🌼 ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ 2027
ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ — ରାଧାଷ୍ଟମୀର ଗୋଟିଏ ଦିନ ଆଗରୁ: ରାଧାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ସଖୀ ଲଳିତା (ଅଷ୍ଟସଖୀ)ଙ୍କ ଜନ୍ମୋତ୍ସବ (ଊଞ୍ଚାଗାଁ, ବରସାନା); ସାଙ୍ଗକୁ ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ-ବିହାର-ବଙ୍ଗରେ «ଲଲହୀ/ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ»ର ନାରୀ-ବ୍ରତ — ସନ୍ତାନ-ସୁଖ, ସୌଭାଗ୍ୟ; ତିଥି, ବିଧି, କଥା ଓ ରୀତି।
**ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ** ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀରେ — ରାଧାଷ୍ଟମୀର ଠିକ୍ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଆଗରୁ — ରାଧାରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ସଖୀ **ଲଳିତା ଦେବୀ** (ଅଷ୍ଟସଖୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ରାଧାଙ୍କଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବଡ଼)ଙ୍କ ପ୍ରାକଟ୍ୟର ଉତ୍ସବ। ବରସାନା ପାଖ ଊଞ୍ଚାଗାଁ (ଲଳିତାଙ୍କ ଜନ୍ମଗ୍ରାମ) ଓ ବୃନ୍ଦାବନ-ବରସାନାର ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ଏହି ଦିନ ଲଳିତା-ସଖୀଙ୍କ ଅଭିଷେକ-ଶୃଙ୍ଗାର, ରାଧାଷ୍ଟମୀର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ «ଲଳିତା-ରାଧା»ଙ୍କ ଝାଙ୍କି ହୁଏ; ଗୌଡ଼ୀୟ ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଇସ୍କନରେ «ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ»ର ଉପବାସ ଓ କୀର୍ତ୍ତନ।
ଘରେ ଏହି ଦିନ ରାଧାଷ୍ଟମୀର ପୂର୍ବସନ୍ଧ୍ୟା — ସଧବାମାନେ ଲଳିତା-ରାଧାଙ୍କ ପୂଜା, ଷୋଳ ଶୃଙ୍ଗାର, ସଖୀଭାବର ଭଜନ କରନ୍ତି; ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ-ବିହାର-ବଙ୍ଗର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀରେ «ଲଳିତା/ଲଲହୀ ସପ୍ତମୀ»ର ନାରୀ-ବ୍ରତ (ସନ୍ତାନ-ସୁଖ, ସୌଭାଗ୍ୟ) ମଧ୍ୟ ଅଛି — ଅଲଗା ଅଲଗା ନାଁ, ଏକା ତିଥି। ଉପରେ ତିଥି-ମୁହୂର୍ତ୍ତ; ତଳେ ବିଧି, ସାମଗ୍ରୀ, ଲଳିତା-କଥା, ଭୋଗ, ଅଞ୍ଚଳ-ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ଓ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର।
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ଲଳିତା ସଖୀ: ରାଧାଙ୍କ ଅଷ୍ଟସଖୀ (ଲଳିତା, ବିଶାଖା, ଚିତ୍ରା, ଇନ୍ଦୁଲେଖା, ଚମ୍ପକଲତା, ରଙ୍ଗଦେବୀ, ତୁଙ୍ଗବିଦ୍ୟା, ସୁଦେବୀ)ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ — ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାର ସଂଯୋଜିକା, «ସଖୀଭାବ»ର ଆଦର୍ଶ; ବୈଷ୍ଣବ ମତରେ ଲଳିତାଙ୍କ କୃପା ବିନା ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେବା ମିଳେ ନାହିଁ; ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ, ଊଞ୍ଚାଗାଁ (ବରସାନାଠାରୁ 4 କିମି)ରେ ଜନ୍ମ।
