🕉 શિવ તાંડવ સ્તોત્ર

📜 શિવ તાંડવ સ્તોત્ર

સ્તોત્ર

રચયિતારાવણ

ભાષાસંસ્કૃત

છંદપંચચામર

શ્લોક15

પાઠ-સમયઆશરે 6–8 મિનિટ

વિશેષપ્રદોષ-કાળ, સોમવાર, શ્રાવણ

શિવ તાંડવ સ્તોત્ર તેના ધ્વનિ-લય માટે પ્રસિદ્ધ છે — દરેક પંક્તિમાં ડમરુ અને મૃદંગ જેવો ગુંજારવ છે. પરંપરા મુજબ શિવ-ભક્ત રાવણે કૈલાસ નીચે દબાયા ત્યારે શિવને પ્રસન્ન કરવા તે ગાયું હતું.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

जटाटवीगलज्जलप्रवाहपावितस्थले गलेऽवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम्। डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम्॥१॥

જટાટવીગલજ્જલપ્રવાહપાવિતસ્થલે ગલેઽવલમ્બ્ય લમ્બિતાં ભુજઙ્ગતુઙ્ગમાલિકામ્। ડમડ્ડમડ્ડમડ્ડમન્નિનાદવડ્ડમર્વયં ચકાર ચણ્ડતાણ્ડવં તનોતુ નઃ શિવઃ શિવમ્॥૧॥

Jatatavigalajjalapravahapavitasthale Gale'valambya Lambitam Bhujangatungamalikam | Damaddamaddamaddamanninadavaddamarvayam Chakara Chandatandavam Tanotu Nah Shivah Shivam ||1 ||

જેમના જટા-રૂપી વનમાંથી વહેતી ગંગાની ધારાએ સ્થાનને પવિત્ર કર્યું, જેમના ગળામાં મોટા સર્પોની માળા લટકે છે, અને જેમણે ડમરુના «ડમ-ડમ» નાદ સાથે પ્રચંડ તાંડવ કર્યું — તે શિવ અમારું કલ્યાણ કરો.

जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी- विलोलवीचिवल्लरीविराजमानमूर्धनि। धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाटपट्टपावके किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम॥२॥

જટાકટાહસમ્ભ્રમભ્રમન્નિલિમ્પનિર્ઝરી- વિલોલવીચિવલ્લરીવિરાજમાનમૂર્ધનિ। ધગદ્ધગદ્ધગજ્જ્વલલ્લલાટપટ્ટપાવકે કિશોરચન્દ્રશેખરે રતિઃ પ્રતિક્ષણં મમ॥૨॥

Jatakatahasambhramabhramannilimpanirjhari- Vilolavichivallarivirajamanamurdhani | Dhagaddhagaddhagajjvalallalatapattapavake Kishorachandrashekhare Ratih Pratikshanam Mama ||2 ||

જેમના જટા-રૂપી કડાઈમાં ઘૂમતી દેવ-નદી (ગંગા)નાં ચંચળ મોજાં મસ્તક પર શોભે છે, જેમના કપાળે અગ્નિ «ધગ-ધગ» બળી રહ્યો છે અને માથે બાળ-ચંદ્ર છે — તે શિવમાં મારો પ્રેમ દરેક ક્ષણ ટકી રહે.

धराधरेन्द्रनन्दिनीविलासबन्धुबन्धुर स्फुरद्दिगन्तसन्ततिप्रमोदमानमानसे। कृपाकटाक्षधोरणीनिरुद्धदुर्धरापदि क्वचिद्दिगम्बरे मनो विनोदमेतु वस्तुनि॥३॥

ધરાધરેન્દ્રનન્દિનીવિલાસબન્ધુબન્ધુર સ્ફુરદ્દિગન્તસન્તતિપ્રમોદમાનમાનસે। કૃપાકટાક્ષધોરણીનિરુદ્ધદુર્ધરાપદિ ક્વચિદ્દિગમ્બરે મનો વિનોદમેતુ વસ્તુનિ॥૩॥

Dharadharendranandinivilasabandhubandhura Sphuraddigantasantatipramodamanamanase | Kripakatakshadhoraniniruddhadurdharapadi Kvachiddigambare Mano Vinodametu Vastuni ||3 ||

પર્વતરાજ-પુત્રી (પાર્વતી)ના વિલાસના સાથી, જેમનું મન સમસ્ત દિશાઓનાં પ્રાણીઓથી પ્રસન્ન રહે છે, જેમની કૃપા-દૃષ્ટિની ધારા કઠિનમાં કઠિન આપત્તિને રોકી દે છે — તે દિગંબર શિવમાં મારું મન આનંદ પામે.

