🕉 ଶିବ ଚାଳିଶା

📿 ଶିବ ଚାଳିଶା

ଚାଳିଶା

ରଚୟିତାଅଯୋଧ୍ୟାଦାସ

ଭାଷାଅବଧୀ

ଛନ୍ଦ1 ଦୋହା + 40 ଚୌପାଈ + 2 ଦୋହା

ପାଠ-ସମୟପ୍ରାୟ 10 ମିନିଟ୍

ବିଶେଷ ଦିନସୋମବାର, ପ୍ରଦୋଷ, ମାସିକ ଶିବରାତ୍ରି, ଶ୍ରାବଣ ମାସ

ମାଳାରୁଦ୍ରାକ୍ଷ

ଶିବ ଚାଳିଶାରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ, ତାଙ୍କ ଲୀଳା (ତାରକାସୁର-ବଧ, ବିଷପାନ, ତ୍ରିପୁର-ସଂହାର, ଭଗୀରଥଙ୍କ ଉପରେ କୃପା) ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କ କୃପାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି। ପ୍ରଦୋଷ (ତ୍ରୟୋଦଶୀ) ବ୍ରତ ଓ ସୋମବାରରେ ଏହାର ପାଠ ବିଶେଷ ବୋଲି ମାନାଯାଏ — ଚାଳିଶାରେ ହିଁ ତ୍ରୟୋଦଶୀ-ବ୍ରତର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।

📖 ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଠ — ଅର୍ଥ ସହିତ

ସହଜରେ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ମୂଳ ପାଠ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଦିଆଯାଇଛି (ଉଚ୍ଚାରଣ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ); ଦେବନାଗରୀ ବା ରୋମାନ ଲିପିରେ ଦେଖିବାକୁ ଟ୍ୟାପ୍ କରନ୍ତୁ।

॥ दोहा ॥ जय गणेश गिरिजा सुवन, मंगल मूल सुजान। कहत अयोध्यादास तुम, देहु अभय वरदान॥

॥ ଦୋହା ॥ ଜୟ ଗଣେଶ ଗିରିଜା ସୁବନ, ମଂଗଲ ମୂଲ ସୁଜାନ। କହତ ଅୟୋଧ୍ୟାଦାସ ତୁମ, ଦେହୁ ଅଭୟ ବରଦାନ॥

|| Doha || Jai Ganesh Girija Suvan, Mangal Mul Sujan | Kahat Ayodhyadas Tum, Dehu Abhay Vardan ||

ହେ ଗିରିଜାପୁତ୍ର ଗଣେଶ, ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଆପଣଙ୍କ ଜୟ ହେଉ; ଅଯୋଧ୍ୟାଦାସ ବିନତି କରୁଛନ୍ତି — ମୋତେ ଅଭୟ (ନିର୍ଭୟତା)ର ବରଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ।

जय गिरिजा पति दीन दयाला। सदा करत सन्तन प्रतिपाला॥

ଜୟ ଗିରିଜା ପତି ଦୀନ ଦୟାଲା। ସଦା କରତ ସନ୍ତନ ପ୍ରତିପାଲା॥

Jai Girija Pati Din Dayala | Sada Karat Santan Pratipala ||

ହେ ଗିରିଜାପତି, ଦୀନଜନଙ୍କ ଉପରେ ଦୟା କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଜୟ ହେଉ; ଆପଣ ସଦା ସାଧୁ-ସନ୍ଥଙ୍କୁ ପାଳନ କରନ୍ତି।

भाल चन्द्रमा सोहत नीके। कानन कुण्डल नागफनी के॥

ଭାଲ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସୋହତ ନୀକେ। କାନନ କୁଣ୍ଡଲ ନାଗଫନୀ କେ॥

Bhal Chandrama Sohat Nike | Kanan Kundal Nagaphni Ke ||

ଆପଣଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସୁନ୍ଦର ଶୋଭା ପାଉଛି ଓ କାନରେ ନାଗଫଣାର କୁଣ୍ଡଳ।

अंग गौर शिर गंग बहाये। मुण्डमाल तन छार लगाये॥

ଅଂଗ ଗୌର ଶିର ଗଂଗ ବହାୟେ। ମୁଣ୍ଡମାଲ ତନ ଛାର ଲଗାୟେ॥

Ang Gaur Shir Gang Bahaye | Mundamal Tan Chhar Lagaye ||

ଆପଣଙ୍କ ଶରୀର ଗୌର ବର୍ଣ୍ଣର, ମୁଣ୍ଡରୁ ଗଙ୍ଗା ବହୁଛନ୍ତି; ଗଳାରେ ମୁଣ୍ଡମାଳା ଓ ଶରୀରରେ ଭସ୍ମ ଲାଗିଛି।

