🕉 ଗଣେଶ ଚାଳିଶା

📿 ଗଣେଶ ଚାଳିଶା

ଚାଳିଶା

ରଚୟିତାରାମସୁନ୍ଦର

ଭାଷାଅବଧୀ

ଛନ୍ଦ1 ଦୋହା + 38 ଚୌପାଈ + 2 ଦୋହା

ପାଠ-ସମୟପ୍ରାୟ 8 ମିନିଟ୍

ବିଶେଷ ଦିନବୁଧବାର, ବିନାୟକ ଓ ସଙ୍କଷ୍ଟୀ ଚତୁର୍ଥୀ, ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ

ପ୍ରିୟ ଭୋଗମୋଦକ, ଲଡ୍ଡୁ, ଦୁବ

ଗଣେଶ ଚାଳିଶାରେ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଓ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ-କଥା — ପାର୍ବତୀଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ଶନି-ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଣ୍ଡ କଟିଯିବା, ହାତୀ-ମୁଣ୍ଡ ଲାଗିବା — ତଥା ମାତା-ପିତାଙ୍କ ପରିକ୍ରମା କରି «ପ୍ରଥମ-ପୂଜ୍ୟ» ହେବାର କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ।

📖 ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଠ — ଅର୍ଥ ସହିତ

ସହଜରେ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ମୂଳ ପାଠ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଦିଆଯାଇଛି (ଉଚ୍ଚାରଣ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ); ଦେବନାଗରୀ ବା ରୋମାନ ଲିପିରେ ଦେଖିବାକୁ ଟ୍ୟାପ୍ କରନ୍ତୁ।

॥ दोहा ॥ जय गणपति सदगुण सदन, कविवर बदन कृपाल। विघ्न हरण मंगल करण, जय जय गिरिजालाल॥

॥ ଦୋହା ॥ ଜୟ ଗଣପତି ସଦଗୁଣ ସଦନ, କବିବର ବଦନ କୃପାଲ। ବିଘ୍ନ ହରଣ ମଂଗଲ କରଣ, ଜୟ ଜୟ ଗିରିଜାଲାଲ॥

|| Doha || Jai Ganapti Sadgun Sadan, Kavivar Badan Kripal | Vighna Haran Mangal Karan, Jai Jai Girijalal ||

ସଦ୍‌ଗୁଣର ଧାମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବିମାନଙ୍କ ମୁଖ (ବାଣୀ)ରେ ବାସ କରୁଥିବା କୃପାଳୁ ଗଣପତିଙ୍କ ଜୟ ହେଉ; ବିଘ୍ନ ହରଣ କରୁଥିବା ଓ ମଙ୍ଗଳ କରୁଥିବା ଗିରିଜାପୁତ୍ରଙ୍କ ଜୟ ହେଉ।

जय जय जय गणपति गणराजू। मंगल भरण करण शुभ काजू॥

ଜୟ ଜୟ ଜୟ ଗଣପତି ଗଣରାଜୂ। ମଂଗଲ ଭରଣ କରଣ ଶୁଭ କାଜୂ॥

Jai Jai Jai Ganapti Ganraju | Mangal Bharan Karan Shubh Kaju ||

ହେ ଗଣପତି, ଗଣମାନଙ୍କ ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ଜୟ ହେଉ; ଆପଣ ମଙ୍ଗଳରେ ଭରିଦେଉଥିବା ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା।

जै गजबदन सदन सुखदाता। विश्व विनायक बुद्धि विधाता॥

ଜୈ ଗଜବଦନ ସଦନ ସୁଖଦାତା। ବିଶ୍ୱ ବିନାୟକ ବୁଦ୍ଧି ବିଧାତା॥

Jai Gajabdan Sadan Sukhadata | Vishva Vinayak Buddhi Vidhata ||

ହେ ଗଜମୁଖ, ସୁଖର ଧାମ ଓ ସୁଖଦାତା, ଆପଣଙ୍କ ଜୟ ହେଉ; ଆପଣ ବିଶ୍ୱର ବିନାୟକ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ବିଧାତା।

वक्र तुण्ड शुचि शुण्ड सुहावन। तिलक त्रिपुण्ड्र भाल मन भावन॥

ବକ୍ର ତୁଣ୍ଡ ଶୁଚି ଶୁଣ୍ଡ ସୁହାବନ। ତିଲକ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଭାଲ ମନ ଭାବନ॥

Vakra Tunda Shuchi Shunda Suhavan | Tilak Tripundra Bhal Man Bhavan ||

ଆପଣଙ୍କ ବଙ୍କା ମୁଖ ଓ ପବିତ୍ର ଶୁଣ୍ଢ ମନୋହର; ମସ୍ତକରେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରର ତିଳକ ମନକୁ ଭଲ ଲାଗେ।

