🕉 ગણપતિ અથર્વશીર્ષ

📜 ગણપતિ અથર્વશીર્ષ

સ્તોત્ર

સ્રોતઅથર્વવેદ (ગણપત્યુપનિષદ્)

ભાષાવૈદિક સંસ્કૃત

ખંડશાંતિ-પાઠ + 14

પાઠ-સમયઆશરે 6–8 મિનિટ

વિશેષ દિવસબુધવાર, ચતુર્થી, ગણેશ ચતુર્થી

મંત્રૐ ગં ગણપતયે નમઃ

ગણપતિ અથર્વશીર્ષ અથર્વવેદની પરંપરાનું ઉપનિષદ છે, જેમાં ગણેશને ફક્ત વિઘ્નહર્તા દેવતા નહીં, પરંતુ સાક્ષાત્ બ્રહ્મ, પંચમહાભૂત અને ત્રિગુણાતીત ચેતના કહેવામાં આવ્યા છે. તેમાં જ પ્રસિદ્ધ ગણેશ-ગાયત્રી («એકદન્તાય વિદ્મહે») અને «ૐ ગં» બીજ-મંત્રનું સ્વરૂપ છે. મહારાષ્ટ્રમાં ગણેશોત્સવ દરમિયાન તેની 21 કે 1000 આવૃત્તિઓની પરંપરા છે.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवाः। भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः। स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनूभिः। व्यशेम देवहितं यदायुः॥ स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः। स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः। स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः। स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥

ૐ ભદ્રં કર્ણેભિઃ શૃણુયામ દેવાઃ। ભદ્રં પશ્યેમાક્ષભિર્યજત્રાઃ। સ્થિરૈરઙ્ગૈસ્તુષ્ટુવાંસસ્તનૂભિઃ। વ્યશેમ દેવહિતં યદાયુઃ॥ સ્વસ્તિ ન ઇન્દ્રો વૃદ્ધશ્રવાઃ। સ્વસ્તિ નઃ પૂષા વિશ્વવેદાઃ। સ્વસ્તિ નસ્તાર્ક્ષ્યો અરિષ્ટનેમિઃ। સ્વસ્તિ નો બૃહસ્પતિર્દધાતુ॥ ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ॥

Om Bhadram Karnebhih Shrinuyama Devah | Bhadram Pashyemakshabhiryajatrah | Sthirairangaistushtuvansastanubhih | Vyashema Devahitam Yadayuh || Svasti Na Indro Vriddhashravah | Svasti Nah Pusha Vishvavedah | Svasti Nastarkshyo Arishtanemih | Svasti No Brihaspatirdadhatu || Om Shantih Shantih Shantih ||

શાંતિ-પાઠ: હે દેવો, અમે કાનથી કલ્યાણકારી વચનો સાંભળીએ, આંખોથી શુભ જોઈએ; સ્થિર અંગો અને શરીરથી આપની સ્તુતિ કરતાં દેવોએ આપેલું આયુષ્ય ભોગવીએ. યશસ્વી ઇન્દ્ર, સર્વજ્ઞ પૂષા, અરિષ્ટનેમિ ગરુડ અને બૃહસ્પતિ અમારું કલ્યાણ કરો. ત્રિવિધ તાપ શાંત થાઓ.

ॐ नमस्ते गणपतये। त्वमेव प्रत्यक्षं तत्त्वमसि। त्वमेव केवलं कर्ताऽसि। त्वमेव केवलं धर्ताऽसि। त्वमेव केवलं हर्ताऽसि। त्वमेव सर्वं खल्विदं ब्रह्मासि। त्वं साक्षादात्माऽसि नित्यम्॥१॥

ૐ નમસ્તે ગણપતયે। ત્વમેવ પ્રત્યક્ષં તત્ત્વમસિ। ત્વમેવ કેવલં કર્તાઽસિ। ત્વમેવ કેવલં ધર્તાઽસિ। ત્વમેવ કેવલં હર્તાઽસિ। ત્વમેવ સર્વં ખલ્વિદં બ્રહ્માસિ। ત્વં સાક્ષાદાત્માઽસિ નિત્યમ્॥૧॥