वस्त्र खाल बाघम्बर सोहे। छवि को देखि नाग मन मोहे॥

ବସ୍ତ୍ର ଖାଲ ବାଘମ୍ବର ସୋହେ। ଛବି କୋ ଦେଖି ନାଗ ମନ ମୋହେ॥

Vastra Khal Baghambar Sohe | Chhavi Ko Dekhi Nag Man Mohe ||

ବାଘଛାଲର ବସ୍ତ୍ର ଶୋଭା ପାଉଛି; ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଛବି ଦେଖି ଦେବତା, ନାଗ ଓ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି।

मैना मातु की हवे दुलारी। बाम अंग सोहत छवि न्यारी॥

ମୈନା ମାତୁ କୀ ହବେ ଦୁଲାରୀ। ବାମ ଅଂଗ ସୋହତ ଛବି ନ୍ୟାରୀ॥

Maina Matu Ki Have Dulari | Bam Ang Sohat Chhavi Nyari ||

ମାତା ମେନାଙ୍କ ଆଦରର ଝିଅ (ପାର୍ବତୀ) ଆପଣଙ୍କ ବାମ ଅଙ୍ଗରେ ବିରାଜମାନ; ସେହି ଛବି ଅନୁପମ।

कर त्रिशूल सोहत छवि भारी। करत सदा शत्रुन क्षयकारी॥

କର ତ୍ରିଶୂଲ ସୋହତ ଛବି ଭାରୀ। କରତ ସଦା ଶତ୍ରୁନ କ୍ଷୟକାରୀ॥

Kar Trishul Sohat Chhavi Bhari | Karat Sada Shatrun Kshaykari ||

ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳର ଭବ୍ୟ ଛବି, ଯାହା ସଦା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରେ।

नन्दि गणेश सोहै तहँ कैसे। सागर मध्य कमल हैं जैसे॥

ନନ୍ଦି ଗଣେଶ ସୋହୈ ତହଁ କୈସେ। ସାଗର ମଧ୍ୟ କମଲ ହୈଂ ଜୈସେ॥

Nandi Ganesh Sohai Tahan Kaise | Sagar Madhya Kamal Hain Jaise ||

ସେଠାରେ ନନ୍ଦୀ ଓ ଗଣେଶ ଏପରି ଶୋଭା ପାଆନ୍ତି, ଯେପରି ସାଗର ମଝିରେ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଛି।

कार्तिक श्याम और गणराऊ। या छवि को कहि जात न काऊ॥

କାର୍ତିକ ଶ୍ୟାମ ଔର ଗଣରାଊ। ଯା ଛବି କୋ କହି ଜାତ ନ କାଊ॥

Kartik Shyam Aur Ganrau | Ya Chhavi Ko Kahi Jat Na Kau ||

କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି (ଶିବ-ପରିବାରର) ଛବିର ବର୍ଣ୍ଣନା କେହି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

देवन जबहीं जाय पुकारा। तब ही दुख प्रभु आप निवारा॥

ଦେବନ ଜବହୀଂ ଜାୟ ପୁକାରା। ତବ ହୀ ଦୁଖ ପ୍ରଭୁ ଆପ ନିବାରା॥

Devan Jabhin Jay Pukara | Tab Hi Dukh Prabhu Ap Nivara ||

ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେତେବେଳେ ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିଜେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ।

किया उपद्रव तारक भारी। देवन सब मिलि तुमहिं जुहारी॥

କିୟା ଉପଦ୍ରବ ତାରକ ଭାରୀ। ଦେବନ ସବ ମିଲି ତୁମହିଂ ଜୁହାରୀ॥

Kiya Upadrav Tarak Bhari | Devan Sab Mili Tumahin Juhari ||

ଯେତେବେଳେ ତାରକାସୁର ଭାରି ଉତ୍ପାତ କଲା, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ମିଳି ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ବିନତି କଲେ।

तुरत षडानन आप पठायउ। लवनिमेष महँ मारि गिरायउ॥

ତୁରତ ଷଡାନନ ଆପ ପଠାୟଉ। ଲବନିମେଷ ମହଁ ମାରି ଗିରାୟଉ॥

Turat Shadanan Ap Pathayau | Lavnimesh Mahan Mari Girayau ||

ଆପଣ ତୁରନ୍ତ ଷଡାନନ (କାର୍ତ୍ତିକେୟ)ଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, ଯିଏ ଆଖିପିଛୁଳାକେ ତାକୁ ମାରି ପକାଇଲେ।

आप जलंधर असुर संहारा। सुयश तुम्हार विदित संसारा॥

ଆପ ଜଲଂଧର ଅସୁର ସଂହାରା। ସୁୟଶ ତୁମ୍ହାର ବିଦିତ ସଂସାରା॥

Ap Jalandhar Asur Sanhara | Suyash Tumhar Vidit Sansara ||

ଆପଣ ନିଜେ ଜଳନ୍ଧର ଅସୁରକୁ ସଂହାର କଲେ; ଆପଣଙ୍କ ସୁଯଶ ସାରା ସଂସାରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

