🙏 ହରତାଲିକା ତେଜ୍ (ବଡ଼ ତେଜ୍) 2027
ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ତୃତୀଯା-ବର୍ଷର ସବୁଠାରୁ କଠୋର ସ୍ୱାଗତ-ବ୍ରତ 24 ଘଣ୍ଟା ନିର୍ଜଲୀକରଣ, ବାଲି/ମୃତ୍ତିକା ଶିବ-ପାର୍ବତୀ, ଚାରି ପ୍ରହର ପୂଜା-ଜାଗରଣ, ପରଦିନ ସକାଳେ ପାରଣ; ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ପୂର୍ବରୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ |
ହରତାଲିକା ତୀଜ୍ ମାସ ଭାଦ୍ରପଦ ର ଶୁକ୍ଲ ପକ୍ଷ ର ତୃତୀଯା ରେ ରଖାଯାଏ-ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ର ଠିକ୍ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ହରିଯ଼ାଲି ତୀଜ୍ ର ଏକ ମାସ ପରେ | ଏହା ତୀଜ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ଯ଼ରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ କଠୋର-ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ରୁ ପରଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ନିର୍ଜଳା (ପାଣି ମଧ୍ଯ଼ ନୁହେଁ), ରାତାରାତି ଜାଗରଣ, ହର ପ୍ରହର ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପୂଜା | ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ମଧ୍ଯ଼ପ୍ରଦେଶ, ଛତିଶଗଡ଼, ରାଜସ୍ଥାନ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର (ହରତାଲିକା) ଏବଂ ନେପାଳ (ତିଜ୍) ରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ଉପବାସ ରହିଛି।
«ହରତ» + «ଅଲିକା» = ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପହରଣ - ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରୁ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପହରଣ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା ଯେପରି ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବେ ନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନେ ଶିବ- ଅନୁତାପ କରିପାରିବେ; ସେଥିପାଇଁ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଏହି ଅନୁତାପ ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ବରର ଉପବାସ - ବିବାହିତ ମହିଳାମାନେ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଅଟନ୍ତି |ସୌଭାଗ୍ଯ, girls ିଅମାନେ ଶିବ ବର ପାଇଁ ଲାଇକ୍ କରନ୍ତୁ | ନିମ୍ନରେ ଏହି ବର୍ଷର ତାରିଖ,ପୂଜା-ସମୟ, ପଦ୍ଧତି, ଉପାଦାନ, କାହାଣୀ, ପାରମ୍ପାରିକ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡିକର ରୀତିନୀତି ଦିଆଯାଏ |
ମହତ୍ତ୍ୱ — ଏହା ବ୍ରତ କାହିଁକି
