🕉 ગાયત્રી મંત્ર

મંત્ર

વેદઋગ્વેદ (3.62.10)

ઋષિવિશ્વામિત્ર

દેવતાસવિતા (સૂર્ય)

છંદગાયત્રી — 24 અક્ષર

સમયત્રણેય સંધ્યા

માળારુદ્રાક્ષ/તુલસી/ચંદન

ગાયત્રી મંત્રને વેદોનો સાર અને «મહામંત્ર» કહેવામાં આવ્યો છે. આ બુદ્ધિને પ્રકાશિત કરવાની પ્રાર્થના છે — તેમાં કોઈ ભૌતિક માગણી નથી, ફક્ત «અમારી બુદ્ધિને પ્રેરિત કરો» એવી કામના છે.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्॥

ૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્॥

Om Bhurbhuvah Svah Tatsaviturvarenyam Bhargo Devasya Dhimahi Dhiyo Yo Nah Prachodayat ||

અમે એ સવિતા દેવ (પ્રેરક પરમાત્મા)ના વરણ કરવા યોગ્ય, પાપનાશક તેજનું ધ્યાન કરીએ છીએ, જે પૃથ્વી, અંતરિક્ષ અને સ્વર્ગ — ત્રણેય લોકમાં વ્યાપેલું છે; તેઓ અમારી બુદ્ધિને સન્માર્ગે પ્રેરિત કરો.

🔍 શબ્દશઃ અર્થ

ૐ (Om)પરમાત્માનો પ્રતીક-નાદ (પ્રણવ)

ભૂઃ (Bhuh)પૃથ્વી-લોક; પ્રાણ-સ્વરૂપ

ભુવઃ (Bhuvah)અંતરિક્ષ-લોક; દુઃખ-નાશક

સ્વઃ (Svah)સ્વર્ગ-લોક; સુખ-સ્વરૂપ

તત્ (Tat)તે (પરમાત્મા)નું

સવિતુઃ (Savituh)સવિતા — સૌને ઉત્પન્ન અને પ્રેરિત કરનાર દેવનું

વરેણ્યમ્ (Varenyam)વરણ કરવા યોગ્ય, શ્રેષ્ઠ

ભર્ગઃ (Bhargah)પાપોને ભસ્મ કરનારું તેજ

દેવસ્ય (Devasya)દિવ્ય દેવનું

ધીમહિ (Dhimahi)અમે ધ્યાન કરીએ છીએ

ધિયઃ (Dhiyah)બુદ્ધિઓને

યઃ (Yah)જે

નઃ (Nah)અમારી

પ્રચોદયાત્ (Prachodayat)સન્માર્ગ તરફ પ્રેરિત કરો

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

25 ઑક્ટો (રવિવાર) — પૂર્ણિમા
26 ઑક્ટો (સોમવાર) — પૂર્ણિમા
1 નવે (રવિવાર)
8 નવે (રવિવાર)
15 નવે (રવિવાર)
22 નવે (રવિવાર)

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: સવારે (સૂર્યોદય), મધ્યાહ્ન અને સાંજ — ત્રણેય સંધ્યા; ઓછામાં ઓછું સવારે.
દિશા: સવારે પૂર્વ તરફ, સાંજે પશ્ચિમ તરફ મુખ.
સંખ્યા: રોજ 108 (એક માળા); ન થઈ શકે તો 11, 27 કે 54.
ઉચ્ચાર: ત્રણ વ્યાહૃતિઓ (ભૂઃ ભુવઃ સ્વઃ) પછી હળવો વિરામ; 24 અક્ષર પૂરા થાય તે માટે «વરેણ્યમ્»ને «વરેણિયમ્» બોલવાની પરંપરા પણ છે.
ધ્યાન: જપ વખતે બુદ્ધિને પ્રકાશિત કરી રહેલા સૂર્યના તેજનું ધ્યાન.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

સ્વચ્છ આસન (દર્ભ/ઊન)
જળ-પાત્ર (આચમન માટે)
ઘીનો દીવો
રુદ્રાક્ષ/તુલસી/ચંદનની માળા

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
સવારે સૂર્યોદય, મધ્યાહ્ન કે સાંજની સંધ્યાના સમયે પૂર્વ (સવારે) કે ઉત્તર દિશા તરફ મુખ રાખીને બેસો.
આચમન અને પ્રાણાયામ (થોડા ઊંડા શ્વાસ) કરો; સવિતા દેવ (સૂર્ય)નું ધ્યાન કરો.
માળાથી 108 (કે 11/27/54) વાર ગાયત્રી મંત્રનો જપ કરો; અંતે સૂર્યને અર્ઘ્ય (જળ) અર્પણ કરી શકો છો.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

જપ સ્પષ્ટ, ધીમો અને લયબદ્ધ હોય; દરેક શબ્દનો અર્થ મનમાં રહે.
ભોજન પછી તરત કે અશુદ્ધ અવસ્થામાં સંધ્યા-જપ કરવાની પરંપરા નથી.
પરંપરા-ભેદ: કેટલાક સંપ્રદાયો ગાયત્રી-જપ માટે દીક્ષા/ઉપનયન (જનોઈ) આવશ્યક માને છે, જ્યારે ઘણી આધુનિક પરંપરાઓ તેને સૌ માટે ખુલ્લો માને છે.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

બુદ્ધિ, એકાગ્રતા અને વિવેકની પ્રાર્થના — વિદ્યાર્થીઓ માટે વિશેષ.
માનસિક શાંતિ અને સકારાત્મક પ્રેરણા.

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

ગાયત્રી મંત્રનો જપ કેટલી વાર કરવો?

રોજ એક માળા (108); સમય ન હોય તો 11 વાર પણ.

શું સ્ત્રીઓ ગાયત્રી મંત્રનો જપ કરી શકે?

પરંપરાઓ જુદી જુદી છે; અનેક આધુનિક આચાર્યો અને સંસ્થાઓ તેને સૌ માટે ખુલ્લો માને છે, જ્યારે કેટલીક પરંપરાઓ ઉપનયન/દીક્ષાને આવશ્યક માને છે.

ગાયત્રી કયા દેવતાનો મંત્ર છે?

મૂળમાં સવિતા (સૂર્ય/પ્રેરક પરમાત્મા)નો; પછીથી તેની દેવી ગાયત્રી રૂપે પણ પૂજા થવા લાગી.

📜 આદિત્ય હૃદય સ્તોત્ર · 🪐 સૂર્ય મંત્ર · 📜 સરસ્વતી વંદના (યા કુન્દેન્દુ) · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