त्रिपुरासुर सन युद्ध मचाई। सबहिं कृपा कर लीन बचाई॥

ତ୍ରିପୁରାସୁର ସନ ଯୁଦ୍ଧ ମଚାଈ। ସବହିଂ କୃପା କର ଲୀନ ବଚାଈ॥

Tripurasur San Yuddha Machai | Sabhin Kripa Kar Lin Bachai ||

ତ୍ରିପୁରାସୁର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଆପଣ କୃପା କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

किया तपहिं भागीरथ भारी। पुरब प्रतिज्ञा तासु पुरारी॥

କିୟା ତପହିଂ ଭାଗୀରଥ ଭାରୀ। ପୁରବ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତାସୁ ପୁରାରୀ॥

Kiya Taphin Bhagirath Bhari | Purab Pratigya Tasu Purari ||

ଯେତେବେଳେ ଭଗୀରଥ ଭାରି ତପସ୍ୟା କଲେ, ସେତେବେଳେ ହେ ପୁରାରି (ତ୍ରିପୁର-ନାଶକ), ଆପଣ (ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଜଟାରେ ଧାରଣ କରି) ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କଲେ।

दानिन महँ तुम सम कोउ नाहीं। सेवक स्तुति करत सदाहीं॥

ଦାନିନ ମହଁ ତୁମ ସମ କୋଉ ନାହୀଂ। ସେବକ ସ୍ତୁତି କରତ ସଦାହୀଂ॥

Danin Mahan Tum Sam Kou Nahin | Sevak Stuti Karat Sadahin ||

ଦାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ ସେବକମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

वेद नाम महिमा तव गाई। अकथ अनादि भेद नहिं पाई॥

ବେଦ ନାମ ମହିମା ତବ ଗାଈ। ଅକଥ ଅନାଦି ଭେଦ ନହିଂ ପାଈ॥

Ved Nam Mahima Tav Gai | Akath Anadi Bhed Nahin Pai ||

ବେଦ ଆପଣଙ୍କ ନାମର ମହିମା ଗାନ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଅକଥନୀୟ ଓ ଅନାଦି — କେହି ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହସ୍ୟ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।

प्रकटी उदधि मंथन में ज्वाला। जरत सुरासुर भए विहाला॥

ପ୍ରକଟୀ ଉଦଧି ମଂଥନ ମେଂ ଜ୍ୱାଲା। ଜରତ ସୁରାସୁର ଭଏ ବିହାଲା॥

Prakti Udadhi Manthan Men Jvala | Jarat Surasur Bhae Vihala ||

ସମୁଦ୍ର-ମନ୍ଥନରେ ଯେତେବେଳେ (ହଳାହଳ ବିଷର) ଜ୍ୱାଳା ପ୍ରକଟ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଦେବତା ଓ ଅସୁର ତାହାର ଜ୍ୱଳନରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଗଲେ।

कीन्ही दया तहँ करी सहाई। नीलकण्ठ तब नाम कहाई॥

କୀନ୍ହୀ ଦୟା ତହଁ କରୀ ସହାଈ। ନୀଲକଣ୍ଠ ତବ ନାମ କହାଈ॥

Kinhi Daya Tahan Kari Sahai | Nilakantha Tab Nam Kahai ||

ସେତେବେଳେ ଆପଣ ଦୟା କରି (ବିଷକୁ କଣ୍ଠରେ ଧାରଣ କରି) ସହାୟତା କଲେ ଓ ନୀଳକଣ୍ଠ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ ହେଲେ।

पूजन रामचन्द्र जब कीन्हा। जीत के लंक विभीषण दीन्हा॥

ପୂଜନ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଜବ କୀନ୍ହା। ଜୀତ କେ ଲଂକ ବିଭୀଷଣ ଦୀନ୍ହା॥

Pujan Ramachandra Jab Kinha | Jit Ke Lank Vibhishan Dinha ||

ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଲଙ୍କା ଜୟ କରି ତାହାକୁ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଇପାରିଲେ।

सहस कमल में हो रहे धारी। कीन्ह परीक्षा तबहिं पुरारी॥

ସହସ କମଲ ମେଂ ହୋ ରହେ ଧାରୀ। କୀନ୍ହ ପରୀକ୍ଷା ତବହିଂ ପୁରାରୀ॥

Sahas Kamal Men Ho Rahe Dhari | Kinha Pariksha Tabhin Purari ||

(ଶ୍ରୀରାମ) ହଜାରଟି ପଦ୍ମରେ ଆପଣଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ପୁରାରି (ଶିବ) ତାଙ୍କର ପରୀକ୍ଷା ନେଲେ।

एक कमल प्रभु राखेउ जोई। कमल नयन पूजन चहं सोई॥

ଏକ କମଲ ପ୍ରଭୁ ରାଖେଉ ଜୋଈ। କମଲ ନୟନ ପୂଜନ ଚହଂ ସୋଈ॥

Ek Kamal Prabhu Rakheu Joi | Kamal Nayan Pujan Chahan Soi ||

ପ୍ରଭୁ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ମ ଲୁଚାଇ ଦେଲେ, ତେଣୁ କମଳନୟନ ରାମ ତାହା ବଦଳରେ ନିଜର ନେତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ।

