🕉 શ્રી સૂક્ત

📜 શ્રી સૂક્ત

સ્તોત્ર

સ્રોતઋગ્વેદ-ખિલ (પરિશિષ્ટ)

ભાષાવૈદિક સંસ્કૃત

ઋચાઓ15 + ફળશ્રુતિ

પાઠ-સમયઆશરે 5 મિનિટ

દેવતાશ્રી (લક્ષ્મી), જાતવેદ (અગ્નિ)

વિશેષશુક્રવાર, દિવાળી, લક્ષ્મી-હવન

શ્રી સૂક્ત લક્ષ્મીની સૌથી પ્રાચીન વૈદિક સ્તુતિ છે — ઋગ્વેદના પરિશિષ્ટ (ખિલ)માં. તેમાં અગ્નિ (જાતવેદ)ને પ્રાર્થના છે કે તેઓ સુવર્ણ-વર્ણાં, ક્યારેય ન જનારાં લક્ષ્મીને ઘરે લાવે, અને દરિદ્રતા (અલક્ષ્મી), ભૂખ-તરસ અને અભાવને દૂર કરે. લક્ષ્મી-પૂજન, દિવાળી અને શ્રીયંત્રની પૂજામાં તેનો પાઠ અને તેની ઋચાઓથી હવન થાય છે.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

हिरण्यवर्णां हरिणीं सुवर्णरजतस्रजाम्। चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह॥१॥

હિરણ્યવર્ણાં હરિણીં સુવર્ણરજતસ્રજામ્। ચન્દ્રાં હિરણ્મયીં લક્ષ્મીં જાતવેદો મ આવહ॥૧॥

Hiranyavarnam Harinim Suvarnarajatasrajam | Chandram Hiranmayim Lakshmim Jatavedo Ma Avaha ||1 ||

હે જાતવેદ (અગ્નિ)! સુવર્ણ-વર્ણવાળાં, (હરણી જેવાં ચંચળ/પાપ હરનારાં), સોના-ચાંદીની માળાઓવાળાં, ચંદ્ર જેવાં આહ્લાદક, હિરણ્મયી લક્ષ્મીને મારા માટે બોલાવો.

तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम्। यस्यां हिरण्यं विन्देयं गामश्वं पुरुषानहम्॥२॥

તાં મ આવહ જાતવેદો લક્ષ્મીમનપગામિનીમ્। યસ્યાં હિરણ્યં વિન્દેયં ગામશ્વં પુરુષાનહમ્॥૨॥

Tam Ma Avaha Jatavedo Lakshmimanapagaminim | Yasyam Hiranyam Vindeyam Gamashvam Purushanaham ||2 ||

હે જાતવેદ! મારા માટે એ લક્ષ્મીને બોલાવો જે ક્યારેય દૂર ન જાય, જેમના આવવાથી હું સોનું, ગાયો, ઘોડા અને (સહાયક) જનો પામું.

अश्वपूर्वां रथमध्यां हस्तिनादप्रबोधिनीम्। श्रियं देवीमुपह्वये श्रीर्मा देवीर्जुषताम्॥३॥

અશ્વપૂર્વાં રથમધ્યાં હસ્તિનાદપ્રબોધિનીમ્। શ્રિયં દેવીમુપહ્વયે શ્રીર્મા દેવીર્જુષતામ્॥૩॥

Ashvapurvam Rathamadhyam Hastinadaprabodhinim | Shriyam Devimupahvaye Shrirma Devirjushatam ||3 ||

જેમની આગળ ઘોડા, વચ્ચે રથ છે અને જેઓ હાથીઓના નાદથી જગાડાય છે, એ શ્રી દેવીને હું બોલાવું છું — એ શ્રી દેવી મારા પર પ્રસન્ન થાઓ.

