🪙 धनत्रयोदशी (धनतेरस) 2026
कार्तिक कृष्ण त्रयोदशी — दिव्यांचा उत्सव पहिला दिवस; धन्वंतरी-जयंती, कुबेर-लक्ष्मी पूजन, नवीन खरेदी आणि यम-दीपदान.
धनत्रयोदशी कार्तिक महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील त्रयोदशीला साजरा केला जातो — दिवाळीच्या दोन दिवस आधी, पाच दिवसांच्या दिव्यांच्या उत्सवाचा (धनत्रयोदशी, नरक चतुर्दशी, दिवाळी, गोवर्धन, भाऊबीज) पहिला दिवस. याच दिवशी समुद्रमंथनातून भगवान धन्वंतरी अमृत-कलश घेऊन प्रकट झाले होते, म्हणून हा आरोग्याचा उत्सव देखील आहे — राष्ट्रीय आयुर्वेद दिवस.
या दिवशी घरात भांडी, सोने-चांदी, केरसुणी, धणे खरेदी करणे; संध्याकाळी प्रदोष-काळात लक्ष्मी-कुबेर-धन्वंतरीची पूजा करणे; आणि दक्षिण दिशेला यमराजासाठी दीपदान (यम-दीपक) करण्याची परंपरा आहे. खाली या वर्षीची तिथी, प्रदोष-काळातील पूजा-मुहूर्त, विधी, सामग्री, कथा आणि वेगवेगळ्या प्रदेशांतील रीती दिल्या आहेत.
महत्त्व — हे व्रत चा
धन + त्रयोदशी = त्रयोदशीला धनाची पूजा. अशी मान्यता आहे की या दिवशी खरेदी केलेली धातू/वस्तू तेराव्या पटीने वाढते — म्हणून भांडी (विशेषतः पितळ-तांबे-चांदी), सोने आणि नवीन वस्तू घेण्याचा प्रघात आहे. केरसुणीला लक्ष्मीचे प्रतीक मानून खरेदी केले जाते आणि धण्याचे बी पेरण्यासाठी ठेवले जाते.
यम-दीपदान: कथेनुसार या दिवशी घराबाहेर दक्षिण दिशेला यमराजासाठी दिवा लावल्याने कुटुंबावर अकाली मृत्यूचे संकट टळते — ही या दिवसाची सर्वात महत्त्वाची घरगुती रीत आहे, जी खरेदीच्या झगमगाटात अनेकदा दुर्लक्षित राहते.
पूजेची वेळ प्रदोष-काळ (सूर्यास्तानंतर सुमारे २ तास २४ मिनिटे) आहे, आणि त्यातही स्थिर लग्न (वृषभ लग्न, दिल्लीत संध्याकाळी अंदाजे ६:३०-८:३० च्या दरम्यान) श्रेष्ठ — स्थिर लग्नात केलेली लक्ष्मी-पूजा लक्ष्मीला स्थिर ठेवते, अशी मान्यता आहे.
पूजा-पद्धत (टप्प्याटप्प्याने)
हा घरगुती विधी आहे — दिवसा खरेदी आणि स्वच्छता, संध्याकाळी प्रदोष-काळात पूजा आणि यम-दीपक.
- सकाळी घराची स्वच्छता; मुख्य दरवाजावर रांगोळी, तोरण, स्वस्तिक आणि दोन्ही बाजूंना लक्ष्मी-पाय (पावलांचे ठसे) काढावेत — उंबरठ्यापासून पूजा-स्थानाकडे.
- दिवसा खरेदी — धातूचे भांडे (पितळ/तांबे/चांदी; रिकामे आणत नाहीत, त्यात तांदूळ/साखर/पाणी भरून घरी आणावे), सोने-चांदीचे नाणे, नवीन केरसुणी, धण्याचे बी, दिवे.
- संध्याकाळी पूजा-स्थानावर चौकीवर लाल कापड पसरून लक्ष्मी-गणेश, कुबेर आणि भगवान धन्वंतरीचे चित्र/मूर्ती ठेवावी; खरेदी केलेले भांडे-नाणे समोर ठेवावे, त्यावर रोळी-अक्षता.
- प्रदोष-काळात (वर दिलेला वेळ) पूजा: कलश-स्थापना, दीप-धूप, फुले, रोळी-अक्षता, खील-बताशे, मिठाई, धणे; «ॐ धन्वंतरये नमः», «ॐ श्रीं ह्रीं क्लीं कुबेराय नमः» व लक्ष्मी-मंत्राचा जप; धन्वंतरीकडून आरोग्य आणि कुबेर-लक्ष्मीकडून धनाची प्रार्थना.