कठिन भक्ति देखी प्रभु शंकर। भए प्रसन्न दिए इच्छित वर॥

କଠିନ ଭକ୍ତି ଦେଖୀ ପ୍ରଭୁ ଶଂକର। ଭଏ ପ୍ରସନ୍ନ ଦିଏ ଇଚ୍ଛିତ ବର॥

Kathin Bhakti Dekhi Prabhu Shankar | Bhae Prasanna Die Ichchhit Var ||

ଏପରି କଠିନ ଭକ୍ତି ଦେଖି ପ୍ରଭୁ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ମନବାଞ୍ଛିତ ବର ଦେଲେ।

जय जय जय अनन्त अविनाशी। करत कृपा सब के घटवासी॥

ଜୟ ଜୟ ଜୟ ଅନନ୍ତ ଅବିନାଶୀ। କରତ କୃପା ସବ କେ ଘଟବାସୀ॥

Jai Jai Jai Ananta Avinashi | Karat Kripa Sab Ke Ghatvasi ||

ହେ ଅନନ୍ତ, ଅବିନାଶୀ, ଆପଣଙ୍କ ଜୟ ହେଉ; ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତି।

दुष्ट सकल नित मोहि सतावै। भ्रमत रहौं मोहि चैन न आवै॥

ଦୁଷ୍ଟ ସକଲ ନିତ ମୋହି ସତାବୈ। ଭ୍ରମତ ରହୌଂ ମୋହି ଚୈନ ନ ଆବୈ॥

Dushta Sakal Nit Mohi Satavai | Bhramat Rahaun Mohi Chain Na Avai ||

ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ (ଓ ବିକାର) ମୋତେ ନିତି ହଇରାଣ କରନ୍ତି; ମୁଁ ଭ୍ରମି ବୁଲୁଛି, ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ।

त्राहि त्राहि मैं नाथ पुकारो। येहि अवसर मोहि आन उबारो॥

ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି ମୈଂ ନାଥ ପୁକାରୋ। ଯେହି ଅବସର ମୋହି ଆନ ଉବାରୋ॥

Trahi Trahi Main Nath Pukaro | Yehi Avasar Mohi An Ubaro ||

ହେ ନାଥ, ମୁଁ «ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି» (ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ) ବୋଲି ଡାକୁଛି — ଏହି ସମୟରେ ଆସି ମୋର ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।

लै त्रिशूल शत्रुन को मारो। संकट से मोहि आन उबारो॥

ଲୈ ତ୍ରିଶୂଲ ଶତ୍ରୁନ କୋ ମାରୋ। ସଂକଟ ସେ ମୋହି ଆନ ଉବାରୋ॥

Lai Trishul Shatrun Ko Maro | Sankat Se Mohi An Ubaro ||

ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମାରନ୍ତୁ ଓ ସଙ୍କଟରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।

मात-पिता भ्राता सब होई। संकट में पूछत नहिं कोई॥

ମାତ-ପିତା ଭ୍ରାତା ସବ ହୋଈ। ସଂକଟ ମେଂ ପୂଛତ ନହିଂ କୋଈ॥

Mat-Pita Bhrata Sab Hoi | Sankat Men Puchhat Nahin Koi ||

ମାତା, ପିତା, ଭାଇ — ସମସ୍ତେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସଙ୍କଟ ବେଳେ କେହି ପଚାରନ୍ତି ନାହିଁ।

स्वामी एक है आस तुम्हारी। आय हरहु मम संकट भारी॥

ସ୍ୱାମୀ ଏକ ହୈ ଆସ ତୁମ୍ହାରୀ। ଆୟ ହରହୁ ମମ ସଂକଟ ଭାରୀ॥

Svami Ek Hai As Tumhari | Ay Harhu Mam Sankat Bhari ||

ହେ ସ୍ୱାମୀ, ମୋର କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ହିଁ ଆଶା; ଆସି ମୋର ଭାରି ସଙ୍କଟ ହରଣ କରନ୍ତୁ।

धन निर्धन को देत सदा हीं। जो कोई जांचे सो फल पाहीं॥

ଧନ ନିର୍ଧନ କୋ ଦେତ ସଦା ହୀଂ। ଜୋ କୋଈ ଜାଂଚେ ସୋ ଫଲ ପାହୀଂ॥

Dhan Nirdhan Ko Det Sada Hin | Jo Koi Janche So Phal Pahin ||

ଆପଣ ସଦା ନିର୍ଧନକୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତି; ଯିଏ ଯାହା ମାଗେ, ସେ ସେହି ଫଳ ପାଏ।

