🕉 શ્રી દુર્ગા આરતી (જય અંબે ગૌરી)

🪔 શ્રી દુર્ગા આરતી (જય અંબે ગૌરી)

આરતી

દેવતામા દુર્ગા (અંબે)

પ્રકારઆરતી

રચયિતાશિવાનંદ સ્વામી

વિશેષ દિવસનવરાત્રિ, આઠમ, શુક્રવાર

«જય અંબે ગૌરી»માં માતાજીના શણગાર, સિંહ-વાહન, શસ્ત્રો અને અસુર-સંહાર — શુંભ-નિશુંભ, મહિષાસુર, ચંડ-મુંડ, રક્તબીજ, મધુ-કૈટભ — નું વર્ણન છે.

📖 સંપૂર્ણ પાઠ — અર્થ સાથે

સરળતાથી વાંચી શકાય તે માટે મૂળ પાઠ ગુજરાતી લિપિમાં આપ્યો છે (ઉચ્ચાર એ જ રહે છે); દેવનાગરી કે Roman લિપિમાં જોવા માટે બટન દબાવો.

जय अम्बे गौरी, मैया जय श्यामा गौरी। तुमको निशदिन ध्यावत, हरि ब्रह्मा शिवरी॥ जय अम्बे गौरी॥

જય અમ્બે ગૌરી, મૈયા જય શ્યામા ગૌરી। તુમકો નિશદિન ધ્યાવત, હરિ બ્રહ્મા શિવરી॥ જય અમ્બે ગૌરી॥

Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri | Tumako Nishadin Dhyavat, Hari Brahma Shivari || Jai Ambe Gauri ||

હે અંબે ગૌરી, હે શ્યામા ગૌરી, આપનો જય હો; વિષ્ણુ, બ્રહ્મા અને શિવ રાત-દિવસ આપનું ધ્યાન ધરે છે.

मांग सिंदूर विराजत, टीको मृगमद को। उज्ज्वल से दोउ नैना, चन्द्रवदन नीको॥ जय अम्बे...॥

માંગ સિંદૂર વિરાજત, ટીકો મૃગમદ કો। ઉજ્જ્વલ સે દોઉ નૈના, ચન્દ્રવદન નીકો॥ જય અમ્બે...॥

Mang Sindur Virajat, Tiko Mrigamad Ko | Ujjval Se Dou Naina, Chandravdan Niko || Jai Ambe... ||

સેંથામાં સિંદૂર અને કપાળે કસ્તૂરીનું તિલક છે; બંને નેત્ર ઉજ્જ્વળ છે અને ચંદ્ર જેવું મુખ સુંદર છે.

कनक समान कलेवर, रक्ताम्बर राजै। रक्तपुष्प गल माला, कण्ठन पर साजै॥ जय अम्बे...॥

કનક સમાન કલેવર, રક્તામ્બર રાજૈ। રક્તપુષ્પ ગલ માલા, કણ્ઠન પર સાજૈ॥ જય અમ્બે...॥

Kanak Saman Kalevar, Raktambar Rajai | Raktapushpa Gal Mala, Kanthan Par Sajai || Jai Ambe... ||

સોના જેવું શરીર છે, લાલ વસ્ત્ર શોભે છે; ગળામાં લાલ ફૂલોની માળા સજેલી છે.

केहरि वाहन राजत, खड्ग खप्पर धारी। सुर-नर-मुनि-जन सेवत, तिनके दुखहारी॥ जय अम्बे...॥

કેહરિ વાહન રાજત, ખડ્ગ ખપ્પર ધારી। સુર-નર-મુનિ-જન સેવત, તિનકે દુખહારી॥ જય અમ્બે...॥

Kehari Vahan Rajat, Khadga Khappar Dhari | Sur-Nar-Muni-Jan Sevat, Tinake Dukhahari || Jai Ambe... ||

આપ સિંહ પર બિરાજો છો અને ખડ્ગ-ખપ્પર ધારણ કરો છો; દેવો, મનુષ્યો અને મુનિઓ આપની સેવા કરે છે અને આપ તેમનાં દુઃખ હરો છો.

कानन कुण्डल शोभित, नासाग्रे मोती। कोटिक चन्द्र दिवाकर, सम राजत ज्योति॥ जय अम्बे...॥

કાનન કુણ્ડલ શોભિત, નાસાગ્રે મોતી। કોટિક ચન્દ્ર દિવાકર, સમ રાજત જ્યોતિ॥ જય અમ્બે...॥

Kanan Kundal Shobhit, Nasagre Moti | Kotik Chandra Divakar, Sam Rajat Jyoti || Jai Ambe... ||

કાનમાં કુંડળ અને નાકમાં મોતી શોભે છે; આપની જ્યોત કરોડો ચંદ્ર અને સૂર્ય સમાન છે.

