🕉 ગણેશ ચાલીસા

📿 ગણેશ ચાલીસા

ચાલીસા

રચયિતારામસુંદર

ભાષાઅવધી

છંદ1 દોહો + 38 ચોપાઈ + 2 દોહા

પાઠ-સમયઆશરે 8 મિનિટ

વિશેષ દિવસબુધવાર, વિનાયક અને સંકષ્ટી ચતુર્થી, ગણેશ ચતુર્થી

પ્રિય ભોગમોદક, લાડુ, દૂર્વા

ગણેશ ચાલીસામાં ભગવાન ગણેશનું સ્વરૂપ અને તેમની જન્મ-કથા — પાર્વતીનું તપ, શનિની દૃષ્ટિથી મસ્તક કપાવું, ગજ-મુખ જોડાવું — તથા માતા-પિતાની પ્રદક્ષિણા કરીને «પ્રથમ-પૂજ્ય» બનવાની કથાનું વર્ણન છે.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

॥ दोहा ॥ जय गणपति सदगुण सदन, कविवर बदन कृपाल। विघ्न हरण मंगल करण, जय जय गिरिजालाल॥

॥ દોહા ॥ જય ગણપતિ સદગુણ સદન, કવિવર બદન કૃપાલ। વિઘ્ન હરણ મંગલ કરણ, જય જય ગિરિજાલાલ॥

|| Doha || Jai Ganapti Sadgun Sadan, Kavivar Badan Kripal | Vighna Haran Mangal Karan, Jai Jai Girijalal ||

સદ્ગુણોના ધામ, શ્રેષ્ઠ કવિઓની વાણીમાં વસનારા કૃપાળુ ગણપતિનો જય હો; વિઘ્ન હરનારા અને મંગળ કરનારા ગિરિજા-પુત્રનો જય હો.

जय जय जय गणपति गणराजू। मंगल भरण करण शुभ काजू॥

જય જય જય ગણપતિ ગણરાજૂ। મંગલ ભરણ કરણ શુભ કાજૂ॥

Jai Jai Jai Ganapti Ganraju | Mangal Bharan Karan Shubh Kaju ||

હે ગણપતિ, ગણોના રાજા, આપનો જય હો; આપ જીવનને મંગળથી ભરનારા અને શુભ કાર્યો કરનારા છો.

जै गजबदन सदन सुखदाता। विश्व विनायक बुद्धि विधाता॥

જૈ ગજબદન સદન સુખદાતા। વિશ્વ વિનાયક બુદ્ધિ વિધાતા॥

Jai Gajabdan Sadan Sukhadata | Vishva Vinayak Buddhi Vidhata ||

હે ગજમુખ, સુખના ધામ અને સુખ આપનારા, આપનો જય હો; આપ વિશ્વના વિનાયક અને બુદ્ધિના વિધાતા છો.

वक्र तुण्ड शुचि शुण्ड सुहावन। तिलक त्रिपुण्ड्र भाल मन भावन॥

વક્ર તુણ્ડ શુચિ શુણ્ડ સુહાવન। તિલક ત્રિપુણ્ડ્ર ભાલ મન ભાવન॥

Vakra Tunda Shuchi Shunda Suhavan | Tilak Tripundra Bhal Man Bhavan ||

આપનું વાંકું મુખ અને પવિત્ર સૂંઢ મનોહર છે; કપાળે ત્રિપુંડનું તિલક મનને ગમે છે.

राजत मणि मुक्तन उर माला। स्वर्ण मुकुट शिर नयन विशाला॥

રાજત મણિ મુક્તન ઉર માલા। સ્વર્ણ મુકુટ શિર નયન વિશાલા॥

Rajat Mani Muktan Ur Mala | Svarna Mukut Shir Nayan Vishala ||

છાતી પર મણિ-મોતીની માળા શોભે છે; માથે સોનાનો મુગટ છે અને નેત્ર વિશાળ છે.