अस्तुति केहि विधि करैं तुम्हारी। क्षमहु नाथ अब चूक हमारी॥

ଅସ୍ତୁତି କେହି ବିଧି କରୈଂ ତୁମ୍ହାରୀ। କ୍ଷମହୁ ନାଥ ଅବ ଚୂକ ହମାରୀ॥

Astuti Kehi Vidhi Karain Tumhari | Kshamhu Nath Ab Chuk Hamari ||

ମୁଁ କେଉଁ ବିଧିରେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିବି? ହେ ନାଥ, ମୋର ଭୁଲ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।

शंकर हो संकट के नाशन। मंगल कारण विघ्न विनाशन॥

ଶଂକର ହୋ ସଂକଟ କେ ନାଶନ। ମଂଗଲ କାରଣ ବିଘ୍ନ ବିନାଶନ॥

Shankar Ho Sankat Ke Nashan | Mangal Karan Vighna Vinashan ||

ହେ ଶଙ୍କର, ଆପଣ ସଙ୍କଟ ନାଶ କରୁଥିବା, ମଙ୍ଗଳର କାରଣ ଓ ବିଘ୍ନ ବିନାଶ କରୁଥିବା।

योगी यति मुनि ध्यान लगावैं। शारद नारद शीश नवावैं॥

ଯୋଗୀ ଯତି ମୁନି ଧ୍ୟାନ ଲଗାବୈଂ। ଶାରଦ ନାରଦ ଶୀଶ ନବାବୈଂ॥

Yogi Yati Muni Dhyan Lagavain | Sharad Narad Shish Navavain ||

ଯୋଗୀ, ଯତି ଓ ମୁନିମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ସରସ୍ୱତୀ ଓ ନାରଦ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁନ୍ତି।

नमो नमो जय नमः शिवाय। सुर ब्रह्मादिक पार न पाय॥

ନମୋ ନମୋ ଜୟ ନମଃ ଶିବାୟ। ସୁର ବ୍ରହ୍ମାଦିକ ପାର ନ ପାୟ॥

Namo Namo Jai Namah Shivay | Sur Brahmadik Par Na Pay ||

«ନମଃ ଶିବାୟ» — ଆପଣଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର; ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ସୀମା ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

जो यह पाठ करे मन लाई। ता पर होत है शम्भु सहाई॥

ଜୋ ଯହ ପାଠ କରେ ମନ ଲାଈ। ତା ପର ହୋତ ହୈ ଶମ୍ଭୁ ସହାଈ॥

Jo Yah Path Kare Man Lai | Ta Par Hot Hai Shambhu Sahai ||

ଯେ ମନ ଲଗାଇ ଏହି ପାଠ କରେ, ଶମ୍ଭୁ ତାହାର ସହାୟତା କରନ୍ତି।

ऋनियां जो कोई हो अधिकारी। पाठ करे सो पावन हारी॥

ଋନିୟାଂ ଜୋ କୋଈ ହୋ ଅଧିକାରୀ। ପାଠ କରେ ସୋ ପାବନ ହାରୀ॥

Riniyan Jo Koi Ho Adhikari | Path Kare So Pavan Hari ||

ଯେ ଋଣ (କରଜ)ର ଭାରରେ ଦବିଛି, ସେ ଏହାର ପାଠ କଲେ (ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ) ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପବିତ୍ର ହୁଏ।

पुत्र हीन कर इच्छा कोई। निश्चय शिव प्रसाद तेहि होई॥

ପୁତ୍ର ହୀନ କର ଇଚ୍ଛା କୋଈ। ନିଶ୍ଚୟ ଶିବ ପ୍ରସାଦ ତେହି ହୋଈ॥

Putra Hin Kar Ichchha Koi | Nishchay Shiv Prasad Tehi Hoi ||

ନିଃସନ୍ତାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ତାନ କାମନାରେ ପାଠ କଲେ, ତାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଶିବ-କୃପା ମିଳେ।

पण्डित त्रयोदशी को लावे। ध्यान पूर्वक होम करावे॥

ପଣ୍ଡିତ ତ୍ରୟୋଦଶୀ କୋ ଲାବେ। ଧ୍ୟାନ ପୂର୍ବକ ହୋମ କରାବେ॥

Pandit Trayodashi Ko Lave | Dhyan Purvak Hom Karave ||

ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ ପଣ୍ଡିତଙ୍କୁ ଡାକି ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ହୋମ କରାନ୍ତୁ।

त्रयोदशी व्रत करै हमेशा। ताके तन नहीं रहै कलेशा॥

ତ୍ରୟୋଦଶୀ ବ୍ରତ କରୈ ହମେଶା। ତାକେ ତନ ନହୀଂ ରହୈ କଲେଶା॥

Trayodashi Vrat Karai Hamesha | Take Tan Nahin Rahai Kalesha ||

ଯେ ସଦା ତ୍ରୟୋଦଶୀ (ପ୍ରଦୋଷ)ର ବ୍ରତ କରେ, ତାହାର ଶରୀରରେ କ୍ଳେଶ ରହେ ନାହିଁ।

धूप दीप नैवेद्य चढ़ावे। शंकर सम्मुख पाठ सुनावे॥

ଧୂପ ଦୀପ ନୈବେଦ୍ୟ ଚଢ଼ାବେ। ଶଂକର ସମ୍ମୁଖ ପାଠ ସୁନାବେ॥

Dhup Dip Naivedya Chadhave | Shankar Sammukh Path Sunave ||

ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ଶଙ୍କରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ପାଠ ଶୁଣାନ୍ତୁ।