ରାଧାଷ୍ଟମୀର ପୂର୍ବସନ୍ଧ୍ୟା: ଲଳିତା ରାଧାଙ୍କଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବଡ଼ (ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ) — ସେଥିପାଇଁ ରାଧାଷ୍ଟମୀର ଗୋଟିଏ ଦିନ ଆଗରୁ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମୋତ୍ସବ; ବ୍ରଜରେ ଦୁଇ ଦିନ ମିଶି ଏକ ଉତ୍ସବ-ଶୃଙ୍ଖଳା; ଗୌଡ଼ୀୟ ମଠମାନଙ୍କରେ ଏହି ଦିନ ଉପବାସ (ଏକାଦଶୀ ପରି) ଓ ରାଧାଷ୍ଟମୀର ପ୍ରସ୍ତୁତି।
ନାରୀ-ବ୍ରତ (ଲଳିତା/ଲଲହୀ ସପ୍ତମୀ): ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ-ବିହାର-ବଙ୍ଗରେ ସଧବାମାନେ ସପ୍ତମୀରେ ଲଳିତା ଦେବୀ (ଶକ୍ତିରୂପା/ସଖୀରୂପା)ଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି — ସନ୍ତାନ-ସୁଖ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ରାଧା-କୃପା; କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ «ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀ» ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଏ (ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀରେ «ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀ/ମୁକ୍ତାଭରଣ ସପ୍ତମୀ» — ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପୂଜା, ସନ୍ତାନ-ରକ୍ଷାର ବ୍ରତ, ଗୁଜରାଟ-ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-UP)।
ସପ୍ତମୀ-ଦେବୀ: ସପ୍ତମୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତିଥି — କେତେକ ଘରେ ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପୂଜା ଯୋଡ଼ନ୍ତି; ଲଳିତା ତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ (ଲଳିତା ମହାତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ)ଙ୍କ ସହ ନାଁର ମେଳ — କିନ୍ତୁ ଏହା ଲଳିତା-ସଖୀଙ୍କ ପର୍ବ; ଲଳିତା ପଞ୍ଚମୀ (ଆଶ୍ୱିନ) ଦେବୀଙ୍କର, ଅଲଗା।
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ଲଳିତା ସପ୍ତମୀର ଘରୋଇ ବିଧି — ସକାଳେ ପୂଜା-ସଙ୍କଳ୍ପ, ଦିନରେ ଫଳାହାର/ଏକ ବେଳା, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଲଳିତା-ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆରତି ଓ ରାଧାଷ୍ଟମୀର ପ୍ରସ୍ତୁତି; ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀର ରୀତି ଥିଲେ ସାଙ୍ଗରେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପୂଜା।
- ସକାଳ: ସ୍ନାନ, ସଫା ବସ୍ତ୍ର (ଗୋଲାପୀ/ହଳଦିଆ/ସବୁଜ); ପୂଜାସ୍ଥାନରେ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି/ଚିତ୍ର, ପାଖରେ ଲଳିତା ସଖୀଙ୍କ ଚିତ୍ର (ଥିଲେ — ରାଧାଙ୍କ ବାମ ପଟେ) ବା ଅଷ୍ଟସଖୀ-ଚିତ୍ର; କଳସ, ଫୁଲର ସଜ୍ଜା।
- ସଙ୍କଳ୍ପ: «ମୁଁ (ନାମ) ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ (ସଖୀଭାବ/ସନ୍ତାନ-ସୁଖ/ସୌଭାଗ୍ୟ) ପାଇଁ ରଖୁଛି; କାଲି ରାଧାଷ୍ଟମୀ» — ଜଳ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ।
