🌼 ललिता सप्तमी 2027

भाद्रपद शुक्ल सप्तमी — राधाष्टमी पासून एक दिवस आधी: राधा ची प्रधान सखी ललिता (अष्टसखी) चा जन्मोत्सव (ऊँचागाँव, बरसाना); सोबत च उत्तर-बिहार-बंगाल मध्ये «ललही/ललिता सप्तमी» चा स्त्री-व्रत — संतान-सुख, सौभाग्य; तिथी, विधि, कथा व रीत।

**ललिता सप्तमी** भाद्रपद शुक्ल सप्तमी ला — राधाष्टमी चे ठीक एक दिवस आधी — राधारानी ची प्रधान सखी **ललिता देवी** (अष्टसखियों मध्ये प्रथम, राधा पासून एक दिवस बड़ी) चे प्राकट्य चा उत्सव आहे। बरसाना चे पास ऊँचागाँव (ललिता चा जन्म-गाँव) व वृंदावन-बरसाना चे मंदिरों मध्ये किंवा दिवस ललिता-सखी चा अभिषेक-श्रृंगार, राधाष्टमी ची तैयारी आणि «ललिता-राधा» ची झाँकियाँ असते आहेत; गौड़ीय-वैष्णव व इस्कॉन मध्ये «ललिता सप्तमी» चा उपवास व कीर्तन।

घरों मध्ये हे दिवस राधाष्टमी ची पूर्व-संध्या आहे — सुहागिनें ललिता-राधा ची पूजा, सोलह श्रृंगार, सखी-भाव चे भजन; पूर्वांचल-बिहार-बंगाल चे काही इलाक़ों मध्ये भाद्रपद शुक्ल सप्तमी ला «ललिता/ललही सप्तमी» चा स्त्री-व्रत (संतान-सुख, सौभाग्य) देखील आहे — वेगळा-वेगळा नाव, एक तिथी। ऊपर तिथि-मुहूर्त; रिकामे विधि, सामग्री, ललिता-कथा, भोग, इलाक़ों ची रीत व सवाल।

महत्त्व — हे व्रत चा

ललिता सखी: राधा ची अष्टसखियों (ललिता, विशाखा, चित्रा, इंदुलेखा, चंपकलता, रंगदेवी, तुंगविद्या, सुदेवी) मध्ये प्रधान — राधा-कृष्ण ची लीला ची संयोजिका, «सखी-भाव» ची आदर्श; वैष्णव-मत मध्ये ललिता ची कृपा शिवाय राधा-कृष्ण ची सेवा नाही मिलती; भाद्रपद शुक्ल सप्तमी, ऊँचागाँव (बरसाना पासून 4 किमी) मध्ये जन्म।

राधाष्टमी ची पूर्व-संध्या: ललिता राधा पासून एक दिवस बड़ी (लोक-मान्यता) — म्हणून राधाष्टमी पासून एक दिवस आधी उनका जन्मोत्सव; ब्रज मध्ये दोन्ही दिवस एक उत्सव-श्रृंखला; गौड़ीय मठों मध्ये किंवा दिवस उपवास (एकादशी-सा) व राधाष्टमी ची तैयारी।

स्त्री-व्रत (ललिता/ललही सप्तमी): पूर्वांचल-बिहार-बंगाल मध्ये सुहागिनें सप्तमी ला ललिता देवी (शक्ति-रूपा/सखी-रूपा) ची पूजा — संतान-सुख, सौभाग्य, राधा-कृपा; काही स्थानों वर इसे «संतान सप्तमी» पासून जोड़ा जातो आहे (भाद्रपद शुक्ल सप्तमी ला «संतान सप्तमी/मुक्ताभरण सप्तमी» — शिव-पार्वती पूजा, संतान-रक्षा चा व्रत, गुजरात-महाराष्ट्र-UP)।

सप्तमी-देवी: सप्तमी सूर्य ची तिथी — काही घर किंवा दिवस सूर्य-अर्घ्य व शिव-पार्वती-पूजा जोड़ते आहेत; ललिता त्रिपुरसुंदरी (ललिता महात्रिपुरसुंदरी) चा नाम-साम्य — वर हे ललिता-सखी चा पर्व आहे; ललिता-पंचमी (आश्विन) देवी चा, वेगळा।

पूजा-पद्धत (टप्प्याटप्प्याने)

ललिता सप्तमी ची घरेलू विधि — सुबह पूजा-संकल्प, दिवस मध्ये फलाहार/एक वेळ, शाम ललिता-राधा-कृष्ण ची आरती व राधाष्टमी ची तैयारी; संतान सप्तमी ची रीत असो तर शिव-पार्वती-पूजा सोबत।

