🕉 આદિત્ય હૃદય સ્તોત્ર

📜 આદિત્ય હૃદય સ્તોત્ર

સ્તોત્ર

ગ્રંથવાલ્મીકિ રામાયણ, યુદ્ધકાંડ

વક્તામહર્ષિ અગસ્ત્ય → શ્રીરામ

ભાષાસંસ્કૃત

શ્લોક31

પાઠ-સમયઆશરે 8–10 મિનિટ

વિશેષ દિવસરવિવાર, સૂર્યોદય સમયે, મકરસંક્રાંતિ, રથ સપ્તમી

રાવણ સાથેના યુદ્ધની વચ્ચે થાકેલા અને ચિંતિત શ્રીરામને મહર્ષિ અગસ્ત્યે આ સ્તોત્ર શીખવ્યું. તેમાં સૂર્યને સર્વ દેવતાઓનું આત્મ-સ્વરૂપ, જગતના પાલક અને વિજય આપનારા કહેવામાં આવ્યા છે; તેનો ત્રણ વાર જપ કરીને શ્રીરામે રાવણ પર વિજય મેળવ્યો.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

ततो युद्धपरिश्रान्तं समरे चिन्तया स्थितम्। रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम्॥१॥

તતો યુદ્ધપરિશ્રાન્તં સમરે ચિન્તયા સ્થિતમ્। રાવણં ચાગ્રતો દૃષ્ટ્વા યુદ્ધાય સમુપસ્થિતમ્॥૧॥

Tato Yuddhaparishrantam Samare Chintaya Sthitam | Ravanam Chagrato Drishtva Yuddhaya Samupasthitam ||1 ||

યુદ્ધથી થાકીને રણભૂમિમાં ચિંતિત ઊભેલા શ્રીરામે જોયું કે રાવણ ફરી યુદ્ધ માટે સામે આવીને ઊભો છે.

दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम्। उपागम्याब्रवीद्राममगस्त्यो भगवानृषिः॥२॥

દૈવતૈશ્ચ સમાગમ્ય દ્રષ્ટુમભ્યાગતો રણમ્। ઉપાગમ્યાબ્રવીદ્રામમગસ્ત્યો ભગવાનૃષિઃ॥૨॥

Daivataishcha Samagamya Drashtumabhyagato Ranam | Upagamyabravidramamagastyo Bhagavanrishih ||2 ||

દેવતાઓ સાથે યુદ્ધ જોવા આવેલા ભગવાન અગસ્ત્ય ઋષિ શ્રીરામ પાસે આવીને બોલ્યા —

राम राम महाबाहो शृणु गुह्यं सनातनम्। येन सर्वानरीन्वत्स समरे विजयिष्यसि॥३॥

રામ રામ મહાબાહો શૃણુ ગુહ્યં સનાતનમ્। યેન સર્વાનરીન્વત્સ સમરે વિજયિષ્યસિ॥૩॥

Rama Rama Mahabaho Shrinu Guhyam Sanatanam | Yena Sarvanarinvatsa Samare Vijayishyasi ||3 ||

હે મહાબાહુ રામ, આ ગુપ્ત અને સનાતન (સ્તોત્ર) સાંભળો, જેનાથી હે વત્સ, તમે યુદ્ધમાં સર્વ શત્રુઓ પર વિજય મેળવશો.

आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम्। जयावहं जपेन्नित्यमक्षयं परमं शिवम्॥४॥

આદિત્યહૃદયં પુણ્યં સર્વશત્રુવિનાશનમ્। જયાવહં જપેન્નિત્યમક્ષયં પરમં શિવમ્॥૪॥

Adityahridayam Punyam Sarvashatruvinashanam | Jayavaham Japennityamakshayam Paramam Shivam ||4 ||

આ પવિત્ર «આદિત્ય હૃદય» સર્વ શત્રુઓનો નાશ કરનારું, વિજય અપાવનારું, અક્ષય અને પરમ કલ્યાણકારી છે — તેનો નિત્ય જપ કરો.

सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम्। चिन्ताशोकप्रशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम्॥५॥

સર્વમઙ્ગલમાઙ્ગલ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્। ચિન્તાશોકપ્રશમનમાયુર્વર્ધનમુત્તમમ્॥૫॥

Sarvamangalamangalyam Sarvapapapranashanam | Chintashokaprashamanamayurvardhanamuttamam ||5 ||

આ સર્વ મંગળોનું મંગળ, સર્વ પાપોનો નાશ કરનારું, ચિંતા અને શોકને શાંત કરનારું તથા આયુષ્ય વધારનારું ઉત્તમ સ્તોત્ર છે.

रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम्। पूजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम्॥६॥

રશ્મિમન્તં સમુદ્યન્તં દેવાસુરનમસ્કૃતમ્। પૂજયસ્વ વિવસ્વન્તં ભાસ્કરં ભુવનેશ્વરમ્॥૬॥

Rashmimantam Samudyantam Devasuranamaskritam | Pujayasva Vivasvantam Bhaskaram Bhuvaneshvaram ||6 ||

કિરણોવાળા, ઉદય પામતા, દેવો અને અસુરો દ્વારા નમસ્કાર પામેલા, પ્રકાશ આપનારા, ભુવનોના સ્વામી વિવસ્વાન (સૂર્ય)ની પૂજા કરો.

सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावनः। एष देवासुरगणाँल्लोकान् पाति गभस्तिभिः॥७॥

સર્વદેવાત્મકો હ્યેષ તેજસ્વી રશ્મિભાવનઃ। એષ દેવાસુરગણાઁલ્લોકાન્ પાતિ ગભસ્તિભિઃ॥૭॥

Sarvadevatmako Hyesha Tejasvi Rashmibhavanah | Esha Devasuragananllokan Pati Gabhastibhih ||7 ||

તેઓ સર્વ દેવતાઓના આત્મ-સ્વરૂપ, તેજસ્વી અને કિરણોથી (સૌને) ઉત્પન્ન કરનારા છે; પોતાનાં કિરણોથી દેવ-અસુરોના ગણો અને સર્વ લોકોની રક્ષા કરે છે.

एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवः स्कन्दः प्रजापतिः। महेन्द्रो धनदः कालो यमः सोमो ह्यपां पतिः॥८॥

એષ બ્રહ્મા ચ વિષ્ણુશ્ચ શિવઃ સ્કન્દઃ પ્રજાપતિઃ। મહેન્દ્રો ધનદઃ કાલો યમઃ સોમો હ્યપાં પતિઃ॥૮॥

Esha Brahma Cha Vishnushcha Shivah Skandah Prajapatih | Mahendro Dhanadah Kalo Yamah Somo Hyapam Patih ||8 ||

તેઓ જ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ, સ્કંદ, પ્રજાપતિ, ઇન્દ્ર, કુબેર, કાળ, યમ, ચંદ્ર અને જળના સ્વામી વરુણ છે.

पितरो वसवः साध्या ह्यश्विनौ मरुतो मनुः। वायुर्वह्निः प्रजाप्राण ऋतुकर्ता प्रभाकरः॥९॥

પિતરો વસવઃ સાધ્યા હ્યશ્વિનૌ મરુતો મનુઃ। વાયુર્વહ્નિઃ પ્રજાપ્રાણ ઋતુકર્તા પ્રભાકરઃ॥૯॥

Pitaro Vasavah Sadhya Hyashvinau Maruto Manuh | Vayurvahnih Prajaprana Ritukarta Prabhakarah ||9 ||

તેઓ જ પિતૃઓ, વસુઓ, સાધ્યો, અશ્વિનીકુમારો, મરુદ્ગણ, મનુ, વાયુ, અગ્નિ, પ્રજાના પ્રાણ, ઋતુઓના કર્તા અને પ્રકાશ ફેલાવનારા છે.

आदित्यः सविता सूर्यः खगः पूषा गभस्तिमान्। सुवर्णसदृशो भानुर्हिरण्यरेता दिवाकरः॥१०॥

આદિત્યઃ સવિતા સૂર્યઃ ખગઃ પૂષા ગભસ્તિમાન્। સુવર્ણસદૃશો ભાનુર્હિરણ્યરેતા દિવાકરઃ॥૧૦॥

Adityah Savita Suryah Khagah Pusha Gabhastiman | Suvarnasadrisho Bhanurhiranyareta Divakarah ||10 ||

તેઓ અદિતિના પુત્ર, જગતને ઉત્પન્ન કરનારા, પ્રેરક, આકાશમાં વિચરનારા, પોષક, કિરણોવાળા, સોના જેવા ચમકતા, પ્રકાશમાન, સુવર્ણ-બીજવાળા અને દિવસ કરનારા છે.