Om Namaste Ganapataye | Tvameva Pratyaksham Tattvamasi | Tvameva Kevalam Karta'si | Tvameva Kevalam Dharta'si | Tvameva Kevalam Harta'si | Tvameva Sarvam Khalvidam Brahmasi | Tvam Sakshadatma'si Nityam ||1 ||

હે ગણપતિ, આપને નમસ્કાર. આપ જ પ્રત્યક્ષ તત્ત્વ છો; આપ જ એકમાત્ર કર્તા, ધર્તા (પાલક) અને હર્તા (સંહારક) છો; આ બધું આપ જ બ્રહ્મ છો; આપ જ નિત્ય સાક્ષાત્ આત્મા છો.

ऋतं वच्मि। सत्यं वच्मि॥२॥

ઋતં વચ્મિ। સત્યં વચ્મિ॥૨॥

Ritam Vachmi | Satyam Vachmi ||2 ||

હું ઋત (યથાર્થ) કહું છું, સત્ય કહું છું.

अव त्वं माम्। अव वक्तारम्। अव श्रोतारम्। अव दातारम्। अव धातारम्। अवानूचानमव शिष्यम्। अव पश्चात्तात्। अव पुरस्तात्। अवोत्तरात्तात्। अव दक्षिणात्तात्। अव चोर्ध्वात्तात्। अवाधरात्तात्। सर्वतो मां पाहि पाहि समन्तात्॥३॥

અવ ત્વં મામ્। અવ વક્તારમ્। અવ શ્રોતારમ્। અવ દાતારમ્। અવ ધાતારમ્। અવાનૂચાનમવ શિષ્યમ્। અવ પશ્ચાત્તાત્। અવ પુરસ્તાત્। અવોત્તરાત્તાત્। અવ દક્ષિણાત્તાત્। અવ ચોર્ધ્વાત્તાત્। અવાધરાત્તાત્। સર્વતો માં પાહિ પાહિ સમન્તાત્॥૩॥

Ava Tvam Mam | Ava Vaktaram | Ava Shrotaram | Ava Dataram | Ava Dhataram | Avanuchanamava Shishyam | Ava Pashchattat | Ava Purastat | Avottarattat | Ava Dakshinattat | Ava Chordhvattat | Avadharattat | Sarvato Mam Pahi Pahi Samantat ||3 ||

આપ મારી રક્ષા કરો — બોલનારની, સાંભળનારની, આપનારની, ધારણ કરનારની, વેદપાઠી આચાર્ય અને શિષ્યની રક્ષા કરો; પાછળથી, આગળથી, ઉત્તરથી, દક્ષિણથી, ઉપરથી અને નીચેથી — ચારે બાજુથી મારી રક્ષા કરો.

त्वं वाङ्मयस्त्वं चिन्मयः। त्वमानन्दमयस्त्वं ब्रह्ममयः। त्वं सच्चिदानन्दाद्वितीयोऽसि। त्वं प्रत्यक्षं ब्रह्मासि। त्वं ज्ञानमयो विज्ञानमयोऽसि॥४॥

ત્વં વાઙ્મયસ્ત્વં ચિન્મયઃ। ત્વમાનન્દમયસ્ત્વં બ્રહ્મમયઃ। ત્વં સચ્ચિદાનન્દાદ્વિતીયોઽસિ। ત્વં પ્રત્યક્ષં બ્રહ્માસિ। ત્વં જ્ઞાનમયો વિજ્ઞાનમયોઽસિ॥૪॥

Tvam Vanmayastvam Chinmayah | Tvamanandamayastvam Brahmamayah | Tvam Sachchidanandadvitiyo'si | Tvam Pratyaksham Brahmasi | Tvam Gyanamayo Vigyanamayo'si ||4 ||

આપ વાણી-રૂપ અને ચેતના-રૂપ છો, આનંદમય અને બ્રહ્મમય છો; આપ અદ્વિતીય સચ્ચિદાનંદ છો, પ્રત્યક્ષ બ્રહ્મ છો, જ્ઞાનમય અને વિજ્ઞાનમય છો.

