🕉 આરતી કુંજબિહારી કી

🪔 આરતી કુંજબિહારી કી

આરતી

દેવતાશ્રીકૃષ્ણ (કુંજબિહારી, ગિરિધર)

ભાષાવ્રજ

પ્રકારઆરતી

વિશેષ દિવસજન્માષ્ટમી, એકાદશી, ગુરુવાર

«આરતી કુંજબિહારી કી» ઉત્તર ભારતનાં કૃષ્ણ-મંદિરોમાં રોજ ગવાતી સૌથી લોકપ્રિય કૃષ્ણ-આરતી છે — તેમાં વૃંદાવનના કુંજો, રાધા, ગોપીઓ, મોરલી અને યમુના-કિનારાનું જીવંત ચિત્ર છે.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

आरती कुंजबिहारी की, श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

આરતી કુંજબિહારી કી, શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણમુરારી કી॥

Aarti Kunjabihari Ki, Shri Giridhar Krishnamurari Ki ||

વૃંદાવનના કુંજોમાં વિહાર કરનારા, ગોવર્ધનધારી (ગિરિધર) મુરારિ શ્રીકૃષ્ણની આરતી.

गले में बैजंती माला, बजावै मुरली मधुर बाला। श्रवण में कुण्डल झलकाला, नंद के आनंद नंदलाला। गगन सम अंग कांति काली, राधिका चमक रही आली। लतन में ठाढ़े बनमाली; भ्रमर सी अलक, कस्तूरी तिलक, चंद्र सी झलक; ललित छवि श्यामा प्यारी की॥ आरती कुंजबिहारी की, श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

ગલે મેં બૈજંતી માલા, બજાવૈ મુરલી મધુર બાલા। શ્રવણ મેં કુણ્ડલ ઝલકાલા, નંદ કે આનંદ નંદલાલા। ગગન સમ અંગ કાંતિ કાલી, રાધિકા ચમક રહી આલી। લતન મેં ઠાઢ઼ે બનમાલી; ભ્રમર સી અલક, કસ્તૂરી તિલક, ચંદ્ર સી ઝલક; લલિત છવિ શ્યામા પ્યારી કી॥ આરતી કુંજબિહારી કી, શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણમુરારી કી॥

Gale Men Baijanti Mala, Bajavai Murali Madhur Bala | Shravan Men Kundal Jhalkala, Nand Ke Anand Nandlala | Gagan Sam Ang Kanti Kali, Radhika Chamak Rahi Ali | Latan Men Thadhe Banmali; Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak, Chandra Si Jhalak; Lalit Chhavi Shyama Pyari Ki || Aarti Kunjabihari Ki, Shri Giridhar Krishnamurari Ki ||

ગળામાં વૈજયંતી માળા છે, મધુર મોરલી વગાડી રહ્યા છે, કાનમાં કુંડળ ઝગમગે છે — નંદના આનંદ એવા નંદલાલ; આકાશ જેવાં શ્યામ અંગ, સાથે ઝળહળતાં રાધિકા; વેલીઓની વચ્ચે વનમાળી ઊભા છે — ભમરા જેવી લટો, કસ્તૂરીનું તિલક, ચંદ્ર જેવી ઝલક; પ્રિય શ્યામા (રાધા) સાથે આ લલિત છબી.

कनकमय मोर मुकुट बिलसै, देवता दरसन को तरसैं। गगन सों सुमन रासि बरसै; बजे मुरचंग, मधुर मिरदंग, ग्वालिन संग; अतुल रति गोप कुमारी की॥ आरती कुंजबिहारी की, श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

કનકમય મોર મુકુટ બિલસૈ, દેવતા દરસન કો તરસૈં। ગગન સોં સુમન રાસિ બરસૈ; બજે મુરચંગ, મધુર મિરદંગ, ગ્વાલિન સંગ; અતુલ રતિ ગોપ કુમારી કી॥ આરતી કુંજબિહારી કી, શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણમુરારી કી॥

Kanakmay Mor Mukut Bilasai, Devata Darsan Ko Tarsain | Gagan Son Suman Rasi Barsai; Baje Murachang, Madhur Miradang, Gvalin Sang; Atul Rati Gop Kumari Ki || Aarti Kunjabihari Ki, Shri Giridhar Krishnamurari Ki ||

સોનાનો મોર-મુગટ શોભે છે, દેવતાઓ દર્શન માટે તરસે છે; આકાશમાંથી ફૂલોની વર્ષા થાય છે; મુરચંગ અને મધુર મૃદંગ વાગે છે, ગોવાલણો સાથે છે — ગોપ-કુમારીઓનો અતુલ્ય પ્રેમ.