राजत मणि मुक्तन उर माला। स्वर्ण मुकुट शिर नयन विशाला॥

ରାଜତ ମଣି ମୁକ୍ତନ ଉର ମାଲା। ସ୍ୱର୍ଣ ମୁକୁଟ ଶିର ନୟନ ବିଶାଲା॥

Rajat Mani Muktan Ur Mala | Svarna Mukut Shir Nayan Vishala ||

ଛାତିରେ ମଣି-ମୁକ୍ତାର ମାଳା ଶୋଭା ପାଉଛି; ମୁଣ୍ଡରେ ସୁନା ମୁକୁଟ ଓ ନେତ୍ର ବିଶାଳ।

पुस्तक पाणि कुठार त्रिशूलं। मोदक भोग सुगन्धित फूलं॥

ପୁସ୍ତକ ପାଣି କୁଠାର ତ୍ରିଶୂଲଂ। ମୋଦକ ଭୋଗ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୂଲଂ॥

Pustak Pani Kuthar Trishulan | Modak Bhog Sugandhit Phulan ||

ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ପୁସ୍ତକ, କୁଠାର (ଫରସା) ଓ ତ୍ରିଶୂଳ; ମୋଦକର ଭୋଗ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ।

सुन्दर पीताम्बर तन साजित। चरण पादुका मुनि मन राजित॥

ସୁନ୍ଦର ପୀତାମ୍ବର ତନ ସାଜିତ। ଚରଣ ପାଦୁକା ମୁନି ମନ ରାଜିତ॥

Sundar Pitambar Tan Sajit | Charan Paduka Muni Man Rajit ||

ଶରୀରରେ ସୁନ୍ଦର ପୀତାମ୍ବର ସଜିତ; ଚରଣର ପାଦୁକା ମୁନିମାନଙ୍କ ମନରେ ବାସ କରେ।

धनि शिवसुवन षडानन भ्राता। गौरी ललन विश्व-विख्याता॥

ଧନି ଶିବସୁବନ ଷଡାନନ ଭ୍ରାତା। ଗୌରୀ ଲଲନ ବିଶ୍ୱ-ବିଖ୍ୟାତା॥

Dhani Shivasuvan Shadanan Bhrata | Gauri Lalan Vishva-Vikhyata ||

ହେ ଶିବପୁତ୍ର, ଷଡାନନ (କାର୍ତ୍ତିକେୟ)ଙ୍କ ଭାଇ, ଆପଣ ଧନ୍ୟ; ଗୌରୀଙ୍କ ଦୁଲାଳ, ଆପଣ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ।

ऋद्धि-सिद्धि तव चंवर सुधारे। मूषक वाहन सोहत द्वारे॥

ଋଦ୍ଧି-ସିଦ୍ଧି ତବ ଚଂବର ସୁଧାରେ। ମୂଷକ ବାହନ ସୋହତ ଦ୍ୱାରେ॥

Riddhi-Siddhi Tav Chanvar Sudhare | Mushak Vahan Sohat Dvare ||

ଋଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ଆପଣଙ୍କୁ ଚାମର ଢାଳନ୍ତି; ଦ୍ୱାରରେ ମୂଷା ବାହନ ଶୋଭା ପାଉଛି।

कहौ जन्म शुभ-कथा तुम्हारी। अति शुचि पावन मंगलकारी॥

କହୌ ଜନ୍ମ ଶୁଭ-କଥା ତୁମ୍ହାରୀ। ଅତି ଶୁଚି ପାବନ ମଂଗଲକାରୀ॥

Kahau Janma Shubh-Katha Tumhari | Ati Shuchi Pavan Mangalkari ||

ଏବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଜନ୍ମର ଶୁଭ କଥା କହୁଛି, ଯାହା ଅତି ପବିତ୍ର, ପାବନ ଓ ମଙ୍ଗଳକାରୀ।

एक समय गिरिराज कुमारी। पुत्र हेतु तप कीन्हो भारी॥

ଏକ ସମୟ ଗିରିରାଜ କୁମାରୀ। ପୁତ୍ର ହେତୁ ତପ କୀନ୍ହୋ ଭାରୀ॥

Ek Samay Giriraj Kumari | Putra Hetu Tap Kinho Bhari ||

ଏକ ସମୟରେ ଗିରିରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା (ପାର୍ବତୀ) ପୁତ୍ର-ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଭାରି ତପସ୍ୟା କଲେ।

भयो यज्ञ जब पूर्ण अनूपा। तब पहुंच्यो तुम धरि द्विज रूपा॥

ଭୟୋ ଯଜ୍ଞ ଜବ ପୂର୍ଣ ଅନୂପା। ତବ ପହୁଂଚ୍ୟୋ ତୁମ ଧରି ଦ୍ୱିଜ ରୂପା॥

Bhayo Yagya Jab Purna Anupa | Tab Pahunchyo Tum Dhari Dvij Rupa ||

ଯେତେବେଳେ ସେହି ଅନୁପମ ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

अतिथि जानि कै गौरि सुखारी। बहुविधि सेवा करी तुम्हारी॥

ଅତିଥି ଜାନି କୈ ଗୌରି ସୁଖାରୀ। ବହୁବିଧି ସେବା କରୀ ତୁମ୍ହାରୀ॥

Atithi Jani Kai Gauri Sukhari | Bahuvidhi Seva Kari Tumhari ||

ଅତିଥି ଜାଣି ଗୌରୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ଆପଣଙ୍କ ସେବା କଲେ।