सर्वं जगदिदं त्वत्तो जायते। सर्वं जगदिदं त्वत्तस्तिष्ठति। सर्वं जगदिदं त्वयि लयमेष्यति। सर्वं जगदिदं त्वयि प्रत्येति। त्वं भूमिरापोऽनलोऽनिलो नभः। त्वं चत्वारि वाक्पदानि॥५॥

સર્વં જગદિદં ત્વત્તો જાયતે। સર્વં જગદિદં ત્વત્તસ્તિષ્ઠતિ। સર્વં જગદિદં ત્વયિ લયમેષ્યતિ। સર્વં જગદિદં ત્વયિ પ્રત્યેતિ। ત્વં ભૂમિરાપોઽનલોઽનિલો નભઃ। ત્વં ચત્વારિ વાક્પદાનિ॥૫॥

Sarvam Jagadidam Tvatto Jayate | Sarvam Jagadidam Tvattastishthati | Sarvam Jagadidam Tvayi Layameshyati | Sarvam Jagadidam Tvayi Pratyeti | Tvam Bhumirapo'nalo'nilo Nabhah | Tvam Chatvari Vakpadani ||5 ||

આ આખું જગત આપમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે, આપમાં સ્થિત રહે છે, આપમાં લીન થશે અને આપમાં જ પાછું ફરે છે. આપ જ પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ છો; વાણીના ચારેય સ્તર (પરા, પશ્યંતી, મધ્યમા, વૈખરી) આપ જ છો.

त्वं गुणत्रयातीतः। त्वं अवस्थात्रयातीतः। त्वं देहत्रयातीतः। त्वं कालत्रयातीतः। त्वं मूलाधारस्थितोऽसि नित्यम्। त्वं शक्तित्रयात्मकः। त्वां योगिनो ध्यायन्ति नित्यम्। त्वं ब्रह्मा त्वं विष्णुस्त्वं रुद्रस्त्वमिन्द्रस्त्वमग्निस्त्वं वायुस्त्वं सूर्यस्त्वं चन्द्रमास्त्वं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरोम्॥६॥

ત્વં ગુણત્રયાતીતઃ। ત્વં અવસ્થાત્રયાતીતઃ। ત્વં દેહત્રયાતીતઃ। ત્વં કાલત્રયાતીતઃ। ત્વં મૂલાધારસ્થિતોઽસિ નિત્યમ્। ત્વં શક્તિત્રયાત્મકઃ। ત્વાં યોગિનો ધ્યાયન્તિ નિત્યમ્। ત્વં બ્રહ્મા ત્વં વિષ્ણુસ્ત્વં રુદ્રસ્ત્વમિન્દ્રસ્ત્વમગ્નિસ્ત્વં વાયુસ્ત્વં સૂર્યસ્ત્વં ચન્દ્રમાસ્ત્વં બ્રહ્મ ભૂર્ભુવઃ સ્વરોમ્॥૬॥

Tvam Gunatrayatitah | Tvam Avasthatrayatitah | Tvam Dehatrayatitah | Tvam Kalatrayatitah | Tvam Muladharasthito'si Nityam | Tvam Shaktitrayatmakah | Tvam Yogino Dhyayanti Nityam | Tvam Brahma Tvam Vishnustvam Rudrastvamindrastvamagnistvam Vayustvam Suryastvam Chandramastvam Brahma Bhurbhuvah Svarom ||6 ||

આપ ત્રણેય ગુણો, ત્રણેય અવસ્થાઓ (જાગ્રત-સ્વપ્ન-સુષુપ્તિ), ત્રણેય દેહો અને ત્રણેય કાળથી પર છો; આપ સદા મૂલાધારમાં સ્થિત છો, ત્રણેય શક્તિઓના સ્વરૂપ છો; યોગીઓ નિત્ય આપનું ધ્યાન કરે છે. આપ જ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર, ઇન્દ્ર, અગ્નિ, વાયુ, સૂર્ય, ચંદ્ર અને ભૂઃ-ભુવઃ-સ્વઃ સહિત ૐ-રૂપ બ્રહ્મ છો.