शुम्भ-निशुम्भ बिदारे, महिषासुर घाती। धूम्र विलोचन नैना, निशदिन मदमाती॥ जय अम्बे...॥

શુમ્ભ-નિશુમ્ભ બિદારે, મહિષાસુર ઘાતી। ધૂમ્ર વિલોચન નૈના, નિશદિન મદમાતી॥ જય અમ્બે...॥

Shumbha-Nishumbha Bidare, Mahishasur Ghati | Dhumra Vilochan Naina, Nishadin Madmati || Jai Ambe... ||

આપે શુંભ-નિશુંભને વિદારી નાખ્યા અને મહિષાસુરનો વધ કર્યો; ધૂમ્રલોચનનો સંહાર કરનારાં આપ સદા (શક્તિના) આનંદમાં મગ્ન રહો છો.

चण्ड-मुण्ड संहारे, शोणित बीज हरे। मधु-कैटभ दोउ मारे, सुर भयहीन करे॥ जय अम्बे...॥

ચણ્ડ-મુણ્ડ સંહારે, શોણિત બીજ હરે। મધુ-કૈટભ દોઉ મારે, સુર ભયહીન કરે॥ જય અમ્બે...॥

Chanda-Munda Sanhare, Shonit Bij Hare | Madhu-Kaitabh Dou Mare, Sur Bhayhin Kare || Jai Ambe... ||

આપે ચંડ-મુંડનો સંહાર કર્યો અને રક્તબીજનો નાશ કર્યો; મધુ-કૈટભ બંનેને મારીને દેવોને નિર્ભય કર્યા.

ब्रह्माणी रुद्राणी, तुम कमला रानी। आगम-निगम बखानी, तुम शिव पटरानी॥ जय अम्बे...॥

બ્રહ્માણી રુદ્રાણી, તુમ કમલા રાની। આગમ-નિગમ બખાની, તુમ શિવ પટરાની॥ જય અમ્બે...॥

Brahmani Rudrani, Tum Kamla Rani | Agam-Nigam Bakhani, Tum Shiv Patrani || Jai Ambe... ||

આપ જ બ્રહ્માણી, રુદ્રાણી અને કમલા (લક્ષ્મી) રાણી છો; શાસ્ત્રો અને વેદો આપનાં વખાણ કરે છે — આપ શિવનાં પટરાણી છો.

चौंसठ योगिनी गावत, नृत्य करत भैरों। बाजत ताल मृदंगा, अरु बाजत डमरू॥ जय अम्बे...॥

ચૌંસઠ યોગિની ગાવત, નૃત્ય કરત ભૈરોં। બાજત તાલ મૃદંગા, અરુ બાજત ડમરૂ॥ જય અમ્બે...॥

Chaunsath Yogini Gavat, Nritya Karat Bhairon | Bajat Tal Mridanga, Aru Bajat Damru || Jai Ambe... ||

ચોસઠ યોગિનીઓ ગાય છે અને ભૈરવ નૃત્ય કરે છે; તાલ, મૃદંગ અને ડમરુ વાગે છે.

तुम ही जग की माता, तुम ही हो भरता। भक्तन की दुख हरता, सुख सम्पति करता॥ जय अम्बे...॥

તુમ હી જગ કી માતા, તુમ હી હો ભરતા। ભક્તન કી દુખ હરતા, સુખ સમ્પતિ કરતા॥ જય અમ્બે...॥

Tum Hi Jag Ki Mata, Tum Hi Ho Bharta | Bhaktan Ki Dukh Harta, Sukh Sampati Karta || Jai Ambe... ||

આપ જ જગતનાં માતા અને ભરણ-પોષણ કરનારાં છો; ભક્તોનાં દુઃખ હરો છો અને સુખ-સંપત્તિ આપો છો.

भुजा चार अति शोभित, वर-मुद्रा धारी। मनवांछित फल पावत, सेवत नर-नारी॥ जय अम्बे...॥

ભુજા ચાર અતિ શોભિત, વર-મુદ્રા ધારી। મનવાંછિત ફલ પાવત, સેવત નર-નારી॥ જય અમ્બે...॥

Bhuja Char Ati Shobhit, Var-Mudra Dhari | Manvanchhit Phal Pavat, Sevat Nar-Nari || Jai Ambe... ||

આપની ચાર ભુજાઓ અત્યંત શોભે છે અને આપ વરદ-મુદ્રા ધારણ કરો છો; આપની સેવા કરનારાં નર-નારી મનગમતું ફળ પામે છે.