जन्म जन्म के पाप नसावे। अन्त धाम शिवपुर में पावे॥

ଜନ୍ମ ଜନ୍ମ କେ ପାପ ନସାବେ। ଅନ୍ତ ଧାମ ଶିବପୁର ମେଂ ପାବେ॥

Janma Janma Ke Pap Nasave | Anta Dham Shivapur Men Pave ||

ଏପରି କଲେ ଜନ୍ମ-ଜନ୍ମାନ୍ତରର ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଓ ଶେଷରେ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

कहैं अयोध्यादास आस तुम्हारी। जानि सकल दुःख हरहु हमारी॥

କହୈଂ ଅୟୋଧ୍ୟାଦାସ ଆସ ତୁମ୍ହାରୀ। ଜାନି ସକଲ ଦୁଃଖ ହରହୁ ହମାରୀ॥

Kahain Ayodhyadas As Tumhari | Jani Sakal Duhkh Harhu Hamari ||

ଅଯୋଧ୍ୟାଦାସ କହନ୍ତି — ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ହିଁ ଆଶା; ସବୁ ଜାଣି ମୋର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ହରଣ କରନ୍ତୁ।

॥ दोहा ॥ नित्त नेम कर प्रातः ही, पाठ करौं चालीसा। तुम मेरी मनोकामना, पूर्ण करो जगदीश॥

॥ ଦୋହା ॥ ନିତ୍ତ ନେମ କର ପ୍ରାତଃ ହୀ, ପାଠ କରୌଂ ଚାଲୀସା। ତୁମ ମେରୀ ମନୋକାମନା, ପୂର୍ଣ କରୋ ଜଗଦୀଶ॥

|| Doha || Nitta Nem Kar Pratah Hi, Path Karaun Chalisa | Tum Meri Manokamana, Purna Karo Jagdish ||

ମୁଁ ନିତ୍ୟ ନିୟମରେ ପ୍ରାତଃକାଳରେ ଚାଳିଶା ପାଠ କରିବି; ହେ ଜଗଦୀଶ, ମୋର ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।

मगसर छठि हेमन्त ऋतु, संवत चौसठ जान। अस्तुति चालीसा शिवहि, पूर्ण कीन कल्याण॥

ମଗସର ଛଠି ହେମନ୍ତ ଋତୁ, ସଂବତ ଚୌସଠ ଜାନ। ଅସ୍ତୁତି ଚାଲୀସା ଶିବହି, ପୂର୍ଣ କୀନ କଲ୍ୟାଣ॥

Magsar Chhathi Hemanta Ritu, Sanvat Chausath Jan | Astuti Chalisa Shivahi, Purna Kin Kalyan ||

ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ, ସମ୍ବତ (…)64ରେ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୁତି-ଚାଳିଶା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଗଲା।

💡 ଭାବାର୍ଥ

ଶିବ ଚାଳିଶା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ କରୁଣାମୟ, ଦାନୀ ଓ ସଙ୍କଟହାରୀ ରୂପର ସ୍ତୁତି — ଭକ୍ତ ନିଜର ଦୁଃଖ, ଋଣ ଓ ସଙ୍କଟ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନିବେଦନ କରି ଅଭୟ ଓ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

📿 ଜପ-ଗଣନା (108ର ମାଳା)

ପ୍ରତି ଥର ଜପ ପରେ ବଟନ୍ ଦବାନ୍ତୁ; ପ୍ରତି 108 ଗଣନାରେ ଗୋଟିଏ ମାଳା ପୂରଣ ହୁଏ (ଫୋନ୍ କମ୍ପିବ)। ଗଣନା ଏହି ଡିଭାଇସ୍/ବ୍ରାଉଜରରେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହେ।

📅 ଆଗାମୀ ଶୁଭ ଦିନ (ଆମ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗରୁ)

23 ଅକ୍ଟୋ (ଶୁକ୍ରବାର) — ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ
26 ଅକ୍ଟୋ (ସୋମବାର)
2 ନଭେ (ସୋମବାର)
6 ନଭେ (ଶୁକ୍ରବାର) — ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ
7 ନଭେ (ଶନିବାର) — ମାସିକ ଶିବରାତ୍ରି
9 ନଭେ (ସୋମବାର)

ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଅନୁସାରେ; ନିଜ ସହର ପାଇଁ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ।