हरिदश्वः सहस्रार्चिः सप्तसप्तिर्मरीचिमान्। तिमिरोन्मथनः शम्भुस्त्वष्टा मार्ताण्ड अंशुमान्॥११॥

હરિદશ્વઃ સહસ્રાર્ચિઃ સપ્તસપ્તિર્મરીચિમાન્। તિમિરોન્મથનઃ શમ્ભુસ્ત્વષ્ટા માર્તાણ્ડ અંશુમાન્॥૧૧॥

Haridashvah Sahasrarchih Saptasaptirmarichiman | Timironmathanah Shambhustvashta Martanda Anshuman ||11 ||

લીલા ઘોડાવાળા, હજારો કિરણોવાળા, સાત ઘોડાવાળા, પ્રકાશ-રશ્મિઓવાળા, અંધકારનો નાશ કરનારા, કલ્યાણકારી, જગતના શિલ્પી, માર્તંડ અને અંશુમાન છે.

हिरण्यगर्भः शिशिरस्तपनो भास्करो रविः। अग्निगर्भोऽदितेः पुत्रः शङ्खः शिशिरनाशनः॥१२॥

હિરણ્યગર્ભઃ શિશિરસ્તપનો ભાસ્કરો રવિઃ। અગ્નિગર્ભોઽદિતેઃ પુત્રઃ શઙ્ખઃ શિશિરનાશનઃ॥૧૨॥

Hiranyagarbhah Shishirastapano Bhaskaro Ravih | Agnigarbho'diteh Putrah Shankhah Shishiranashanah ||12 ||

હિરણ્યગર્ભ, શીતળતા આપનારા, તાપ આપનારા, પ્રકાશક, રવિ, અંદર અગ્નિ ધારણ કરનારા, અદિતિ-પુત્ર, આનંદમય અને ઠંડીનો નાશ કરનારા છે.

व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजुःसामपारगः। घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवङ्गमः॥१३॥

વ્યોમનાથસ્તમોભેદી ઋગ્યજુઃસામપારગઃ। ઘનવૃષ્ટિરપાં મિત્રો વિન્ધ્યવીથીપ્લવઙ્ગમઃ॥૧૩॥

Vyomanathastamobhedi Rigyajuhsamaparagah | Ghanavrishtirapam Mitro Vindhyavithiplavangamah ||13 ||

આકાશના સ્વામી, અંધકારને ભેદનારા, ઋગ્-યજુ-સામ વેદોના પારગામી, ગાઢ વરસાદ વરસાવનારા, જળના મિત્ર અને વિંધ્ય-માર્ગે તીવ્ર ગતિએ ચાલનારા છે.

आतपी मण्डली मृत्युः पिङ्गलः सर्वतापनः। कविर्विश्वो महातेजाः रक्तः सर्वभवोद्भवः॥१४॥

આતપી મણ્ડલી મૃત્યુઃ પિઙ્ગલઃ સર્વતાપનઃ। કવિર્વિશ્વો મહાતેજાઃ રક્તઃ સર્વભવોદ્ભવઃ॥૧૪॥

Atapi Mandali Mrityuh Pingalah Sarvatapanah | Kavirvishvo Mahatejah Raktah Sarvabhavodbhavah ||14 ||

તાપ આપનારા, મંડળાકાર, મૃત્યુ-રૂપ, પિંગળ વર્ણવાળા, સૌને તપાવનારા, કવિ (સર્વજ્ઞ), વિશ્વ-રૂપ, મહાતેજસ્વી, રક્ત વર્ણવાળા અને સૌની ઉત્પત્તિનું કારણ છે.

नक्षत्रग्रहताराणामधिपो विश्वभावनः। तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन्नमोऽस्तु ते॥१५॥

નક્ષત્રગ્રહતારાણામધિપો વિશ્વભાવનઃ। તેજસામપિ તેજસ્વી દ્વાદશાત્મન્નમોઽસ્તુ તે॥૧૫॥

Nakshatragrahataranamadhipo Vishvabhavanah | Tejasamapi Tejasvi Dvadashatmannamo'stu Te ||15 ||

નક્ષત્રો, ગ્રહો અને તારાઓના સ્વામી, વિશ્વના રચયિતા, તેજસ્વીઓમાં પણ તેજસ્વી — હે દ્વાદશ-આત્મા (બાર આદિત્ય-રૂપ), આપને નમસ્કાર.