कंचन थाल विराजत, अगर कपूर बाती। श्रीमालकेतु में राजत, कोटि रतन ज्योति॥ जय अम्बे...॥

કંચન થાલ વિરાજત, અગર કપૂર બાતી। શ્રીમાલકેતુ મેં રાજત, કોટિ રતન જ્યોતિ॥ જય અમ્બે...॥

Kanchan Thal Virajat, Agar Kapur Bati | Shrimalaketu Men Rajat, Koti Ratan Jyoti || Jai Ambe... ||

સોનાના થાળમાં અગર-કપૂરની વાટ બળે છે; શ્રીમાલકેતુમાં બિરાજમાન આપની જ્યોત કરોડો રત્નો જેવી છે.

श्री अम्बेजी की आरती, जो कोई नर गावै। कहत शिवानन्द स्वामी, सुख सम्पति पावै॥ जय अम्बे गौरी॥

શ્રી અમ્બેજી કી આરતી, જો કોઈ નર ગાવૈ। કહત શિવાનન્દ સ્વામી, સુખ સમ્પતિ પાવૈ॥ જય અમ્બે ગૌરી॥

Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gavai | Kahat Shivananda Svami, Sukh Sampati Pavai || Jai Ambe Gauri ||

શિવાનંદ સ્વામી કહે છે — જે શ્રી અંબેજીની આ આરતી ગાય છે, તે સુખ-સંપત્તિ પામે છે.

📿 જપ-ગણતરી (108 મણકાની માળા)

દરેક જપ વખતે બટન દબાવો; દર 108 જપે એક માળા પૂરી થાય છે (ફોન વાઇબ્રેટ થશે). ગણતરી આ જ ઉપકરણ/બ્રાઉઝરમાં સચવાય છે.

📅 આગામી શુભ દિવસો (અમારા પંચાંગ મુજબ)

23 ઑક્ટો (શુક્રવાર)
30 ઑક્ટો (શુક્રવાર)
6 નવે (શુક્રવાર)
13 નવે (શુક્રવાર)
20 નવે (શુક્રવાર)
27 નવે (શુક્રવાર)

તારીખો દિલ્હીના સૂર્યોદય મુજબ છે; તમારા શહેર માટે આજનું પંચાંગ જુઓ.

🪔 જપ / પાઠ કેવી રીતે કરવો

સમય: સવારની પૂજાના અંતે અને સંધ્યા (ગોધૂલિ) સમયે.
વિધિ: થાળીમાં ઘીનો દીવો/કપૂર, ફૂલ અને અક્ષત રાખો; આરતીને દેવતા સામે ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ફેરવો — ચરણ સામે 4 વાર, નાભિ સામે 2 વાર, મુખ સામે 1 વાર, પછી આખા વિગ્રહ પર 7 વાર (પ્રચલિત ક્રમ).
સાથે: ઘંટડી, શંખ અને તાળીઓ સાથે સમૂહમાં ગાવાની પરંપરા છે.
અંત: આરતી પછી બંને હાથે જ્યોતની ઉષ્મા લઈને આંખો/માથે લગાડો, પછી આરતી પર જળ ફેરવીને પુષ્પાંજલિ અર્પો.

🛕 પૂજા-વિધિ (ક્રમવાર)

🧺 જરૂરી સામગ્રી

મા દુર્ગાનું ચિત્ર/મૂર્તિ
લાલ ચૂંદડી અને લાલ વસ્ત્ર
લાલ ફૂલ (ખાસ કરીને જાસૂદ)
રોલી, કંકુ, અક્ષત, સિંદૂર
સોળ શણગારની સામગ્રી (યથાશક્તિ)
ઘીનો દીવો (નવરાત્રિમાં અખંડ જ્યોતની પરંપરા)
શ્રીફળ, ફળ, શીરો-પૂરી/મીઠાઈનો ભોગ
લવિંગ, એલચી, નાગરવેલનું પાન