🪔 କିପରି ଜପ / ପାଠ କରିବେ

ସମୟ: ସକାଳେ ସ୍ନାନ ପରେ ବା ପ୍ରଦୋଷ କାଳ (ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଆଖପାଖ)ରେ; ସୋମବାର ଓ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ବିଶେଷ।
ଆସନ ଓ ଦିଗ: ଧଳା ବା କୁଶ ଆସନରେ, ଉତ୍ତର ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସନ୍ତୁ।
ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଜଳ/କ୍ଷୀର ଅର୍ପଣ କରି ବେଲପତ୍ର ଚଢ଼ାନ୍ତୁ, ତାପରେ ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ।
ସଂଖ୍ୟା: ପ୍ରତିଦିନ 1 ଥର ପାଠ; ମନୋକାମନା ପାଇଁ 11 ଥର ବା 40 ଦିନର ନିୟମ; ପ୍ରଦୋଷରେ 3 ବା 11 ଥର ପାଠ।
ସାଙ୍ଗରେ: ପାଠ ପୂର୍ବରୁ ବା ପରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳାରେ «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ»ର ଗୋଟିଏ ମାଳା (108)।
ଶେଷରେ: «ଓଁ ଜୟ ଶିବ ଓଙ୍କାରା» ଆରତୀ ଓ କ୍ଷମା-ପ୍ରାର୍ଥନା।

🛕 ପୂଜା ବିଧି (କ୍ରମାନୁସାରେ)

🧺 ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ

ଶିବଲିଙ୍ଗ ବା ଶିବ-ପରିବାରଙ୍କ ଚିତ୍ର
ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଓ କଞ୍ଚା କ୍ଷୀର (ଅଭିଷେକ)
ବେଲପତ୍ର (ତିନି ପତ୍ର ଥିବା, ଅଛିଣ୍ଡା)
ଧତୁରା, ଅରଖ ଫୁଲ, ଭାଙ୍ଗ (ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ)
ଧଳା ଚନ୍ଦନ, ଭସ୍ମ, ଅକ୍ଷତ
ଧୂପ, ଘିଅ ଦୀପ
ଫଳ ଓ ମିଠାର ଭୋଗ
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା (ଜପ ପାଇଁ)

🪷 ବିଧି

ସ୍ନାନ କରି ପରିଷ୍କାର (ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଧୁଆ) ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତୁ; ପୂଜାସ୍ଥାନ ସଫା କରି ଚୌକି ଉପରେ ଏକ ପରିଷ୍କାର କପଡ଼ା ବିଛାନ୍ତୁ।
ଆଚମନ (ତିନି ଥର ଜଳ ଗ୍ରହଣ) କରି ହାତ-ମୁହଁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ଆସନରେ ବସି ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଦୀପ (ଘିଅ ବା ରାଶି ତେଲର) ଜାଳନ୍ତୁ — ଦୀପକୁ ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣ ପଟେ ରଖିବା ପରମ୍ପରା।
ଡାହାଣ ହାତରେ ଜଳ, ଅକ୍ଷତ ଓ ଫୁଲ ନେଇ ସଙ୍କଳ୍ପ କରନ୍ତୁ — ନିଜ ନାମ, ଗୋତ୍ର, ସ୍ଥାନ, ତିଥି ଓ ପୂଜାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମନେ ମନେ ବା ମୁହଁରେ କୁହନ୍ତୁ; ତାପରେ ଜଳକୁ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ।
ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ (ଓଁ ଗଂ ଗଣପତୟେ ନମଃ)।
ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ପ୍ରଥମେ ଜଳ, ତାପରେ କ୍ଷୀର (ଓ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ, ଚିନି — ପଞ୍ଚାମୃତ), ପୁଣି ଜଳରେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ; ଅଭିଷେକ ବେଳେ «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ» କହୁଥାନ୍ତୁ।
ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଓ ଭସ୍ମର ତିଳକ, ଅକ୍ଷତ, ବେଲପତ୍ର (ଚିକ୍କଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଆଡ଼କୁ), ଧତୁରା ଓ ଅରଖ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଧୂପ-ଦୀପ ଦେଖାଇ ଭୋଗ ଲଗାନ୍ତୁ; ତାପରେ ମନ୍ତ୍ର-ଜପ/ଶିବ ଚାଳିଶା/ରୁଦ୍ରାଷ୍ଟକ ପାଠ କରନ୍ତୁ।
«ଓଁ ଜୟ ଶିବ ଓଙ୍କାରା» ଆରତୀ ଗାନ କରନ୍ତୁ; ଶିବଲିଙ୍ଗର ପରିକ୍ରମା ଅଧା କରାଯାଏ — ଜଳାଧାରୀ (ସୋମସୂତ୍ର)କୁ ଡେଇଁ ଯିବା ବିଧି ନୁହେଁ।
ଶେଷରେ ଆରତୀ କରନ୍ତୁ, ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ଓ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତୁ (ସ୍ଥାନ ନ ଥିଲେ ନିଜ ଜାଗାରେ ଘୂରି)।
ପୂଜାରେ ହୋଇଥିବା ଭୁଲତ୍ରୁଟି ପାଇଁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ, ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ ଓ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