नमः पूर्वाय गिरये पश्चिमायाद्रये नमः। ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नमः॥१६॥

નમઃ પૂર્વાય ગિરયે પશ્ચિમાયાદ્રયે નમઃ। જ્યોતિર્ગણાનાં પતયે દિનાધિપતયે નમઃ॥૧૬॥

Namah Purvaya Giraye Pashchimayadraye Namah | Jyotirgananam Pataye Dinadhipataye Namah ||16 ||

પૂર્વના (ઉદય) પર્વત અને પશ્ચિમના (અસ્ત) પર્વત-રૂપ આપને નમસ્કાર; જ્યોતિ-સમૂહોના પતિ અને દિવસના સ્વામીને નમસ્કાર.

जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नमः। नमो नमः सहस्रांशो आदित्याय नमो नमः॥१७॥

જયાય જયભદ્રાય હર્યશ્વાય નમો નમઃ। નમો નમઃ સહસ્રાંશો આદિત્યાય નમો નમઃ॥૧૭॥

Jayaya Jayabhadraya Haryashvaya Namo Namah | Namo Namah Sahasransho Adityaya Namo Namah ||17 ||

વિજય-રૂપ, વિજયથી કલ્યાણ આપનારા, લીલા ઘોડાવાળાને વારંવાર નમસ્કાર; હે સહસ્ર કિરણોવાળા આદિત્ય, આપને વારંવાર નમસ્કાર.

नम उग्राय वीराय सारङ्गाय नमो नमः। नमः पद्मप्रबोधाय मार्ताण्डाय नमो नमः॥१८॥

નમ ઉગ્રાય વીરાય સારઙ્ગાય નમો નમઃ। નમઃ પદ્મપ્રબોધાય માર્તાણ્ડાય નમો નમઃ॥૧૮॥

Nama Ugraya Viraya Sarangaya Namo Namah | Namah Padmaprabodhaya Martandaya Namo Namah ||18 ||

ઉગ્ર, વીર અને તીવ્ર ગતિવાળાને નમસ્કાર; કમળોને ખીલવનારા માર્તંડને વારંવાર નમસ્કાર.

ब्रह्मेशानाच्युतेशाय सूर्यायादित्यवर्चसे। भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नमः॥१९॥

બ્રહ્મેશાનાચ્યુતેશાય સૂર્યાયાદિત્યવર્ચસે। ભાસ્વતે સર્વભક્ષાય રૌદ્રાય વપુષે નમઃ॥૧૯॥

Brahmeshanachyuteshaya Suryayadityavarchase | Bhasvate Sarvabhakshaya Raudraya Vapushe Namah ||19 ||

બ્રહ્મા, શિવ અને વિષ્ણુના પણ સ્વામી, આદિત્ય-તેજવાળા સૂર્ય, પ્રકાશમાન, (પ્રલયમાં) સૌને ગ્રસનારા, રૌદ્ર-રૂપને નમસ્કાર.

तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने। कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः॥२०॥

તમોઘ્નાય હિમઘ્નાય શત્રુઘ્નાયામિતાત્મને। કૃતઘ્નઘ્નાય દેવાય જ્યોતિષાં પતયે નમઃ॥૨૦॥

Tamoghnaya Himaghnaya Shatrughnayamitatmane | Kritaghnaghnaya Devaya Jyotisham Pataye Namah ||20 ||

અંધકાર, હિમ અને શત્રુઓનો નાશ કરનારા, અસીમ આત્માવાળા, કૃતઘ્નોનો નાશ કરનારા, જ્યોતિઓના સ્વામી દેવને નમસ્કાર.

तप्तचामीकराभाय वह्नये विश्वकर्मणे। नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे॥२१॥

તપ્તચામીકરાભાય વહ્નયે વિશ્વકર્મણે। નમસ્તમોઽભિનિઘ્નાય રુચયે લોકસાક્ષિણે॥૨૧॥

Taptachamikarabhaya Vahnaye Vishvakarmane | Namastamo'bhinighnaya Ruchaye Lokasakshine ||21 ||

તપેલા સોના જેવી આભાવાળા, અગ્નિ-રૂપ, વિશ્વના કર્તા, અંધકારનો નાશ કરનારા, પ્રકાશ-રૂપ અને લોકોના સાક્ષીને નમસ્કાર.