- ଲଳିତା-ପୂଜା: ଲଳିତା ସଖୀଙ୍କୁ ଗୋଲାପୀ-ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲମାଳ (ଜାଈ-ଗୋଲାପ), ଚନ୍ଦନ-କେଶର, ଷୋଳ ଶୃଙ୍ଗାର-ସାମଗ୍ରୀ (ଚୁଡ଼ି-ଟିକିଲି-ସିନ୍ଦୂର-ମେହେନ୍ଦି — ସଧବାମାନେ), ଅତର; «ଓଁ ଶ୍ରୀ ଲଳିତାୟୈ ନମଃ» / «ଲଳିତା-ସଖୀଙ୍କ ଜୟ»; ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଲହୁଣୀ-ମିଶ୍ରି-ଫଳ; ଲଳିତାଷ୍ଟକ/ଅଷ୍ଟସଖୀ-ସ୍ତୁତି (ସମ୍ଭବ ହେଲେ)।
- ସଖୀଭାବ: ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେବାରେ ସହାୟିକା ହେବାର ପ୍ରାର୍ଥନା — «ହେ ଲଳିତେ! ରାଧା-ମାଧବଙ୍କ ସେବାରେ ସ୍ଥାନ ଦିଅ»; ଭଜନ-କୀର୍ତ୍ତନ («ଲଳିତା-ସଖୀଙ୍କ ଜୟ», «ରାଧେ-ରାଧେ»); ଘରର କନ୍ୟା-ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଏକାଠି ବସି ପୂଜା (ସଖୀ-ମଣ୍ଡଳର ରୀତି)।
- ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀ (ଯେଉଁଠି ରୀତି ଅଛି): ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପୂଜା — କ୍ଷୀର-ଭାତ/କ୍ଷୀରି-ପୁରିର ଭୋଗ, ସନ୍ତାନର ନାଁରେ କଞ୍ଚା ସୂତା/ଡୋର (ମୁକ୍ତାଭରଣ) ହାତରେ ବାନ୍ଧିବା, କଥା (ରାଜା ନହୁଷ-ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ), ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଅର୍ଘ୍ୟ; ବ୍ରତ ନିରାହାର/ଫଳାହାର, ଏକ ବେଳା ଲୁଣ ବିନା।
- ଭୋଗ: ଲହୁଣୀ-ମିଶ୍ରି, କ୍ଷୀରି, ଫଳ, ପେଡ଼ା, ମାଲପୁଆ (କେତେକ), ପଞ୍ଚାମୃତ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର (କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ); ଲଳିତା-ସଖୀଙ୍କୁ ଗୋଲାପ-ଜାଈ ଓ ମିଠା; ଆରତି (ରାଧା-କୃଷ୍ଣ + ଲଳିତା-ସଖୀଙ୍କ ଜୟ)।
- ସନ୍ଧ୍ୟା: ସନ୍ଧ୍ୟା-ଆରତି, ଦୀପ, କୀର୍ତ୍ତନ; ରାଧାଷ୍ଟମୀର ପ୍ରସ୍ତୁତି — କାଲିର ଅଭିଷେକ-ସାମଗ୍ରୀ, ରାଧାଙ୍କ ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର, ସାରୁ-ପୁରି; ଫଳାହାର; ପାରଣ ପରଦିନ (ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଥିଲେ ଦୁଇ ଦିନର ବ୍ରତ — ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ)।
- ବ୍ରଜ-ଯାତ୍ରା (ସମ୍ଭବ ହେଲେ): ଊଞ୍ଚାଗାଁର ଲଳିତା-ମନ୍ଦିର ଓ ବରସାନାରେ ଦର୍ଶନ, ଲଳିତା-କୁଣ୍ଡ; ନ ହେଲେ ଘରେ ସେହି ଭାବରେ ସଖୀ-ପୂଜା।
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ଲଳିତା ସଖୀ ଓ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୂଜା, ଷୋଳ ଶୃଙ୍ଗାର, ଲହୁଣୀ-ମିଶ୍ରି-କ୍ଷୀରି — ଲଳିତା ସପ୍ତମୀର ସାଦା ତାଲିକା; ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀର ରୀତି ଥିଲେ କଞ୍ଚା ସୂତା-କ୍ଷୀର-ଭାତ।
- ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି/ଚିତ୍ର, ଲଳିତା ସଖୀ/ଅଷ୍ଟସଖୀଙ୍କ ଚିତ୍ର (ଥିଲେ), ପୀଢ଼ା, ଗୋଲାପୀ-ହଳଦିଆ କପଡ଼ା, କଳସ, ଫୁଲ-ସଜ୍ଜା