गणादिं पूर्वमुच्चार्य वर्णादिं तदनन्तरम्। अनुस्वारः परतरः। अर्धेन्दुलसितम्। तारेण ऋद्धम्। एतत्तव मनुस्वरूपम्। गकारः पूर्वरूपम्। अकारो मध्यमरूपम्। अनुस्वारश्चान्त्यरूपम्। बिन्दुरुत्तररूपम्। नादः सन्धानम्। संहिता सन्धिः। सैषा गणेशविद्या। गणक ऋषिः। निचृद्गायत्रीच्छन्दः। गणपतिर्देवता। ॐ गं गणपतये नमः॥७॥

ગણાદિં પૂર્વમુચ્ચાર્ય વર્ણાદિં તદનન્તરમ્। અનુસ્વારઃ પરતરઃ। અર્ધેન્દુલસિતમ્। તારેણ ઋદ્ધમ્। એતત્તવ મનુસ્વરૂપમ્। ગકારઃ પૂર્વરૂપમ્। અકારો મધ્યમરૂપમ્। અનુસ્વારશ્ચાન્ત્યરૂપમ્। બિન્દુરુત્તરરૂપમ્। નાદઃ સન્ધાનમ્। સંહિતા સન્ધિઃ। સૈષા ગણેશવિદ્યા। ગણક ઋષિઃ। નિચૃદ્ગાયત્રીચ્છન્દઃ। ગણપતિર્દેવતા। ૐ ગં ગણપતયે નમઃ॥૭॥

Ganadim Purvamuchcharya Varnadim Tadanantaram | Anusvarah Paratarah | Ardhendulasitam | Tarena Riddham | Etattava Manusvarupam | Gakarah Purvarupam | Akaro Madhyamarupam | Anusvarashchantyarupam | Binduruttararupam | Nadah Sandhanam | Sanhita Sandhih | Saisha Ganeshavidya | Ganaka Rishih | Nichridgayatrichchhandah | Ganapatirdevata | Om Gam Ganapataye Namah ||7 ||

ગણેશ-મંત્રનું સ્વરૂપ: પહેલાં «ગ»નો ઉચ્ચાર, પછી «અ», તે પછી અનુસ્વાર, અર્ધચંદ્રથી શોભિત અને તાર (ૐ)થી યુક્ત — આ જ આપનું મંત્ર-રૂપ «ૐ ગં» છે. આ ગણેશ-વિદ્યા છે; તેના ઋષિ ગણક, છંદ નિચૃદ્ગાયત્રી અને દેવતા ગણપતિ છે — «ૐ ગં ગણપતયે નમઃ».

एकदन्ताय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि। तन्नो दन्तिः प्रचोदयात्॥८॥

એકદન્તાય વિદ્મહે વક્રતુણ્ડાય ધીમહિ। તન્નો દન્તિઃ પ્રચોદયાત્॥૮॥

Ekadantaya Vidmahe Vakratundaya Dhimahi | Tanno Dantih Prachodayat ||8 ||

ગણેશ-ગાયત્રી: અમે એકદંતને જાણીએ છીએ, વક્રતુંડનું ધ્યાન કરીએ છીએ; તે દંતી (ગણેશ) અમને પ્રેરિત કરો.

