🕉 શ્રી શિવ આરતી (ૐ જય શિવ ઓમકારા)

🪔 શ્રી શિવ આરતી (ૐ જય શિવ ઓમકારા)

આરતી

દેવતાભગવાન શિવ (ત્રિદેવ-એકતા)

પ્રકારઆરતી

રચયિતાશિવાનંદ સ્વામી

વિશેષ દિવસસોમવાર, પ્રદોષ, મહાશિવરાત્રિ, શ્રાવણ

«ૐ જય શિવ ઓમકારા» આરતીની વિશેષતા એ છે કે તેમાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ — ત્રણેયનાં રૂપ, વાહન, માળા અને વસ્ત્ર સાથે-સાથે ગણાવીને અંતે કહેવામાં આવ્યું છે કે «ૐ»માં આ ત્રણેય એક જ છે.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

ॐ जय शिव ओंकारा, स्वामी जय शिव ओंकारा। ब्रह्मा विष्णु सदाशिव, अर्द्धांगी धारा॥ ॐ जय शिव ओंकारा॥

ૐ જય શિવ ઓંકારા, સ્વામી જય શિવ ઓંકારા। બ્રહ્મા વિષ્ણુ સદાશિવ, અર્દ્ધાંગી ધારા॥ ૐ જય શિવ ઓંકારા॥

Om Jai Shiv Onkara, Svami Jai Shiv Onkara | Brahma Vishnu Sadashiv, Arddhangi Dhara || Om Jai Shiv Onkara ||

હે ઓમકાર-સ્વરૂપ શિવ, આપનો જય હો; બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને સદાશિવ આપ જ છો, અને આપ અર્ધાંગિની પાર્વતીને ધારણ કરો છો.

एकानन चतुरानन पंचानन राजे। हंसासन गरुड़ासन वृषवाहन साजे॥ ॐ जय शिव...॥

એકાનન ચતુરાનન પંચાનન રાજે। હંસાસન ગરુડ઼ાસન વૃષવાહન સાજે॥ ૐ જય શિવ...॥

Ekanan Chaturanan Panchanan Raje | Hansasan Garudasan Vrishavahan Saje || Om Jai Shiv... ||

એક મુખ (વિષ્ણુ), ચાર મુખ (બ્રહ્મા) અને પાંચ મુખ (શિવ) રૂપે આપ બિરાજો છો; હંસ, ગરુડ અને નંદી — ત્રણેયનાં વાહન શોભે છે.

दो भुज चार चतुर्भुज दसभुज अति सोहे। त्रिगुण रूप निरखते त्रिभुवन जन मोहे॥ ॐ जय शिव...॥

દો ભુજ ચાર ચતુર્ભુજ દસભુજ અતિ સોહે। ત્રિગુણ રૂપ નિરખતે ત્રિભુવન જન મોહે॥ ૐ જય શિવ...॥

Do Bhuj Char Chaturbhuj Dasbhuj Ati Sohe | Trigun Rup Nirakhte Tribhuvan Jan Mohe || Om Jai Shiv... ||

બે, ચાર અને દસ ભુજાવાળાં આપનાં રૂપ અત્યંત શોભાયમાન છે; આપના ત્રિગુણ રૂપને જોઈને ત્રણેય લોકના લોકો મોહિત થાય છે.

अक्षमाला वनमाला मुण्डमाला धारी। चन्दन मृगमद सोहै भाले शशिधारी॥ ॐ जय शिव...॥

અક્ષમાલા વનમાલા મુણ્ડમાલા ધારી। ચન્દન મૃગમદ સોહૈ ભાલે શશિધારી॥ ૐ જય શિવ...॥

Akshamala Vanmala Mundamala Dhari | Chandan Mrigamad Sohai Bhale Shashidhari || Om Jai Shiv... ||

આપ રુદ્રાક્ષ-માળા, વનમાળા અને મુંડમાળા ધારણ કરો છો; ચંદન અને કસ્તૂરી શોભે છે અને મસ્તક પર ચંદ્ર છે.