- तिजोरी/वही-खाते/गल्ल्याची पूजा — रोळीने स्वस्तिक, अक्षता, फुले; व्यापारी नवीन वही याच दिवशी किंवा दिवाळीला सुरू करतात.
- यम-दीपदान: सूर्यास्तानंतर कणकेच्या किंवा मातीच्या चौमुखी दिव्यात मोहरीचे तेल, चार वाती; घराबाहेर दक्षिण दिशेकडे तोंड करून ठेवावे, धान्याच्या (गहू) ढिगाऱ्यावर; कुटुंबातील स्त्रीने हात जोडून प्रार्थना करावी — «मृत्युना पाशदण्डाभ्यां कालेन श्यामया सह, त्रयोदश्यां दीपदानात् सूर्यजः प्रीयतां मम»। रात्रभर जळू द्यावे.
- घराच्या प्रत्येक कोपऱ्यात, तुळशी-वृंदावन, स्वयंपाकघर, पाण्याची जागा आणि दारावर १३ (किंवा ५-७) दिवे लावावेत — दिव्यांचा उत्सव येथूनच सुरू होतो.
- आरतीनंतर प्रसाद वाटावा; खरेदी केलेले भांडे पहिल्यांदा दिवाळीच्या पूजेत किंवा दुसऱ्या दिवशी स्वयंपाकघरात वापरावे.
📿 धनत्रयोदशी (धनतेरस) कैसे करा — विस्तृत विधि, सामग्री checklist व नियम →
पूजा-सामग्री ची सूची
पूजेची सामग्री दिवाळीसाठीही सोबतच घ्यावी — तीन दिवस पुरते.
- लक्ष्मी-गणेश, कुबेर आणि धन्वंतरी जी यांचे चित्र/मूर्ती, लाल कापड, चौकी
- मातीचे दिवे (१३ किंवा अधिक), मोहरीचे तेल, तूप, कापसाच्या वाती
- यम-दीपक हेतू कणकेचा/मातीचा चौमुखी दिवा + गव्हाचा ढिग
- कलश, आंब्याची पाने, नारळ, मौली, रोळी, अक्षता, हळद, चंदन
- खील-बताशे, मिठाई (लाडू/बर्फी), फळे, पान-सुपारी, लवंग-वेलची
- धणे (अखंड) — पूजेसाठी आणि दिवाळीनंतर पेरण्यासाठी
- नवीन धातूचे भांडे / नाणे / केरसुणी — खरेदी केलेले, पूजेत ठेवण्यासाठी
- फुले-हार (झेंडू), कमळ (मिळाल्यास), गुलाब
- रांगोळीचे रंग, तोरण, लक्ष्मी-पावलांचे छाप
- धूप-अगरबत्ती, कापूर, आरती-थाळी, गंगाजल
🛍 पूजा-सामग्री व यंत्र पाहा 🙏 पूजा बुक करा
सूर्योदय, चंद्रोदय, राहुकाळ व चौघड़िया — तुमचे शहर चे अचूक वेळ पासून, निःशुल्क।
पंचांग पाहा →प्रतिज्ञा-कथा
राजा हिम यांच्या मुलाच्या कुंडलीत विवाहाच्या चौथ्या दिवशी सर्पदंशाने मृत्यू योग लिहिला होता. नवीन सुनेने त्या रात्री पतीला झोपू दिले नाही — तिने खोलीच्या दारावर सोने-चांदीचे दागिने आणि नाण्यांचा ढीग लावला, सर्वत्र दिवे लावले आणि रात्रभर गाणी व कथा ऐकवत राहिली.
📖 धनत्रयोदशी (धनतेरस) ची पूरी व्रत-कथा पढ़ें →
धनत्रयोदशीचा नैवेद्य आणि भोजन
धनत्रयोदशीला व्रत अनिवार्य नाही — हा खरेदीचा दिवस आहे; परंतु अनेक घरांमध्ये स्त्रिया प्रदोष-व्रत (त्रयोदशी) ठेवतात आणि पूजेनंतर फलाहार/भोजन करतात.
- नैवेद्य: खील-बताशे, पांढरी मिठाई (बर्फी/पेढा), धणे-गुळाची पंजीरी (अनेक घरांमध्ये विशेष), नारळ, फळे
- धन्वंतरी जींना: तुळशी-दलासोबत दूध/खीर किंवा हळद-दुधाचा नैवेद्य — आरोग्याचे प्रतीक
- दिवाळीच्या मिठाई (गुझिया, शंकरपाळी, नमकीन) अनेक घरांमध्ये धनत्रयोदशीपासूनच बनवायला सुरुवात
- प्रदोष-व्रत ठेवणाऱ्या स्त्रिया दिवसा फळे-दूध, पूजेनंतर सात्विक भोजन
- नवीन भांड्यात पहिला पदार्थ दिवाळीच्या दिवशी बनवावा — खीर किंवा हलवा
वेगळा-वेगळा इलाक़ों ची रीत
धनत्रयोदशी संपूर्ण देशात आहे, परंतु कुठे भांडी, कुठे यम-दिवा, कुठे गाय-पूजा प्रमुख आहे.