कां सोस्मितां हिरण्यप्राकारामार्द्रां ज्वलन्तीं तृप्तां तर्पयन्तीम्। पद्मेस्थितां पद्मवर्णां तामिहोपह्वये श्रियम्॥४॥

કાં સોસ્મિતાં હિરણ્યપ્રાકારામાર્દ્રાં જ્વલન્તીં તૃપ્તાં તર્પયન્તીમ્। પદ્મેસ્થિતાં પદ્મવર્ણાં તામિહોપહ્વયે શ્રિયમ્॥૪॥

Kam Sosmitam Hiranyaprakaramardram Jvalantim Triptam Tarpayantim | Padmesthitam Padmavarnam Tamihopahvaye Shriyam ||4 ||

જેઓ મંદ સ્મિતવાળાં, સોનાના કોટવાળાં, (દયાથી) આર્દ્ર, તેજથી દીપ્ત, સ્વયં તૃપ્ત અને બીજાઓને તૃપ્ત કરનારાં છે, કમળ પર બિરાજમાન, કમળ-વર્ણવાળાં એ શ્રીને હું અહીં બોલાવું છું.

चन्द्रां प्रभासां यशसा ज्वलन्तीं श्रियं लोके देवजुष्टामुदाराम्। तां पद्मिनीमीं शरणमहं प्रपद्येऽलक्ष्मीर्मे नश्यतां त्वां वृणे॥५॥

ચન્દ્રાં પ્રભાસાં યશસા જ્વલન્તીં શ્રિયં લોકે દેવજુષ્ટામુદારામ્। તાં પદ્મિનીમીં શરણમહં પ્રપદ્યેઽલક્ષ્મીર્મે નશ્યતાં ત્વાં વૃણે॥૫॥

Chandram Prabhasam Yashasa Jvalantim Shriyam Loke Devajushtamudaram | Tam Padminimim Sharanamaham Prapadye'lakshmirme Nashyatam Tvam Vrine ||5 ||

ચંદ્ર જેવાં, પ્રભાવાળાં, યશથી દીપ્ત, દેવો દ્વારા સેવિત, ઉદાર, કમળવાળાં એ શ્રીનું હું શરણ લઉં છું — મારી અલક્ષ્મી (દરિદ્રતા) નાશ પામો, હું આપને વરું છું.

आदित्यवर्णे तपसोऽधिजातो वनस्पतिस्तव वृक्षोऽथ बिल्वः। तस्य फलानि तपसा नुदन्तु मायान्तरायाश्च बाह्या अलक्ष्मीः॥६॥

આદિત્યવર્ણે તપસોઽધિજાતો વનસ્પતિસ્તવ વૃક્ષોઽથ બિલ્વઃ। તસ્ય ફલાનિ તપસા નુદન્તુ માયાન્તરાયાશ્ચ બાહ્યા અલક્ષ્મીઃ॥૬॥

Adityavarne Tapaso'dhijato Vanaspatistava Vriksho'tha Bilvah | Tasya Phalani Tapasa Nudantu Mayantarayashcha Bahya Alakshmih ||6 ||

હે સૂર્ય જેવી કાંતિવાળાં! આપના તપથી વનસ્પતિઓનો રાજા બીલીનું વૃક્ષ ઉત્પન્ન થયું; તેનાં ફળ તપના બળથી મારી અંદરના માયા-રૂપી અવરોધો અને બહારની અલક્ષ્મીને દૂર કરો.

उपैतु मां देवसखः कीर्तिश्च मणिना सह। प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रेऽस्मिन् कीर्तिमृद्धिं ददातु मे॥७॥

ઉપૈતુ માં દેવસખઃ કીર્તિશ્ચ મણિના સહ। પ્રાદુર્ભૂતોઽસ્મિ રાષ્ટ્રેઽસ્મિન્ કીર્તિમૃદ્ધિં દદાતુ મે॥૭॥

Upaitu Mam Devasakhah Kirtishcha Manina Saha | Pradurbhuto'smi Rashtre'smin Kirtimriddhim Dadatu Me ||7 ||

દેવોના સખા (કુબેર) અને કીર્તિ, મણિ (રત્નો) સાથે મારી પાસે આવો; હું આ રાષ્ટ્રમાં જન્મ્યો છું — તેઓ મને કીર્તિ અને સમૃદ્ધિ આપો.

क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मीं नाशयाम्यहम्। अभूतिमसमृद्धिं च सर्वां निर्णुद मे गृहात्॥८॥

ક્ષુત્પિપાસામલાં જ્યેષ્ઠામલક્ષ્મીં નાશયામ્યહમ્। અભૂતિમસમૃદ્ધિં ચ સર્વાં નિર્ણુદ મે ગૃહાત્॥૮॥

Kshutpipasamalam Jyeshthamalakshmim Nashayamyaham | Abhutimasamriddhim Cha Sarvam Nirnuda Me Grihat ||8 ||

ભૂખ-તરસ-રૂપી મલિનતાવાળી જ્યેષ્ઠા અલક્ષ્મીનો હું નાશ કરું છું; અભાવ અને અસમૃદ્ધિને મારા ઘરમાંથી કાઢી મૂકો.

गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम्। ईश्वरीं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम्॥९॥

ગન્ધદ્વારાં દુરાધર્ષાં નિત્યપુષ્ટાં કરીષિણીમ્। ઈશ્વરીં સર્વભૂતાનાં તામિહોપહ્વયે શ્રિયમ્॥૯॥

Gandhadvaram Duradharsham Nityapushtam Karishinim | Ishvarim Sarvabhutanam Tamihopahvaye Shriyam ||9 ||

સુગંધ જેમનું દ્વાર છે, જેમને કોઈ પરાજિત કરી શકતું નથી, જેઓ સદા પુષ્ટ અને (ગોધનથી) સમૃદ્ધ છે, સર્વ પ્રાણીઓનાં સ્વામિની એ શ્રીને હું અહીં બોલાવું છું.

मनसः काममाकूतिं वाचः सत्यमशीमहि। पशूनां रूपमन्नस्य मयि श्रीः श्रयतां यशः॥१०॥

મનસઃ કામમાકૂતિં વાચઃ સત્યમશીમહિ। પશૂનાં રૂપમન્નસ્ય મયિ શ્રીઃ શ્રયતાં યશઃ॥૧૦॥

Manasah Kamamakutim Vachah Satyamashimahi | Pashunam Rupamannasya Mayi Shrih Shrayatam Yashah ||10 ||

મનની કામના અને સંકલ્પ, વાણીની સત્યતા, પશુઓનું રૂપ અને અન્નનો (સ્વાદ) અમને મળે; શ્રી અને યશ મારામાં આશ્રય લે.

कर्दमेन प्रजाभूता मयि सम्भव कर्दम। श्रियं वासय मे कुले मातरं पद्ममालिनीम्॥११॥

કર્દમેન પ્રજાભૂતા મયિ સમ્ભવ કર્દમ। શ્રિયં વાસય મે કુલે માતરં પદ્મમાલિનીમ્॥૧૧॥

Kardamena Prajabhuta Mayi Sambhava Kardama | Shriyam Vasaya Me Kule Mataram Padmamalinim ||11 ||

હે કર્દમ (લક્ષ્મી-પુત્ર)! આપથી લક્ષ્મી સંતાનવતી થયાં; આપ મારામાં નિવાસ કરો અને કમળ-માળા ધારણ કરનારાં માતા શ્રીને મારા કુળમાં વસાવો.

आपः सृजन्तु स्निग्धानि चिक्लीत वस मे गृहे। नि च देवीं मातरं श्रियं वासय मे कुले॥१२॥

આપઃ સૃજન્તુ સ્નિગ્ધાનિ ચિક્લીત વસ મે ગૃહે। નિ ચ દેવીં માતરં શ્રિયં વાસય મે કુલે॥૧૨॥

Apah Srijantu Snigdhani Chiklita Vasa Me Grihe | Ni Cha Devim Mataram Shriyam Vasaya Me Kule ||12 ||

જળ સ્નિગ્ધતા (સમૃદ્ધિ) ઉત્પન્ન કરે; હે ચિક્લીત (લક્ષ્મી-પુત્ર), મારા ઘરમાં વસો અને દેવી માતા શ્રીને મારા કુળમાં નિવાસ કરાવો.

आर्द्रां पुष्करिणीं पुष्टिं पिङ्गलां पद्ममालिनीम्। चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह॥१३॥

આર્દ્રાં પુષ્કરિણીં પુષ્ટિં પિઙ્ગલાં પદ્મમાલિનીમ્। ચન્દ્રાં હિરણ્મયીં લક્ષ્મીં જાતવેદો મ આવહ॥૧૩॥

Ardram Pushkarinim Pushtim Pingalam Padmamalinim | Chandram Hiranmayim Lakshmim Jatavedo Ma Avaha ||13 ||

હે જાતવેદ! આર્દ્ર (કરુણામયી), કમળ-સરોવર જેવાં, પુષ્ટિ-રૂપા, પીત-વર્ણ, કમળ-માળાવાળાં, ચંદ્ર જેવાં, હિરણ્મયી લક્ષ્મીને મારા માટે બોલાવો.

आर्द्रां यः करिणीं यष्टिं सुवर्णां हेममालिनीम्। सूर्यां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह॥१४॥

આર્દ્રાં યઃ કરિણીં યષ્ટિં સુવર્ણાં હેમમાલિનીમ્। સૂર્યાં હિરણ્મયીં લક્ષ્મીં જાતવેદો મ આવહ॥૧૪॥

Ardram Yah Karinim Yashtim Suvarnam Hemamalinim | Suryam Hiranmayim Lakshmim Jatavedo Ma Avaha ||14 ||

હે જાતવેદ! આર્દ્ર, (કર્મને) સંભાળનારાં, યષ્ટિ (દંડ) ધારણ કરનારાં, સુંદર વર્ણવાળાં, સોનાની માળા પહેરેલાં, સૂર્ય જેવાં, હિરણ્મયી લક્ષ્મીને મારા માટે બોલાવો.

तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम्। यस्यां हिरण्यं प्रभूतं गावो दास्योऽश्वान् विन्देयं पुरुषानहम्॥१५॥

તાં મ આવહ જાતવેદો લક્ષ્મીમનપગામિનીમ્। યસ્યાં હિરણ્યં પ્રભૂતં ગાવો દાસ્યોઽશ્વાન્ વિન્દેયં પુરુષાનહમ્॥૧૫॥

Tam Ma Avaha Jatavedo Lakshmimanapagaminim | Yasyam Hiranyam Prabhutam Gavo Dasyo'shvan Vindeyam Purushanaham ||15 ||

હે જાતવેદ! મારા માટે ક્યારેય દૂર ન જનારાં એ લક્ષ્મીને બોલાવો જેમનાથી હું પુષ્કળ સોનું, ગાયો, સેવકો, ઘોડા અને (સહાયક) જનો પામું.

यः शुचिः प्रयतो भूत्वा जुहुयादाज्यमन्वहम्। श्रियः पञ्चदशर्चं च श्रीकामः सततं जपेत्॥१६॥

યઃ શુચિઃ પ્રયતો ભૂત્વા જુહુયાદાજ્યમન્વહમ્। શ્રિયઃ પઞ્ચદશર્ચં ચ શ્રીકામઃ સતતં જપેત્॥૧૬॥

Yah Shuchih Prayato Bhutva Juhuyadajyamanvaham | Shriyah Panchadasharcham Cha Shrikamah Satatam Japet ||16 ||

ફળશ્રુતિ: લક્ષ્મીની કામનાવાળી જે વ્યક્તિ પવિત્ર અને સંયમી થઈને દરરોજ ઘીથી હવન કરે અને શ્રીની આ પંદર ઋચાઓનો નિરંતર જપ કરે (તેને લક્ષ્મી પ્રાપ્ત થાય છે).

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

23 ઑક્ટો (શુક્રવાર)
25 ઑક્ટો (રવિવાર) — પૂર્ણિમા
26 ઑક્ટો (સોમવાર) — પૂર્ણિમા
30 ઑક્ટો (શુક્રવાર)
6 નવે (શુક્રવાર)
8 નવે (રવિવાર) — દિવાળી

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: શુક્રવારે સવારે કે સંધ્યાએ; દિવાળીએ લક્ષ્મી-પૂજનમાં.
વિધિ: લક્ષ્મી કે શ્રીયંત્ર સામે ઘીનો દીવો; દરેક ઋચા પછી કમળ/ફૂલ અર્પણ (ષોડશોપચારમાં એક-એક ઋચાથી એક-એક ઉપચારની પરંપરા).
હવન: ફળશ્રુતિ મુજબ 15 ઋચાઓથી ઘીની આહુતિ — આચાર્યના માર્ગદર્શનમાં.
ઉચ્ચાર: વૈદિક પાઠ છે — સ્વર સાથે શીખવું શ્રેષ્ઠ; શરૂઆત Roman/અર્થ જોઈને ધીમે કરો.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

મા લક્ષ્મી (સાથે ગણેશજી)નું ચિત્ર/મૂર્તિ
કમળ કે લાલ/ગુલાબી ફૂલ
રોલી, કંકુ, હળદર, અક્ષત
કોડી, કમળકાકડી, સિક્કા (પરંપરા મુજબ)
ઘીના દીવા
ખીર, પતાસાં, મખાણાં કે મીઠાઈનો ભોગ
અત્તર, ધૂપ
શ્રીયંત્ર (હોય તો)

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
પહેલાં ગણેશજીનું પૂજન કરો; પછી મા લક્ષ્મીનું આવાહન કરો.
જળ/પંચામૃતથી સ્નાન કરાવીને લાલ/ગુલાબી વસ્ત્ર, રોલી-કંકુ, હળદર, અક્ષત અને કમળનું ફૂલ અર્પણ કરો.
ઘીના દીવા પ્રગટાવો, ભોગ ધરાવો; «ૐ શ્રીં મહાલક્ષ્મ્યૈ નમઃ»નો જપ કે શ્રી સૂક્ત/લક્ષ્મી ચાલીસાનો પાઠ કરો.
«ૐ જય લક્ષ્મી માતા» આરતી ગાઓ.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

ઘર અને પૂજા-સ્થાનની સ્વચ્છતા લક્ષ્મી-પૂજાની પહેલી શરત માનવામાં આવી છે.
શુક્રવાર, પૂર્ણિમા, શરદ પૂર્ણિમા અને દિવાળી લક્ષ્મી-ઉપાસનાના વિશેષ દિવસો છે.
સંધ્યા સમયે ઘરમાં અંધારું ન રાખો — દીવો પ્રગટાવવાની પરંપરા છે.
લક્ષ્મી-પૂજામાં વિષ્ણુ (નારાયણ)નું સ્મરણ પણ કરવામાં આવે છે.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

દરિદ્રતા (અલક્ષ્મી), ભૂખ-તરસ અને અભાવ દૂર થવાની પ્રાર્થના (ઋચા 5, 6, 8).
સ્થાયી લક્ષ્મી — «અનપગામિની», જે ક્યારેય ન જાય (ઋચા 2, 15).

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

શ્રી સૂક્ત કયા વેદમાં છે?

ઋગ્વેદના ખિલ (પરિશિષ્ટ) ભાગમાં; તે લક્ષ્મીની સૌથી જૂની વૈદિક સ્તુતિ માનવામાં આવે છે.

તેમાં અગ્નિને શા માટે પોકારવામાં આવ્યા છે?

વૈદિક પરંપરામાં અગ્નિ (જાતવેદ) દેવો સુધી આહુતિ પહોંચાડનારા દૂત છે — તેથી તેમને લક્ષ્મીને બોલાવવાની પ્રાર્થના છે.

📜 કનકધારા સ્તોત્ર · 📜 મહાલક્ષ્મી અષ્ટકમ્ · 📿 લક્ષ્મી ચાલીસા · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