पुस्तक पाणि कुठार त्रिशूलं। मोदक भोग सुगन्धित फूलं॥

પુસ્તક પાણિ કુઠાર ત્રિશૂલં। મોદક ભોગ સુગન્ધિત ફૂલં॥

Pustak Pani Kuthar Trishulan | Modak Bhog Sugandhit Phulan ||

આપના હાથમાં પુસ્તક, કુઠાર (ફરસી) અને ત્રિશૂળ છે; મોદકનો ભોગ અને સુગંધી ફૂલ આપને પ્રિય છે.

सुन्दर पीताम्बर तन साजित। चरण पादुका मुनि मन राजित॥

સુન્દર પીતામ્બર તન સાજિત। ચરણ પાદુકા મુનિ મન રાજિત॥

Sundar Pitambar Tan Sajit | Charan Paduka Muni Man Rajit ||

શરીર પર સુંદર પીતાંબર સજેલું છે; આપના ચરણની પાદુકાઓ મુનિઓના મનમાં વસેલી રહે છે.

धनि शिवसुवन षडानन भ्राता। गौरी ललन विश्व-विख्याता॥

ધનિ શિવસુવન ષડાનન ભ્રાતા। ગૌરી લલન વિશ્વ-વિખ્યાતા॥

Dhani Shivasuvan Shadanan Bhrata | Gauri Lalan Vishva-Vikhyata ||

હે શિવ-પુત્ર, ષડાનન (કાર્તિકેય)ના ભાઈ, આપ ધન્ય છો; ગૌરીના લાલ, આપ વિશ્વ-વિખ્યાત છો.

ऋद्धि-सिद्धि तव चंवर सुधारे। मूषक वाहन सोहत द्वारे॥

ઋદ્ધિ-સિદ્ધિ તવ ચંવર સુધારે। મૂષક વાહન સોહત દ્વારે॥

Riddhi-Siddhi Tav Chanvar Sudhare | Mushak Vahan Sohat Dvare ||

ઋદ્ધિ અને સિદ્ધિ આપને ચામર ઢોળે છે; દ્વાર પર મૂષક-વાહન શોભે છે.

कहौ जन्म शुभ-कथा तुम्हारी। अति शुचि पावन मंगलकारी॥

કહૌ જન્મ શુભ-કથા તુમ્હારી। અતિ શુચિ પાવન મંગલકારી॥

Kahau Janma Shubh-Katha Tumhari | Ati Shuchi Pavan Mangalkari ||

હવે હું આપના જન્મની શુભ કથા કહું છું, જે અત્યંત પવિત્ર, પાવન અને મંગળકારી છે.

एक समय गिरिराज कुमारी। पुत्र हेतु तप कीन्हो भारी॥

એક સમય ગિરિરાજ કુમારી। પુત્ર હેતુ તપ કીન્હો ભારી॥

Ek Samay Giriraj Kumari | Putra Hetu Tap Kinho Bhari ||

એક સમયે ગિરિરાજની પુત્રી (પાર્વતી)એ પુત્ર-પ્રાપ્તિ માટે ભારે તપ કર્યું.

भयो यज्ञ जब पूर्ण अनूपा। तब पहुंच्यो तुम धरि द्विज रूपा॥

ભયો યજ્ઞ જબ પૂર્ણ અનૂપા। તબ પહુંચ્યો તુમ ધરિ દ્વિજ રૂપા॥

Bhayo Yagya Jab Purna Anupa | Tab Pahunchyo Tum Dhari Dvij Rupa ||

જ્યારે એ અનુપમ યજ્ઞ પૂર્ણ થયો, ત્યારે આપ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધરીને ત્યાં પહોંચ્યા.

अतिथि जानि कै गौरि सुखारी। बहुविधि सेवा करी तुम्हारी॥

અતિથિ જાનિ કૈ ગૌરિ સુખારી। બહુવિધિ સેવા કરી તુમ્હારી॥

Atithi Jani Kai Gauri Sukhari | Bahuvidhi Seva Kari Tumhari ||

અતિથિ જાણીને ગૌરી પ્રસન્ન થયાં અને તેમણે અનેક રીતે આપની સેવા કરી.

