🕉 ଶ୍ରୀ ଶିବ ଆରତୀ

🪔 ଶ୍ରୀ ଶିବ ଆରତୀ

ଆରତୀ

ଦେବତାଭଗବାନ ଶିବ (ତ୍ରିଦେବ-ଏକତା)

ପ୍ରକାରଆରତୀ

ରଚୟିତାଶିବାନନ୍ଦ ସ୍ୱାମୀ

ବିଶେଷ ଦିନସୋମବାର, ପ୍ରଦୋଷ, ମହାଶିବରାତ୍ରି, ଶ୍ରାବଣ ମାସ

«ଓଁ ଜୟ ଶିବ ଓଙ୍କାରା» ଆରତୀର ବିଶେଷତା ହେଲା ଯେ ଏଥିରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ — ତିନିଙ୍କର ରୂପ, ବାହନ, ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଗଣାଇ ଶେଷରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ «ଓଁ»ରେ ଏହି ତିନି ଏକ ହିଁ।

📖 ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଠ — ଅର୍ଥ ସହିତ

ସହଜରେ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ମୂଳ ପାଠ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଦିଆଯାଇଛି (ଉଚ୍ଚାରଣ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ); ଦେବନାଗରୀ ବା ରୋମାନ ଲିପିରେ ଦେଖିବାକୁ ଟ୍ୟାପ୍ କରନ୍ତୁ।

ॐ जय शिव ओंकारा, स्वामी जय शिव ओंकारा। ब्रह्मा विष्णु सदाशिव, अर्द्धांगी धारा॥ ॐ जय शिव ओंकारा॥

ଓଁ ଜୟ ଶିବ ଓଂକାରା, ସ୍ୱାମୀ ଜୟ ଶିବ ଓଂକାରା। ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ସଦାଶିବ, ଅର୍ଦ୍ଧାଂଗୀ ଧାରା॥ ଓଁ ଜୟ ଶିବ ଓଂକାରା॥

Om Jai Shiv Onkara, Svami Jai Shiv Onkara | Brahma Vishnu Sadashiv, Arddhangi Dhara || Om Jai Shiv Onkara ||

ହେ ଓଙ୍କାରସ୍ୱରୂପ ଶିବ, ଆପଣଙ୍କ ଜୟ ହେଉ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସଦାଶିବ ଆପଣ ହିଁ, ଏବଂ ଆପଣ ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

एकानन चतुरानन पंचानन राजे। हंसासन गरुड़ासन वृषवाहन साजे॥ ॐ जय शिव...॥

ଏକାନନ ଚତୁରାନନ ପଂଚାନନ ରାଜେ। ହଂସାସନ ଗରୁଡ଼ାସନ ବୃଷବାହନ ସାଜେ॥ ଓଁ ଜୟ ଶିବ...॥

Ekanan Chaturanan Panchanan Raje | Hansasan Garudasan Vrishavahan Saje || Om Jai Shiv... ||

ଏକ ମୁଖ (ବିଷ୍ଣୁ), ଚାରି ମୁଖ (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ ପାଞ୍ଚ ମୁଖ (ଶିବ) ରୂପରେ ଆପଣ ବିରାଜମାନ; ହଂସ, ଗରୁଡ଼ ଓ ବୃଷଭ — ତିନିଙ୍କ ବାହନ ସଜିତ।

दो भुज चार चतुर्भुज दसभुज अति सोहे। त्रिगुण रूप निरखते त्रिभुवन जन मोहे॥ ॐ जय शिव...॥

ଦୋ ଭୁଜ ଚାର ଚତୁର୍ଭୁଜ ଦସଭୁଜ ଅତି ସୋହେ। ତ୍ରିଗୁଣ ରୂପ ନିରଖତେ ତ୍ରିଭୁବନ ଜନ ମୋହେ॥ ଓଁ ଜୟ ଶିବ...॥

Do Bhuj Char Chaturbhuj Dasbhuj Ati Sohe | Trigun Rup Nirakhte Tribhuvan Jan Mohe || Om Jai Shiv... ||

ଦୁଇ, ଚାରି ଓ ଦଶ ଭୁଜ ଥିବା ଆପଣଙ୍କ ରୂପ ଅତି ଶୋଭନୀୟ; ଆପଣଙ୍କ ତ୍ରିଗୁଣ ରୂପ ଦେଖି ତିନି ଲୋକର ଜନ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି।

अक्षमाला वनमाला मुण्डमाला धारी। चन्दन मृगमद सोहै भाले शशिधारी॥ ॐ जय शिव...॥

ଅକ୍ଷମାଲା ବନମାଲା ମୁଣ୍ଡମାଲା ଧାରୀ। ଚନ୍ଦନ ମୃଗମଦ ସୋହୈ ଭାଲେ ଶଶିଧାରୀ॥ ଓଁ ଜୟ ଶିବ...॥

Akshamala Vanmala Mundamala Dhari | Chandan Mrigamad Sohai Bhale Shashidhari || Om Jai Shiv... ||