श्वेताम्बर पीताम्बर बाघम्बर अंगे। सनकादिक गरुड़ादिक भूतादिक संगे॥ ॐ जय शिव...॥

શ્વેતામ્બર પીતામ્બર બાઘમ્બર અંગે। સનકાદિક ગરુડ઼ાદિક ભૂતાદિક સંગે॥ ૐ જય શિવ...॥

Shvetambar Pitambar Baghambar Ange | Sankadik Garudadik Bhutadik Sange || Om Jai Shiv... ||

સફેદ વસ્ત્ર, પીતાંબર અને વાઘાંબર આપનાં અંગો પર છે; સનક વગેરે ઋષિઓ, ગરુડ વગેરે અને ભૂતગણ આપની સાથે છે.

कर के मध्य कमण्डलु चक्र त्रिशूलधारी। सुखकारी दुखहारी जगपालनकारी॥ ॐ जय शिव...॥

કર કે મધ્ય કમણ્ડલુ ચક્ર ત્રિશૂલધારી। સુખકારી દુખહારી જગપાલનકારી॥ ૐ જય શિવ...॥

Kar Ke Madhya Kamandalu Chakra Trishuladhari | Sukhakari Dukhahari Jagpalankari || Om Jai Shiv... ||

આપના હાથમાં કમંડળ, ચક્ર અને ત્રિશૂળ છે; આપ સુખ આપનારા, દુઃખ હરનારા અને જગતનું પાલન કરનારા છો.

ब्रह्मा विष्णु सदाशिव जानत अविवेका। प्रणवाक्षर में शोभित ये तीनों एका॥ ॐ जय शिव...॥

બ્રહ્મા વિષ્ણુ સદાશિવ જાનત અવિવેકા। પ્રણવાક્ષર મેં શોભિત યે તીનોં એકા॥ ૐ જય શિવ...॥

Brahma Vishnu Sadashiv Janat Aviveka | Pranvakshar Men Shobhit Ye Tinon Eka || Om Jai Shiv... ||

અજ્ઞાની લોકો બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવને જુદા જુદા માને છે, પરંતુ «ૐ» (પ્રણવ) અક્ષરમાં આ ત્રણેય એક થઈને શોભે છે.

त्रिगुणस्वामी जी की आरती जो कोइ नर गावे। कहत शिवानन्द स्वामी सुख संपति पावे॥ ॐ जय शिव ओंकारा॥

ત્રિગુણસ્વામી જી કી આરતી જો કોઇ નર ગાવે। કહત શિવાનન્દ સ્વામી સુખ સંપતિ પાવે॥ ૐ જય શિવ ઓંકારા॥

Trigunasvami Ji Ki Aarti Jo Koi Nar Gave | Kahat Shivananda Svami Sukh Sampti Pave || Om Jai Shiv Onkara ||

શિવાનંદ સ્વામી કહે છે — ત્રિગુણ-સ્વામીની આ આરતી જે કોઈ ગાય છે, તે સુખ-સંપત્તિ પામે છે.

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

23 ઑક્ટો (શુક્રવાર) — પ્રદોષ વ્રત
26 ઑક્ટો (સોમવાર)
2 નવે (સોમવાર)
6 નવે (શુક્રવાર) — પ્રદોષ વ્રત
7 નવે (શનિવાર) — માસિક શિવરાત્રિ
9 નવે (સોમવાર)