ନିର୍ଜଲା ଉପବାସର ନିଯ଼ମ-ଦିନ ରାତି ଜଳ ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ନୁହେଁ (କେତେକ ପରମ୍ପରା ଆଚ୍ମାନ୍ ବୋଲି ବିବେଚନା କରେ); ଥରେ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ରଖିବା ଆବଶ୍ଯ଼କ (ପରିତ୍ଯ଼ାଗ ଅଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ-ଅସୁସ୍ଥ ହେଲେ ଅନ୍ଯ଼ କାହାଠାରୁ ପାଳନ/କିମ୍ବା ଫଳ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା); ତେଣୁ ପ୍ରଥମ ଉପବାସ ବିଚାରବିମର୍ଶରେ | ପାର୍ବତୀ ଏହା ହିଁ ତପସ୍ଯ଼ା କରିଥିଲେ।
ପୂଜା ସନ୍ଧ୍ଯ଼ା/ପ୍ରଦୋଷରେ ମୁଖ୍ଯ଼ ଏବଂ ତା'ପରେ ରାତିର ଚାରୋଟି ଘଣ୍ଟା-ଶିବ-ପାର୍ବତୀ-ଗଣେଶଙ୍କ ମାଟି/ବାଲି/କଳା ମାଟି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି (ହାତ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ-"ପାର୍ଥିବ"), ଫୁଲେରା (ଫୁଲର ଛାତ), ସୁହାଗଙ୍କ 16 ବସ୍ତୁ; କାହାଣୀ ତିନି ଥର; ପରଦିନ ସକାଳେ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଇ ପାରନ୍ |
ଛତିଶଗଡ଼ରେ "ତିସ୍ରା"-ଝିଅମାନେ ମାଇକେ ବୋଲି ଡାକନ୍ତି, ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ "କରୁ ଭାତ" (କାରାଲାର ପନିପରିବା-ଭାତ); ବିହାର-ଯ଼ୁପିରେ ନୂଆ ବାହୁର ପ୍ରଥମ ତୀଜ ମାଇକେରେ; ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ "ହରତାଲିକା" ର ଗୋଟିଏ ଦିନର ରାତି-ପୂଜା; ନେପାଳରେ ତିନି ଦିନର "ତୀଜ"-ଦର, ନିର୍ଜଲା, ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ |
ପୂଜା-ବିଧି (ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁଯାୟୀ)
ଏହା ହେଉଛି ଉତ୍ତର-ଭାରତୀଯ଼ ଘରୋଇ ରେସିପି-ଦ୍ବିତୀଯା ର ରାତ୍ରିଭୋଜନ (ସର୍ଗି-ସି), ତୃତୀଯା କୁ ନିର୍ଜଲୀକରଣ, ପ୍ରଦୋଷ-ପୂଜା ଏବଂ ଚାରି ଘଣ୍ଟା, ଚତୁର୍ଥୀ ର ସକାଳ ପାରନ୍ |
- ଦ୍ବିତୀଯା (ଏକ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ): ସନ୍ଧ୍ଯ଼ା/ରାତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାତ୍ବିକ ଖାଦ୍ଯ଼-"ସର୍ଗୀ/ଦର/କରୁ ଭାତ" ପରି (ଛତିଶଗଡ଼ରେ କଦଳୀ-ଭାତ, ବିହାରରେ ଦହି-ଚୁଡ଼ା-ଫଳ, ନେପାଳରେ "ଦର" ର ଭୋଜି); ମେହେନ୍ଦି; ମଧ୍ଯ଼ରାତ୍ରିର ପରେ କିଛି ନାହିଁ।
- ତୃତୀଯା:::ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସ୍ନାନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସମାଧାନ କରନ୍ତୁ - «ମୁଁ ଅବିଭକ୍ତ |ସୌଭାଗ୍ଯ/ ଆସନ୍ତାକାଲି ମୋର ଇଚ୍ଛିତ ବର ପାଇଁ ମୁଁ ହାର୍ଟାଲିକା ତେଜରେ ଏକ ଜଳହୀନ ଉପବାସ ପାଳନ କରେ |ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ ପାସ୍ ହେବ »; ସୋଲା ଶ୍ରୀନଗର, ନାଲି / ସବୁଜ ଶାରୀରୀ, ନୂଆ ଚାନ୍ଦ, ସିନ୍ଦୁର; ଦିନରେ ପାଣି ନାହିଁ, ବିଶ୍ରାମ ଏବଂ ଆରାମ, କମ୍ କଥା |