1. सुबह: स्नान, स्वच्छ वस्त्र (गुलाबी/पीला/हिरवा); पूजा-स्थान वर राधा-कृष्ण ची मूर्ति/चित्र, बगल मध्ये ललिता सखी चा चित्र (असो तर — राधा चे बाईं कडे) किंवा अष्टसखी-चित्र; कलश, फूलों ची सजावट।
2. संकल्प: «मैं (नाव) ललिता सप्तमी चा व्रत (सखी-भाव/संतान-सुख/सौभाग्य) साठी रखती हूँ; कल राधाष्टमी» — जल छोड़ें।
3. ललिता-पूजा: ललिता सखी ला गुलाबी-पीले वस्त्र, फूल-माला (चमेली-गुलाब), चंदन-केसर, सोलह श्रृंगार-सामग्री (चूड़ी-बिंदी-सिंदूर-मेहँदी — सुहागिनें), इत्र; «ॐ श्री ललितायै नमः» / «ललिता-सखी ची जय»; राधा-कृष्ण ला माखन-मिश्री-फल; ललिता-अष्टक/अष्टसखी-स्तुति (असो सके तर)।
4. सखी-भाव: राधा-कृष्ण ची सेवा मध्ये सहाय्यक बनण्या ची प्रार्थना — «ललिते! राधा-माधव ची सेवा मध्ये जगह दोन»; भजन-कीर्तन («ललिता-सखी ची जय», «राधे-राधे»); घर ची कन्याएँ-सहेलियाँ सोबत बसून पूजा (सखी-मंडल ची रीत)।
5. संतान सप्तमी (जेथे रीत असो): शिव-पार्वती ची पूजा — दूध-भात/खीर-पूरी चा भोग, संतान चे नाव चा कच्चा सूत/धागा (मुक्ता-भरण) हात मध्ये बाँधना, कथा (राजा नहुष-चंद्रमुखी), सूर्य-अर्घ्य; व्रत निराहार/फलाहार, एक वेळ नमक-रहित।
6. भोग: माखन-मिश्री, खीर, फळ, पेड़ा, मालपुआ (काही), पंचामृत, तुलसी-दल (कृष्ण); ललिता-सखी ला गुलाब-चमेली व मिठाई; आरती (राधा-कृष्ण + ललिता-सखी ची जय)।
7. शाम: संध्या-आरती, दीप, कीर्तन; राधाष्टमी ची तैयारी — कल चे अभिषेक ची सामग्री, राधा चे नए वस्त्र, अरबी-पूरी; फलाहार; पारण अगले दिवस (राधाष्टमी चा व्रत जोड़ना असो तर दोन-दिवस व्रत — सामर्थ्य पासून)।
8. ब्रज-यात्रा (शक्य असो): ऊँचागाँव चे ललिता-मंदिर व बरसाना मध्ये दर्शन, ललिता-कुंड; न असो तर घर वर वही भाव पासून सखी-पूजा।

पूजा-सामग्री ची सूची

ललिता सखी व राधा-कृष्ण ची पूजा, सोलह श्रृंगार, माखन-मिश्री-खीर — ललिता सप्तमी ची सादी सूची; संतान सप्तमी ची रीत असो तर कच्चा सूत-दूध-भात।

• राधा-कृष्ण ची मूर्ति/चित्र, ललिता सखी/अष्टसखी चा चित्र (असो तर), चौकी, गुलाबी-पीला कपड़ा, कलश, फूल-सजावट
• श्रृंगार: गुलाबी-पीले वस्त्र, चमेली-गुलाब ची माला, चंदन-केसर, सुहाग-सामग्री (चूड़ी-बिंदी-सिंदूर-मेहँदी-आलता), इत्र-गुलाब-जल
• पूजा: रोळी, अक्षत, धूप, तूप-दीप, कापूर, आरती-थाळी, बेल, सुपारी, तुळशी-डाळ (कृष्ण), पंचामृत
• भोग: माखन-मिश्री, खीर, पेड़ा, मालपुआ, फळ (केला-सेब-अनार), मेवा; ललिता-सखी ला गुलाब-जल ची मिठाई/लड्डू
• मजकूर: ललिता-अष्टक/अष्टसखी-स्तुती, राधा-कृपा-कटाक्ष स्तोत्र, भजन-पुस्तक, «राधे-राधे» जपमाळ (तुळशी)
• संतान सप्तमी (जेथे रीत): शिव-पार्वती चित्र, कच्चा सूत/धागा (संतान ची संख्या पासून गाँठ), दूध-भात/खीर-पूरी, सूर्य-अर्घ्य चा लोटा, कथा-पुस्तिका
• कल चे साठी (राधाष्टमी): अभिषेक-सामग्री, राधा चे नए वस्त्र, अरबी, पूरी-खीर ची सामग्री