अति प्रसन्न ह्वै तुम वर दीन्हा। मातु पुत्र हित जो तप कीन्हा॥

ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହ୍ୱୈ ତୁମ ବର ଦୀନ୍ହା। ମାତୁ ପୁତ୍ର ହିତ ଜୋ ତପ କୀନ୍ହା॥

Ati Prasanna Hvai Tum Var Dinha | Matu Putra Hit Jo Tap Kinha ||

ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆପଣ ବର ଦେଲେ — ହେ ମାତା, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଆପଣ ଯେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି,

मिलहि पुत्र तुहि बुद्धि विशाला। बिना गर्भ धारण यहि काला॥

ମିଲହି ପୁତ୍ର ତୁହି ବୁଦ୍ଧି ବିଶାଲା। ବିନା ଗର୍ଭ ଧାରଣ ଯହି କାଲା॥

Milahi Putra Tuhi Buddhi Vishala | Bina Garbha Dharan Yahi Kala ||

ତାହାର ଫଳରେ ଆପଣ ବିଶାଳ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ପୁତ୍ର ପାଇବେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ନ କରି, ଏହି ସମୟରେ ହିଁ।

गणनायक गुण ज्ञान निधाना। पूजित प्रथम रूप भगवाना॥

ଗଣନାୟକ ଗୁଣ ଜ୍ଞାନ ନିଧାନା। ପୂଜିତ ପ୍ରଥମ ରୂପ ଭଗବାନା॥

Gannayak Gun Gyan Nidhana | Pujit Pratham Rup Bhagvana ||

ସେ ଗଣମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଗୁଣ ଓ ଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର ହେବେ ଏବଂ ଭଗବାନ ରୂପରେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ପୂଜା ପାଇବେ।

अस कहि अन्तर्धान रूप ह्वै। पलना पर बालक स्वरूप ह्वै॥

ଅସ କହି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ରୂପ ହ୍ୱୈ। ପଲନା ପର ବାଲକ ସ୍ୱରୂପ ହ୍ୱୈ॥

As Kahi Antardhan Rup Hvai | Palna Par Balak Svarup Hvai ||

ଏହା କହି ଆପଣ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଗଲେ ଓ ଦୋଳିରେ ଶିଶୁ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

बनि शिशु रुदन जबहिं तुम ठाना। लखि मुख सुख नहिं गौरि समाना॥

ବନି ଶିଶୁ ରୁଦନ ଜବହିଂ ତୁମ ଠାନା। ଲଖି ମୁଖ ସୁଖ ନହିଂ ଗୌରି ସମାନା॥

Bani Shishu Rudan Jabhin Tum Thana | Lakhi Mukh Sukh Nahin Gauri Samana ||

ଶିଶୁ ହୋଇ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଆପଣଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖି ଗୌରୀଙ୍କ ସୁଖର ସୀମା ରହିଲା ନାହିଁ।

सकल मगन सुखमंगल गावहिं। नभ ते सुरन सुमन वर्षावहिं॥

ସକଲ ମଗନ ସୁଖମଂଗଲ ଗାବହିଂ। ନଭ ତେ ସୁରନ ସୁମନ ବର୍ଷାବହିଂ॥

Sakal Magan Sukhamangal Gavahin | Nabh Te Suran Suman Varshavahin ||

ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦମଗ୍ନ ହୋଇ ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ ଓ ଆକାଶରୁ ଦେବତାମାନେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ।

शम्भु उमा बहु दान लुटावहिं। सुर मुनिजन सुत देखन आवहिं॥

ଶମ୍ଭୁ ଉମା ବହୁ ଦାନ ଲୁଟାବହିଂ। ସୁର ମୁନିଜନ ସୁତ ଦେଖନ ଆବହିଂ॥

Shambhu Uma Bahu Dan Lutavahin | Sur Munijan Sut Dekhan Avahin ||

ଶିବ ଓ ଉମା ବହୁତ ଦାନ ଦେଲେ; ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

लखि अति आनन्द मंगल साजा। देखन भी आये शनि राजा॥

ଲଖି ଅତି ଆନନ୍ଦ ମଂଗଲ ସାଜା। ଦେଖନ ଭୀ ଆୟେ ଶନି ରାଜା॥

Lakhi Ati Ananda Mangal Saja | Dekhan Bhi Aye Shani Raja ||

ଏହି ଆନନ୍ଦ-ମଙ୍ଗଳର ଉତ୍ସବ ଦେଖି ଶନି ଦେବ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।