जटाभुजङ्गपिङ्गलस्फुरत्फणामणिप्रभा कदम्बकुङ्कुमद्रवप्रलिप्तदिग्वधूमुखे। मदान्धसिन्धुरस्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे मनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि॥४॥

જટાભુજઙ્ગપિઙ્ગલસ્ફુરત્ફણામણિપ્રભા કદમ્બકુઙ્કુમદ્રવપ્રલિપ્તદિગ્વધૂમુખે। મદાન્ધસિન્ધુરસ્ફુરત્ત્વગુત્તરીયમેદુરે મનો વિનોદમદ્ભુતં બિભર્તુ ભૂતભર્તરિ॥૪॥

Jatabhujangapingalasphuratphanamaniprabha Kadambakunkumadravapraliptadigvadhumukhe | Madandhasindhurasphurattvaguttariyamedure Mano Vinodamadbhutam Bibhartu Bhutabhartari ||4 ||

જટાઓમાં વીંટળાયેલા સર્પોની ફેણોના મણિઓની પીળી ચમકથી દિશા-રૂપી સ્ત્રીઓનાં મુખ કેસરથી રંગાયેલાં લાગે છે, અને જેઓ મદમસ્ત હાથીનું ચામડું ઓઢે છે — તે પ્રાણીઓના સ્વામી શિવમાં મારું મન અદ્ભુત આનંદ પામે.

सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर प्रसूनधूलिधोरणी विधूसराङ्घ्रिपीठभूः। भुजङ्गराजमालया निबद्धजाटजूटक श्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धुशेखरः॥५॥

સહસ્રલોચનપ્રભૃત્યશેષલેખશેખર પ્રસૂનધૂલિધોરણી વિધૂસરાઙ્ઘ્રિપીઠભૂઃ। ભુજઙ્ગરાજમાલયા નિબદ્ધજાટજૂટક શ્રિયૈ ચિરાય જાયતાં ચકોરબન્ધુશેખરઃ॥૫॥

Sahasralochanaprabhrityasheshalekhashekhara Prasunadhulidhorani Vidhusaranghripithabhuh | Bhujangarajamalaya Nibaddhajatajutaka Shriyai Chiraya Jayatam Chakorabandhushekharah ||5 ||

ઇન્દ્ર વગેરે સર્વ દેવોના મુકુટ-પુષ્પોની રજથી જેમની ચરણ-પીઠ ધૂસર છે, જેમનો જટા-જૂટ સર્પરાજની માળાથી બંધાયેલો છે — તે ચંદ્રશેખર (શિવ) અમને ચિરકાળ સુધી સમૃદ્ધિ આપો.

ललाटचत्वरज्वलद्धनञ्जयस्फुलिङ्गभा- निपीतपञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम्। सुधामयूखलेखया विराजमानशेखरं महाकपालिसम्पदेशिरोजटालमस्तु नः॥६॥

લલાટચત્વરજ્વલદ્ધનઞ્જયસ્ફુલિઙ્ગભા- નિપીતપઞ્ચસાયકં નમન્નિલિમ્પનાયકમ્। સુધામયૂખલેખયા વિરાજમાનશેખરં મહાકપાલિસમ્પદેશિરોજટાલમસ્તુ નઃ॥૬॥

Lalatachatvarajvaladdhananjayasphulingabha- Nipitapanchasayakam Namannilimpanayakam | Sudhamayukhalekhaya Virajamanashekharam Mahakapalisampadeshirojatalamastu Nah ||6 ||

જેમણે કપાળ-વેદી પર બળતા અગ્નિના તણખાથી કામદેવને ભસ્મ કરી નાખ્યા, જેમને દેવરાજ નમન કરે છે, જેમના માથે ચંદ્ર-કળા શોભે છે — તે જટાધારી મહાકપાલી શિવ અમને સંપત્તિ આપો.