दादी-नानी पासून सुनी रीत, कथा, गीत किंवा पकवान — 2-4 पंक्तियाँ; हम पढ़कर तुमचे इलाक़े चे नाव पासून याच पन्ने वर जोड़ेंगे (फ़ोन दिखेगा नाही — सिर्फ़ पूछने चे साठी)।
✅ मिल गेली — पढ़कर 1-2 दिवस मध्ये याच पन्ने वर जोड़ेंगे। धन्यवाद!काही गड़बड़ हुई — नंतर कोशिश करा।⏳ पाठवत आहेक्या करा, क्या न करा
✅ क्या करा
- पूजा प्रदोष-काळात (वर दिलेला वेळ), आणि शक्य असल्यास स्थिर लग्न (संध्या ~६:३०-८:३०) मध्ये करावी.
- यम-दिवा नक्की पेटवावा — दक्षिण दिशा, घराबाहेर, रात्रभर.
- भांडी रिकामी आणू नयेत — तांदूळ/साखर/पाणी भरून घरात प्रवेश करावा.
- केरसुणी पूजेत ठेवावी, मग आदराने वापरावी; धण्याच्या बिया दिवाळीनंतर पेराव्यात.
- आरोग्याचे देव धन्वंतरींना प्रणाम करावा — घरातील आजारी सदस्यासाठी विशेष प्रार्थना करावी.
❌ क्या न करा
- या दिवशी उधार देणे/घेणे, काच-प्लास्टिक व लोखंडाची खरेदी (लोखंड शनीचे — परंपरेत वर्जित; स्टीलवर मतभेद आहेत).
- काळे-धारदार सामान, चाकू-कात्री खरेदी करणे.
- यम-दिव्यावर पाय ठेवणे किंवा तो हलवणे; दक्षिण दिशेशिवाय इतरत्र ठेवणे.
- खरेदीच्या हव्यासात कर्ज घेऊन झोपणे — धनत्रयोदशी श्रद्धेचा दिवस आहे, दिखाव्याचा नाही.
- घरात अस्वच्छता किंवा कचरा — लक्ष्मी-आगमनापूर्वी स्वच्छता अनिवार्य.
📍 शहरनिहाय वेळा — आपले शहर निवडा
धनत्रयोदशी (धनतेरस) 2026 ची मुख्य वेळ प्रत्येक शहरात वेगळी असते. आपल्या शहरावर क्लिक करा:
| तारीख | पूजा मुहूर्त | |
|---|---|---|
| दिल्ली | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:03 PM |
| मुंबई | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:36 PM |
| कोलकाता | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:29 PM |
| चेन्नई | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:16 PM |
| बंगळुरू | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:27 PM |
| हैदराबाद | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:16 PM |
| अहमदाबाद | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:31 PM |
| पुणे | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:33 PM |
| जयपूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:12 PM |
| लखनौ | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:51 PM |
| कानपूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:55 PM |
| नागपूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:08 PM |
| इंदूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:19 PM |
| भोपाळ | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:12 PM |
| पाटणा | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:37 PM |
| वडोदरा | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:30 PM |
| सुरत | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:33 PM |
| लुधियाना | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:04 PM |
| आग्रा | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:03 PM |
| वाराणसी | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:46 PM |
| प्रयागराज | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:50 PM |
| मेरठ | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:01 PM |
| राजकोट | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:40 PM |
| जबलपूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:01 PM |
| अमृतसर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:07 PM |
| रांची | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:40 PM |
| रायपूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:58 PM |
| गुवाहाटी | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:10 PM |
| चंदीगड | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:01 PM |
| तिरुवनंतपुरम | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:35 PM |
| कोची | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:36 PM |
| कोइंबतूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:32 PM |
| मदुराई | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:29 PM |
| विशाखापट्टणम | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:57 PM |
| विजयवाडा | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:09 PM |
| भुवनेश्वर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:43 PM |
| कटक | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:42 PM |
| डेहराडून | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:57 PM |
| हरिद्वार | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:57 PM |
| मथुरा | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:03 PM |
| अयोध्या | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:47 PM |
| उज्जैन | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:18 PM |
| नाशिक | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:31 PM |
| ग्वाल्हेर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:04 PM |
| जोधपूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:24 PM |
| उदयपूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:24 PM |
| कोटा | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:15 PM |
| श्रीनगर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:02 PM |
| जम्मू | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:05 PM |
| शिमला | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:59 PM |
| गोरखपूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:42 PM |
| बस्ती | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:44 PM |
| गया | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:39 PM |
| भागलपूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:30 PM |
| सिलिगुडी | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:22 PM |
| जमशेदपूर | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 5:37 PM |
| गाझियाबाद | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:02 PM |
| नोएडा | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:03 PM |
| गुरुग्राम | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:04 PM |
| फरिदाबाद | शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026 | 6:03 PM |
🪔 दीपोत्सव — पाच दिवस
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
धनत्रयोदशी 2026 मध्ये कधी आहे?