🪷 વિધિ

સ્નાન કરીને સ્વચ્છ (શક્ય હોય તો ધોયેલાં) વસ્ત્રો પહેરો; પૂજા-સ્થાન સાફ કરીને બાજઠ પર સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરો.
આચમન (ત્રણ વાર જળ ગ્રહણ) કરીને હાથ-મોંની શુદ્ધિ કરો; આસન પર બેસીને મન શાંત કરો.
દીવો (ઘી કે તલના તેલનો) પ્રગટાવો — દીવો દેવતાની જમણી બાજુ રાખવાની પરંપરા છે.
જમણા હાથમાં જળ, અક્ષત અને ફૂલ લઈને સંકલ્પ કરો — તમારું નામ, ગોત્ર, સ્થળ, તિથિ અને પૂજાનો હેતુ મનમાં કે બોલીને કહો; પછી જળ જમીન પર છોડી દો.
સૌથી પહેલાં શ્રી ગણેશનું સ્મરણ કરો (ૐ ગં ગણપતયે નમઃ).
માતાજીનું આવાહન કરો; બાજઠ પર કળશ-સ્થાપના (નવરાત્રિમાં) કરો અથવા ફક્ત ચિત્ર સ્થાપિત કરો.
જળથી આચમન/સ્નાન કરાવીને લાલ ચૂંદડી ઓઢાડો; રોલી-કંકુ, સિંદૂર, અક્ષત અને લાલ ફૂલ અર્પણ કરો.
ધૂપ-દીપ દેખાડો, શ્રીફળ અને ભોગ અર્પણ કરો; દુર્ગા ચાલીસા, દુર્ગા સપ્તશતી કે નવાર્ણ મંત્ર (ૐ ઐં હ્રીં ક્લીં ચામુણ્ડાયૈ વિચ્ચે)નો જપ કરો.
«જય અંબે ગૌરી» આરતી ગાઓ; આઠમ/નોમના દિવસે કન્યા-પૂજનની પરંપરા છે.
અંતે આરતી કરો, પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરો અને પ્રદક્ષિણા કરો (જગ્યા ન હોય તો પોતાની જગ્યાએ જ ફરીને).
પૂજામાં થયેલી ભૂલચૂક માટે ક્ષમા-પ્રાર્થના કરો, પ્રસાદ વહેંચો અને પોતે પણ ગ્રહણ કરો.

⚠️ નિયમો અને સાવચેતી

નવરાત્રિમાં સાત્ત્વિક ભોજન, બ્રહ્મચર્ય અને (યથાશક્તિ) ઉપવાસ રાખવામાં આવે છે; ડુંગળી-લસણ વર્જિત.
માતાજીને દૂર્વા (ધરો) ચઢાવવામાં આવતી નથી — પરંપરામાં તે ગણેશજીને પ્રિય છે.
અખંડ જ્યોત પ્રગટાવી હોય તો તેને ઓલવાવા ન દો અને ઘર ખાલી ન છોડો.
સ્ત્રીનું અપમાન કરનારની પૂજા સ્વીકાર થતી નથી — આ શાક્ત-પરંપરાનો મૂળ ભાવ છે.

🌟 લાભ (પરંપરા મુજબ)

ભય અને સંકટથી રક્ષાની પ્રાર્થના; નવરાત્રિ-સાધનાનું સમાપન.
ઘરમાં સુખ-સંપત્તિ અને મનોકામના-પૂર્તિની કામના.

આ શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલી પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; ફળ શ્રદ્ધા, નિયમ-પાલન અને પોતાનાં કર્મો પર આધાર રાખે છે એમ માનવામાં આવે છે.

❓ વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

નવરાત્રિમાં આરતી કેટલી વાર કરવી?

સવાર અને સાંજ બંને સમયે; અખંડ જ્યોત હોય તો તેની સામે જ.

આરતીમાં આવતા શિવાનંદ સ્વામી કોણ છે?

છેલ્લા પદમાં રચયિતા તરીકે તેમનું નામ આવે છે — શિવ આરતી પણ તેમના જ નામે પ્રચલિત છે.

📿 દુર્ગા ચાલીસા · 🪐 રાહુ મંત્ર · 🪔 તમારી કુંડળી પરથી તમારો ગ્રહ/ઇષ્ટદેવ જાણો · 🧙 જ્યોતિષીને પૂછો · 🕉 બધા મંત્રો અને આરતીઓ · 🇮🇳 હિન્દીમાં વાંચો · 🌐 English

નોંધ: ભક્તિભાવ અને શુદ્ધ ઉચ્ચાર સાથે પાઠ કરો; વિશેષ અનુષ્ઠાન માટે જાણકાર આચાર્યનું માર્ગદર્શન લો.

અન્ય મંત્ર અને આરતી

આ વિષયનાં પાનાં

મંત્ર, આરતી અને ચાલીસા વ્રત-તહેવાર સ્વપ્ન-કોશ હિંદુ કેલેન્ડર શુભ મુહૂર્ત આજનું પંચાંગ આજનું રાશિફળ આજનું પંચાંગ મફત કુંડળી કુંડળી મેળાપ