अति प्रसन्न ह्वै तुम वर दीन्हा। मातु पुत्र हित जो तप कीन्हा॥

અતિ પ્રસન્ન હ્વૈ તુમ વર દીન્હા। માતુ પુત્ર હિત જો તપ કીન્હા॥

Ati Prasanna Hvai Tum Var Dinha | Matu Putra Hit Jo Tap Kinha ||

અત્યંત પ્રસન્ન થઈને આપે વરદાન આપ્યું — હે માતા, પુત્ર માટે આપે જે તપ કર્યું છે,

मिलहि पुत्र तुहि बुद्धि विशाला। बिना गर्भ धारण यहि काला॥

મિલહિ પુત્ર તુહિ બુદ્ધિ વિશાલા। બિના ગર્ભ ધારણ યહિ કાલા॥

Milahi Putra Tuhi Buddhi Vishala | Bina Garbha Dharan Yahi Kala ||

તેના ફળરૂપે આપને વિશાળ બુદ્ધિવાળો પુત્ર મળશે, અને તે પણ ગર્ભ ધારણ કર્યા વિના, આ જ સમયે.

गणनायक गुण ज्ञान निधाना। पूजित प्रथम रूप भगवाना॥

ગણનાયક ગુણ જ્ઞાન નિધાના। પૂજિત પ્રથમ રૂપ ભગવાના॥

Gannayak Gun Gyan Nidhana | Pujit Pratham Rup Bhagvana ||

તે ગણોનો નાયક, ગુણ અને જ્ઞાનનો ભંડાર બનશે અને ભગવાન રૂપે સૌથી પહેલાં પૂજાશે.

अस कहि अन्तर्धान रूप ह्वै। पलना पर बालक स्वरूप ह्वै॥

અસ કહિ અન્તર્ધાન રૂપ હ્વૈ। પલના પર બાલક સ્વરૂપ હ્વૈ॥

As Kahi Antardhan Rup Hvai | Palna Par Balak Svarup Hvai ||

એમ કહીને આપ અંતર્ધાન થઈ ગયા અને પારણામાં બાળક રૂપે પ્રગટ થયા.

बनि शिशु रुदन जबहिं तुम ठाना। लखि मुख सुख नहिं गौरि समाना॥

બનિ શિશુ રુદન જબહિં તુમ ઠાના। લખિ મુખ સુખ નહિં ગૌરિ સમાના॥

Bani Shishu Rudan Jabhin Tum Thana | Lakhi Mukh Sukh Nahin Gauri Samana ||

શિશુ બનીને જ્યારે આપ રડવા લાગ્યા, ત્યારે આપનું મુખ જોઈને ગૌરીના સુખનો પાર ન રહ્યો.

सकल मगन सुखमंगल गावहिं। नभ ते सुरन सुमन वर्षावहिं॥

સકલ મગન સુખમંગલ ગાવહિં। નભ તે સુરન સુમન વર્ષાવહિં॥

Sakal Magan Sukhamangal Gavahin | Nabh Te Suran Suman Varshavahin ||

સૌ આનંદમાં મગ્ન થઈને મંગળ-ગીતો ગાવા લાગ્યા અને આકાશમાંથી દેવતાઓ ફૂલ વરસાવવા લાગ્યા.

शम्भु उमा बहु दान लुटावहिं। सुर मुनिजन सुत देखन आवहिं॥

શમ્ભુ ઉમા બહુ દાન લુટાવહિં। સુર મુનિજન સુત દેખન આવહિં॥

Shambhu Uma Bahu Dan Lutavahin | Sur Munijan Sut Dekhan Avahin ||

શિવ અને ઉમાએ ખૂબ દાન આપ્યું; દેવતાઓ અને મુનિઓ પુત્રને જોવા આવવા લાગ્યા.

लखि अति आनन्द मंगल साजा। देखन भी आये शनि राजा॥

લખિ અતિ આનન્દ મંગલ સાજા। દેખન ભી આયે શનિ રાજા॥

Lakhi Ati Ananda Mangal Saja | Dekhan Bhi Aye Shani Raja ||

આ આનંદ-મંગળનો ઉત્સવ જોઈને શનિદેવ પણ બાળકને જોવા આવ્યા.