एकदन्तं चतुर्हस्तं पाशमङ्कुशधारिणम्। रदं च वरदं हस्तैर्बिभ्राणं मूषकध्वजम्॥ रक्तं लम्बोदरं शूर्पकर्णकं रक्तवाससम्। रक्तगन्धानुलिप्ताङ्गं रक्तपुष्पैः सुपूजितम्॥ भक्तानुकम्पिनं देवं जगत्कारणमच्युतम्। आविर्भूतं च सृष्ट्यादौ प्रकृतेः पुरुषात्परम्॥ एवं ध्यायति यो नित्यं स योगी योगिनां वरः॥९॥

એકદન્તં ચતુર્હસ્તં પાશમઙ્કુશધારિણમ્। રદં ચ વરદં હસ્તૈર્બિભ્રાણં મૂષકધ્વજમ્॥ રક્તં લમ્બોદરં શૂર્પકર્ણકં રક્તવાસસમ્। રક્તગન્ધાનુલિપ્તાઙ્ગં રક્તપુષ્પૈઃ સુપૂજિતમ્॥ ભક્તાનુકમ્પિનં દેવં જગત્કારણમચ્યુતમ્। આવિર્ભૂતં ચ સૃષ્ટ્યાદૌ પ્રકૃતેઃ પુરુષાત્પરમ્॥ એવં ધ્યાયતિ યો નિત્યં સ યોગી યોગિનાં વરઃ॥૯॥

Ekadantam Chaturhastam Pashamankushadharinam | Radam Cha Varadam Hastairbibhranam Mushakadhvajam || Raktam Lambodaram Shurpakarnakam Raktavasasam | Raktagandhanuliptangam Raktapushpaih Supujitam || Bhaktanukampinam Devam Jagatkaranamachyutam | Avirbhutam Cha Srishtyadau Prakriteh Purushatparam || Evam Dhyayati Yo Nityam Sa Yogi Yoginam Varah ||9 ||

ધ્યાન: એક દાંત, ચાર હાથ — જેમાં પાશ, અંકુશ, તૂટેલો દાંત અને વર-મુદ્રા; મૂષક-ધ્વજ, રક્ત વર્ણ, લંબોદર, સૂપડા જેવા કાન, લાલ વસ્ત્ર, લાલ ચંદનથી લેપાયેલા અને લાલ ફૂલોથી પૂજાયેલા; ભક્તો પર દયા કરનારા, જગતના કારણ, અચ્યુત, સૃષ્ટિના આરંભે પ્રકૃતિ-પુરુષથી પર પ્રગટ થયેલા — આવું જે નિત્ય ધ્યાન કરે છે, તે યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે.

नमो व्रातपतये। नमो गणपतये। नमः प्रमथपतये। नमस्तेऽस्तु लम्बोदरायैकदन्ताय विघ्ननाशिने शिवसुताय वरदमूर्तये नमः॥१०॥

નમો વ્રાતપતયે। નમો ગણપતયે। નમઃ પ્રમથપતયે। નમસ્તેઽસ્તુ લમ્બોદરાયૈકદન્તાય વિઘ્નનાશિને શિવસુતાય વરદમૂર્તયે નમઃ॥૧૦॥

Namo Vratapataye | Namo Ganapataye | Namah Pramathapataye | Namaste'stu Lambodarayaikadantaya Vighnanashine Shivasutaya Varadamurtaye Namah ||10 ||

વ્રાતપતિ (સમૂહોના સ્વામી), ગણપતિ અને પ્રમથપતિને નમસ્કાર; લંબોદર, એકદંત, વિઘ્નનાશક, શિવ-પુત્ર, વરદમૂર્તિને નમસ્કાર.

एतदथर्वशीर्षं योऽधीते। स ब्रह्मभूयाय कल्पते। स सर्वतः सुखमेधते। स सर्वविघ्नैर्न बाध्यते। स पञ्चमहापापात्प्रमुच्यते। सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति। प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति। सायं प्रातः प्रयुञ्जानोऽपापो भवति। सर्वत्राधीयानोऽपविघ्नो भवति। धर्मार्थकाममोक्षं च विन्दति। इदमथर्वशीर्षमशिष्याय न देयम्। यो यदि मोहाद्दास्यति स पापीयान् भवति। सहस्रावर्तनात् यं यं काममधीते तं तमनेन साधयेत्॥११॥