- ଦିନର ପ୍ରସ୍ତୁତିଃ ଫୁଲେରା-ବାଉଁଶ/କାଠ ପୋଷ୍ଟ ଉପରେ କଦଳୀ ସ୍ତମ୍ଭ ଏବଂ ଫୁଲ-ପତ୍ର ଛାତ; ହାତରେ ମାଟି/କଳା ମାଟି/ବାଲିର ଶିବ, ପାର୍ବତୀ (ଗୌରୀ), ଗଣେଶ ଏବଂ (ଅନେକ ଘର) ରିଦ୍ଧି-ସିଦ୍ଧି ର ଛୋଟ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି (କିମ୍ବା ବଜାର ମାଟି); କଦଳୀ ପତ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ; କଳସ |
- ପ୍ରଦୋଷ-ପୂଜା (ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ-ଉପର ସମଯ଼-ପ୍ରଥମ ଘଣ୍ଟା): ଗଣେଶ-ପୂଜା; ଶିବ ରେ ଜଳ-କ୍ଷୀର-ବେଲପତ୍ର-ଧତୁରା-ଛାଇ-ଧଳା ଫୁଲ; ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସୁହାଗ୍ର 16 ଆଇଟମ୍ (ଚୁଡ଼ି, ବିଣ୍ଡି, ସିନ୍ଦୁର, ମେହେନ୍ଦି, କାଜଲ, କାଙ୍ଗି, ଶୀଶା, ଚୁନରୀ, ବିଛିଆ, ଆଲ୍ଟା, ପରଫ୍ଯ଼ୁମ୍, ଫୁଲ ମାଲା...); "ଓମ୍ ଉମାମେଶ୍ୱରନ୍ ନାମା"; ହରତାଲିକା ବ୍ରତ-କଥା (ତଳେ)-3 ବାର୍/ହର ଘଣ୍ଟା; ଆରତି "ଜଯ ପାର୍ବତୀ ମାତା"।
- ଚାରି ପ୍ରହରର ପୂଜା (ରାତି ~ 9, ~ 12, ~ 3 ରେ): ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ପ୍ରହରରେ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ ଫୁଲ-ଅକ୍ଷତ, ନୂତନ ଦୀପ, ମନ୍ତ୍ର, ଆରତି; ମଝିରେ ଭଜନ-ଗୀତ (ତିଜ୍ ର ଲୋକ ଗୀତ), ସାହେଲୀ-ସୁହାନୀଙ୍କ ସାମୂହିକ ଜାଗରଣ; ଶୋଇ ନାହାଁନ୍ତି |
- ବାମଃ ପୂଜା ପରେ, ଜେଜେବାପା/ଜ୍ୱାଇଁଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ ସାମଗ୍ରୀ, ମିଠା, ଫଳ, ଦକ୍ଷିଣ-ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି; କନ୍ଯ଼ା ବଡ଼ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ |
- ଚତୁର୍ଥୀ ସକାଳେ (ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ): ଶେଷ ପୂଜା-ଆରତୀ, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସିନ୍ଦୁର ଅର୍ପଣ, ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ବିସର୍ଜନ (ନଦୀ-ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ଘରର ପାତ୍ର/ପାଣି ପାତ୍ରରେ), ଫୁଲେରା ଅବତରଣ; ତା'ପରେ ପାରଣ-ପ୍ରଥମେ ପୂଜା ର ପାଣି/ତୁଳସୀ-ଜଳ, ଦହି-ଚୁଡ଼ା/ଫଳ, ତା'ପରେ ଖାଦ୍ଯ଼ (ଅନେକ ଘର ପାରଣ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ହାତରେ)।
- ନୂଆ ବାହୁ କା ପ୍ରଥମ ତୀଜ୍ ମାଇକେ (ବିହାର-ଯ଼ୁପି-ଛତିଶଗଡ଼) ରେ କିମ୍ବା ଶାଶୁ ଘରେ-ରୀତିନୀତିରେ; ଥରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ; ଅସୁସ୍ଥ/ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ ଫଳ-ଜଳ କିମ୍ବା ଘରର ଅନ୍ଯ଼ ମହିଳାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା-ଅଭିବ୍ଯ଼କ୍ତି ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ |
ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀର ତାଲିକା