निज अवगुण गुनि शनि मन माहीं। बालक देखन चाहत नाहीं॥

નિજ અવગુણ ગુનિ શનિ મન માહીં। બાલક દેખન ચાહત નાહીં॥

Nij Avagun Guni Shani Man Mahin | Balak Dekhan Chahat Nahin ||

પોતાની (દૃષ્ટિના) દોષનો મનમાં વિચાર કરીને શનિ બાળકને જોવા ઇચ્છતા ન હતા.

गिरिजा कछु मन भेद बढ़ायो। उत्सव मोर न शनि तुहि भायो॥

ગિરિજા કછુ મન ભેદ બઢ઼ાયો। ઉત્સવ મોર ન શનિ તુહિ ભાયો॥

Girija Kachhu Man Bhed Badhayo | Utsav Mor Na Shani Tuhi Bhayo ||

ગિરિજાના મનમાં કંઈક ખટક્યું અને તેમણે કહ્યું — હે શનિ, શું તમને મારો ઉત્સવ સારો ન લાગ્યો?

कहन लगे शनि मन सकुचाई। का करिहौ शिशु मोहि दिखाई॥

કહન લગે શનિ મન સકુચાઈ। કા કરિહૌ શિશુ મોહિ દિખાઈ॥

Kahan Lage Shani Man Sakuchai | Ka Karihau Shishu Mohi Dikhai ||

શનિ સંકોચથી કહેવા લાગ્યા — શિશુને મને દેખાડીને આપ શું કરશો?

नहिं विश्वास उमा उर भयऊ। शनि सों बालक देखन कहायउ॥

નહિં વિશ્વાસ ઉમા ઉર ભયઊ। શનિ સોં બાલક દેખન કહાયઉ॥

Nahin Vishvas Uma Ur Bhayau | Shani Son Balak Dekhan Kahayau ||

ઉમાના મનમાં (શનિની વાત પર) વિશ્વાસ ન બેઠો અને તેમણે શનિને બાળકને જોવા કહ્યું.

पडतहिं शनि दृग कोण प्रकाशा। बालक सिर उड़ि गयो अकाशा॥

પડતહિં શનિ દૃગ કોણ પ્રકાશા। બાલક સિર ઉડ઼િ ગયો અકાશા॥

Padathin Shani Drig Kon Prakasha | Balak Sir Udi Gayo Akasha ||

શનિની દૃષ્ટિનો ખૂણો પડતાં જ બાળકનું મસ્તક ઊડીને આકાશમાં ચાલ્યું ગયું.

गिरिजा गिरीं विकल ह्वै धरणी। सो दुख दशा गयो नहीं वरणी॥

ગિરિજા ગિરીં વિકલ હ્વૈ ધરણી। સો દુખ દશા ગયો નહીં વરણી॥

Girija Girin Vikal Hvai Dharni | So Dukh Dasha Gayo Nahin Varni ||

ગિરિજા વ્યાકુળ થઈને ધરતી પર ઢળી પડ્યાં; એ દુઃખની દશાનું વર્ણન થઈ શકે તેમ નથી.

हाहाकार मच्यो कैलाशा। शनि कीन्हो लखि सुत को नाशा॥

હાહાકાર મચ્યો કૈલાશા। શનિ કીન્હો લખિ સુત કો નાશા॥

Hahakar Machyo Kailasha | Shani Kinho Lakhi Sut Ko Nasha ||

કૈલાસ પર હાહાકાર મચી ગયો કે શનિએ જોઈને પુત્રનો નાશ કરી નાખ્યો.

तुरत गरुड़ चढ़ि विष्णु सिधाये। काटि चक्र सो गज शिर लाये॥

તુરત ગરુડ઼ ચઢ઼િ વિષ્ણુ સિધાયે। કાટિ ચક્ર સો ગજ શિર લાયે॥

Turat Garud Chadhi Vishnu Sidhaye | Kati Chakra So Gaj Shir Laye ||

ત્યારે વિષ્ણુ તરત જ ગરુડ પર બેસીને ગયા અને ચક્રથી હાથીનું મસ્તક કાપીને લઈ આવ્યા.