એતદથર્વશીર્ષં યોઽધીતે। સ બ્રહ્મભૂયાય કલ્પતે। સ સર્વતઃ સુખમેધતે। સ સર્વવિઘ્નૈર્ન બાધ્યતે। સ પઞ્ચમહાપાપાત્પ્રમુચ્યતે। સાયમધીયાનો દિવસકૃતં પાપં નાશયતિ। પ્રાતરધીયાનો રાત્રિકૃતં પાપં નાશયતિ। સાયં પ્રાતઃ પ્રયુઞ્જાનોઽપાપો ભવતિ। સર્વત્રાધીયાનોઽપવિઘ્નો ભવતિ। ધર્માર્થકામમોક્ષં ચ વિન્દતિ। ઇદમથર્વશીર્ષમશિષ્યાય ન દેયમ્। યો યદિ મોહાદ્દાસ્યતિ સ પાપીયાન્ ભવતિ। સહસ્રાવર્તનાત્ યં યં કામમધીતે તં તમનેન સાધયેત્॥૧૧॥

Etadatharvashirsham Yo'dhite | Sa Brahmabhuyaya Kalpate | Sa Sarvatah Sukhamedhate | Sa Sarvavighnairna Badhyate | Sa Panchamahapapatpramuchyate | Sayamadhiyano Divasakritam Papam Nashayati | Prataradhiyano Ratrikritam Papam Nashayati | Sayam Pratah Prayunjano'papo Bhavati | Sarvatradhiyano'pavighno Bhavati | Dharmarthakamamoksham Cha Vindati | Idamatharvashirshamashishyaya Na Deyam | Yo Yadi Mohaddasyati Sa Papiyan Bhavati | Sahasravartanat Yam Yam Kamamadhite Tam Tamanena Sadhayet ||11 ||

ફળશ્રુતિ: જે આ અથર્વશીર્ષનો પાઠ કરે છે, તે બ્રહ્મ-ભાવને યોગ્ય બને છે, સર્વ તરફથી સુખ પામે છે, વિઘ્નોથી અટકતો નથી અને મહાપાપોમાંથી છૂટે છે; સાંજના પાઠથી દિવસનાં અને સવારના પાઠથી રાતનાં પાપ નાશ પામે છે; બંને સમયે કરનાર નિષ્પાપ અને સર્વત્ર નિર્વિઘ્ન થઈને ધર્મ-અર્થ-કામ-મોક્ષ પામે છે. તે અયોગ્ય શિષ્યને ન આપવું; હજાર આવૃત્તિથી જે કામના કરે, તે આનાથી સિદ્ધ કરે.

अनेन गणपतिमभिषिञ्चति स वाग्मी भवति। चतुर्थ्यामनश्नन् जपति स विद्यावान् भवति। इत्यथर्वणवाक्यम्। ब्रह्माद्यावरणं विद्यात्। न बिभेति कदाचनेति॥१२॥

અનેન ગણપતિમભિષિઞ્ચતિ સ વાગ્મી ભવતિ। ચતુર્થ્યામનશ્નન્ જપતિ સ વિદ્યાવાન્ ભવતિ। ઇત્યથર્વણવાક્યમ્। બ્રહ્માદ્યાવરણં વિદ્યાત્। ન બિભેતિ કદાચનેતિ॥૧૨॥

Anena Ganapatimabhishinchati Sa Vagmi Bhavati | Chaturthyamanashnan Japati Sa Vidyavan Bhavati | Ityatharvanavakyam | Brahmadyavaranam Vidyat | Na Bibheti Kadachaneti ||12 ||

જે આનાથી ગણપતિનો અભિષેક કરે છે, તે વાક્પટુ બને છે; જે ચતુર્થીએ ઉપવાસ કરીને જપ કરે છે, તે વિદ્વાન બને છે — આ અથર્વણ-વાક્ય છે. બ્રહ્મા વગેરેના આવરણને જાણે, તો ક્યારેય ભય થતો નથી.