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: સવારની પૂજાના અંતે અને સંધ્યા (ગોધૂલિ) સમયે.
વિધિ: થાળીમાં ઘીનો દીવો/કપૂર, ફૂલ અને અક્ષત રાખો; આરતીને દેવતા સામે ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ફેરવો — ચરણ સામે 4 વાર, નાભિ સામે 2 વાર, મુખ સામે 1 વાર, પછી આખા વિગ્રહ પર 7 વાર (પ્રચલિત ક્રમ).
સાથે: ઘંટડી, શંખ અને તાળીઓ સાથે સમૂહમાં ગાવાની પરંપરા છે.
અંત: આરતી પછી બંને હાથે જ્યોતની ઉષ્મા લઈને આંખો/માથે લગાડો, પછી આરતી પર જળ ફેરવીને પુષ્પાંજલિ અર્પો.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

શિવલિંગ કે શિવ-પરિવારનું ચિત્ર
શુદ્ધ જળ અને કાચું દૂધ (અભિષેક માટે)
બીલીપત્ર (ત્રણ પાંદડાંવાળાં, ખંડિત નહીં)
ધતૂરો, આકડાનાં ફૂલ, ભાંગ (પરંપરા મુજબ)
સફેદ ચંદન, ભસ્મ, અક્ષત
ધૂપ, ઘીનો દીવો
ફળ અને મીઠાઈનો ભોગ
રુદ્રાક્ષની માળા (જપ માટે)

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
શિવલિંગ પર પહેલાં જળ, પછી દૂધ (અને શક્ય હોય તો દહીં, ઘી, મધ, સાકર — પંચામૃત), પછી ફરી જળથી અભિષેક કરો; અભિષેક કરતી વખતે «ૐ નમઃ શિવાય» બોલતા રહો.
સફેદ ચંદન અને ભસ્મનું તિલક, અક્ષત, બીલીપત્ર (લીસી બાજુ શિવલિંગ તરફ), ધતૂરો અને આકડાનાં ફૂલ અર્પણ કરો.
ધૂપ-દીપ દેખાડીને ભોગ ધરાવો; પછી મંત્ર-જપ/શિવ ચાલીસા/રુદ્રાષ્ટકનો પાઠ કરો.
«ૐ જય શિવ ઓમકારા» આરતી ગાઓ; શિવલિંગની પ્રદક્ષિણા અડધી કરવામાં આવે છે — જળાધારી (સોમસૂત્ર) ઓળંગવામાં આવતી નથી.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

શિવ-પૂજામાં કેતકીનું ફૂલ અને તુલસીપત્ર પરંપરામાં વર્જિત માનવામાં આવે છે; હળદર-કંકુ શિવલિંગ પર નહીં, માતા પાર્વતીને અર્પણ કરો.
બીલીપત્ર ખંડિત (કપાયેલું-ફાટેલું) ન હોય; એક બીલીપત્ર ધોઈને ફરીથી પણ ચઢાવી શકાય છે.
સોમવાર, પ્રદોષ (ત્રયોદશી) અને માસિક શિવરાત્રિ શિવ-ઉપાસનાના વિશેષ દિવસો છે.
શિવલિંગ પર ચઢાવેલું જળ/દૂધ પગમાં ન આવે — તેને કોઈ કૂંડા કે ઝાડના મૂળમાં રેડો.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

ત્રિદેવ-એકતાનો ભાવ — ભેદ-બુદ્ધિ છોડીને એક પરમાત્માની ઉપાસના.
શિવ-પૂજા, અભિષેક અને રુદ્રાભિષેકના અંતે ગવાય છે.

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

શિવ આરતીમાં ત્રિદેવનું વર્ણન શા માટે છે?

આરતીનો ભાવ એ છે કે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ એક જ પરમાત્માનાં ત્રણ રૂપ છે — «પ્રણવાક્ષર મેં શોભિત યે તીનોં એકા».

શિવલિંગની આરતી કેવી રીતે કરવી?

દીવાને ઘડિયાળની દિશામાં ફેરવો; પ્રદક્ષિણા અડધી કરો — જળાધારી (સોમસૂત્ર) ઓળંગવામાં આવતી નથી.

📿 શિવ ચાલીસા · 🕉 ૐ નમઃ શિવાય · 🕉 મહામૃત્યુંજય મંત્ર · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