ଫୁଲେରା, ମାଟିର ଶିବ-ପାର୍ବତୀ-ଗଣେଶ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ସୁହାଗଙ୍କ 16 ବସ୍ତୁ-ହରତାଲିକାର ପରିଚଯ଼।
- ମାଟି/କଳା ମାଟି/ବାଲି (ଶିବ-ପାର୍ବତୀ-ଗଣେଶଙ୍କ ହାତର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି) କିମ୍ବା ବଜାରର ମାଟି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି; କଦଳୀ ପତ୍ର, ଚେକପୋଷ୍ଟ, ଲାଲ କପଡା
- ଫୁଲେରାଃ କଦଳୀ ସ୍ତମ୍ଭ/ବାଉଁଶ, ଫୁଲ ମାଲା (ଗଣ୍ଡା-ମୋଗରା-ଗୋଲାପ), ଆମ୍ବ-ବେଲ-ଅଶୋକ ପତ୍ର, ପତ୍ରର ଛାତ
- ପାର୍ବତୀଙ୍କ 16 ସ୍ୱାଗତ-ବସ୍ତୁଃ ଚୁଡ଼ି, ବିଣ୍ଡି, ସିନ୍ଦୁର, ମେହେନ୍ଦି, କାଜଲ, କାଙ୍ଗି, ଶୀଶା, ଚୁନରୀ, ବିଛିଆ, ପାଯ଼ଲ (ପ୍ରତୀକ), ଅଲ୍ତା/ମହାବର, ପରଫ୍ଯ଼ୁମ୍, ନାଥ, କର୍ଣ୍ଣଫୁଲ, ଗଜରା, ଫୁଲ ମାଲା
- ଶିବ କୁଃ ବେଲପତ୍ର, ଧତୁରା, ଆକ, ଶାମିପତ୍ର, ଭସ୍ମା, ଜନେଉ, ଧଳା ଫୁଲ, ଜଳ-କ୍ଷୀର-ପଞ୍ଚମିତ; ଗଣେଶଙ୍କୁ ଦୁରଭା-ମୋଦକ
- କଳଶ, ନଡ଼ିଆ, ଆମ୍ବ ପତ୍ର, ରୋଲି, ଅକ୍ଷତ, ହଳଦୀ, କୁମକୁମ, ଚନ୍ଦନ, ମୋଲି
- ଦୀପ (ଚାରି ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ 4 +), ଘିଅ, ଧୂପ, କପୁର, ଅଗରବତ୍ତି, ଆରତୀ-ଥାଲୀ, ଘଣ୍ଟା
- ଭୋଜଃ ଫଳ (କଦଳୀ-ସେଓ-ଅନାର-ନଡ଼ିଆ), ମିଠା (ଲାଡୁ-ପେଡ଼ା), ଖୀର, ପଞ୍ଚ ଅମୃତ, ପାନ-ସୁପାରୀ-ଲବଙ୍ଗ-ଏଲାଚ।
- ବଯ଼ାଃ ସୁସ୍ୱାଦୁ ସାମଗ୍ରୀ, ମିଠା, ଫଳ, ପୋଷାକ, ଦକ୍ଷିଣ (ଶାଶୁ/ଜ୍ୱାଇଁ)
- ହରତାଲିକା ବ୍ରତ-କାହାଣୀ ପୁସ୍ତକ, ତୀଜ୍-ଗୀତ
- ପାରଣଃ ଦହି-ଚୁଡ଼ା/ଫଳ, ତୁଳସୀ-ଜଳ; ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ "କର ଭାତ/ଦର" ଖାଦ୍ଯ଼
🛍 ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଖନ୍ତୁ 🙏 ପୂଜା ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ, ରାହୁକାଳ ଏବଂ ଚୌଘଡିଯା — ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସଠିକ୍ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାଗଣାରେ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ →ଉପବାସ-କାହାଣୀ
ହିମାଳଯ଼-ଝିଅ ପାର୍ବତୀ, ପିଲାଦିନରୁ ଶିବ କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଏବଂ ତୀବ୍ର ତପସ୍ଯ଼ା କରିଥିଲେ-ବାର ବର୍ଷ, ପତ୍ର ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ଛାଡିଥିଲେ (ଅପର୍ଣ୍ଣା) | ନାରଦ ହିମବନଙ୍କୁ କହିଲେ, "କନ୍ଯ଼ା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯୋଗ୍ଯ଼; ହିମବନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ ସ୍ଥିର କଲେ।" ପାର୍ବତୀ ବିଚଳିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଗର୍ଲଫ୍ରେଣ୍ଡ କହିଲେ-"ଚାଲ, ମୁଁ ଏଠାରୁ ତୁମକୁ ହର ଲେ ଚାଲି କରିବି"-ସାଖିମାନେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏକ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଗୁମ୍ଫାକୁ ନେଇଗଲେ (ହରତ୍ = ହରନ୍, ଆଲିକା = ସାଖିଃ ହରତାଲିକା)।