निज अवगुण गुनि शनि मन माहीं। बालक देखन चाहत नाहीं॥

ନିଜ ଅବଗୁଣ ଗୁନି ଶନି ମନ ମାହୀଂ। ବାଲକ ଦେଖନ ଚାହତ ନାହୀଂ॥

Nij Avagun Guni Shani Man Mahin | Balak Dekhan Chahat Nahin ||

ନିଜ (ଦୃଷ୍ଟିର) ଦୋଷକୁ ମନରେ ବିଚାରି ଶନି ଶିଶୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁ ନ ଥିଲେ।

गिरिजा कछु मन भेद बढ़ायो। उत्सव मोर न शनि तुहि भायो॥

ଗିରିଜା କଛୁ ମନ ଭେଦ ବଢ଼ାୟୋ। ଉତ୍ସବ ମୋର ନ ଶନି ତୁହି ଭାୟୋ॥

Girija Kachhu Man Bhed Badhayo | Utsav Mor Na Shani Tuhi Bhayo ||

ଗିରିଜାଙ୍କ ମନରେ କିଛି ଖଟକା ଲାଗିଲା ଓ ସେ କହିଲେ — ହେ ଶନି, ମୋର ଉତ୍ସବ କ'ଣ ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗିଲା ନାହିଁ?

कहन लगे शनि मन सकुचाई। का करिहौ शिशु मोहि दिखाई॥

କହନ ଲଗେ ଶନି ମନ ସକୁଚାଈ। କା କରିହୌ ଶିଶୁ ମୋହି ଦିଖାଈ॥

Kahan Lage Shani Man Sakuchai | Ka Karihau Shishu Mohi Dikhai ||

ଶନି ସଙ୍କୋଚରେ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ — ଶିଶୁକୁ ମୋତେ ଦେଖାଇ କ'ଣ କରିବେ?

नहिं विश्वास उमा उर भयऊ। शनि सों बालक देखन कहायउ॥

ନହିଂ ବିଶ୍ୱାସ ଉମା ଉର ଭୟଊ। ଶନି ସୋଂ ବାଲକ ଦେଖନ କହାୟଉ॥

Nahin Vishvas Uma Ur Bhayau | Shani Son Balak Dekhan Kahayau ||

ଉମାଙ୍କ ମନରେ (ଶନିଙ୍କ କଥାରେ) ବିଶ୍ୱାସ ହେଲା ନାହିଁ ଓ ସେ ଶନିଙ୍କୁ ଶିଶୁକୁ ଦେଖିବାକୁ କହିଲେ।

पडतहिं शनि दृग कोण प्रकाशा। बालक सिर उड़ि गयो अकाशा॥

ପଡତହିଂ ଶନି ଦୃଗ କୋଣ ପ୍ରକାଶା। ବାଲକ ସିର ଉଡ଼ି ଗୟୋ ଅକାଶା॥

Padathin Shani Drig Kon Prakasha | Balak Sir Udi Gayo Akasha ||

ଶନିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର କୋଣ ପଡ଼ିବା ମାତ୍ରେ ଶିଶୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉଡ଼ି ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲା।

गिरिजा गिरीं विकल ह्वै धरणी। सो दुख दशा गयो नहीं वरणी॥

ଗିରିଜା ଗିରୀଂ ବିକଲ ହ୍ୱୈ ଧରଣୀ। ସୋ ଦୁଖ ଦଶା ଗୟୋ ନହୀଂ ବରଣୀ॥

Girija Girin Vikal Hvai Dharni | So Dukh Dasha Gayo Nahin Varni ||

ଗିରିଜା ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ସେହି ଦୁଃଖର ଦଶା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।

हाहाकार मच्यो कैलाशा। शनि कीन्हो लखि सुत को नाशा॥

ହାହାକାର ମଚ୍ୟୋ କୈଲାଶା। ଶନି କୀନ୍ହୋ ଲଖି ସୁତ କୋ ନାଶା॥

Hahakar Machyo Kailasha | Shani Kinho Lakhi Sut Ko Nasha ||

କୈଳାସରେ ହାହାକାର ପଡ଼ିଗଲା ଯେ ଶନି ଦେଖି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନାଶ କରିଦେଲେ।

तुरत गरुड़ चढ़ि विष्णु सिधाये। काटि चक्र सो गज शिर लाये॥

ତୁରତ ଗରୁଡ଼ ଚଢ଼ି ବିଷ୍ଣୁ ସିଧାୟେ। କାଟି ଚକ୍ର ସୋ ଗଜ ଶିର ଲାୟେ॥

Turat Garud Chadhi Vishnu Sidhaye | Kati Chakra So Gaj Shir Laye ||

ସେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଗଲେ ଓ ଚକ୍ରରେ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଆଣିଲେ।