कराल भालपट्टिकाधगद्धगद्धगज्ज्वल- द्धनञ्जयाहुतीकृतप्रचण्डपञ्चसायके। धराधरेन्द्रनन्दिनीकुचाग्रचित्रपत्रक- प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम॥७॥

કરાલ ભાલપટ્ટિકાધગદ્ધગદ્ધગજ્જ્વલ- દ્ધનઞ્જયાહુતીકૃતપ્રચણ્ડપઞ્ચસાયકે। ધરાધરેન્દ્રનન્દિનીકુચાગ્રચિત્રપત્રક- પ્રકલ્પનૈકશિલ્પિનિ ત્રિલોચને રતિર્મમ॥૭॥

Karala Bhalapattikadhagaddhagaddhagajjvala- Ddhananjayahutikritaprachandapanchasayake | Dharadharendranandinikuchagrachitrapatraka- Prakalpanaikashilpini Trilochane Ratirmama ||7 ||

જેમણે વિકરાળ કપાળ પર ભભૂકતા અગ્નિમાં પ્રચંડ કામદેવની આહુતિ આપી દીધી, અને જેઓ પાર્વતીના શણગાર-ચિત્ર રચનારા એકમાત્ર કલાકાર છે — તે ત્રિનેત્ર શિવમાં મારો પ્રેમ હો.

नवीनमेघमण्डलीनिरुद्धदुर्धरस्फुरत्- कुहूनिशीथिनीतमः प्रबन्धबद्धकन्धरः। निलिम्पनिर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरः कलानिधानबन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः॥८॥

નવીનમેઘમણ્ડલીનિરુદ્ધદુર્ધરસ્ફુરત્- કુહૂનિશીથિનીતમઃ પ્રબન્ધબદ્ધકન્ધરઃ। નિલિમ્પનિર્ઝરીધરસ્તનોતુ કૃત્તિસિન્ધુરઃ કલાનિધાનબન્ધુરઃ શ્રિયં જગદ્ધુરન્ધરઃ॥૮॥

Navinameghamandaliniruddhadurdharasphurat- Kuhunishithinitamah Prabandhabaddhakandharah | Nilimpanirjharidharastanotu Krittisindhurah Kalanidhanabandhurah Shriyam Jagaddhurandharah ||8 ||

નવા મેઘોથી ઘેરાયેલી અમાસની મધરાતના ગાઢ અંધકાર જેવો જેમનો કંઠ છે, જેઓ ગંગાને ધારણ કરે છે, હાથીનું ચામડું ઓઢે છે, ચંદ્રથી સુંદર લાગે છે અને જગતનો ભાર ઉપાડે છે — તે શિવ અમને શ્રી (સમૃદ્ધિ) આપો.

प्रफुल्लनीलपङ्कजप्रपञ्चकालिमप्रभा- वलम्बिकण्ठकन्दलीरुचिप्रबद्धकन्धरम्। स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं गजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे॥९॥

પ્રફુલ્લનીલપઙ્કજપ્રપઞ્ચકાલિમપ્રભા- વલમ્બિકણ્ઠકન્દલીરુચિપ્રબદ્ધકન્ધરમ્। સ્મરચ્છિદં પુરચ્છિદં ભવચ્છિદં મખચ્છિદં ગજચ્છિદાન્ધકચ્છિદં તમન્તકચ્છિદં ભજે॥૯॥

Praphullanilapankajaprapanchakalimaprabha- Valambikanthakandaliruchiprabaddhakandharam | Smarachchhidam Purachchhidam Bhavachchhidam Makhachchhidam Gajachchhidandhakachchhidam Tamantakachchhidam Bhaje ||9 ||

ખીલેલાં નીલકમળોની શ્યામ આભા જેવો જેમનો કંઠ છે, જેમણે કામ, ત્રિપુર, સંસાર-બંધન, દક્ષ-યજ્ઞ, ગજાસુર, અંધકાસુર અને યમ (મૃત્યુ)નું પણ છેદન કર્યું — તે શિવને હું ભજું છું.