बालक के धड़ ऊपर धारयो। प्राण मन्त्र पढ़ि शंकर डारयो॥

બાલક કે ધડ઼ ઊપર ધારયો। પ્રાણ મન્ત્ર પઢ઼િ શંકર ડારયો॥

Balak Ke Dhad Upar Dharayo | Pran Mantra Padhi Shankar Darayo ||

એ મસ્તક બાળકના ધડ પર મૂકવામાં આવ્યું અને શંકરે મંત્ર ભણીને તેમાં પ્રાણ પૂર્યા.

नाम गणेश शम्भु तब कीन्हे। प्रथम पूज्य बुद्धि निधि वर दीन्हे॥

નામ ગણેશ શમ્ભુ તબ કીન્હે। પ્રથમ પૂજ્ય બુદ્ધિ નિધિ વર દીન્હે॥

Nam Ganesh Shambhu Tab Kinhe | Pratham Pujya Buddhi Nidhi Var Dinhe ||

ત્યારે શંભુએ તેમનું નામ «ગણેશ» રાખ્યું અને તેમને પ્રથમ-પૂજ્ય તથા બુદ્ધિ-નિધિ બનવાનું વરદાન આપ્યું.

बुद्धि परीक्षा जब शिव कीन्हा। पृथ्वी कर प्रदक्षिणा लीन्हा॥

બુદ્ધિ પરીક્ષા જબ શિવ કીન્હા। પૃથ્વી કર પ્રદક્ષિણા લીન્હા॥

Buddhi Pariksha Jab Shiv Kinha | Prithvi Kar Pradakshina Linha ||

જ્યારે શિવે (પુત્રોની) બુદ્ધિ-પરીક્ષા લીધી અને પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા કરવા કહ્યું,

चले षडानन भरमि भुलाई। रचे बैठि तुम बुद्धि उपाई॥

ચલે ષડાનન ભરમિ ભુલાઈ। રચે બૈઠિ તુમ બુદ્ધિ ઉપાઈ॥

Chale Shadanan Bharmi Bhulai | Rache Baithi Tum Buddhi Upai ||

ત્યારે ષડાનન (કાર્તિકેય) પરિભ્રમણ માટે નીકળી પડ્યા, અને આપે બેઠાં-બેઠાં બુદ્ધિથી ઉપાય રચી લીધો.

चरण मातु-पितु के धर लीन्हें। तिनके सात प्रदक्षिण कीन्हें॥

ચરણ માતુ-પિતુ કે ધર લીન્હેં। તિનકે સાત પ્રદક્ષિણ કીન્હેં॥

Charan Matu-Pitu Ke Dhar Linhen | Tinake Sat Pradakshin Kinhen ||

આપે માતા-પિતાનાં ચરણ પકડી લીધાં અને તેમની સાત પ્રદક્ષિણા કરી (માતા-પિતા જ સંસાર છે).

धनि गणेश कहि शिव हिय हरष्यो। नभ ते सुरन सुमन बहु बरस्यो॥

ધનિ ગણેશ કહિ શિવ હિય હરષ્યો। નભ તે સુરન સુમન બહુ બરસ્યો॥

Dhani Ganesh Kahi Shiv Hiy Harashyo | Nabh Te Suran Suman Bahu Barasyo ||

«ધન્ય ગણેશ» કહીને શિવ મનમાં હરખાયા અને આકાશમાંથી દેવતાઓએ ખૂબ ફૂલ વરસાવ્યાં.

तुम्हरी महिमा बुद्धि बड़ाई। शेष सहसमुख सके न गाई॥

તુમ્હરી મહિમા બુદ્ધિ બડ઼ાઈ। શેષ સહસમુખ સકે ન ગાઈ॥

Tumhari Mahima Buddhi Badai | Shesh Sahasmukh Sake Na Gai ||

આપના મહિમા અને બુદ્ધિની બડાઈ હજાર મુખવાળા શેષનાગ પણ ગાઈ શકતા નથી.