- ଶୃଙ୍ଗାର: ଗୋଲାପୀ-ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ଜାଈ-ଗୋଲାପ ମାଳ, ଚନ୍ଦନ-କେଶର, ଏୟୋତି-ସାମଗ୍ରୀ (ଚୁଡ଼ି-ଟିକିଲି-ସିନ୍ଦୂର-ମେହେନ୍ଦି-ଅଳତା), ଅତର-ଗୋଲାପଜଳ
- ପୂଜନ: ରୋଲି, ଅରୁଆ ଚାଉଳ, ଧୂପ, ଘିଅ ଦୀପ, କର୍ପୂର, ଆରତି ଥାଳି, ଘଣ୍ଟି, ପାନ-ଗୁଆ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର (କୃଷ୍ଣ), ପଞ୍ଚାମୃତ
- ଭୋଗ: ଲହୁଣୀ-ମିଶ୍ରି, କ୍ଷୀରି, ପେଡ଼ା, ମାଲପୁଆ, ଫଳ (କଦଳୀ-ସେଓ-ଡାଳିମ୍ବ), ମେଓ୍ୱା; ଲଳିତା-ସଖୀଙ୍କୁ ଗୋଲାପଜଳର ମିଠା/ଲଡୁ
- ପାଠ: ଲଳିତାଷ୍ଟକ/ଅଷ୍ଟସଖୀ-ସ୍ତୁତି, ରାଧା-କୃପା-କଟାକ୍ଷ ସ୍ତୋତ୍ର, ଭଜନ-ପୋଥି, «ରାଧେ-ରାଧେ» ମାଳି (ତୁଳସୀ)
- ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀ (ଯେଉଁଠି ରୀତି): ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଚିତ୍ର, କଞ୍ଚା ସୂତା/ଡୋର (ସନ୍ତାନ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଗଣ୍ଠି), କ୍ଷୀର-ଭାତ/କ୍ଷୀରି-ପୁରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଅର୍ଘ୍ୟର ଲୋଟା, କଥା-ପୋଥି
- କାଲି ପାଇଁ (ରାଧାଷ୍ଟମୀ): ଅଭିଷେକ-ସାମଗ୍ରୀ, ରାଧାଙ୍କ ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର, ସାରୁ, ପୁରି-କ୍ଷୀରିର ସାମଗ୍ରୀ
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ଲଳିତା-ସଖୀଙ୍କ କଥା: ଗୋଲୋକରେ ଲଳିତା ରାଧାଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ସଖୀ — ରାଧାଙ୍କ ସେବା, ଶୃଙ୍ଗାର, ସନ୍ଦେଶ ଓ ମାନ-ଲୀଳାର ସୂତ୍ରଧାର; ରାଧାଙ୍କ ତରଫରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ମାନ କରୁଥିବା, ରାଧାଙ୍କଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବଡ଼। ବ୍ରଜ-ଅବତାରରେ ସେ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀରେ ଊଞ୍ଚାଗାଁ (ବରସାନା ପାଖ)ରେ ବିଶୋକ ଓ ଶାରଦା (ଲୋକ-ନାମ)ଙ୍କ କନ୍ୟା ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ପରଦିନ ରାଧାଙ୍କ ଜନ୍ମ — ସେଥିପାଇଁ ଦୁଇ ଉତ୍ସବ ସାଙ୍ଗରେ। ରୂପ ଗୋସ୍ୱାମୀଙ୍କ (ରାଧା-କୃଷ୍ଣ-ଗଣୋଦ୍ଦେଶ-ଦୀପିକା)ରେ ଲଳିତାଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା — ଗୌର ବର୍ଣ୍ଣ, ମୟୂରପୁଚ୍ଛ ପରି ବସ୍ତ୍ର, ସ୍ୱଭାବରେ ତେଜସ୍ୱିନୀ-ବାକ୍ପଟୁ, ରାଧାଙ୍କ ପ୍ରତି ସୁଖ-ଦୁଃଖର ସାଥୀ; ବୈଷ୍ଣବ ସାଧନାରେ «ଲଳିତାଙ୍କ ଦାସୀ» ହେବା ରାଧା-ସେବାର ଦ୍ୱାର।
ଲୋକ-କଥା (ଲଳିତା-କୁଣ୍ଡ): ଥରେ ରାଧା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ମାନ (ଅଭିମାନ) କଲେ; ଲଳିତା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲେ ଯେ ରାଧାଙ୍କ ମାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମ, ଓ ଯୁଗଳଙ୍କୁ ମିଳାଇଲେ — ସେବେଠାରୁ ଲଳିତା «ଯୁଗଳ-ମିଳନ»ର ସଖୀ; ଊଞ୍ଚାଗାଁର ଲଳିତା-କୁଣ୍ଡକୁ ସେହି ଲୀଳାର ସ୍ଥାନ ବୋଲି ମାନାଯାଏ; ସଧବାମାନେ ଲଳିତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦାମ୍ପତ୍ୟରେ ମେଳ-ମିଳାପର ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀର କଥା (ଯେଉଁଠି ଏହି ବ୍ରତ ଯୋଡ଼ା): ରାଜା ନହୁଷ ଓ ରାଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ନିଃସନ୍ତାନ ଥିଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ରୂପବତୀଙ୍କଠାରୁ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀର ସନ୍ତାନ-ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ (ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପୂଜା, କଞ୍ଚା ସୂତାର ମୁକ୍ତାଭରଣ, କ୍ଷୀର-ଭାତ-କ୍ଷୀରି)ର ବିଧି ଜାଣିଲେ — କିନ୍ତୁ ବ୍ରତ ପୂରା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ପର ଜନ୍ମରେ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରୁ ବିଧି ମନେପଡ଼ିଲା, ବ୍ରତ କଲେ ଓ ସନ୍ତାନ-ସୁଖ ପାଇଲେ — ସେଥିପାଇଁ ମାଆମାନେ ସନ୍ତାନର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି।
ଲହୁଣୀ-ମିଶ୍ରି, କ୍ଷୀରି, ପେଡ଼ା, ଫଳ; ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀରେ କ୍ଷୀର-ଭାତ/କ୍ଷୀରି-ପୁରି (ଲୁଣ ବିନା)
ଲଳିତା ସପ୍ତମୀର ଭୋଗ ସାଦା-ବୈଷ୍ଣବୀ — ଲହୁଣୀ-ମିଶ୍ରି, କ୍ଷୀରି, ପେଡ଼ା, ଫଳ, ପଞ୍ଚାମୃତ; ବ୍ରତୀ ଦିନରେ ଫଳାହାର ବା ଏକ ବେଳା (ରାଧାଷ୍ଟମୀ ପରି); ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀର ରୀତିରେ କ୍ଷୀର-ଭାତ/କ୍ଷୀରି-ପୁରିର ଲୁଣ ବିନା ଏକ ବେଳା ଭୋଜନ; ପିଆଜ-ରସୁଣ-ମାଂସ ନୁହେଁ।
- ଭୋଗ: ଲହୁଣୀ-ମିଶ୍ରି, ଚାଉଳ କ୍ଷୀରି, ପେଡ଼ା, ମାଲପୁଆ (କେତେକ ଘରେ), ପଞ୍ଚାମୃତ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର (କୃଷ୍ଣ), ଫଳ (କଦଳୀ-ସେଓ-ଡାଳିମ୍ବ), ମେଓ୍ୱା; ଲଳିତା-ସଖୀଙ୍କୁ ଗୋଲାପଜଳର ବରଫି/ଲଡୁ
- ଫଳାହାର (ବ୍ରତୀ): ଫଳ, କ୍ଷୀର, ସାଗୁ, ମଖନା-କ୍ଷୀରି, ପାଣିସିଙ୍ଗଡ଼ା ହାଲୁଆ; ବା ଏକ ବେଳା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ — ଘରର ରୀତି
- ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀ (ରୀତି ଥିଲେ): କ୍ଷୀର-ଭାତ (ଚାଉଳ-କ୍ଷୀର-ଚିନି) ବା କ୍ଷୀରି-ପୁରି — ଲୁଣ ବିନା ଏକ ବେଳା; ପ୍ରସାଦ ପ୍ରଥମେ ପିଲାଙ୍କୁ
- କାଲିର ପ୍ରସ୍ତୁତି: ସାରୁ ତରକାରି-ପୁରି, କ୍ଷୀରି, ମାଲପୁଆ (ରାଧାଷ୍ଟମୀ)
- ବର୍ଜିତ: ପିଆଜ-ରସୁଣ-ମାଂସ-ମଦ, ବାସି ଭୋଗ, ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ଅନ୍ନ (ଫଳାହାର-ରୀତିରେ)
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ବ୍ରଜର ଲଳିତା-ସଖୀ ଉତ୍ସବ, ଗୌଡ଼ୀୟ ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଇସ୍କନର ଉପବାସ, ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ-ବିହାର-ବଙ୍ଗର ନାରୀ-ବ୍ରତ ଓ ଗୁଜରାଟ-ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀ — ଏକା ତିଥି, ଅନେକ ରୀତି।
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- ରାଧାଷ୍ଟମୀର ଗୋଟିଏ ଦିନ ଆଗରୁ ଲଳିତା-ସଖୀ ଓ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୂଜା, ଷୋଳ ଶୃଙ୍ଗାର, ସଖୀଭାବର ଭଜନ; କାଲିର ପ୍ରସ୍ତୁତି