अखर्वसर्वमङ्गलाकलाकदम्बमञ्जरी रसप्रवाहमाधुरीविजृम्भणामधुव्रतम्। स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं गजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे॥१०॥

અખર્વસર્વમઙ્ગલાકલાકદમ્બમઞ્જરી રસપ્રવાહમાધુરીવિજૃમ્ભણામધુવ્રતમ્। સ્મરાન્તકં પુરાન્તકં ભવાન્તકં મખાન્તકં ગજાન્તકાન્ધકાન્તકં તમન્તકાન્તકં ભજે॥૧૦॥

Akharvasarvamangalakalakadambamanjari Rasapravahamadhurivijrimbhanamadhuvratam | Smarantakam Purantakam Bhavantakam Makhantakam Gajantakandhakantakam Tamantakantakam Bhaje ||10 ||

જેઓ સર્વમંગલા (પાર્વતી)ની કળા-રૂપી કદંબ-મંજરીના રસની મધુરતાના ભમરા છે, અને જેઓ કામ, ત્રિપુર, સંસાર, યજ્ઞ, ગજાસુર, અંધક અને યમનો અંત કરનારા છે — તે શિવને હું ભજું છું.

जयत्वदभ्रविभ्रमभ्रमद्भुजङ्गमश्वस- द्विनिर्गमत्क्रमस्फुरत्करालभालहव्यवाट्। धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन्मृदङ्गतुङ्गमङ्गल ध्वनिक्रमप्रवर्तित प्रचण्डताण्डवः शिवः॥११॥

જયત્વદભ્રવિભ્રમભ્રમદ્ભુજઙ્ગમશ્વસ- દ્વિનિર્ગમત્ક્રમસ્ફુરત્કરાલભાલહવ્યવાટ્। ધિમિદ્ધિમિદ્ધિમિધ્વનન્મૃદઙ્ગતુઙ્ગમઙ્ગલ ધ્વનિક્રમપ્રવર્તિત પ્રચણ્ડતાણ્ડવઃ શિવઃ॥૧૧॥

Jayatvadabhravibhramabhramadbhujangamashvasa- Dvinirgamatkramasphuratkaralabhalahavyavat | Dhimiddhimiddhimidhvananmridangatungamangala Dhvanikramapravartita Prachandatandavah Shivah ||11 ||

જેમના મસ્તક પર ઝડપથી ઘૂમતા સર્પોના ફૂંફાડાથી વિકરાળ અગ્નિ ભડકી રહ્યો છે, અને મૃદંગના «ધિમિ-ધિમિ» મંગળ-ધ્વનિના તાલે જેમનું પ્રચંડ તાંડવ ચાલી રહ્યું છે — તે શિવનો જય હો.

दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजङ्गमौक्तिकस्रजोर्- गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः। तृणारविन्दचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोः समं प्रवर्तयन्मनः कदा सदाशिवं भजे॥१२॥

દૃષદ્વિચિત્રતલ્પયોર્ભુજઙ્ગમૌક્તિકસ્રજોર્- ગરિષ્ઠરત્નલોષ્ઠયોઃ સુહૃદ્વિપક્ષપક્ષયોઃ। તૃણારવિન્દચક્ષુષોઃ પ્રજામહીમહેન્દ્રયોઃ સમં પ્રવર્તયન્મનઃ કદા સદાશિવં ભજે॥૧૨॥

Drishadvichitratalpayorbhujangamauktikasrajor- Garishtharatnaloshthayoh Suhridvipakshapakshayoh | Trinaravindachakshushoh Prajamahimahendrayoh Samam Pravartayanmanah Kada Sadashivam Bhaje ||12 ||

પથ્થર અને સુંદર શય્યા, સર્પ અને મોતીની માળા, કીમતી રત્ન અને માટીનું ઢેફું, મિત્ર અને શત્રુ, તણખલું અને કમળ-નયની સ્ત્રી, પ્રજા અને સમ્રાટ — આ સૌમાં સમભાવ રાખીને હું ક્યારે સદાશિવને ભજીશ?

कदा निलिम्पनिर्झरीनिकुञ्जकोटरे वसन् विमुक्तदुर्मतिः सदा शिरः स्थमञ्जलिं वहन्। विलोललोललोचनो ललामभाललग्नकः शिवेति मन्त्रमुच्चरन् कदा सुखी भवाम्यहम्॥१३॥

કદા નિલિમ્પનિર્ઝરીનિકુઞ્જકોટરે વસન્ વિમુક્તદુર્મતિઃ સદા શિરઃ સ્થમઞ્જલિં વહન્। વિલોલલોલલોચનો લલામભાલલગ્નકઃ શિવેતિ મન્ત્રમુચ્ચરન્ કદા સુખી ભવામ્યહમ્॥૧૩॥

Kada Nilimpanirjharinikunjakotare Vasan Vimuktadurmatih Sada Shirah Sthamanjalim Vahan | Vilolalolalochano Lalamabhalalagnakah Shiveti Mantramuchcharan Kada Sukhi Bhavamyaham ||13 ||

ક્યારે હું ગંગા-કિનારાના કુંજમાં રહીને, કુબુદ્ધિથી મુક્ત થઈને, માથે અંજલિ જોડીને, ચંચળ નેત્રોથી કપાળે તિલક ધારણ કરીને «શિવ» મંત્રનો ઉચ્ચાર કરતો સુખી થઈશ?