ଆପଣ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା, ବନମାଳା ଓ ମୁଣ୍ଡମାଳା ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଚନ୍ଦନ ଓ କସ୍ତୁରୀ ଶୋଭା ପାଉଛି ଓ ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା।

श्वेताम्बर पीताम्बर बाघम्बर अंगे। सनकादिक गरुड़ादिक भूतादिक संगे॥ ॐ जय शिव...॥

ଶ୍ୱେତାମ୍ବର ପୀତାମ୍ବର ବାଘମ୍ବର ଅଂଗେ। ସନକାଦିକ ଗରୁଡ଼ାଦିକ ଭୂତାଦିକ ସଂଗେ॥ ଓଁ ଜୟ ଶିବ...॥

Shvetambar Pitambar Baghambar Ange | Sankadik Garudadik Bhutadik Sange || Om Jai Shiv... ||

ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ପୀତାମ୍ବର ଓ ବାଘଛାଲ ଆପଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ; ସନକ ଆଦି ଋଷି, ଗରୁଡ଼ ଆଦି ଓ ଭୂତଗଣ ଆପଣଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ।

कर के मध्य कमण्डलु चक्र त्रिशूलधारी। सुखकारी दुखहारी जगपालनकारी॥ ॐ जय शिव...॥

କର କେ ମଧ୍ୟ କମଣ୍ଡଲୁ ଚକ୍ର ତ୍ରିଶୂଲଧାରୀ। ସୁଖକାରୀ ଦୁଖହାରୀ ଜଗପାଲନକାରୀ॥ ଓଁ ଜୟ ଶିବ...॥

Kar Ke Madhya Kamandalu Chakra Trishuladhari | Sukhakari Dukhahari Jagpalankari || Om Jai Shiv... ||

ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ କମଣ୍ଡଳୁ, ଚକ୍ର ଓ ତ୍ରିଶୂଳ; ଆପଣ ସୁଖଦାତା, ଦୁଃଖହର୍ତ୍ତା ଓ ଜଗତର ପାଳନକର୍ତ୍ତା।

ब्रह्मा विष्णु सदाशिव जानत अविवेका। प्रणवाक्षर में शोभित ये तीनों एका॥ ॐ जय शिव...॥

ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ସଦାଶିବ ଜାନତ ଅବିବେକା। ପ୍ରଣବାକ୍ଷର ମେଂ ଶୋଭିତ ଯେ ତୀନୋଂ ଏକା॥ ଓଁ ଜୟ ଶିବ...॥

Brahma Vishnu Sadashiv Janat Aviveka | Pranvakshar Men Shobhit Ye Tinon Eka || Om Jai Shiv... ||

ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବନ୍ତି, କିନ୍ତୁ «ଓଁ» (ପ୍ରଣବ) ଅକ୍ଷରରେ ଏହି ତିନି ଏକ ହୋଇ ଶୋଭା ପାଆନ୍ତି।

त्रिगुणस्वामी जी की आरती जो कोइ नर गावे। कहत शिवानन्द स्वामी सुख संपति पावे॥ ॐ जय शिव ओंकारा॥

ତ୍ରିଗୁଣସ୍ୱାମୀ ଜୀ କୀ ଆରତୀ ଜୋ କୋଇ ନର ଗାବେ। କହତ ଶିବାନନ୍ଦ ସ୍ୱାମୀ ସୁଖ ସଂପତି ପାବେ॥ ଓଁ ଜୟ ଶିବ ଓଂକାରା॥

Trigunasvami Ji Ki Aarti Jo Koi Nar Gave | Kahat Shivananda Svami Sukh Sampti Pave || Om Jai Shiv Onkara ||

ଶିବାନନ୍ଦ ସ୍ୱାମୀ କହନ୍ତି — ତ୍ରିଗୁଣସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଏହି ଆରତୀ ଯେ କେହି ଗାନ କରେ, ସେ ସୁଖ-ସମ୍ପତ୍ତି ପାଏ।

📿 ଜପ-ଗଣନା (108ର ମାଳା)

ପ୍ରତି ଥର ଜପ ପରେ ବଟନ୍ ଦବାନ୍ତୁ; ପ୍ରତି 108 ଗଣନାରେ ଗୋଟିଏ ମାଳା ପୂରଣ ହୁଏ (ଫୋନ୍ କମ୍ପିବ)। ଗଣନା ଏହି ଡିଭାଇସ୍/ବ୍ରାଉଜରରେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହେ।