मैं मतिहीन मलीन दुखारी। करहुं कौन विधि विनय तुम्हारी॥

મૈં મતિહીન મલીન દુખારી। કરહું કૌન વિધિ વિનય તુમ્હારી॥

Main Matihin Malin Dukhari | Karhun Kaun Vidhi Vinay Tumhari ||

હું બુદ્ધિહીન, મલિન અને દુઃખી છું — કઈ રીતે આપને વિનંતી કરું?

भजत रामसुन्दर प्रभुदासा। जग प्रयाग ककरा दर्वासा॥

ભજત રામસુન્દર પ્રભુદાસા। જગ પ્રયાગ કકરા દર્વાસા॥

Bhajat Ramasundar Prabhudasa | Jag Prayag Kakra Darvasa ||

આપના દાસ રામસુંદર (પ્રયાગના કકરા-દુર્વાસા ક્ષેત્રના નિવાસી) આપનું ભજન કરે છે.

अब प्रभु दया दीन पर कीजै। अपनी भक्ति शक्ति कछु दीजै॥

અબ પ્રભુ દયા દીન પર કીજૈ। અપની ભક્તિ શક્તિ કછુ દીજૈ॥

Ab Prabhu Daya Din Par Kijai | Apani Bhakti Shakti Kachhu Dijai ||

હે પ્રભુ, હવે આ દીન પર દયા કરો અને આપની ભક્તિ તથા થોડી શક્તિ આપો.

॥ दोहा ॥ श्री गणेश यह चालीसा, पाठ करै कर ध्यान। नित नव मंगल गृह बसै, लहे जगत सन्मान॥

॥ દોહા ॥ શ્રી ગણેશ યહ ચાલીસા, પાઠ કરૈ કર ધ્યાન। નિત નવ મંગલ ગૃહ બસૈ, લહે જગત સન્માન॥

|| Doha || Shri Ganesh Yah Chalisa, Path Karai Kar Dhyan | Nit Nav Mangal Grih Basai, Lahe Jagat Sanman ||

જે ધ્યાન લગાવીને આ શ્રી ગણેશ ચાલીસા વાંચે છે, તેના ઘરમાં નિત્ય નવું મંગળ વસે છે અને તેને જગતમાં સન્માન મળે છે.

सम्वत अपन सहस्र दश, ऋषि पंचमी दिनेश। पूरण चालीसा भयो, मंगल मूर्ति गणेश॥

સમ્વત અપન સહસ્ર દશ, ઋષિ પંચમી દિનેશ। પૂરણ ચાલીસા ભયો, મંગલ મૂર્તિ ગણેશ॥

Samvat Apan Sahasra Dash, Rishi Panchmi Dinesh | Puran Chalisa Bhayo, Mangal Murti Ganesh ||

(રચયિતાના) પોતાના સંવતમાં, ઋષિ-પંચમીના દિવસે, રવિવારે મંગળમૂર્તિ ગણેશની આ ચાલીસા પૂર્ણ થઈ.

💡 ભાવાર્થ

ગણેશ ચાલીસા વિઘ્નહર્તા, બુદ્ધિદાતા અને પ્રથમ-પૂજ્ય ગણેશની સ્તુતિ છે; ભક્ત નમ્રતાથી ભક્તિ, શક્તિ અને ઘરમાં મંગળની પ્રાર્થના કરે છે.

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

28 ઑક્ટો (બુધવાર)
29 ઑક્ટો (ગુરુવાર) — સંકષ્ટી ચતુર્થી
4 નવે (બુધવાર)
11 નવે (બુધવાર)
13 નવે (શુક્રવાર) — વિનાયક ચતુર્થી
18 નવે (બુધવાર)

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: સવારે સ્નાન પછી; કોઈ પણ નવા કામ, પરીક્ષા કે યાત્રા પહેલાં.
આસન અને દિશા: લાલ/પીળા આસન પર, પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મુખ રાખીને બેસો.
તૈયારી: ગણેશજીને દૂર્વા, સિંદૂર અને મોદક/લાડુ અર્પણ કરો.
સંખ્યા: રોજ 1 પાઠ; ચતુર્થીએ 3 કે 11 પાઠ.
સાથે: «ૐ ગં ગણપતયે નમઃ»ની એક માળા (108).
અંત: «જય ગણેશ જય ગણેશ દેવા» આરતી.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