🛍 पूजा-सामग्री व यंत्र पाहा 🙏 पूजा बुक करा

प्रतिज्ञा-कथा

ललिता-सखी ची कथा: गोलोक मध्ये ललिता राधा ची सर्वात प्रिय सखी — राधा ची सेवा, श्रृंगार, संदेश आणि मान-लीला ची सूत्रधार; कृष्ण पासून राधा ची कडे पासून मान करण्या वाली, राधा पासून एक दिवस बड़ी। ब्रज-अवतार मध्ये ते भाद्रपद शुक्ल सप्तमी ला ऊँचागाँव (बरसाना चे पास) मध्ये विशोक व शारदा (लोक-नाम) ची पुत्री रूप मध्ये प्रकट हुईं; अगले दिवस राधा चा जन्म — म्हणून दोन्ही उत्सव सोबत। रूप-गोस्वामी (राधा-कृष्ण-गणोद्देश-दीपिका) मध्ये ललिता चा वर्णन — गौर-वर्ण, मयूर-पंख जैसा वस्त्र, स्वभाव मध्ये तेज-वाक्पटु, राधा चे प्रत्येक सुख-दुःख ची साथी; वैष्णव-साधना मध्ये «ललिता ची दासी» बनना राधा-सेवा चा दरवाजा।

लोक-कथा (ललिता-कुंड): एक बार राधा ला कृष्ण पासून मान (रूठना) झाला; ललिता ने कृष्ण ला समझाया ची राधा चा मान देखील प्रेम आहे, आणि युगल ला जुळवला — तभी पासून ललिता «युगल-मिलन» ची सखी; ऊँचागाँव चा ललिता-कुंड त्याच लीला चा स्थान मानले जातो आहे; सुहागिनें ललिता पासून दांपत्य मध्ये मेल-मिलाप ची प्रार्थना करती आहेत।

संतान सप्तमी ची कथा (जेथे हे व्रत जुड़ा आहे): राजा नहुष व रानी चंद्रमुखी निःसंतान थे; ब्राह्मणी रूपवती पासून भाद्रपद शुक्ल सप्तमी चे संतान-सप्तमी व्रत (शिव-पार्वती पूजा, कच्चे सूत चा मुक्ताभरण, दूध-भात-खीर) ची विधि जानी — वर व्रत पूरा न करून सकीं; अगले जन्म मध्ये देवी ची कृपा पासून विधि याद आई, व्रत किया आणि संतान-सुख पाया — म्हणून माताएँ संतान ची रक्षा चे साठी हे व्रत रखती आहेत।

माखन-मिश्री, खीर, पेड़ा, फळ; संतान सप्तमी मध्ये दूध-भात/खीर-पूरी (नमक-रहित)

ललिता सप्तमी चा भोग सादा-वैष्णव — माखन-मिश्री, खीर, पेड़ा, फळ, पंचामृत; व्रती दिवस मध्ये फलाहार किंवा एक वेळ (राधाष्टमी ची तरह); संतान सप्तमी ची रीत मध्ये दूध-भात/खीर-पूरी चा नमक-रहित एक वेळ भोजन; प्याज़-लहसुन-माँस नाही।

• भोग: माखन-मिश्री, चावल-खीर, पेड़ा, मालपुआ (काही घर), पंचामृत, तुलसी-दल (कृष्ण), फळ (केला-सेब-अनार), मेवा; ललिता-सखी ला गुलाब-जल ची बर्फ़ी/लड्डू
• फलाहार (व्रती): फळ, दूध, साबूदाना, मखाना-खीर, सिंघाड़े चा हलवा; किंवा एक वेळ सात्विक भोजन — घर ची रीत
• संतान सप्तमी (रीत असो तर): दूध-भात (चावल-दूध-चीनी) किंवा खीर-पूरी — नमक-रहित एक वेळ; प्रसाद बच्चों ला आधी
• कल ची तैयारी: अरबी ची सब्ज़ी-पूरी, खीर, मालपुआ (राधाष्टमी)
• वर्जित: प्याज़-लहसुन-माँस-मद्य, बासी भोग, व्रती ला अन्न (फलाहार-रीत मध्ये)

वेगळा-वेगळा इलाक़ों ची रीत

ब्रज चा ललिता-सखी उत्सव, गौड़ीय-वैष्णव व इस्कॉन चा उपवास, पूर्वांचल-बिहार-बंगाल चा स्त्री-व्रत आणि गुजरात-महाराष्ट्र ची संतान सप्तमी — एक तिथी, कई रीत।

क्या करा, क्या न करा

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

📲 सहेलियों-परिवार ला WhatsApp वर भेजें

हे देखील पढ़ें: राधाष्टमी (पुढील दिवस) · कृष्ण जन्माष्टमी · हल षष्ठी (ललही छठ — वेगळा पर्व) · हरतालिका तीज · गणेश चतुर्थी· ऋषी पंचमी

⚠️ हे तपशील वैष्णव-परंपरा व लोक-मान्यता वर आधारित आहे; आपल्या एकूण-कुटुंब, संप्रदाय व इलाक़े ची रीत सर्वोपरि आहे। तिथी दिल्ली (IST) ची उदया-तिथि पासून; नाम-साम्य वाले पर्व (ललिता पंचमी, ललही छठ) वेगळा आहेत; आरोग्य-स्थिती मध्ये व्रत न ठेवा।

🌐 Read this page in English · ← सर्व उपवास-सण · संपूर्ण उत्सव-दिनदर्शिका