इमं हि नित्यमेवमुक्तमुत्तमोत्तमं स्तवं पठन्स्मरन्ब्रुवन्नरो विशुद्धिमेति सन्ततम्। हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथा गतिं विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम्॥१४॥

ઇમં હિ નિત્યમેવમુક્તમુત્તમોત્તમં સ્તવં પઠન્સ્મરન્બ્રુવન્નરો વિશુદ્ધિમેતિ સન્તતમ્। હરે ગુરૌ સુભક્તિમાશુ યાતિ નાન્યથા ગતિં વિમોહનં હિ દેહિનાં સુશઙ્કરસ્ય ચિન્તનમ્॥૧૪॥

Imam Hi Nityamevamuktamuttamottamam Stavam Pathansmaranbruvannaro Vishuddhimeti Santatam | Hare Gurau Subhaktimashu Yati Nanyatha Gatim Vimohanam Hi Dehinam Sushankarasya Chintanam ||14 ||

જે મનુષ્ય આ શ્રેષ્ઠ સ્તોત્ર નિત્ય વાંચે છે, સ્મરણ કરે છે અને બોલે છે, તે સદા શુદ્ધ રહે છે અને જલદી ગુરુ (શિવ)માં દૃઢ ભક્તિ પામે છે — તે સિવાય બીજી કોઈ ગતિ નથી; શંકરનું ચિંતન જ પ્રાણીઓનો મોહ દૂર કરે છે.

पूजावसानसमये दशवक्त्रगीतं यः शम्भुपूजनपरं पठति प्रदोषे। तस्य स्थिरां रथगजेन्द्रतुरङ्गयुक्तां लक्ष्मीं सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः॥१५॥

પૂજાવસાનસમયે દશવક્ત્રગીતં યઃ શમ્ભુપૂજનપરં પઠતિ પ્રદોષે। તસ્ય સ્થિરાં રથગજેન્દ્રતુરઙ્ગયુક્તાં લક્ષ્મીં સદૈવ સુમુખીં પ્રદદાતિ શમ્ભુઃ॥૧૫॥

Pujavasanasamaye Dashavaktragitam Yah Shambhupujanaparam Pathati Pradoshe | Tasya Sthiram Rathagajendraturangayuktam Lakshmim Sadaiva Sumukhim Pradadati Shambhuh ||15 ||

પ્રદોષ-કાળમાં પૂજાના અંતે જે દશમુખ (રાવણ)એ ગાયેલા આ શિવ-સ્તોત્રનો પાઠ કરે છે, શંભુ તેને રથ, હાથી અને ઘોડાથી યુક્ત સ્થિર અને પ્રસન્ન-મુખી લક્ષ્મી આપે છે.

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

23 ઑક્ટો (શુક્રવાર) — પ્રદોષ વ્રત
26 ઑક્ટો (સોમવાર)
2 નવે (સોમવાર)
6 નવે (શુક્રવાર) — પ્રદોષ વ્રત
9 નવે (સોમવાર)
16 નવે (સોમવાર)

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: પ્રદોષ-કાળ (સૂર્યાસ્તની આસપાસ) — છેલ્લા શ્લોકમાં પ્રદોષમાં પાઠનું ફળ કહેવામાં આવ્યું છે.
વિધિ: શિવ-પૂજા પછી, શિવલિંગ સામે, લય અને સ્પષ્ટ ઉચ્ચાર સાથે.
અભ્યાસ: પંચચામર છંદ ઝડપી લયનો છે — પહેલાં Roman લિપિ/અર્થ સાથે ધીમે-ધીમે શીખો, પછી લયમાં વાંચો.
સંખ્યા: રોજ 1 વાર; સોમવાર/પ્રદોષે 3 વાર.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