ગણેશજીની મૂર્તિ/ચિત્ર
દૂર્વા (ધરોની 21 ગાંઠો)
લાલ/પીળાં ફૂલ, ખાસ કરીને જાસૂદ
સિંદૂર, કંકુ, અક્ષત, જનોઈ
મોદક કે બુંદીના લાડુનો ભોગ
ઘીનો દીવો, ધૂપ
કેળાં/ફળ, સોપારી, નાગરવેલનું પાન
શમીનાં પાન (હોય તો)

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
ગણેશજીનું આવાહન કરો; જળથી સ્નાન કરાવીને (પંચામૃતથી પણ) સ્વચ્છ વસ્ત્ર/નાડાછડી અર્પણ કરો.
સિંદૂર-કંકુનું તિલક, અક્ષત, જનોઈ, ફૂલ અને 21 દૂર્વા અર્પણ કરો — દૂર્વા ગણેશજીને અત્યંત પ્રિય માનવામાં આવી છે.
મોદક/લાડુનો ભોગ ધરાવો, પછી «ૐ ગં ગણપતયે નમઃ»નો જપ કે ગણેશ ચાલીસા/અથર્વશીર્ષનો પાઠ કરો.
«જય ગણેશ જય ગણેશ દેવા» આરતી ગાઓ.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

ગણેશ-પૂજામાં તુલસીપત્ર પરંપરામાં વર્જિત છે (ગણેશ ચતુર્થીના એક દિવસ સિવાય).
ભાદરવા સુદ ચોથની રાત્રે ચંદ્ર-દર્શન વર્જિત માનવામાં આવ્યું છે.
દરેક શુભ કાર્ય, પૂજા અને યાત્રા પહેલાં ગણેશ-સ્મરણની પરંપરા છે.
બુધવાર અને બંને ચતુર્થી (વિનાયક અને સંકષ્ટી) ગણેશ-ઉપાસનાના વિશેષ દિવસો છે.

📜 કથા / ઉદ્ભવ

ચાલીસાની કથા મુજબ શનિની દૃષ્ટિ પડવાથી બાળ ગણેશનું મસ્તક કપાઈ ગયું; વિષ્ણુ હાથીનું મસ્તક લાવ્યા અને શિવે તેને જોડીને પ્રાણ પૂર્યા — ત્યારથી તેઓ «ગજાનન» અને પ્રથમ-પૂજ્ય કહેવાયા. (પુરાણોમાં મસ્તક કપાવાની બીજી કથા — દ્વાર પર શિવ સાથેનું યુદ્ધ — પણ પ્રસિદ્ધ છે.)

બુદ્ધિ-પરીક્ષાની કથા: કાર્તિકેય પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા કરવા નીકળ્યા, જ્યારે ગણેશે માતા-પિતાની સાત પ્રદક્ષિણા કરીને કહ્યું કે એ જ તેમનો સંસાર છે — આ બુદ્ધિથી તેઓ વિજયી થયા.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

દરેક કાર્યના આરંભે વિઘ્ન-નિવારણની પ્રાર્થના.
બુદ્ધિ અને એકાગ્રતાની કામનાથી વિદ્યાર્થીઓમાં લોકપ્રિય.
ઘરમાં સુખ-મંગળ અને સન્માનની પ્રાર્થના.

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

ગણેશ ચાલીસા ક્યારે વાંચવી?

બુધવારે, બંને ચતુર્થી (વિનાયક અને સંકષ્ટી), ગણેશ ચતુર્થીના દસ દિવસ અને દરેક શુભ કાર્ય પહેલાં.

ગણેશજીને તુલસી કેમ ચઢાવવામાં આવતી નથી?

એક કથા મુજબ તુલસીના શાપ/પ્રસંગને કારણે ગણેશ-પૂજામાં તુલસી વર્જિત માનવામાં આવી છે; દૂર્વા તેમને પ્રિય છે.