जहाँ ते प्रकट भई गंगा, कलुष कलि हारिणि श्रीगंगा। स्मरन ते होत मोह भंगा; बसी सिव सीस, जटा के बीच, हरै अघ कीच; चरन छवि श्रीबनवारी की॥ आरती कुंजबिहारी की, श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

જહાઁ તે પ્રકટ ભઈ ગંગા, કલુષ કલિ હારિણિ શ્રીગંગા। સ્મરન તે હોત મોહ ભંગા; બસી સિવ સીસ, જટા કે બીચ, હરૈ અઘ કીચ; ચરન છવિ શ્રીબનવારી કી॥ આરતી કુંજબિહારી કી, શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણમુરારી કી॥

Jahan Te Prakat Bhai Ganga, Kalush Kali Harini Shriganga | Smaran Te Hot Moh Bhanga; Basi Siv Sis, Jata Ke Bich, Harai Agh Kich; Charan Chhavi Shribanvari Ki || Aarti Kunjabihari Ki, Shri Giridhar Krishnamurari Ki ||

જે (વિષ્ણુનાં) ચરણોમાંથી કળિયુગનાં પાપ હરનારાં શ્રી ગંગા પ્રગટ થયાં, જેમના સ્મરણથી મોહ તૂટે છે, જેઓ શિવના મસ્તકે જટામાં વસ્યાં અને પાપનો કાદવ ધોઈ નાખે છે — વનવારી (કૃષ્ણ)નાં એ ચરણોની છબી.

चमकती उज्ज्वल तट रेनू, बज रही वृंदावन बेनू। चहुँ दिसि गोपि ग्वाल धेनू; हँसत मृदु मंद, चाँदनी चंद, कटत भव फंद; टेर सुन दीन भिखारी की॥ आरती कुंजबिहारी की, श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

ચમકતી ઉજ્જ્વલ તટ રેનૂ, બજ રહી વૃંદાવન બેનૂ। ચહુઁ દિસિ ગોપિ ગ્વાલ ધેનૂ; હઁસત મૃદુ મંદ, ચાઁદની ચંદ, કટત ભવ ફંદ; ટેર સુન દીન ભિખારી કી॥ આરતી કુંજબિહારી કી, શ્રી ગિરિધર કૃષ્ણમુરારી કી॥

Chamakti Ujjval Tat Renu, Baj Rahi Vrindavan Benu | Chahun Disi Gopi Gval Dhenu; Hansat Mridu Mand, Chandani Chand, Katat Bhav Phand; Ter Sun Din Bhikhari Ki || Aarti Kunjabihari Ki, Shri Giridhar Krishnamurari Ki ||

(યમુના) કિનારાની ઉજ્જ્વળ રેતી ચમકી રહી છે, વૃંદાવનમાં વાંસળી વાગી રહી છે, ચારે બાજુ ગોપીઓ, ગોવાળો અને ગાયો છે; મંદ-મંદ સ્મિત, ચાંદની, ચંદ્ર — સંસારનાં બંધન કપાઈ રહ્યાં છે; હે પ્રભુ, આ દીન ભિખારીની પુકાર સાંભળો.

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

29 ઑક્ટો (ગુરુવાર)
5 નવે (ગુરુવાર) — એકાદશી
12 નવે (ગુરુવાર)
19 નવે (ગુરુવાર)
20 નવે (શુક્રવાર) — એકાદશી
26 નવે (ગુરુવાર)

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: સવારે શૃંગાર-આરતી અને સંધ્યા-આરતી; જન્માષ્ટમીની મધરાત.
વિધિ: લડ્ડુ-ગોપાલ/કૃષ્ણ-ચિત્ર સામે ઘીનો દીવો, તુલસીપત્ર અને માખણ-મિસરીનો ભોગ.
સાથે: «ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય» કે «હરે કૃષ્ણ» મહામંત્ર.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

ભગવાન વિષ્ણુ/શ્રીકૃષ્ણ/સત્યનારાયણનું ચિત્ર
પીળાં ફૂલ અને પીળાં વસ્ત્ર
તુલસીપત્ર (અનિવાર્ય)
ચંદન, અક્ષત
પંચામૃત, શંખ
ઘીનો દીવો, ધૂપ
કેળાં, પંજીરી કે પીળી મીઠાઈનો ભોગ

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
શંખમાં જળ લઈને ભગવાનને સ્નાન કરાવો (કે છંટકાવ કરો), પીળાં વસ્ત્ર, ચંદન અને પીળાં ફૂલ અર્પણ કરો.
ભોગમાં તુલસીપત્ર અવશ્ય મૂકો — પરંપરા મુજબ તુલસી વિના વિષ્ણુ ભોગ સ્વીકારતા નથી.
«ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય»નો જપ કે વિષ્ણુ સહસ્રનામ/સત્યનારાયણ કથા કરો.
«ૐ જય જગદીશ હરે» આરતી ગાઓ.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

એકાદશીએ અન્ન (ખાસ કરીને ચોખા) ત્યજવાની પરંપરા છે; એકાદશીએ તુલસીપત્ર તોડવામાં આવતું નથી — એક દિવસ પહેલાં તોડીને રાખો.
ગુરુવાર, એકાદશી અને પૂર્ણિમા વિષ્ણુ-ઉપાસનાના વિશેષ દિવસો છે.
વિષ્ણુ-પૂજામાં ચોખા (અક્ષત)ને બદલે તલ પણ અર્પણ કરવામાં આવે છે — આ પરંપરા-ભેદ છે.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

ભક્તિભાવ અને મનની પ્રસન્નતા.
જન્માષ્ટમી અને કૃષ્ણ-પૂજાનું સમાપન.

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ આરતી કયા દેવતાની છે?

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની — «કુંજબિહારી» (વૃંદાવનના કુંજોમાં વિહાર કરનારા) અને «ગિરિધર» (ગોવર્ધન ઉઠાવનારા).

📜 મધુરાષ્ટકમ્ · 📜 અચ્યુતાષ્ટકમ્ · 🪔 શ્રી વિષ્ણુ આરતી (ૐ જય જગદીશ હરે) · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