📅 ଆଗାମୀ ଶୁଭ ଦିନ (ଆମ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗରୁ)

23 ଅକ୍ଟୋ (ଶୁକ୍ରବାର) — ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ
26 ଅକ୍ଟୋ (ସୋମବାର)
2 ନଭେ (ସୋମବାର)
6 ନଭେ (ଶୁକ୍ରବାର) — ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ
7 ନଭେ (ଶନିବାର) — ମାସିକ ଶିବରାତ୍ରି
9 ନଭେ (ସୋମବାର)

ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଅନୁସାରେ; ନିଜ ସହର ପାଇଁ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖନ୍ତୁ।

🪔 କିପରି ଜପ / ପାଠ କରିବେ

ସମୟ: ସକାଳ ପୂଜାର ଶେଷରେ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା (ଗୋଧୂଳି) ସମୟରେ।
ବିଧି: ଥାଳିରେ ଘିଅ ଦୀପ/କର୍ପୂର, ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ରଖନ୍ତୁ; ଆରତୀକୁ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟାର ଦିଗରେ ଘୂରାନ୍ତୁ — ଚରଣ ସମ୍ମୁଖରେ 4 ଥର, ନାଭି ସମ୍ମୁଖରେ 2 ଥର, ମୁଖ ସମ୍ମୁଖରେ 1 ଥର, ତାପରେ ସମଗ୍ର ବିଗ୍ରହ ଉପରେ 7 ଥର (ପ୍ରଚଳିତ କ୍ରମ)।
ସାଙ୍ଗରେ: ଘଣ୍ଟି, ଶଙ୍ଖ ଓ ତାଳି ସହିତ ସାମୂହିକ ଗାନର ପରମ୍ପରା ଅଛି।
ଶେଷରେ: ଆରତୀ ପରେ ଦୁଇ ହାତରେ ଜ୍ୟୋତିର ଉଷ୍ମତା ନେଇ ଆଖି/ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାନ୍ତୁ, ତାପରେ ଆରତୀ ଉପରେ ଜଳ ଘୂରାଇ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଦିଅନ୍ତୁ।

🛕 ପୂଜା ବିଧି (କ୍ରମାନୁସାରେ)

🧺 ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ

ଶିବଲିଙ୍ଗ ବା ଶିବ-ପରିବାରଙ୍କ ଚିତ୍ର
ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଓ କଞ୍ଚା କ୍ଷୀର (ଅଭିଷେକ)
ବେଲପତ୍ର (ତିନି ପତ୍ର ଥିବା, ଅଛିଣ୍ଡା)
ଧତୁରା, ଅରଖ ଫୁଲ, ଭାଙ୍ଗ (ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ)
ଧଳା ଚନ୍ଦନ, ଭସ୍ମ, ଅକ୍ଷତ
ଧୂପ, ଘିଅ ଦୀପ
ଫଳ ଓ ମିଠାର ଭୋଗ
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା (ଜପ ପାଇଁ)

🪷 ବିଧି

ସ୍ନାନ କରି ପରିଷ୍କାର (ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଧୁଆ) ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତୁ; ପୂଜାସ୍ଥାନ ସଫା କରି ଚୌକି ଉପରେ ଏକ ପରିଷ୍କାର କପଡ଼ା ବିଛାନ୍ତୁ।
ଆଚମନ (ତିନି ଥର ଜଳ ଗ୍ରହଣ) କରି ହାତ-ମୁହଁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ଆସନରେ ବସି ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଦୀପ (ଘିଅ ବା ରାଶି ତେଲର) ଜାଳନ୍ତୁ — ଦୀପକୁ ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣ ପଟେ ରଖିବା ପରମ୍ପରା।
ଡାହାଣ ହାତରେ ଜଳ, ଅକ୍ଷତ ଓ ଫୁଲ ନେଇ ସଙ୍କଳ୍ପ କରନ୍ତୁ — ନିଜ ନାମ, ଗୋତ୍ର, ସ୍ଥାନ, ତିଥି ଓ ପୂଜାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମନେ ମନେ ବା ମୁହଁରେ କୁହନ୍ତୁ; ତାପରେ ଜଳକୁ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ।
ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ (ଓଁ ଗଂ ଗଣପତୟେ ନମଃ)।
ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ପ୍ରଥମେ ଜଳ, ତାପରେ କ୍ଷୀର (ଓ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ, ଚିନି — ପଞ୍ଚାମୃତ), ପୁଣି ଜଳରେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ; ଅଭିଷେକ ବେଳେ «ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ» କହୁଥାନ୍ତୁ।
ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଓ ଭସ୍ମର ତିଳକ, ଅକ୍ଷତ, ବେଲପତ୍ର (ଚିକ୍କଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଆଡ଼କୁ), ଧତୁରା ଓ ଅରଖ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଧୂପ-ଦୀପ ଦେଖାଇ ଭୋଗ ଲଗାନ୍ତୁ; ତାପରେ ମନ୍ତ୍ର-ଜପ/ଶିବ ଚାଳିଶା/ରୁଦ୍ରାଷ୍ଟକ ପାଠ କରନ୍ତୁ।
«ଓଁ ଜୟ ଶିବ ଓଙ୍କାରା» ଆରତୀ ଗାନ କରନ୍ତୁ; ଶିବଲିଙ୍ଗର ପରିକ୍ରମା ଅଧା କରାଯାଏ — ଜଳାଧାରୀ (ସୋମସୂତ୍ର)କୁ ଡେଇଁ ଯିବା ବିଧି ନୁହେଁ।
ଶେଷରେ ଆରତୀ କରନ୍ତୁ, ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ଓ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତୁ (ସ୍ଥାନ ନ ଥିଲେ ନିଜ ଜାଗାରେ ଘୂରି)।
ପୂଜାରେ ହୋଇଥିବା ଭୁଲତ୍ରୁଟି ପାଇଁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ, ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ ଓ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

