🕉 મધુરાષ્ટકમ્

📜 મધુરાષ્ટકમ્

સ્તોત્ર

રચયિતાશ્રી વલ્લભાચાર્ય

ભાષાસંસ્કૃત

શ્લોક8

પાઠ-સમયઆશરે 3 મિનિટ

વિશેષજન્માષ્ટમી, એકાદશી

મધુરાષ્ટકમ્ બાળ-કૃષ્ણની મધુરતાનું ગીત છે — હોઠ, મુખ, વાંસળી, યમુના, ગોપીઓ, ગાયો — બધું જ «મધુર» છે, કારણ કે તેઓ «મધુરાધિપતિ» (મધુરતાના સ્વામી) છે. સરળ શબ્દોને કારણે બાળકો પણ તેને જલદી યાદ કરી લે છે.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

अधरं मधुरं वदनं मधुरं नयनं मधुरं हसितं मधुरम्। हृदयं मधुरं गमनं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥१॥

અધરં મધુરં વદનં મધુરં નયનં મધુરં હસિતં મધુરમ્। હૃદયં મધુરં ગમનં મધુરં મધુરાધિપતેરખિલં મધુરમ્॥૧॥

Adharam Madhuram Vadanam Madhuram Nayanam Madhuram Hasitam Madhuram | Hridayam Madhuram Gamanam Madhuram Madhuradhipaterakhilam Madhuram ||1 ||

તેમના હોઠ મધુર છે, મુખ મધુર છે, નેત્ર મધુર છે, હાસ્ય મધુર છે, હૃદય મધુર છે, ચાલ મધુર છે — મધુરતાના સ્વામી (કૃષ્ણ)નું બધું જ મધુર છે.

वचनं मधुरं चरितं मधुरं वसनं मधुरं वलितं मधुरम्। चलितं मधुरं भ्रमितं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥२॥

વચનં મધુરં ચરિતં મધુરં વસનં મધુરં વલિતં મધુરમ્। ચલિતં મધુરં ભ્રમિતં મધુરં મધુરાધિપતેરખિલં મધુરમ્॥૨॥

Vachanam Madhuram Charitam Madhuram Vasanam Madhuram Valitam Madhuram | Chalitam Madhuram Bhramitam Madhuram Madhuradhipaterakhilam Madhuram ||2 ||

તેમની વાણી મધુર, ચરિત્ર મધુર, વસ્ત્ર મધુર, મુદ્રાઓ મધુર, ચાલવું મધુર, વિહરવું મધુર — મધુરાધિપતિનું બધું જ મધુર છે.

वेणुर्मधुरो रेणुर्मधुरः पाणिर्मधुरः पादौ मधुरौ। नृत्यं मधुरं सख्यं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥३॥

વેણુર્મધુરો રેણુર્મધુરઃ પાણિર્મધુરઃ પાદૌ મધુરૌ। નૃત્યં મધુરં સખ્યં મધુરં મધુરાધિપતેરખિલં મધુરમ્॥૩॥

Venurmadhuro Renurmadhurah Panirmadhurah Padau Madhurau | Nrityam Madhuram Sakhyam Madhuram Madhuradhipaterakhilam Madhuram ||3 ||

તેમની વાંસળી મધુર, (ચરણોની) રજ મધુર, હાથ મધુર, ચરણ મધુર, નૃત્ય મધુર, મૈત્રી મધુર — બધું જ મધુર છે.

गीतं मधुरं पीतं मधुरं भुक्तं मधुरं सुप्तं मधुरम्। रूपं मधुरं तिलकं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥४॥

ગીતં મધુરં પીતં મધુરં ભુક્તં મધુરં સુપ્તં મધુરમ્। રૂપં મધુરં તિલકં મધુરં મધુરાધિપતેરખિલં મધુરમ્॥૪॥

Gitam Madhuram Pitam Madhuram Bhuktam Madhuram Suptam Madhuram | Rupam Madhuram Tilakam Madhuram Madhuradhipaterakhilam Madhuram ||4 ||

તેમનું ગીત મધુર, પીતાંબર મધુર, ભોજન મધુર, શયન મધુર, રૂપ મધુર, તિલક મધુર — બધું જ મધુર છે.

करणं मधुरं तरणं मधुरं हरणं मधुरं रमणं मधुरम्। वमितं मधुरं शमितं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥५॥

કરણં મધુરં તરણં મધુરં હરણં મધુરં રમણં મધુરમ્। વમિતં મધુરં શમિતં મધુરં મધુરાધિપતેરખિલં મધુરમ્॥૫॥

Karanam Madhuram Taranam Madhuram Haranam Madhuram Ramanam Madhuram | Vamitam Madhuram Shamitam Madhuram Madhuradhipaterakhilam Madhuram ||5 ||

તેમનાં કર્મ મધુર, (ભક્તોને) તારવું મધુર, (માખણ/મન) ચોરવું મધુર, રમણ મધુર, (મુખેથી નીકળેલો) ઉદ્ગાર મધુર, શાંત કરવું મધુર — બધું જ મધુર છે.