नाशयत्येष वै भूतं तदेव सृजति प्रभुः। पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः॥२२॥

નાશયત્યેષ વૈ ભૂતં તદેવ સૃજતિ પ્રભુઃ। પાયત્યેષ તપત્યેષ વર્ષત્યેષ ગભસ્તિભિઃ॥૨૨॥

Nashayatyesha Vai Bhutam Tadeva Srijati Prabhuh | Payatyesha Tapatyesha Varshatyesha Gabhastibhih ||22 ||

આ જ પ્રભુ પ્રાણીઓનો (પ્રલયમાં) નાશ કરે છે અને ફરી તેમનું જ સર્જન કરે છે; આ જ પોતાનાં કિરણોથી (જળ) શોષે છે, તપાવે છે અને વરસાવે છે.

एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः। एष एवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम्॥२३॥

એષ સુપ્તેષુ જાગર્તિ ભૂતેષુ પરિનિષ્ઠિતઃ। એષ એવાગ્નિહોત્રં ચ ફલં ચૈવાગ્નિહોત્રિણામ્॥૨૩॥

Esha Supteshu Jagarti Bhuteshu Parinishthitah | Esha Evagnihotram Cha Phalam Chaivagnihotrinam ||23 ||

સર્વ પ્રાણીઓમાં રહીને તેઓ તેમના સૂતી વખતે પણ જાગે છે; તેઓ જ અગ્નિહોત્ર છે અને અગ્નિહોત્ર કરનારાઓનું ફળ પણ તેઓ જ છે.

वेदाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव च। यानि कृत्यानि लोकेषु सर्व एष रविः प्रभुः॥२४॥

વેદાશ્ચ ક્રતવશ્ચૈવ ક્રતૂનાં ફલમેવ ચ। યાનિ કૃત્યાનિ લોકેષુ સર્વ એષ રવિઃ પ્રભુઃ॥૨૪॥

Vedashcha Kratavashchaiva Kratunam Phalameva Cha | Yani Krityani Lokeshu Sarva Esha Ravih Prabhuh ||24 ||

વેદો, યજ્ઞો અને યજ્ઞોનું ફળ — લોકોમાં જેટલાં પણ કર્મો છે, તે સૌના સ્વામી આ જ રવિ છે.

एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च। कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव॥२५॥

એનમાપત્સુ કૃચ્છ્રેષુ કાન્તારેષુ ભયેષુ ચ। કીર્તયન્ પુરુષઃ કશ્ચિન્નાવસીદતિ રાઘવ॥૨૫॥

Enamapatsu Krichchhreshu Kantareshu Bhayeshu Cha | Kirtayan Purushah Kashchinnavasidati Raghava ||25 ||

હે રાઘવ, વિપત્તિ, કષ્ટ, દુર્ગમ માર્ગ અને ભયના સમયે જે કોઈ તેમનું કીર્તન કરે છે, તે દુઃખી થતો નથી.

पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम्। एतत् त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यसि॥२६॥

પૂજયસ્વૈનમેકાગ્રો દેવદેવં જગત્પતિમ્। એતત્ ત્રિગુણિતં જપ્ત્વા યુદ્ધેષુ વિજયિષ્યસિ॥૨૬॥

Pujayasvainamekagro Devadevam Jagatpatim | Etat Trigunitam Japtva Yuddheshu Vijayishyasi ||26 ||

એકાગ્ર થઈને આ દેવોના દેવ, જગતપતિની પૂજા કરો; આ (સ્તોત્ર)નો ત્રણ વાર જપ કરીને તમે યુદ્ધમાં વિજય મેળવશો.

अस्मिन्क्षणे महाबाहो रावणं त्वं वधिष्यसि। एवमुक्त्वा तदाऽगस्त्यो जगाम च यथागतम्॥२७॥

અસ્મિન્ક્ષણે મહાબાહો રાવણં ત્વં વધિષ્યસિ। એવમુક્ત્વા તદાઽગસ્ત્યો જગામ ચ યથાગતમ્॥૨૭॥

Asminkshane Mahabaho Ravanam Tvam Vadhishyasi | Evamuktva Tada'gastyo Jagama Cha Yathagatam ||27 ||

હે મહાબાહુ, આ જ ક્ષણે તમે રાવણનો વધ કરશો — એમ કહીને અગસ્ત્યજી જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા.

एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत्तदा। धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान्॥२८॥

એતચ્છ્રુત્વા મહાતેજા નષ્ટશોકોઽભવત્તદા। ધારયામાસ સુપ્રીતો રાઘવઃ પ્રયતાત્મવાન્॥૨૮॥

Etachchhrutva Mahateja Nashtashoko'bhavattada | Dharayamasa Suprito Raghavah Prayatatmavan ||28 ||

આ સાંભળીને મહાતેજસ્વી રામનો શોક દૂર થયો; પ્રસન્ન અને સંયમિત મનથી તેમણે તેને ધારણ કર્યું.

आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वा तु परं हर्षमवाप्तवान्। त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान्॥२९॥

આદિત્યં પ્રેક્ષ્ય જપ્ત્વા તુ પરં હર્ષમવાપ્તવાન્। ત્રિરાચમ્ય શુચિર્ભૂત્વા ધનુરાદાય વીર્યવાન્॥૨૯॥

Adityam Prekshya Japtva Tu Param Harshamavaptavan | Trirachamya Shuchirbhutva Dhanuradaya Viryavan ||29 ||

ત્રણ વાર આચમન કરી પવિત્ર થઈને, સૂર્ય તરફ જોતાં તેનો જપ કરીને પરાક્રમી રામને પરમ હર્ષ થયો અને તેમણે ધનુષ્ય ઉપાડ્યું.

रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा युद्धाय समुपागमत्। सर्वयत्नेन महता वधे तस्य धृतोऽभवत्॥३०॥

રાવણં પ્રેક્ષ્ય હૃષ્ટાત્મા યુદ્ધાય સમુપાગમત્। સર્વયત્નેન મહતા વધે તસ્ય ધૃતોઽભવત્॥૩૦॥

Ravanam Prekshya Hrishtatma Yuddhaya Samupagamat | Sarvayatnena Mahata Vadhe Tasya Dhrito'bhavat ||30 ||

રાવણને જોઈને પ્રસન્ન મનથી તેઓ યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા અને પૂરા પ્રયત્નથી તેના વધનો નિશ્ચય કર્યો.

अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः। निशिचरपतिसंक्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति॥३१॥

અથ રવિરવદન્નિરીક્ષ્ય રામં મુદિતમનાઃ પરમં પ્રહૃષ્યમાણઃ। નિશિચરપતિસંક્ષયં વિદિત્વા સુરગણમધ્યગતો વચસ્ત્વરેતિ॥૩૧॥

Atha Raviravadannirikshya Ramam Muditamanah Paramam Prahrishyamanah | Nishicharapatisankshayam Viditva Suraganamadhyagato Vachastvareti ||31 ||

ત્યારે દેવગણોની વચ્ચે રહેલા સૂર્યદેવે પ્રસન્ન મનથી રામ તરફ જોયું અને રાક્ષસરાજનો અંત નજીક જાણીને કહ્યું — «ઉતાવળ કરો».

💡 ભાવાર્થ

આદિત્ય હૃદય સૂર્યદેવની સ્તુતિ છે — તેઓ જ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને સર્વ દેવતાઓનાં રૂપ છે, સૃષ્ટિનું સર્જન-પાલન-સંહાર કરે છે, અને સંકટમાં તેમનું સ્મરણ કરનાર દુઃખી થતો નથી.

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

25 ઑક્ટો (રવિવાર)
1 નવે (રવિવાર)
8 નવે (રવિવાર)
15 નવે (રવિવાર)
22 નવે (રવિવાર)
29 નવે (રવિવાર)

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: સૂર્યોદય સમયે (કે સવારે), સૂર્યને અર્ઘ્ય આપ્યા પછી.
દિશા: પૂર્વ તરફ મુખ રાખીને, સૂર્ય તરફ.
સંખ્યા: રોજ 1 કે 3 પાઠ (શ્લોક 26માં ત્રણ વાર જપનો ઉલ્લેખ); રવિવારથી શરૂ કરીને 40 દિવસનો નિયમ પ્રચલિત છે.
ઉચ્ચાર: સંસ્કૃત શ્લોકો ધીમે અને સ્પષ્ટ વાંચો; અઘરા લાગે તો પહેલાં Roman લિપિ/અર્થ સાથે અભ્યાસ કરો.
સાથે: પાઠ પછી «ૐ ઘૃણિ સૂર્યાય નમઃ» કે «ૐ સૂર્યાય નમઃ»ની એક માળા.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