बालक के धड़ ऊपर धारयो। प्राण मन्त्र पढ़ि शंकर डारयो॥

ବାଲକ କେ ଧଡ଼ ଊପର ଧାରୟୋ। ପ୍ରାଣ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଶଂକର ଡାରୟୋ॥

Balak Ke Dhad Upar Dharayo | Pran Mantra Padhi Shankar Darayo ||

ସେହି ମୁଣ୍ଡ ଶିଶୁଙ୍କ ଧଡ଼ ଉପରେ ରଖାଗଲା ଓ ଶଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ସେଥିରେ ପ୍ରାଣ ଭରିଲେ।

नाम गणेश शम्भु तब कीन्हे। प्रथम पूज्य बुद्धि निधि वर दीन्हे॥

ନାମ ଗଣେଶ ଶମ୍ଭୁ ତବ କୀନ୍ହେ। ପ୍ରଥମ ପୂଜ୍ୟ ବୁଦ୍ଧି ନିଧି ବର ଦୀନ୍ହେ॥

Nam Ganesh Shambhu Tab Kinhe | Pratham Pujya Buddhi Nidhi Var Dinhe ||

ସେତେବେଳେ ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କ ନାମ «ଗଣେଶ» ରଖିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ-ପୂଜ୍ୟ ତଥା ବୁଦ୍ଧିନିଧି ହେବାର ବର ଦେଲେ।

बुद्धि परीक्षा जब शिव कीन्हा। पृथ्वी कर प्रदक्षिणा लीन्हा॥

ବୁଦ୍ଧି ପରୀକ୍ଷା ଜବ ଶିବ କୀନ୍ହା। ପୃଥ୍ୱୀ କର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଲୀନ୍ହା॥

Buddhi Pariksha Jab Shiv Kinha | Prithvi Kar Pradakshina Linha ||

ଯେତେବେଳେ ଶିବ (ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ) ବୁଦ୍ଧି-ପରୀକ୍ଷା ନେଲେ ଓ ପୃଥିବୀର ପରିକ୍ରମା କରିବାକୁ କହିଲେ,

चले षडानन भरमि भुलाई। रचे बैठि तुम बुद्धि उपाई॥

ଚଲେ ଷଡାନନ ଭରମି ଭୁଲାଈ। ରଚେ ବୈଠି ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଉପାଈ॥

Chale Shadanan Bharmi Bhulai | Rache Baithi Tum Buddhi Upai ||

ସେତେବେଳେ ଷଡାନନ (କାର୍ତ୍ତିକେୟ) ଭ୍ରମଣରେ ବାହାରିଗଲେ, ଆଉ ଆପଣ ବସି ବସି ବୁଦ୍ଧିରେ ଉପାୟ ବାହାର କଲେ।

चरण मातु-पितु के धर लीन्हें। तिनके सात प्रदक्षिण कीन्हें॥

ଚରଣ ମାତୁ-ପିତୁ କେ ଧର ଲୀନ୍ହେଂ। ତିନକେ ସାତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କୀନ୍ହେଂ॥

Charan Matu-Pitu Ke Dhar Linhen | Tinake Sat Pradakshin Kinhen ||

ଆପଣ ମାତା-ପିତାଙ୍କ ଚରଣ ଧରିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ସାତ ଥର ପରିକ୍ରମା କଲେ (ମାତା-ପିତା ହିଁ ସଂସାର)।

धनि गणेश कहि शिव हिय हरष्यो। नभ ते सुरन सुमन बहु बरस्यो॥

ଧନି ଗଣେଶ କହି ଶିବ ହିୟ ହରଷ୍ୟୋ। ନଭ ତେ ସୁରନ ସୁମନ ବହୁ ବରସ୍ୟୋ॥

Dhani Ganesh Kahi Shiv Hiy Harashyo | Nabh Te Suran Suman Bahu Barasyo ||

«ଧନ୍ୟ ଗଣେଶ» କହି ଶିବ ମନରେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ ଓ ଆକାଶରୁ ଦେବତାମାନେ ବହୁତ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ।

तुम्हरी महिमा बुद्धि बड़ाई। शेष सहसमुख सके न गाई॥

ତୁମ୍ହରୀ ମହିମା ବୁଦ୍ଧି ବଡ଼ାଈ। ଶେଷ ସହସମୁଖ ସକେ ନ ଗାଈ॥

Tumhari Mahima Buddhi Badai | Shesh Sahasmukh Sake Na Gai ||

ଆପଣଙ୍କ ମହିମା ଓ ବୁଦ୍ଧିର ପ୍ରଶଂସା ସହସ୍ର ମୁଖ ଥିବା ଶେଷନାଗ ମଧ୍ୟ ଗାନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

मैं मतिहीन मलीन दुखारी। करहुं कौन विधि विनय तुम्हारी॥

ମୈଂ ମତିହୀନ ମଲୀନ ଦୁଖାରୀ। କରହୁଂ କୌନ ବିଧି ବିନୟ ତୁମ୍ହାରୀ॥

Main Matihin Malin Dukhari | Karhun Kaun Vidhi Vinay Tumhari ||

ମୁଁ ବୁଦ୍ଧିହୀନ, ମଳିନ ଓ ଦୁଃଖୀ — କେଉଁ ବିଧିରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ବିନତି କରିବି?