- ବ୍ରତ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ — ଫଳାହାର/ଏକ ବେଳା; ଗୌଡ଼ୀୟ ରୀତିରେ ଅନ୍ନ-ତ୍ୟାଗ; ଦୁଇ ଦିନ (ଲଳିତା+ରାଧାଷ୍ଟମୀ) ରଖିଲେ ପାରଣ ରାଧାଷ୍ଟମୀର ପରଦିନ
- ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀର ରୀତି ଥିଲେ ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପୂଜା, କଞ୍ଚା ସୂତା, କ୍ଷୀର-ଭାତ, କଥା — ସନ୍ତାନର ନାଁରେ
- ସଧବା/କନ୍ୟାମାନେ ଲଳିତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ମେଳ ଓ ମନପସନ୍ଦ ସାଥୀର ପ୍ରାର୍ଥନା; ସାଙ୍ଗସାଥୀଙ୍କ ସହ ସାମୂହିକ ପୂଜା (ସଖୀ-ମଣ୍ଡଳ)
- ଅସୁସ୍ଥ/ଗର୍ଭବତୀ: କେବଳ ପୂଜା-ଭଜନ; ପିଲାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରସାଦ
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ (ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ 7, ଲଳିତା-ସଖୀ)କୁ ଲଳିତା ପଞ୍ଚମୀ (ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ 5, ଦେବୀ ତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ) ବା ଲଲହୀ ଛଠ (ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ 6, ହଳ ଷଷ୍ଠୀ) ବୋଲି ଭାବିବା — ତିନିଟି ଅଲଗା
- ପିଆଜ-ରସୁଣ-ମାଂସ-ମଦ; ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବାସି ଭୋଗ; ପୂଜାରେ କଳହ (ସଖୀଭାବ ମେଳର)
- ଦୁଇ ଦିନିଆ ବ୍ରତର କଠୋରତା ଅସୁସ୍ଥ/ଗର୍ଭବତୀଙ୍କ ଉପରେ; ପିଲାଙ୍କୁ ଭୋକିଲା ରଖିବା
- ଲଳିତା-ସଖୀଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରି କେବଳ ରାଧା-କୃଷ୍ଣ — ବୈଷ୍ଣବ ମତରେ ସଖୀ-କୃପା ପ୍ରଥମେ
- ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀର କଞ୍ଚା ସୂତା ସଙ୍କଳ୍ପ/ନାଁ ବିନା; ଡୋର ଛିଣ୍ଡିଲେ ଡରିଯିବା — ନୂଆ ବାନ୍ଧନ୍ତୁ
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ 2027ରେ କେବେ?
ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ — ଉପରେ ତିଥି (ଦିଲ୍ଲୀ), ରାଧାଷ୍ଟମୀର ଠିକ୍ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଆଗରୁ; ତିଥିର ସମୟସୀମା ଉପରେ; ପୂଜା ସକାଳ-ମଧ୍ୟାହ୍ନ (ଅଭିଜିତ), ଆରତି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ।
ଲଳିତା କିଏ?
ରାଧାରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ସଖୀ — ଅଷ୍ଟସଖୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ରାଧାଙ୍କଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବଡ଼, ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାର ସଂଯୋଜିକା; ଊଞ୍ଚାଗାଁ (ବରସାନା) ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ; ବୈଷ୍ଣବ ସାଧନାରେ ଲଳିତାଙ୍କ କୃପା ରାଧା-କୃଷ୍ଣ-ସେବାର ଦ୍ୱାର।
ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ ଓ ରାଧାଷ୍ଟମୀ ଏକାଠି କିପରି ପାଳିବେ?