ଜଙ୍ଗଲରେ ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ତୃତୀଯା, ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ରେ ପାର୍ବତୀ ବାଲି ଶିବଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଜଳା ଏବଂ ନିରାମିଷ ଭାବରେ ରାତାରାତି ପୂଜା-ଜାଗରଣ କରିଥିଲେ। ଶିବ ଦେଖାଗଲା-"ମାଗନ୍ତୁ"-ପାର୍ବତୀ କହିଲେ "ଆପଣ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହୁଅନ୍ତୁ"; ଶିବ କହିଲେ "ସତ୍ଯ଼"। ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସଂକଳ୍ପକୁ ପାଳନ କରି ହିମବାହମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଏବଂ ଶିବ ଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଶିବ କହିଲା-ଯେଉଁ ମହିଳା ଏହି ତାରିଖକୁ ନିର୍ଦ୍ଦଯ଼ ଭାବରେ ପାଳନ କରି ଏହି ଉପବାସ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଅଖଣ୍ଡ ସୌଭାଗ୍ଯ ଏବଂ କନ୍ଯ଼ାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
ଶିବ ନିଜେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏହି କାହାଣୀ କହିଥିଲେ (ଲିଙ୍ଗ-ପୁରାଣ ଅନୁଯାଯ଼ୀ)-"ଯେଉଁ ତପସ୍ଯ଼ା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ମୋତେ ପାଇଲେ, ମହିଳାମାନେ ସେହି ତପସ୍ଯ଼ା କରନ୍ତୁ"; ସେଥିପାଇଁ କାହାଣୀ ତିନି ଥର/ହର ଘଣ୍ଟା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଏକ ନିଯ଼ମ, ଏବଂ "ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହର ପୂର୍ବ ରାତି" ପାଇଁ ଏକ ତପସ୍ଯ଼ା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥିଲା | ପରଦିନ ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ-ବିବାହର ମଙ୍ଗଳ-ଦେବତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା।
ଏକ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଭୋଜି, ଉପବାସରେ କିଛି ନାହିଁ, ପାରଣର ଦହି-ଚୁଡ଼ା
ହରତାଲିକାରେ ତୃତୀଯା କୁ କିଛି ନାହିଁ-ଭୋଗ୍ କେବଳ ପାର୍ବତୀ-ଶିବ କୁ (ଫଳ-ମିଠା-ଖୀର); ଦ୍ବିତୀଯା ର ରାତି ଭରପେଟ (ଛତିଶଗଡ଼ର କରୁ ଭାତ, ନେପାଳର ଦର, ବିହାରର ଦହି-ଚୁଡ଼ା); ପାରନ୍ ଚତୁର୍ଥୀ ର ସକାଳେ ହାଲୁକା ମିଠା |
- ଦ୍ବିତୀଯା ଭୋଜିଃ ଛତିଶଗଡ଼ "କରୁ ଭାତ"-କାରାଲାର ପନିପରିବା-ଭାତ (ତିକ୍ତରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଉପବାସ ସହଜ ହୁଏ); ବିହାର-ଯ଼ୁପି-ଦହି-ଚୁଡ଼ା-ଗୁଡ଼, ପୁଡ଼ି-ଖୀର, ଫଳ; ନେପାଳ "ଦର"-ଖୀର-ସେଲ ରୁଟି-ମାଂସ (କୁଲ-ରୀତିନୀତି); ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ସାବୁଦାନା/ଫଳହାର