भजत रामसुन्दर प्रभुदासा। जग प्रयाग ककरा दर्वासा॥

ଭଜତ ରାମସୁନ୍ଦର ପ୍ରଭୁଦାସା। ଜଗ ପ୍ରୟାଗ କକରା ଦର୍ବାସା॥

Bhajat Ramasundar Prabhudasa | Jag Prayag Kakra Darvasa ||

ଆପଣଙ୍କ ଦାସ ରାମସୁନ୍ଦର (ପ୍ରୟାଗର କକରା-ଦୁର୍ବାସା ଅଞ୍ଚଳର ନିବାସୀ) ଆପଣଙ୍କ ଭଜନ କରନ୍ତି।

अब प्रभु दया दीन पर कीजै। अपनी भक्ति शक्ति कछु दीजै॥

ଅବ ପ୍ରଭୁ ଦୟା ଦୀନ ପର କୀଜୈ। ଅପନୀ ଭକ୍ତି ଶକ୍ତି କଛୁ ଦୀଜୈ॥

Ab Prabhu Daya Din Par Kijai | Apani Bhakti Shakti Kachhu Dijai ||

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏବେ ଏହି ଦୀନ ଉପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ ଓ ନିଜ ଭକ୍ତି ଓ କିଛି ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।

॥ दोहा ॥ श्री गणेश यह चालीसा, पाठ करै कर ध्यान। नित नव मंगल गृह बसै, लहे जगत सन्मान॥

॥ ଦୋହା ॥ ଶ୍ରୀ ଗଣେଶ ଯହ ଚାଲୀସା, ପାଠ କରୈ କର ଧ୍ୟାନ। ନିତ ନବ ମଂଗଲ ଗୃହ ବସୈ, ଲହେ ଜଗତ ସନ୍ମାନ॥

|| Doha || Shri Ganesh Yah Chalisa, Path Karai Kar Dhyan | Nit Nav Mangal Grih Basai, Lahe Jagat Sanman ||

ଯେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଏହି ଶ୍ରୀ ଗଣେଶ ଚାଳିଶା ପଢ଼େ, ତାହା ଘରେ ନିତି ନୂଆ ମଙ୍ଗଳ ବାସ କରେ ଓ ସେ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।

सम्वत अपन सहस्र दश, ऋषि पंचमी दिनेश। पूरण चालीसा भयो, मंगल मूर्ति गणेश॥

ସମ୍ୱତ ଅପନ ସହସ୍ର ଦଶ, ଋଷି ପଂଚମୀ ଦିନେଶ। ପୂରଣ ଚାଲୀସା ଭୟୋ, ମଂଗଲ ମୂର୍ତି ଗଣେଶ॥

Samvat Apan Sahasra Dash, Rishi Panchmi Dinesh | Puran Chalisa Bhayo, Mangal Murti Ganesh ||

(ରଚୟିତାଙ୍କ) ନିଜ ସମ୍ବତରେ, ଋଷି-ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ, ରବିବାରରେ ମଙ୍ଗଳମୂର୍ତ୍ତି ଗଣେଶଙ୍କ ଏହି ଚାଳିଶା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

💡 ଭାବାର୍ଥ

ଗଣେଶ ଚାଳିଶା ବିଘ୍ନହର୍ତ୍ତା, ବୁଦ୍ଧିଦାତା ଓ ପ୍ରଥମ-ପୂଜ୍ୟ ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ତୁତି; ଭକ୍ତ ବିନମ୍ରତାର ସହିତ ଭକ୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ଘରେ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

📿 ଜପ-ଗଣନା (108ର ମାଳା)

ପ୍ରତି ଥର ଜପ ପରେ ବଟନ୍ ଦବାନ୍ତୁ; ପ୍ରତି 108 ଗଣନାରେ ଗୋଟିଏ ମାଳା ପୂରଣ ହୁଏ (ଫୋନ୍ କମ୍ପିବ)। ଗଣନା ଏହି ଡିଭାଇସ୍/ବ୍ରାଉଜରରେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହେ।

📅 ଆଗାମୀ ଶୁଭ ଦିନ (ଆମ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗରୁ)

28 ଅକ୍ଟୋ (ବୁଧବାର)
29 ଅକ୍ଟୋ (ଗୁରୁବାର) — ସଙ୍କଷ୍ଟୀ ଚତୁର୍ଥୀ
4 ନଭେ (ବୁଧବାର)
11 ନଭେ (ବୁଧବାର)
13 ନଭେ (ଶୁକ୍ରବାର) — ବିନାୟକ ଚତୁର୍ଥୀ
18 ନଭେ (ବୁଧବାର)

ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଅନୁସାରେ; ନିଜ ସହର ପାଇଁ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ।

🪔 କିପରି ଜପ / ପାଠ କରିବେ

ସମୟ: ସକାଳେ ସ୍ନାନ ପରେ; ଯେକୌଣସି ନୂଆ କାମ, ପରୀକ୍ଷା ବା ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ।
ଆସନ ଓ ଦିଗ: ନାଲି/ହଳଦିଆ ଆସନରେ, ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସନ୍ତୁ।
ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଗଣେଶଙ୍କୁ ଦୁବ, ସିନ୍ଦୂର ଓ ମୋଦକ/ଲଡ୍ଡୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ସଂଖ୍ୟା: ପ୍ରତିଦିନ 1 ଥର ପାଠ; ଚତୁର୍ଥୀରେ 3 ବା 11 ଥର ପାଠ।
ସାଙ୍ଗରେ: «ଓଁ ଗଂ ଗଣପତୟେ ନମଃ»ର ଗୋଟିଏ ମାଳା (108)।
ଶେଷରେ: «ଜୟ ଗଣେଶ ଜୟ ଗଣେଶ ଦେବା» ଆରତୀ।

🛕 ପୂଜା ବିଧି (କ୍ରମାନୁସାରେ)

🧺 ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ

ଗଣେଶଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି/ଚିତ୍ର
ଦୁବ (21ଟି ଦୁବ ଗଣ୍ଠି)
ନାଲି/ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ବିଶେଷକରି ମନ୍ଦାର
ସିନ୍ଦୂର, ରୋଲି, ଅକ୍ଷତ, ପଇତା
ମୋଦକ ବା ବୁନ୍ଦି ଲଡ୍ଡୁର ଭୋଗ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ
କଦଳୀ/ଫଳ, ଗୁଆ, ପାନ
ଶମୀ ପତ୍ର (ଥିଲେ)

🪷 ବିଧି

ସ୍ନାନ କରି ପରିଷ୍କାର (ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଧୁଆ) ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତୁ; ପୂଜାସ୍ଥାନ ସଫା କରି ଚୌକି ଉପରେ ଏକ ପରିଷ୍କାର କପଡ଼ା ବିଛାନ୍ତୁ।
ଆଚମନ (ତିନି ଥର ଜଳ ଗ୍ରହଣ) କରି ହାତ-ମୁହଁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ଆସନରେ ବସି ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଦୀପ (ଘିଅ ବା ରାଶି ତେଲର) ଜାଳନ୍ତୁ — ଦୀପକୁ ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣ ପଟେ ରଖିବା ପରମ୍ପରା।
ଡାହାଣ ହାତରେ ଜଳ, ଅକ୍ଷତ ଓ ଫୁଲ ନେଇ ସଙ୍କଳ୍ପ କରନ୍ତୁ — ନିଜ ନାମ, ଗୋତ୍ର, ସ୍ଥାନ, ତିଥି ଓ ପୂଜାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମନେ ମନେ ବା ମୁହଁରେ କୁହନ୍ତୁ; ତାପରେ ଜଳକୁ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ।
ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ (ଓଁ ଗଂ ଗଣପତୟେ ନମଃ)।
ଗଣେଶଙ୍କୁ ଆବାହନ କରନ୍ତୁ; ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇ (ପଞ୍ଚାମୃତରେ ମଧ୍ୟ) ପରିଷ୍କାର ବସ୍ତ୍ର/ମୌଳି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ସିନ୍ଦୂର-ରୋଲିର ତିଳକ, ଅକ୍ଷତ, ପଇତା, ଫୁଲ ଓ 21ଟି ଦୁବ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ — ଦୁବ ଗଣେଶଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ବୋଲି ମାନାଯାଏ।
ମୋଦକ/ଲଡ୍ଡୁର ଭୋଗ ଲଗାନ୍ତୁ, ତାପରେ «ଓଁ ଗଂ ଗଣପତୟେ ନମଃ» ଜପ ବା ଗଣେଶ ଚାଳିଶା/ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ ପାଠ କରନ୍ତୁ।
«ଜୟ ଗଣେଶ ଜୟ ଗଣେଶ ଦେବା» ଆରତୀ ଗାନ କରନ୍ତୁ।
ଶେଷରେ ଆରତୀ କରନ୍ତୁ, ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ଓ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତୁ (ସ୍ଥାନ ନ ଥିଲେ ନିଜ ଜାଗାରେ ଘୂରି)।
ପୂଜାରେ ହୋଇଥିବା ଭୁଲତ୍ରୁଟି ପାଇଁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ, ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ ଓ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