⚠️ ନିୟମ ଓ ସାବଧାନତା

ଶିବ-ପୂଜାରେ କେତକୀ ଫୁଲ ଓ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ପରମ୍ପରାରେ ବର୍ଜିତ; ହଳଦୀ-କୁଙ୍କୁମ ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ନୁହେଁ, ମାତା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ବେଲପତ୍ର ଖଣ୍ଡିତ (ଚିରା-ଫଟା) ନ ହେଉ; ଗୋଟିଏ ବେଲପତ୍ରକୁ ଧୋଇ ପୁଣି ଥରେ ଚଢ଼ାଇ ହେବ।
ସୋମବାର, ପ୍ରଦୋଷ (ତ୍ରୟୋଦଶୀ) ଓ ମାସିକ ଶିବରାତ୍ରି ଶିବ-ଉପାସନାର ବିଶେଷ ଦିନ।
ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଢଳା ଜଳ/କ୍ଷୀର ପାଦରେ ନ ପଡ଼ୁ — ତାହାକୁ କୌଣସି ଫୁଲଟବ ବା ଗଛ ମୂଳରେ ଢାଳନ୍ତୁ।

🌟 ଲାଭ (ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ)

ତ୍ରିଦେବ-ଏକତାର ଭାବ — ଭେଦବୁଦ୍ଧି ଛାଡ଼ି ଏକ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଉପାସନା।
ଶିବ-ପୂଜା, ଅଭିଷେକ ଓ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକର ଶେଷରେ ଗାନ କରାଯାଏ।

ଏଗୁଡ଼ିକ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ; ଫଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସଂଯମ ଓ ନିଜ କର୍ମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ବୋଲି ମାନାଯାଏ।

❓ ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ଶିବ ଆରତୀରେ ତ୍ରିଦେବଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କାହିଁକି?

ଆରତୀର ଭାବ ହେଲା ଯେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ଏକ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ତିନି ରୂପ — «ପ୍ରଣବ ଅକ୍ଷରରେ ଏହି ତିନି ଏକ ହୋଇ ଶୋଭା ପାଆନ୍ତି»।

ଶିବଲିଙ୍ଗର ଆରତୀ କିପରି କରିବେ?

ଦୀପକୁ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟାର ଦିଗରେ ଘୂରାନ୍ତୁ; ପରିକ୍ରମା ଅଧା କରନ୍ତୁ — ଜଳାଧାରୀ (ସୋମସୂତ୍ର)କୁ ଡେଇଁ ଯାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ।

📿 ଶିବ ଚାଳିଶା · 🕉 ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ · 🕉 ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର · 🪔 ନିଜ କୁଣ୍ଡଳୀରୁ ଆପଣଙ୍କ ଗ୍ରହ/ଇଷ୍ଟଦେବତା ଜାଣନ୍ତୁ · 🧙 ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତୁ · 🕉 ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆରତୀ · 🇮🇳 ହିନ୍ଦୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ · 🌐 English

ଟିପ୍ପଣୀ: ଭକ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତୁ; ବିଶେଷ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ନିଅନ୍ତୁ।

ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆରତୀ

ଏହି ବିଷୟର ପୃଷ୍ଠା

ମନ୍ତ୍ର, ଆରତୀ ଓ ଚାଳିଶା ବ୍ରତ-ପର୍ବ ସ୍ୱପ୍ନ-କୋଷ ହିନ୍ଦୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଆଜିର ରାଶିଫଳ ଆଜିର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ମାଗଣା କୁଣ୍ଡଳୀ କୁଣ୍ଡଳୀ ମିଳନ