- ତୃତୀଯା: ନିର୍ଜାଲା - କିଛି ନୁହେଁ (ଆଚମାନ ବଂଶ-ପୁନ et ରୁ); ଭୋକ ଶିବ ପାର୍ବତୀକୁ - କଦଳୀ, ନଡ଼ିଆ, ଆପଲ୍, ଖେର, ଲଡୁ, ପଞ୍ଚାମ୍ରିଟ୍
- ପାରନ୍ (ଚତୁର୍ଥୀ ସକାଳ): ପ୍ରଥମେ ତୁଳସୀ/ପୂଜା-ପାଣି, ତା'ପରେ ଦହି-ଚୁଡ଼ା କିମ୍ବା ଫଳ-କ୍ଷୀର, ତା'ପରେ ହାଲୁକା ଖାଦ୍ଯ଼-ଖୀର-ପୁଡ଼ି/ଖିଚିଡ଼ି; ଭାରୀ-ଭଜା ନୁହେଁ (24 ଘଣ୍ଟା ପରେ ପେଟ)
- ଛତିଶଗଡ଼ ପାରନ୍ଃ ଥାଟ୍ରି-ଖୁରମି-ଆରସା (ତୃତୀଯ଼ର ଖାଦ୍ଯ଼), ମାଇକେ ଭୋଜ; ମହାରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପଞ୍ଚଖାଦ୍ଯ଼/ନଡ଼ିଆ-ଖୋବର; ବିହାରଃ ଥେକୁଆ-ଖୀର।
- ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ (ପରଦିନ) ଙ୍କ ମୋଦକ-ପ୍ରସାଦ ପାରଣଙ୍କ ସହ
ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳର ରୀତି
ହରତାଲିକା/ତିସ୍ରା/ତୀଜ୍-ଉତ୍ତର-କେନ୍ଦ୍ରୀଯ଼ ଭାରତ ଏବଂ ନେପାଳର ମହିଳାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ତପସ୍ଯ଼ା।
ଜେଜେମା'ଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ରୀତିନୀତି, କାହାଣୀ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ଯ଼-2-4 ଧାଡ଼ି; ଆମେ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସହିତ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଡିବୁ (ଫୋନ୍ ଦେଖିବ ନାହିଁ-କେବଳ ପଚାରିବା ପାଇଁ)।
✅ ମେଳ-ପଠନ 1-2 ଦିନକୁ ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଯୋଗ କରିବ। ଧନ୍ଯ଼ବାଦ!କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳କ'ଣ କରିବେ, କ'ଣ କରିବେ ନାହିଁ
✅ କଣ କରିବେ
- ଦ୍ବିତୀଯା କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାତ୍ବିକ ଖାଦ୍ଯ଼, ମଧ୍ଯ଼ରାତ୍ରି ପରେ କିଛି ନାହିଁ-ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ରୁ ବ୍ରତ
- ପୂଜା ପ୍ରଣୋଦନାରେ, ତା'ପରେ ଚାରୋଟି ଘଣ୍ଟା-ମାଟି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି, ହାତରେ; ଫୁଲେରା
- କଥା ହେଉଛି ହର ପ୍ରହର/ତିନି ବାର; ପର୍ବତୀଙ୍କୁ ସୁହାଗଙ୍କ 16 ଜିନିଷ; ବାମ ଶାଶୁଙ୍କୁ
- ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ କୁ ପାରଦ ଚତୁର୍ଥୀ କୁ, ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି-ବିସର୍ଜନ ପରେ-ଧୀରେ ଧୀରେ ଖାଦ୍ଯ଼
- ଥରେ ଉପବାସ କଲେ ପ୍ରତିବର୍ଷ-ସମ୍ଭବତଃ ଫଳାହାର/ଅନ୍ଯ଼ କାହାଠାରୁ ପୂଜା, ଭାଙ୍ଗନ୍ତୁ ନାହିଁ
❌ କ’ଣ କରିବେ ନାହିଁ
- ନିର୍ଜଳା (ପ୍ରାଣ-ରକ୍ଷା ଧର୍ମ) ରେ ଗର୍ଭବତୀ/ରୋଗୀ/ସ୍ତନ୍ଯ଼ପାନ କରାଉଥିବା/କିଶୋର-କିଶୋରୀମାନେ ଫଳ-ପାଣି ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ବାନ୍ତି ସମଯ଼ରେ ପାଣି ନିଅନ୍ତୁ।
- ରାତିରେ ଶୋଇବ ନାହିଁ (ଜାଗ୍ରତ)-କିନ୍ତୁ ଅସୁସ୍ଥ ହେଲେ ବିଶ୍ରାମ; ଉପବାସରେ କ୍ରୋଧ-ବିବାଦ-ମୂର୍ଖତା ନାହିଁ
- ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ଲାଷ୍ଟର-ରଙ୍ଗିନ ନୁହେଁ-ମାଟି; ଘରର ଗମ୍ବୁଜ/ଜଳ-ପୋଖରୀରେ, ନର୍ଦ୍ଦମା ନୁହେଁ
- ପାରଣ ବିନା ପରଦିନ (ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ) ଉପବାସ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ-ପାରଣ 24 ଘଣ୍ଟା
- ଉପବାସ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଭଯ଼ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ-ଯଦି ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ପଡ଼ିଥାଏ ତେବେ ପାଳନ କରନ୍ତୁ/କ୍ଷମା ମାଗନ୍ତୁ, ଅଶୁଭ କିଛି ନୁହେଁ
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ହରତାଲିକା ତେଜ୍ 2027 ରେ କେବେ ଅଛି?
ଉପରୋକ୍ତ ତାରିଖ ହେଉଛି ଚଳିତ ବର୍ଷର ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ତୃତୀଯା-ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ଗଣନାରୁ; ପ୍ରଦୋଶ (ମୁଖ୍ଯ଼ ପୂଜା) ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ (ଉପବାସ-ଆରମ୍ଭ/ପାରଣ) ର ଦିଲ୍ଲୀ-ସମଯ଼ ମଧ୍ଯ଼ ସେଠାରେ; ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ |
ହରତାଲିକା ଏବଂ ହରିଯ଼ାଲି ତୀଜ୍ ମଧ୍ଯ଼ରେ କ "ଣ ପାର୍ଥକ୍ଯ଼ ରହିଛି?
ହରିଯ଼ାଲି ତେଜ୍ ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଲ ତୃତୀଯା (ସାଭାନ-ସବୁଜ ଚୁଡ଼ି, ଝୁଲୁ, ଉତ୍ସବ, ଫଳ); ହରତାଲିକା ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଲ ତୃତୀଯା (ଏକ ମାସ ପରେ-24 ଘଣ୍ଟା ନିର୍ଜୀବ, ରାତି-ଜାଗ୍ରତ, ମାଟି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି, ସବୁଠାରୁ କଠୋର); କାଜ୍ରି ତେଜ୍ ବେଳାଭୂମିରେ (ଭାଦ୍ରପଦ କୃଷ୍ଣ ତୃତୀଯା)।
ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥରେ ପାଣି ମଧ୍ଯ଼ ପିଇପାରିବ ନାହିଁ କି?
ଶାସ୍ତ୍ରୀଯ଼ ନିଯ଼ମ ନିର୍ଜଲା (ଆଚମାନ କୁଲ-ରୀତିନୀତି ଦ୍ୱାରା ବୈଧ); ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ | ଏହା କଠୋର-କେବଳ ସୁସ୍ଥ ମହିଳା; ଗର୍ଭବତୀ, ରୋଗୀ, ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଫଳ ଏବଂ ଜଳକୁ ନିଅନ୍ତୁ; ଯଦି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ଯ଼ ଖରାପ ହୁଏ ତେବେ ଜଳ ଏବଂ ଖାଦ୍ଯ଼ ନିଅନ୍ତୁ-ବ୍ରତ ହେଉଛି ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପସ୍ଯା, ଜୀବନ ସଙ୍କଟ ନୁହେଁ।
ଥରେ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏହା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆବଶ୍ଯ଼କ ହେବ କି?