તાંબાનો લોટો
જળમાં રક્તચંદન/રોલી, લાલ ફૂલ, અક્ષત, ગોળ
લાલ વસ્ત્ર કે લાલ આસન
ઘીનો દીવો

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
સૂર્યોદય સમયે પૂર્વ તરફ મુખ રાખીને ઊભા રહો; તાંબાના લોટામાં જળ, રોલી/રક્તચંદન, લાલ ફૂલ અને અક્ષત ભેળવો.
બંને હાથે લોટો માથા સુધી ઊંચો કરીને ધીમે-ધીમે જળની ધાર રેડો અને ધારની વચ્ચેથી સૂર્યનાં દર્શન કરો; સાથે «ૐ ઘૃણિ સૂર્યાય નમઃ» બોલો.
જળ રેડ્યા પછી પોતાની જગ્યાએ ત્રણ વાર ફરો (પ્રદક્ષિણા) અને જમીન પર પડેલું જળ કપાળે લગાડો.
પછી આદિત્ય હૃદય સ્તોત્ર/સૂર્ય મંત્રનો પાઠ કરો.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

અર્ઘ્યનું જળ પગ પર ન પડે — કોઈ કૂંડા/છોડ પર અર્ઘ્ય આપો.
રવિવારે મીઠું ત્યજવાની પરંપરા (વ્રત) છે.
સૂર્ય સામે સીધું લાંબો સમય ન જુઓ — ધારની વચ્ચેથી ક્ષણભરનાં દર્શન જ પૂરતાં છે.

📜 કથા / ઉદ્ભવ

આ પ્રસંગ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડમાં આવે છે. રાવણ સાથેના નિર્ણાયક યુદ્ધ પહેલાં મહર્ષિ અગસ્ત્ય દેવતાઓ સાથે રણભૂમિમાં આવ્યા અને શ્રીરામને આ «ગુપ્ત, સનાતન» સ્તોત્ર આપ્યું.

શ્લોક 27 પછી અગસ્ત્યજી ચાલ્યા ગયા; શ્રીરામે આચમન કરીને ત્રણ વાર જપ કર્યો અને સૂર્યદેવે સ્વયં તેમને «ઉતાવળ કરો» કહીને પ્રેરિત કર્યા — છેલ્લો શ્લોક આ જ કહે છે.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

સંકટ, ભય અને ચિંતામાં મનોબળ અને આત્મવિશ્વાસની પ્રાર્થના.
પરંપરામાં આરોગ્ય અને આયુષ્ય-વૃદ્ધિની કામના (શ્લોક 5).
કુંડળીમાં સૂર્ય નબળો હોય તો સૂર્ય-ઉપાસના રૂપે વાંચવામાં આવે છે.

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આદિત્ય હૃદય સ્તોત્ર ક્યારે વાંચવું?

સવારે સૂર્યોદય સમયે, સૂર્યને અર્ઘ્ય આપ્યા પછી; રવિવારથી શરૂઆત કરવી શુભ માનવામાં આવે છે.

કેટલી વાર વાંચવું?

રોજ એક વાર; વિશેષ સંકલ્પમાં ત્રણ વાર — સ્તોત્રમાં જ ત્રણ વાર જપથી વિજયનો ઉલ્લેખ છે.

સંસ્કૃત ન આવડતું હોય તો વાંચી શકાય?

હા, ધીમે-ધીમે અભ્યાસ કરો; Roman લિપિ અને દરેક શ્લોકનો અર્થ ઉપર આપ્યો છે. શ્રદ્ધાથી સાંભળવું પણ લાભદાયી માનવામાં આવ્યું છે.

આ કયા ગ્રંથમાંથી છે?

વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડમાંથી (આવૃત્તિ-ભેદે સર્ગ 105 કે 107).

🪐 સૂર્ય મંત્ર · 🕉 ગાયત્રી મંત્ર · 📜 શ્રી રામ સ્તુતિ (શ્રી રામચંદ્ર કૃપાળુ) · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