⚠️ ନିୟମ ଓ ସାବଧାନତା

ଗଣେଶ-ପୂଜାରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ପରମ୍ପରାରେ ବର୍ଜିତ (ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀର ଗୋଟିଏ ଦିନ ଛଡ଼ା)।
ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର-ଦର୍ଶନ ବର୍ଜିତ ବୋଲି ମାନାଯାଏ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟ, ପୂଜା ଓ ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ପରମ୍ପରା ଅଛି।
ବୁଧବାର ଓ ଦୁଇ ଚତୁର୍ଥୀ (ବିନାୟକ ଓ ସଙ୍କଷ୍ଟୀ) ଗଣେଶ-ଉପାସନାର ବିଶେଷ ଦିନ।

📜 କଥା / ଉତ୍ପତ୍ତି

ଚାଳିଶାର କଥା ଅନୁସାରେ ଶନିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିବାରୁ ଶିଶୁ ଗଣେଶଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କଟିଗଲା; ବିଷ୍ଣୁ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଆଣିଲେ ଓ ଶିବ ତାହାକୁ ଯୋଡ଼ି ପ୍ରାଣ ଭରିଲେ — ସେହିଦିନଠାରୁ ସେ «ଗଜାନନ» ଓ ପ୍ରଥମ-ପୂଜ୍ୟ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ ହେଲେ। (ପୁରାଣରେ ମୁଣ୍ଡ କଟିବାର ଅନ୍ୟ ଏକ କଥା — ଦ୍ୱାରରେ ଶିବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ — ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।)

ବୁଦ୍ଧି-ପରୀକ୍ଷାର କଥା: କାର୍ତ୍ତିକେୟ ପୃଥିବୀ ପରିକ୍ରମା କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ, ଗଣେଶ ମାତା-ପିତାଙ୍କର ସାତ ଥର ପରିକ୍ରମା କରି କହିଲେ ଯେ ସେମାନେ ହିଁ ତାଙ୍କର ସଂସାର — ଏହି ବୁଦ୍ଧିରେ ସେ ବିଜୟୀ ହେଲେ।

🌟 ଲାଭ (ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ)

ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭରେ ବିଘ୍ନ-ନିବାରଣ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା।
ବୁଦ୍ଧି ଓ ଏକାଗ୍ରତାର କାମନାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକପ୍ରିୟ।
ଘରେ ସୁଖ-ମଙ୍ଗଳ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା।

ଏଗୁଡ଼ିକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ; ଫଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସଂଯମ ଓ ନିଜ କର୍ମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ବୋଲି ମାନାଯାଏ।

❓ ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ଗଣେଶ ଚାଳିଶା କେବେ ପଢ଼ିବେ?

ବୁଧବାର, ଦୁଇ ଚତୁର୍ଥୀ (ବିନାୟକ ଓ ସଙ୍କଷ୍ଟୀ), ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀର ଦଶ ଦିନ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ।

ଗଣେଶଙ୍କୁ ତୁଳସୀ କାହିଁକି ଚଢ଼ାଯାଏ ନାହିଁ?

ଏକ କଥା ଅନୁସାରେ ତୁଳସୀଙ୍କ ଶାପ/ପ୍ରସଙ୍ଗ କାରଣରୁ ଗଣେଶ-ପୂଜାରେ ତୁଳସୀ ବର୍ଜିତ ବୋଲି ମାନାଯାଏ; ଦୁବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ।

କେତୋଟି ଦୁବ ଚଢ଼ାଇବେ?

ପରମ୍ପରାରେ 21ଟି ଦୁବ (ବା 21ଟି ଗଣ୍ଠି) ଚଢ଼ାଇବା ଶୁଭ ବୋଲି ମାନାଯାଏ।

🪔 ଶ୍ରୀ ଗଣେଶ ଆରତୀ · 🪐 ବୁଧ ମନ୍ତ୍ର · 🪐 କେତୁ ମନ୍ତ୍ର · 🪔 ନିଜ କୁଣ୍ଡଳୀରୁ ଆପଣଙ୍କ ଗ୍ରହ/ଇଷ୍ଟଦେବତା ଜାଣନ୍ତୁ · 🧙 ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତୁ · 🕉 ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆରତୀ · 🇮🇳 ହିନ୍ଦୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ · 🌐 English

ଟିପ୍ପଣୀ: ଭକ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତୁ; ବିଶେଷ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ନିଅନ୍ତୁ।

ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆରତୀ

ଏହି ବିଷୟର ପୃଷ୍ଠା

ମନ୍ତ୍ର, ଆରତୀ ଓ ଚାଳିଶା ବ୍ରତ-ପର୍ବ ସ୍ୱପ୍ନ-କୋଷ ହିନ୍ଦୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଆଜିର ରାଶିଫଳ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ମାଗଣା କୁଣ୍ଡଳୀ କୁଣ୍ଡଳୀ ମିଳନ