ସପ୍ତମୀରେ ଲଳିତା-ସଖୀ ଓ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୂଜା, ଫଳାହାର, କାଲିର ପ୍ରସ୍ତୁତି; ଅଷ୍ଟମୀରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଅଭିଷେକ, ସାରୁ-ପୁରି-କ୍ଷୀରି, ରାଧା-ଶୃଙ୍ଗାର; ଦୁଇ ଦିନ ବ୍ରତ ରଖିଲେ ପାରଣ ଅଷ୍ଟମୀର ପରଦିନ — ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ; ବ୍ରଜରେ ଦୁଇ ଦିନର ମେଳା।
ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ, ଲଳିତା ପଞ୍ଚମୀ ଓ ଲଲହୀ ଛଠରେ ପ୍ରଭେଦ?
ଲଳିତା ସପ୍ତମୀ — ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ 7, ରାଧାଙ୍କ ସଖୀ ଲଳିତାଙ୍କ ଜନ୍ମ; ଲଳିତା ପଞ୍ଚମୀ — ଆଶ୍ୱିନ ଶୁକ୍ଳ 5 (ନବରାତ୍ରି), ଦେବୀ ଲଳିତା ତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀ (ଉପାଙ୍ଗ ଲଳିତା ବ୍ରତ); ଲଲହୀ ଛଠ — ଭାଦ୍ରବ କୃଷ୍ଣ 6, ହଳ ଷଷ୍ଠୀ (ବଳରାମ, ସନ୍ତାନ-ବ୍ରତ); ନାଁ ମିଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପର୍ବ ଅଲଗା।
ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀ କ’ଣ — ଏହି ଦିନ?
ହଁ — ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀରେ ଗୁଜରାଟ-ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-UPରେ «ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀ/ମୁକ୍ତାଭରଣ ସପ୍ତମୀ»: ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ପୂଜା, ସନ୍ତାନର ନାଁରେ କଞ୍ଚା ସୂତା ହାତରେ, କ୍ଷୀର-ଭାତ/କ୍ଷୀରି-ପୁରି ଲୁଣ ବିନା, ନହୁଷ-ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀଙ୍କ କଥା — ମାଆମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ-ରକ୍ଷା ବ୍ରତ; ଯେଉଁ ଘରର ରୀତି, ସେମାନେ ସାଙ୍ଗରେ କରନ୍ତୁ।
ବ୍ରତରେ କ’ଣ ଖାଇବେ?
ଫଳାହାର/ଏକ ବେଳା ସାତ୍ତ୍ୱିକ (ଲହୁଣୀ-ମିଶ୍ରି, କ୍ଷୀରି, ଫଳ); ଗୌଡ଼ୀୟ ରୀତିରେ ଅନ୍ନ-ତ୍ୟାଗ (ଏକାଦଶୀ ପରି); ସନ୍ତାନ ସପ୍ତମୀରେ କ୍ଷୀର-ଭାତ/କ୍ଷୀରି-ପୁରି ଲୁଣ ବିନା; ପିଆଜ-ରସୁଣ-ମାଂସ ନୁହେଁ।
ପୁରୁଷ/ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ?
ହଁ — ବୈଷ୍ଣବ ପରମ୍ପରାରେ ସମସ୍ତେ; ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଲଳିତା-ରାଧାଙ୍କ ଭଜନ-ପ୍ରସାଦରେ ସାମିଲ କରନ୍ତୁ; ବ୍ରତର କଠୋରତା ନୁହେଁ।
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ରାଧାଷ୍ଟମୀ (ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ) · କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ · ହଲ୍ ଷଷ୍ଠୀ (ଲାଲହି ଷଷ୍ଠ-ଭିନ୍ନ ପର୍ବ) · ହରତାଲିକା ତେଜ୍ · ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ | ଋଷି ପଂଚମୀ
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ବୈଷ୍ଣବ ପରମ୍ପରା ଓ ଲୋକ-ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ନିଜ କୁଳ-ପରିବାର, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଓ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି ସର୍ବୋପରି। ତିଥି ଦିଲ୍ଲୀ (IST)ର ଉଦୟା ତିଥିରୁ; ନାଁ-ମେଳ ଥିବା ପର୍ବ (ଲଳିତା ପଞ୍ଚମୀ, ଲଲହୀ ଛଠ) ଅଲଗା; ଅସୁସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର