🕉 સરસ્વતી આરતી

🪔 સરસ્વતી આરતી

આરતી

દેવીમા સરસ્વતી

પ્રકારઆરતી

ક્યારેઅભ્યાસ પહેલાં, સંધ્યા સમયે

વિશેષ દિવસવસંત પંચમી, ગુરુવાર

«જય સરસ્વતી માતા» વિદ્યાનાં દેવીની આરતી છે — વીણા, માળા, હંસ-વાહન અને કમળ-આસનનું વર્ણન. આરતીની પ્રાર્થના છે કે માતા મોહ અને અજ્ઞાનનો અંધકાર મિટાવીને જ્ઞાન-ચક્ષુ આપે. વસંત પંચમી અને શાળાઓની સરસ્વતી-પૂજામાં આ જ આરતી ગવાય છે.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

जय सरस्वती माता, मैया जय सरस्वती माता। सदगुण वैभव शालिनी, त्रिभुवन विख्याता॥

જય સરસ્વતી માતા, મૈયા જય સરસ્વતી માતા। સદગુણ વૈભવ શાલિની, ત્રિભુવન વિખ્યાતા॥

Jai Sarasvati Mata, Maiya Jai Sarasvati Mata | Sadgun Vaibhav Shalini, Tribhuvan Vikhyata ||

હે સરસ્વતી માતા, આપનો જય હો; આપ સદ્ગુણોના વૈભવથી શોભો છો અને ત્રણેય લોકમાં વિખ્યાત છો.

चन्द्रवदनि पद्मासिनि, द्युति मंगलकारी। सोहे शुभ हंस सवारी, अतुल तेजधारी॥

ચન્દ્રવદનિ પદ્માસિનિ, દ્યુતિ મંગલકારી। સોહે શુભ હંસ સવારી, અતુલ તેજધારી॥

Chandravadni Padmasini, Dyuti Mangalkari | Sohe Shubh Hans Savari, Atul Tejadhari ||

આપનું મુખ ચંદ્ર જેવું છે, આપ કમળ પર બિરાજો છો, આપની આભા મંગળકારી છે; શુભ હંસની સવારી શોભે છે અને આપનું તેજ અતુલ્ય છે.

बाएं कर में वीणा, दाएं कर माला। शीश मुकुट मणि सोहे, गल मोतियन माला॥

બાએં કર મેં વીણા, દાએં કર માલા। શીશ મુકુટ મણિ સોહે, ગલ મોતિયન માલા॥

Baen Kar Men Vina, Daen Kar Mala | Shish Mukut Mani Sohe, Gal Motiyan Mala ||

ડાબા હાથમાં વીણા, જમણા હાથમાં માળા; માથે મણિ-મુગટ અને ગળામાં મોતીની માળા શોભે છે.

देवी शरण जो आए, उनका उद्धार किया। पैठी मंथरा दासी, रावण संहार किया॥

દેવી શરણ જો આએ, ઉનકા ઉદ્ધાર કિયા। પૈઠી મંથરા દાસી, રાવણ સંહાર કિયા॥

Devi Sharan Jo Ae, Unaka Uddhar Kiya | Paithi Manthra Dasi, Ravan Sanhar Kiya ||

જે દેવીના શરણે આવ્યા, તેમનો આપે ઉદ્ધાર કર્યો; (આપ જ) મંથરા દાસી(ની બુદ્ધિ)માં પ્રવેશીને (રામકથાને આગળ વધારી) રાવણના સંહારનું કારણ બન્યાં.

विद्या ज्ञान प्रदायिनि, ज्ञान प्रकाश भरो। मोह अज्ञान और तिमिर का, जग से नाश करो॥

વિદ્યા જ્ઞાન પ્રદાયિનિ, જ્ઞાન પ્રકાશ ભરો। મોહ અજ્ઞાન ઔર તિમિર કા, જગ સે નાશ કરો॥

Vidya Gyan Pradayini, Gyan Prakash Bharo | Moh Agyan Aur Timir Ka, Jag Se Nash Karo ||

હે વિદ્યા અને જ્ઞાન આપનારાં, (અમારી અંદર) જ્ઞાનનો પ્રકાશ ભરો; મોહ, અજ્ઞાન અને અંધકારનો જગતમાંથી નાશ કરો.

धूप दीप फल मेवा, माँ स्वीकार करो। ज्ञानचक्षु दे माता, जग निस्तार करो॥

ધૂપ દીપ ફલ મેવા, માઁ સ્વીકાર કરો। જ્ઞાનચક્ષુ દે માતા, જગ નિસ્તાર કરો॥

Dhup Dip Phal Meva, Man Svikar Karo | Gyanachakshu De Mata, Jag Nistar Karo ||

હે માતા, ધૂપ, દીપ, ફળ અને મેવા સ્વીકારો; જ્ઞાન-ચક્ષુ આપીને જગતનો ઉદ્ધાર કરો.

माँ सरस्वती की आरती, जो कोई जन गावे। हितकारी सुखकारी, ज्ञान भक्ति पावे॥

માઁ સરસ્વતી કી આરતી, જો કોઈ જન ગાવે। હિતકારી સુખકારી, જ્ઞાન ભક્તિ પાવે॥

Man Sarasvati Ki Aarti, Jo Koi Jan Gave | Hitakari Sukhakari, Gyan Bhakti Pave ||

જે કોઈ મા સરસ્વતીની આરતી ગાય છે, તે હિતકારી, સુખકારી જ્ઞાન અને ભક્તિ પામે છે.

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

29 ઑક્ટો (ગુરુવાર)
5 નવે (ગુરુવાર)
12 નવે (ગુરુવાર)
19 નવે (ગુરુવાર)
26 નવે (ગુરુવાર)
3 ડિસે (ગુરુવાર)

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: સવારે અભ્યાસ પહેલાં કે સંધ્યા સમયે.
વિધિ: માતાજી સામે પુસ્તક/કલમ રાખીને, સફેદ/પીળાં ફૂલ અને દીવો; આરતી પહેલાં «યા કુન્દેન્દુ» વંદના.
સાથે: «ૐ ઐં સરસ્વત્યૈ નમઃ»ની એક માળા.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

મા સરસ્વતીનું ચિત્ર
સફેદ/પીળાં ફૂલ
પીળાં વસ્ત્ર, પીળું ચંદન, અક્ષત
પુસ્તકો, કલમ, વાદ્ય (પૂજન માટે)
ઘીનો દીવો
ખીર/પીળા ભાત/મીઠાઈનો ભોગ

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
મા સરસ્વતીનું ધ્યાન કરીને જળ, પીળું ચંદન, અક્ષત, સફેદ/પીળાં ફૂલ અર્પણ કરો.
તમારાં પુસ્તકો, કલમ કે વાદ્ય માતાજી સામે રાખીને તેમનું પણ પૂજન કરો.
«ૐ ઐં સરસ્વત્યૈ નમઃ»નો જપ કે સરસ્વતી વંદનાનો પાઠ કરો; ભોગ ધરાવીને આરતી કરો.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

વસંત પંચમી સરસ્વતી-પૂજાનો મુખ્ય દિવસ છે; વિદ્યાર્થીઓ પરીક્ષા/અભ્યાસના આરંભ પહેલાં પણ વંદના કરે છે.
પુસ્તકોનો અનાદર (પગ અડાડવો) ન કરો — એ સરસ્વતીનું અપમાન માનવામાં આવ્યું છે.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

વિદ્યા, સ્મરણશક્તિ અને વાણીની પ્રાર્થના.
અજ્ઞાન અને મોહમાંથી મુક્તિ.

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

સરસ્વતી આરતી ક્યારે ગાવી?

વસંત પંચમીએ વિશેષ; વિદ્યાર્થીઓ રોજ અભ્યાસ પહેલાં પણ ગાઈ શકે છે.

📜 સરસ્વતી વંદના (યા કુન્દેન્દુ) · 🕉 ગાયત્રી મંત્ર · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