यो दूर्वाङ्कुरैर्यजति स वैश्रवणोपमो भवति। यो लाजैर्यजति स यशोवान् भवति। स मेधावान् भवति। यो मोदकसहस्रेण यजति स वाञ्छितफलमवाप्नोति। यः साज्यसमिद्भिर्यजति स सर्वं लभते स सर्वं लभते॥१३॥

યો દૂર્વાઙ્કુરૈર્યજતિ સ વૈશ્રવણોપમો ભવતિ। યો લાજૈર્યજતિ સ યશોવાન્ ભવતિ। સ મેધાવાન્ ભવતિ। યો મોદકસહસ્રેણ યજતિ સ વાઞ્છિતફલમવાપ્નોતિ। યઃ સાજ્યસમિદ્ભિર્યજતિ સ સર્વં લભતે સ સર્વં લભતે॥૧૩॥

Yo Durvankurairyajati Sa Vaishravanopamo Bhavati | Yo Lajairyajati Sa Yashovan Bhavati | Sa Medhavan Bhavati | Yo Modakasahasrena Yajati Sa Vanchhitaphalamavapnoti | Yah Sajyasamidbhiryajati Sa Sarvam Labhate Sa Sarvam Labhate ||13 ||

જે દૂર્વાંકુરોથી યજન કરે છે, તે કુબેર સમાન બને છે; લાજા (ધાણી)થી યશસ્વી અને મેધાવી બને છે; હજાર મોદકોથી ઇચ્છિત ફળ પામે છે; ઘી સહિત સમિધોથી સર્વ કંઈ પામે છે.

अष्टौ ब्राह्मणान् सम्यग्ग्राहयित्वा सूर्यवर्चस्वी भवति। सूर्यग्रहे महानद्यां प्रतिमासन्निधौ वा जप्त्वा सिद्धमन्त्रो भवति। महाविघ्नात्प्रमुच्यते। महादोषात्प्रमुच्यते। महापापात्प्रमुच्यते। स सर्वविद्भवति स सर्वविद्भवति। य एवं वेद। इत्युपनिषत्॥१४॥

અષ્ટૌ બ્રાહ્મણાન્ સમ્યગ્ગ્રાહયિત્વા સૂર્યવર્ચસ્વી ભવતિ। સૂર્યગ્રહે મહાનદ્યાં પ્રતિમાસન્નિધૌ વા જપ્ત્વા સિદ્ધમન્ત્રો ભવતિ। મહાવિઘ્નાત્પ્રમુચ્યતે। મહાદોષાત્પ્રમુચ્યતે। મહાપાપાત્પ્રમુચ્યતે। સ સર્વવિદ્ભવતિ સ સર્વવિદ્ભવતિ। ય એવં વેદ। ઇત્યુપનિષત્॥૧૪॥

Ashtau Brahmanan Samyaggrahayitva Suryavarchasvi Bhavati | Suryagrahe Mahanadyam Pratimasannidhau Va Japtva Siddhamantro Bhavati | Mahavighnatpramuchyate | Mahadoshatpramuchyate | Mahapapatpramuchyate | Sa Sarvavidbhavati Sa Sarvavidbhavati | Ya Evam Veda | Ityupanishat ||14 ||

આઠ બ્રાહ્મણોને વિધિપૂર્વક શીખવવાથી સૂર્ય જેવો તેજસ્વી બને છે; સૂર્યગ્રહણમાં, મહાનદીના કિનારે કે પ્રતિમા પાસે જપ કરવાથી મંત્ર સિદ્ધ થાય છે; મોટાં વિઘ્નો, દોષો અને પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે; તે સર્વજ્ઞ બને છે — જે આમ જાણે છે. આ જ ઉપનિષદ છે.