वर दिलेली तारीख या वर्षीची कार्तिक कृष्ण त्रयोदशी आहे — पंचांग-गणनेनुसार; प्रदोष-काळाचा पूजा-वेळ (दिल्ली) देखील तिथेच आहे. जर त्रयोदशी दोन दिवस प्रदोष-काळाला स्पर्श करत असेल, तर ज्या दिवशी सूर्यास्तानंतर त्रयोदशी असेल, तोच दिवस धनत्रयोदशी.
धनत्रयोदशीच्या पूजेचा शुभ मुहूर्त कोणता आहे?
प्रदोष-काळ — सूर्यास्तापासून सुमारे २ तास २४ मिनिटांपर्यंत (वर अचूक वेळ). यात वृषभ (स्थिर) लग्न — दिल्लीत संध्याकाळी सुमारे ६:३०-८:३० — सर्वोत्तम; लक्ष्मी स्थिर राहावी, म्हणून स्थिर लग्न.
धनत्रयोदशीला काय खरेदी करावे?
धातूचे भांडे (पितळ-तांबे-चांदी), सोने-चांदीचे नाणे/दागिने, नवीन केरसुणी, धणे, दिवे, स्वयंपाकघरातील नवीन भांडे. खरेदी श्रद्धा आणि क्षमतेनुसार करावी — एक लहान भांडे किंवा केरसुणी देखील पुरेशी आहे.
यम-दिवा कसा आणि कधी पेटवावा?
सूर्यास्तानंतर कणकेच्या/मातीच्या चौमुखी दिव्यात मोहरीचे तेल, चार वाती; घराबाहेर दक्षिण दिशेकडे, धान्याच्या ढिगावर ठेवावा; कुटुंबातील स्त्रीने प्रार्थना करावी आणि दिवा रात्रभर जळू द्यावा.
काय धनत्रयोदशीला व्रत ठेवतात?
अनिवार्य नाही; अनेक स्त्रिया त्रयोदशीचे प्रदोष-व्रत ठेवतात — दिवसा फळे, प्रदोष-पूजेनंतर भोजन. धन्वंतरी-पूजा आणि यम-दिवा व्रताशिवाय देखील पूर्ण मानले जातात.
आपला WhatsApp नंबर लिखिए — प्रत्येक बड़े व्रत-त्योहार पासून एक दिवस आधी तिथी, मुहूर्त आणि सामग्री-सूची चा संदेश मिळेल। मुफ़्त, कभी देखील बंद करून शकते आहेत।
✅ नोंदवले असो गेला — पुढील व्रत पासून एक दिवस आधी संदेश आएगा।काही गड़बड़ हुई — नंतर कोशिश करा।⏳ नोंदवले असो रहा…📲 सहेलियों-परिवार ला WhatsApp वर भेजें
🌎 परदेशात धनत्रयोदशी (धनतेरस) 2026: अमेरिका · कॅनडा · यूके · ऑस्ट्रेलिया · यूएई · कतार · सौदी अरेबिया · कुवेत · ओमान · बहरीन · सिंगापूर · मलेशिया · न्यूझीलंड · दक्षिण आफ्रिका · मॉरिशस · फिजी · नेदरलँड्स · जर्मनी · आयर्लंड
हे देखील पढ़ें: दीपावली — लक्ष्मी पूजन (2 दिवस नंतर) · गोवर्धन पूजा · भाऊ दूज · ख़रीद चे शुभ मुहूर्त
⚠️ हे तपशील पारंपरिक पद्धत व लोक-मान्यतेवर आधारित आहे; आपल्या कुल-परंपरेची रीत सर्वोपरी आहे. स्थिर-लग्नाचा वेळ शहरांनुसार बदलतो — आपल्या शहराच्या पंचांगातून तपासा.
🌐 Read this page in English · ← सर्व उपवास-सण · संपूर्ण उत्सव-दिनदर्शिका