⚠️ ନିୟମ ଓ ସାବଧାନତା

ଶିବ-ପୂଜାରେ କେତକୀ ଫୁଲ ଓ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ପରମ୍ପରାରେ ବର୍ଜିତ; ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ନୁହେଁ, ମାତା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ବେଲପତ୍ର ଖଣ୍ଡିତ (ଚିରା-ଫଟା) ନ ହେଉ; ଗୋଟିଏ ବେଲପତ୍ରକୁ ଧୋଇ ପୁଣି ଥରେ ଚଢ଼ାଇ ହେବ।
ସୋମବାର, ପ୍ରଦୋଷ (ତ୍ରୟୋଦଶୀ) ଓ ମାସିକ ଶିବରାତ୍ରି ଶିବ-ଉପାସନାର ବିଶେଷ ଦିନ।
ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଢଳା ଜଳ/କ୍ଷୀର ପାଦରେ ନ ପଡ଼ୁ — ତାହାକୁ କୌଣସି ଫୁଲଟବ ବା ଗଛ ମୂଳରେ ଢାଳନ୍ତୁ।

📜 କଥା / ଉତ୍ପତ୍ତି

ଚାଳିଶାର ଶେଷ ଦୋହାରେ ରଚନା-କାଳ ହେମନ୍ତ ଋତୁ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଷଷ୍ଠୀ ଓ «ସମ୍ବତ ଚଉଷଠି» ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ରଚୟିତା ଅଯୋଧ୍ୟାଦାସଙ୍କ ନାମ ପାଠରେ ଆସେ।

ଚାଳିଶାରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିବ-ପୂଜାର କଥା ଅଛି — ହଜାରଟି ପଦ୍ମରେ ପୂଜା କରୁଥିବା ବେଳେ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ମ କମ୍ ପଡ଼ିଲା, ତେଣୁ ରାମ ନିଜର ପଦ୍ମ ପରି ନେତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ; ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶିବ ବର ଦେଲେ।

🌟 ଲାଭ (ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ)

ସଙ୍କଟ, ଭୟ ଓ ମାନସିକ ଅଶାନ୍ତିରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା।
ଚାଳିଶାରେ ଋଣ-ମୁକ୍ତି ଓ ସନ୍ତାନ-କାମନା ପାଇଁ ପାଠର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ ସହିତ ପାଠ କଲେ ଶିବ-କୃପା ମିଳେ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ଅଛି।

ଏଗୁଡ଼ିକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ; ଫଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସଂଯମ ଓ ନିଜ କର୍ମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ବୋଲି ମାନାଯାଏ।

❓ ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ଶିବ ଚାଳିଶା କେବେ ପଢ଼ିବେ?

ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ; ବିଶେଷକରି ସୋମବାର, ପ୍ରଦୋଷ (ତ୍ରୟୋଦଶୀ), ମାସିକ ଶିବରାତ୍ରି ଓ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ।

ଶିବଲିଙ୍ଗ ବିନା ପଢ଼ିହେବ କି?

ହଁ, ଶିବଙ୍କ ଚିତ୍ର ସମ୍ମୁଖରେ ଦୀପ ଜାଳି ବା ମନେ ମନେ ଧ୍ୟାନ କରି ମଧ୍ୟ ପାଠ କରିହେବ।

ଶିବ ଚାଳିଶାର ରଚୟିତା କିଏ?

ପାଠରେ «କହତ ଅଯୋଧ୍ୟାଦାସ» ଆସେ — ପରମ୍ପରାରେ ଅଯୋଧ୍ୟାଦାସଙ୍କୁ ରଚୟିତା ବୋଲି ମାନାଯାଏ।

କେତେ ଦିନ ପଢ଼ିବେ?

ମନୋକାମନା ପାଇଁ ଲଗାତାର 40 ଦିନ ପାଠର ନିୟମ ପ୍ରଚଳିତ; ମଝିରେ ସୂତକ ଆଦି ପଡ଼ିଲେ ମାନସିକ ପାଠ କରନ୍ତୁ।

🕉 ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ · 🕉 ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର · 🪔 ଶ୍ରୀ ଶିବ ଆରତୀ · 🪔 ନିଜ କୁଣ୍ଡଳୀରୁ ଆପଣଙ୍କ ଗ୍ରହ/ଇଷ୍ଟଦେବତା ଜାଣନ୍ତୁ · 🧙 ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତୁ · 🕉 ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆରତୀ · 🇮🇳 ହିନ୍ଦୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ · 🌐 English

ଟିପ୍ପଣୀ: ଭକ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତୁ; ବିଶେଷ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ନିଅନ୍ତୁ।

ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆରତୀ

ଏହି ବିଷୟର ପୃଷ୍ଠା

ମନ୍ତ୍ର, ଆରତୀ ଓ ଚାଳିଶା ବ୍ରତ-ପର୍ବ ସ୍ୱପ୍ନ-କୋଷ ହିନ୍ଦୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଆଜିର ରାଶିଫଳ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ମାଗଣା କୁଣ୍ଡଳୀ କୁଣ୍ଡଳୀ ମିଳନ