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

28 ઑક્ટો (બુધવાર)
29 ઑક્ટો (ગુરુવાર) — સંકષ્ટી ચતુર્થી
4 નવે (બુધવાર)
11 નવે (બુધવાર)
13 નવે (શુક્રવાર) — વિનાયક ચતુર્થી
18 નવે (બુધવાર)

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: સવારે સ્નાન પછી; ફળશ્રુતિ મુજબ સાંજે અને સવારે બંને સમયે.
વિધિ: ગણેશજી સામે દૂર્વા, લાલ ફૂલ અને મોદક/લાડુ અર્પણ કરીને શાંત સ્વરે પાઠ.
સંખ્યા: રોજ 1 વાર; ગણેશ ચતુર્થીએ 21 આવૃત્તિ; મોટા અનુષ્ઠાનમાં 1000 (સહસ્રાવર્તન) — આચાર્ય સાથે.
ઉચ્ચાર: વૈદિક પાઠ છે — શરૂઆતમાં ધીમે, Roman/અર્થ જોઈને; શક્ય હોય તો કોઈ જાણકાર પાસેથી સાંભળીને શીખો.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

ગણેશજીની મૂર્તિ/ચિત્ર
દૂર્વા (ધરોની 21 ગાંઠો)
લાલ/પીળાં ફૂલ, ખાસ કરીને જાસૂદ
સિંદૂર, કંકુ, અક્ષત, જનોઈ
મોદક કે બુંદીના લાડુનો ભોગ
ઘીનો દીવો, ધૂપ
કેળાં/ફળ, સોપારી, નાગરવેલનું પાન
શમીનાં પાન (હોય તો)

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
ગણેશજીનું આવાહન કરો; જળથી સ્નાન કરાવીને (પંચામૃતથી પણ) સ્વચ્છ વસ્ત્ર/નાડાછડી અર્પણ કરો.
સિંદૂર-કંકુનું તિલક, અક્ષત, જનોઈ, ફૂલ અને 21 દૂર્વા અર્પણ કરો — દૂર્વા ગણેશજીને અત્યંત પ્રિય માનવામાં આવી છે.
મોદક/લાડુનો ભોગ ધરાવો, પછી «ૐ ગં ગણપતયે નમઃ»નો જપ કે ગણેશ ચાલીસા/અથર્વશીર્ષનો પાઠ કરો.
«જય ગણેશ જય ગણેશ દેવા» આરતી ગાઓ.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

ગણેશ-પૂજામાં તુલસીપત્ર પરંપરામાં વર્જિત છે (ગણેશ ચતુર્થીના એક દિવસ સિવાય).
ભાદરવા સુદ ચોથની રાત્રે ચંદ્ર-દર્શન વર્જિત માનવામાં આવ્યું છે.
દરેક શુભ કાર્ય, પૂજા અને યાત્રા પહેલાં ગણેશ-સ્મરણની પરંપરા છે.
બુધવાર અને બંને ચતુર્થી (વિનાયક અને સંકષ્ટી) ગણેશ-ઉપાસનાના વિશેષ દિવસો છે.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

વિઘ્ન-નાશ, બુદ્ધિ અને વાક્-શક્તિની પ્રાર્થના (ફળશ્રુતિ: «સ વાગ્મી ભવતિ», «વિદ્યાવાન્ ભવતિ»).
ગણેશને બ્રહ્મ-રૂપે સમજવાનું જ્ઞાન — ફક્ત કામના-પૂર્તિ નહીં, આત્મ-બોધ.

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

ગણપતિ અથર્વશીર્ષ કયા વેદમાંથી છે?

તે અથર્વવેદની પરંપરાનું ઉપનિષદ (ગણપત્યુપનિષદ્) છે.

શું તે રોજ વાંચી શકાય?

હા; સવારે કે સાંજે એક વાર. ચતુર્થી અને ગણેશોત્સવમાં વધુ આવૃત્તિઓની પરંપરા છે.

એકદંત ગાયત્રી કઈ છે?

«એકદન્તાય વિદ્મહે વક્રતુણ્ડાય ધીમહિ, તન્નો દન્તિઃ પ્રચોદયાત્» — તે અથર્વશીર્ષના 8મા ખંડમાં છે.

📿 ગણેશ ચાલીસા · 🪔 શ્રી ગણેશ આરતી (જય ગણેશ દેવા) · 📜 ગણેશ પંચરત્ન સ્તોત્ર · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