શિવલિંગ કે શિવ-પરિવારનું ચિત્ર
શુદ્ધ જળ અને કાચું દૂધ (અભિષેક માટે)
બીલીપત્ર (ત્રણ પાંદડાંવાળાં, ખંડિત નહીં)
ધતૂરો, આકડાનાં ફૂલ, ભાંગ (પરંપરા મુજબ)
સફેદ ચંદન, ભસ્મ, અક્ષત
ધૂપ, ઘીનો દીવો
ફળ અને મીઠાઈનો ભોગ
રુદ્રાક્ષની માળા (જપ માટે)

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
શિવલિંગ પર પહેલાં જળ, પછી દૂધ (અને શક્ય હોય તો દહીં, ઘી, મધ, સાકર — પંચામૃત), પછી ફરી જળથી અભિષેક કરો; અભિષેક કરતી વખતે «ૐ નમઃ શિવાય» બોલતા રહો.
સફેદ ચંદન અને ભસ્મનું તિલક, અક્ષત, બીલીપત્ર (લીસી બાજુ શિવલિંગ તરફ), ધતૂરો અને આકડાનાં ફૂલ અર્પણ કરો.
ધૂપ-દીપ દેખાડીને ભોગ ધરાવો; પછી મંત્ર-જપ/શિવ ચાલીસા/રુદ્રાષ્ટકનો પાઠ કરો.
«ૐ જય શિવ ઓમકારા» આરતી ગાઓ; શિવલિંગની પ્રદક્ષિણા અડધી કરવામાં આવે છે — જળાધારી (સોમસૂત્ર) ઓળંગવામાં આવતી નથી.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

શિવ-પૂજામાં કેતકીનું ફૂલ અને તુલસીપત્ર પરંપરામાં વર્જિત માનવામાં આવે છે; હળદર-કંકુ શિવલિંગ પર નહીં, માતા પાર્વતીને અર્પણ કરો.
બીલીપત્ર ખંડિત (કપાયેલું-ફાટેલું) ન હોય; એક બીલીપત્ર ધોઈને ફરીથી પણ ચઢાવી શકાય છે.
સોમવાર, પ્રદોષ (ત્રયોદશી) અને માસિક શિવરાત્રિ શિવ-ઉપાસનાના વિશેષ દિવસો છે.
શિવલિંગ પર ચઢાવેલું જળ/દૂધ પગમાં ન આવે — તેને કોઈ કૂંડા કે ઝાડના મૂળમાં રેડો.

📜 કથા / ઉદ્ભવ

કથા મુજબ રાવણ કૈલાસ પર્વતને ઉપાડવા લાગ્યો; શિવે પગના અંગૂઠાથી પર્વત દબાવ્યો અને રાવણનો હાથ નીચે દબાઈ ગયો. પીડામાં રાવણે આ સ્તોત્ર ગાયું — પ્રસન્ન થઈને શિવે તેને મુક્ત કર્યો અને «રાવણ» (જોરથી રડનાર/ગર્જના કરનાર) નામ આપ્યું.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

શિવ-ભક્તિ, મનની દૃઢતા અને ભય-મુક્તિની પ્રાર્થના.
પ્રદોષ-પૂજાના અંતે પાઠથી સમૃદ્ધિની માન્યતા (શ્લોક 15).
શ્લોક 12નો સમભાવ — સુખ-દુઃખ, મિત્ર-શત્રુમાં એકસરખું મન — તેનો સૌથી મોટો બોધ.

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

શિવ તાંડવ સ્તોત્ર કોણે લખ્યું?

પરંપરા મુજબ રાવણે; છેલ્લા શ્લોકમાં તેને «દશવક્ત્રગીત» (દશમુખે ગાયેલું) કહેવામાં આવ્યું છે.

ક્યારે વાંચવું?

પ્રદોષ-કાળ (સૂર્યાસ્તની આસપાસ), ખાસ કરીને સોમવાર, પ્રદોષ વ્રત અને મહાશિવરાત્રિએ.

તેમાં કેટલા શ્લોક છે?

પ્રચલિત પાઠમાં 15; કેટલીક આવૃત્તિઓમાં 17 કે 19.

📜 શ્રી રુદ્રાષ્ટકમ્ · 📿 શિવ ચાલીસા · 📜 શિવ પંચાક્ષર સ્તોત્ર · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