कोजागिरी)14 ऑक्टोबर 2027🌙 करवा चौथ18 ऑक्टोबर 2027🌟 अहोई अष्टमी22 ऑक्टोबर 2027🪔 दिवाळी (लक्ष्मीपूजन)8 नोव्हेंबर 2026🌅 छठ पूजा (सूर्य षष्ठी)15 नोव्हेंबर 2026🌿 प्रबोधिनी (देवउठनी) एकादशी — तुळशी विवाह20 नोव्हेंबर 2026🌿 तुळशी विवाह21 नोव्हेंबर 2026🕯️ कार्तिक पौर्णिमा (देव दिवाळी)24 नोव्हेंबर 2026
← मागील सण🌿 तुळशी विवाह · 21 नोव्हेंबर 2026पुढील सण →🪔 गुरु नानक जयंती (प्रकाश पर्व / गुरुपुरब) · 24 नोव्हेंबर 2026

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कार्तिक पौर्णिमा 2026 मध्ये कधी आहे?

वर दिलेली तारीख या वर्षीची कार्तिक पौर्णिमा आहे — पंचांग-गणनेनुसार; चंद्रोदय, ब्रह्म-मुहूर्त (स्नान) आणि प्रदोष (दीपदान) यांच्या दिल्लीच्या वेळाही तिथेच आहेत.

देव दीपावली आणि दिवाळी यांत काय फरक आहे?

दिवाळी म्हणजे आश्विन अमावास्येला (पूर्णिमांत गणनेत कार्तिक) होणारी मनुष्यांची लक्ष्मी-पूजा; देव दीपावली म्हणजे पंधरा दिवसांनी कार्तिक पौर्णिमेला होणारा देवांचा दीपोत्सव — त्रिपुरासुर-वधाच्या आनंदात, काशीच्या घाटांवर सर्वात भव्य.

नदी जवळ नसल्यास दीपदान कसे करावे?

घराच्या अंगणात/गच्चीवर मोठ्या भांड्यात (परात/टब) पाणी भरून त्यात कणकेचे किंवा मातीचे दिवे तरंगत ठेवा, तुळशी-वृंदावनापाशी दिवे लावा — फळ तेच मानले गेले आहे. प्लॅस्टिकची होडी करू नका.

या दिवशी सत्यनारायण कथा करवून घ्यावी का?

कार्तिक पौर्णिमा ही सत्यनारायण-कथेसाठी वर्षातील सर्वात शुभ पौर्णिमा मानली जाते; घरी पुरोहितांकडून किंवा पोथीवरून स्वतःही करता येते — पंजिरी-पंचामृत-केळीचा प्रसाद.

कार्तिक-स्नान म्हणजे काय?

संपूर्ण कार्तिक महिना (शरद पौर्णिमेपासून कार्तिक पौर्णिमेपर्यंत) रोज पहाटे स्नान, तुळशी-पूजा आणि दीपदान यांचा नियम; याची सांगता कार्तिक पौर्णिमेला होते. संपूर्ण महिना शक्य नसल्यास एकादशीपासून पौर्णिमेपर्यंतचे पाच दिवसही (भीष्म पंचक) पुरेसे आहेत.

🔔 याद दिलाएँ — प्रत्येक व्रत पासून एक दिवस आधी

आपला WhatsApp नंबर लिखिए — प्रत्येक बड़े व्रत-त्योहार पासून एक दिवस आधी तिथी, मुहूर्त आणि सामग्री-सूची चा संदेश मिळेल। मुफ़्त, कभी देखील बंद करून शकते आहेत।

संदेश Nakshtra Tak ची कडे पासून आएगा; नंबर कोणत्याही आणि ला नाही दिया जातो।

📲 सहेलियों-परिवार ला WhatsApp वर भेजें

🌎 परदेशात कार्तिक पौर्णिमा (देव दीपावली) 2026: अमेरिका · कॅनडा · यूके · ऑस्ट्रेलिया · यूएई · कतार · सौदी अरेबिया · कुवेत · ओमान · बहरीन · सिंगापूर · मलेशिया · न्यूझीलंड · दक्षिण आफ्रिका · मॉरिशस · फिजी · नेदरलँड्स · जर्मनी · आयर्लंड

हे देखील पढ़ें: प्रबोधिनी एकादशी / तुळशी विवाह · शरद पूर्णिमा · दिवाळी · पूर्णिमा-यादी

⚠️ हे वर्णन पारंपरिक पद्धती आणि लोक-मान्यतेवर आधारित आहे; आपल्या कुळ-कुटुंबाची रीत सर्वोपरी आहे. घाटावर सुरक्षिततेची आणि नदीच्या स्वच्छतेची काळजी घ्या.

🌐 Read this page in English · ← सर्व उपवास-सण · संपूर्ण उत्सव-दिनदर्शिका