દૂર્વા કેટલી ચઢાવવી?

પરંપરામાં 21 દૂર્વા (કે 21 ગાંઠો) ચઢાવવી શુભ માનવામાં આવે છે.

🪔 શ્રી ગણેશ આરતી (જય ગણેશ દેવા) · 🪐 બુધ મંત્ર · 🪐 કેતુ મંત્ર · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

📿 હનુમાન ચાલીસા 🕉 ગાયત્રી મંત્ર 🕉 મહામૃત્યુંજય મંત્ર 📿 શિવ ચાલીસા 📿 દુર્ગા ચાલીસા 🪔 શ્રી ગણેશ આરતી (જય ગણેશ દેવા)🪔 શ્રી શિવ આરતી (ૐ જય શિવ ઓમકારા)🪔 શ્રી લક્ષ્મી આરતી (ૐ જય લક્ષ્મી માતા)🪔 શ્રી દુર્ગા આરતી (જય અંબે ગૌરી)🪔 શ્રી હનુમાન આરતી (આરતી કીજૈ હનુમાન લલા કી)🕉 ૐ નમઃ શિવાય 🕉 શનિ મંત્ર 🕉 નવગ્રહ બીજ મંત્ર 📜 સરસ્વતી વંદના (યા કુન્દેન્દુ)📜 આદિત્ય હૃદય સ્તોત્ર 📜 શ્રી રામ સ્તુતિ (શ્રી રામચંદ્ર કૃપાળુ)🪔 શ્રી વિષ્ણુ આરતી (ૐ જય જગદીશ હરે)📜 શિવ તાંડવ સ્તોત્ર 📜 શ્રી રુદ્રાષ્ટકમ્📜 શિવ પંચાક્ષર સ્તોત્ર 📜 સંકટમોચન હનુમાનાષ્ટક 📜 મહાલક્ષ્મી અષ્ટકમ્🪔 આરતી કુંજબિહારી કી 🪔 શ્રી સત્યનારાયણ આરતી (જય લક્ષ્મી રમણા)📜 નવગ્રહ સ્તોત્ર 📜 અચ્યુતાષ્ટકમ્📜 મધુરાષ્ટકમ્🪐 સૂર્ય મંત્ર 🪐 ચંદ્ર મંત્ર 🪐 મંગળ મંત્ર 🪐 બુધ મંત્ર 🪐 ગુરુ (બૃહસ્પતિ) મંત્ર 🪐 શુક્ર મંત્ર 🪐 રાહુ મંત્ર 🪐 કેતુ મંત્ર 📜 ગણપતિ અથર્વશીર્ષ 📜 કનકધારા સ્તોત્ર 📜 શ્રી રામ રક્ષા સ્તોત્ર 📜 શ્રી સૂક્ત 📜 સિદ્ધ કુંજિકા સ્તોત્ર 📿 લક્ષ્મી ચાલીસા 📿 શનિ ચાલીસા 📿 કૃષ્ણ ચાલીસા 📿 રામ ચાલીસા 🪔 ગંગા આરતી (ૐ જય ગંગે માતા)🪔 સંતોષી માતાની આરતી 🪔 સરસ્વતી આરતી 📜 લિંગાષ્ટકમ્📜 ગણેશ પંચરત્ન સ્તોત્ર 📜 કૃષ્ણાષ્ટકમ્📜 બજરંગ બાણ ♈ મેષ રાશિ મંત્ર ♈ વૃષભ રાશિ મંત્ર ♈ મિથુન રાશિ મંત્ર ♈ કર્ક રાશિ મંત્ર ♈ સિંહ રાશિ મંત્ર ♈ કન્યા રાશિ મંત્ર ♈ તુલા રાશિ મંત્ર ♈ વૃશ્ચિક રાશિ મંત્ર ♈ ધન રાશિ મંત્ર ♈ મકર રાશિ મંત્ર ♈ કુંભ રાશિ મંત્ર ♈ મીન રાશિ મંત્ર

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