गुञ्जा मधुरा माला मधुरा यमुना मधुरा वीची मधुरा। सलिलं मधुरं कमलं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥६॥

ગુઞ્જા મધુરા માલા મધુરા યમુના મધુરા વીચી મધુરા। સલિલં મધુરં કમલં મધુરં મધુરાધિપતેરખિલં મધુરમ્॥૬॥

Gunja Madhura Mala Madhura Yamuna Madhura Vichi Madhura | Salilam Madhuram Kamalam Madhuram Madhuradhipaterakhilam Madhuram ||6 ||

તેમની ચણોઠી (ગુંજા) મધુર, માળા મધુર, યમુના મધુર, લહેરો મધુર, જળ મધુર, કમળ મધુર — બધું જ મધુર છે.

गोपी मधुरा लीला मधुरा युक्तं मधुरं मुक्तं मधुरम्। दृष्टं मधुरं शिष्टं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥७॥

ગોપી મધુરા લીલા મધુરા યુક્તં મધુરં મુક્તં મધુરમ્। દૃષ્ટં મધુરં શિષ્ટં મધુરં મધુરાધિપતેરખિલં મધુરમ્॥૭॥

Gopi Madhura Lila Madhura Yuktam Madhuram Muktam Madhuram | Drishtam Madhuram Shishtam Madhuram Madhuradhipaterakhilam Madhuram ||7 ||

ગોપીઓ મધુર, લીલા મધુર, મિલન મધુર, (બંધનમાંથી) મુક્તિ મધુર, દૃષ્ટિ મધુર, શિષ્ટતા મધુર — બધું જ મધુર છે.

गोपा मधुरा गावो मधुरा यष्टिर्मधुरा सृष्टिर्मधुरा। दलितं मधुरं फलितं मधुरं मधुराधिपतेरखिलं मधुरम्॥८॥

ગોપા મધુરા ગાવો મધુરા યષ્ટિર્મધુરા સૃષ્ટિર્મધુરા। દલિતં મધુરં ફલિતં મધુરં મધુરાધિપતેરખિલં મધુરમ્॥૮॥

Gopa Madhura Gavo Madhura Yashtirmadhura Srishtirmadhura | Dalitam Madhuram Phalitam Madhuram Madhuradhipaterakhilam Madhuram ||8 ||

ગોવાળો મધુર, ગાયો મધુર, (ચરાવવાની) લાકડી મધુર, સૃષ્ટિ મધુર, (દુષ્ટોનું) દમન મધુર, (ભક્તિનું) ફળ મધુર — મધુરાધિપતિનું બધું જ મધુર છે.

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

29 ઑક્ટો (ગુરુવાર)
5 નવે (ગુરુવાર) — એકાદશી
12 નવે (ગુરુવાર)
19 નવે (ગુરુવાર)
20 નવે (શુક્રવાર) — એકાદશી
26 નવે (ગુરુવાર)

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: સવારે લડ્ડુ-ગોપાલની સેવામાં કે સંધ્યા-આરતી વખતે.
વિધિ: ગાઈને વાંચો — દરેક પંક્તિના અંતની ટેક સાથે-સાથે દોહરાવો.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

ભગવાન વિષ્ણુ/શ્રીકૃષ્ણ/સત્યનારાયણનું ચિત્ર
પીળાં ફૂલ અને પીળાં વસ્ત્ર
તુલસીપત્ર (અનિવાર્ય)
ચંદન, અક્ષત
પંચામૃત, શંખ
ઘીનો દીવો, ધૂપ
કેળાં, પંજીરી કે પીળી મીઠાઈનો ભોગ

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
શંખમાં જળ લઈને ભગવાનને સ્નાન કરાવો (કે છંટકાવ કરો), પીળાં વસ્ત્ર, ચંદન અને પીળાં ફૂલ અર્પણ કરો.
ભોગમાં તુલસીપત્ર અવશ્ય મૂકો — પરંપરા મુજબ તુલસી વિના વિષ્ણુ ભોગ સ્વીકારતા નથી.
«ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય»નો જપ કે વિષ્ણુ સહસ્રનામ/સત્યનારાયણ કથા કરો.
«ૐ જય જગદીશ હરે» આરતી ગાઓ.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

એકાદશીએ અન્ન (ખાસ કરીને ચોખા) ત્યજવાની પરંપરા છે; એકાદશીએ તુલસીપત્ર તોડવામાં આવતું નથી — એક દિવસ પહેલાં તોડીને રાખો.
ગુરુવાર, એકાદશી અને પૂર્ણિમા વિષ્ણુ-ઉપાસનાના વિશેષ દિવસો છે.
વિષ્ણુ-પૂજામાં ચોખા (અક્ષત)ને બદલે તલ પણ અર્પણ કરવામાં આવે છે — આ પરંપરા-ભેદ છે.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

કૃષ્ણ-ભક્તિ, મનમાં મધુરતા અને પ્રસન્નતા.

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

મધુરાષ્ટકમ્ કોણે લખ્યું?

પુષ્ટિમાર્ગના સ્થાપક શ્રી વલ્લભાચાર્યે (15મી-16મી સદી).

📜 અચ્યુતાષ્ટકમ્ · 🪔 આરતી કુંજબિહારી કી · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