ଲୋକ ପରମ୍ପରାରେ ହଁ-ତେଣୁ ପ୍ରଥମ ଉପବାସ ବିଷଯ଼ରେ ଚିନ୍ତା କରିବା; କିନ୍ତୁ ଯଦି ରୋଗ/ଗର୍ଭାବସ୍ଥା/ଶୋକରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି ତେବେ ଫଳରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଘରର ଅନ୍ଯ଼ ମହିଳା ପୂଜା କରନ୍ତୁ, ପରେ ପାଳନ କରନ୍ତୁ-ଅଶୁଭ କିଛି ନାହିଁ, ଭାବ ପ୍ରମୁଖ |
ଚାରି ଘଣ୍ଟାର ପୂଜା କିପରି?
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ଯ୍ଯ଼ନ୍ତ ରାତିର ଚାରୋଟି ସମାନ ଭାଗ (~ 3 ଘଣ୍ଟା)-ପ୍ରଥମ ପ୍ରହର ପ୍ରଦୋଷ (ମୁଖ୍ଯ଼ ପୂଜା-କାହାଣୀ), ତା'ପରେ ~ 9, ~ 12, ~ 3 ରେ-ପ୍ରତ୍ଯ଼େକ ଥର ଫୁଲ-ଅକ୍ଷତ-ଦୀପ-ମନ୍ତ୍ର-ଆରତୀ-କାହାଣୀ; ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଗୀତ-ଭଜନରୁ ଜାଗ୍ରତ ହେବା ସହଜ; ଏକ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ଯ଼ ନ ଥିଲେ ପ୍ରଦୋଷ-ପୂଜା ଏବଂ ସକାଳ ପୂଜା ଯଥେଷ୍ଟ |
ଯଦି ଆପଣ ଏକ ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିପାରିବେ ନାହିଁ?
ବଜାରର ମାଟିର ଶିବ-ପାର୍ବତୀ-ଗଣେଶ କିମ୍ବା ଶାଲଗ୍ରାମ/ଶିବଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଗୌରୀ-ଚିତ୍ର ମଧ୍ଯ଼ ବୈଧ; ବାଲୁକା/ହଳଦୀ ଛୋଟ ପିଣ୍ଡି ସବୁଠାରୁ ସରଳ; ପ୍ଲାଷ୍ଟର-ରଙ୍ଗ ମୂର୍ତ୍ତି ନୁହେଁ (ବିସର୍ଜନ) |
ଆପଣଙ୍କ WhatsApp ନମ୍ବର ଲେଖନ୍ତୁ — ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ବ୍ରତ-ପର୍ବର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ତିଥି, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ-ତାଲିକାର ବାର୍ତ୍ତା ମିଳିବ। ମାଗଣା, ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।
✅ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଗଲା — ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରତର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଆସିବ।କିଛି ଗଡ଼ବଡ଼ ହେଲା — ପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ⏳ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଉଛି…📲 ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାରକୁ WhatsApp ରେ ପଠାନ୍ତୁ
ଏହା ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ (ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ) · ହରିଯ଼ାଲି ତେଜ୍ (ଏକ ମାସ ପୂର୍ବରୁ) · କାଜ୍ରି ତେଜ୍ · ମହାଶିବରାତ୍ରି (ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ବିବାହ)
⚠️ ଏହି ବିବରଣୀ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଲୋକକଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଏହାର ପରିବାର ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳର ରୀତିନୀତି ସର୍ବାଗ୍ରେ | କେବଳ ସୁସ୍ଥ ମହିଳାମାନେ-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ଯ଼ ପ୍ରଥମେ।
🌐 Read this page in English · ← ସମସ୍ତ ବ୍ରତ-ପର୍ବ · ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ-କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର