🕉 श्री गणेश आरती (जय गणेश देवा)

🪔 श्री गणेश आरती (जय गणेश देवा)

आरती

देवताश्री गणेश

प्रकारआरती

वेळपूजेच्या शेवटी, सकाळ-संध्याकाळ

विशेष दिवसबुधवार, चतुर्थी, गणेश चतुर्थी

«जय गणेश जय गणेश देवा» ही घरोघरी गायली जाणारी सर्वांत प्रचलित गणेश-आरती आहे. प्रत्येक पूजा, गृहप्रवेश आणि शुभ कार्याची सुरुवात गणेशवंदनेने आणि शेवट आरतीने करण्याची परंपरा आहे.

📖 संपूर्ण पाठ — अर्थासह

मूळ पाठ सहज वाचता यावा म्हणून मराठी वाचकांच्या देवनागरी लिपीतच दिला आहे (उच्चार बदललेला नाही); रोमन लिपीत पाहण्यासाठी वरील बटण दाबा.

जय गणेश जय गणेश जय गणेश देवा। माता जाकी पार्वती पिता महादेवा॥

Jai Ganesh Jai Ganesh Jai Ganesh Deva | Mata Jaki Parvati Pita Mahadeva ||

हे गणेश देवा, तुमचा जयजयकार असो — ज्यांची माता पार्वती आणि पिता महादेव आहेत.

एक दंत दयावंत चार भुजा धारी। माथे सिंदूर सोहे मूसे की सवारी॥ जय गणेश...॥

Ek Dant Dayavant Char Bhuja Dhari | Mathe Sindur Sohe Muse Ki Savari || Jai Ganesh... ||

तुम्ही एकदंत, दयाळू आणि चतुर्भुज आहात; कपाळी शेंदूर शोभतो आणि उंदीर (मूषक) तुमचे वाहन आहे.

पान चढ़े फूल चढ़े और चढ़े मेवा। लड्डुअन का भोग लगे संत करें सेवा॥ जय गणेश...॥

Pan Chadhe Phul Chadhe Aur Chadhe Meva | Ladduan Ka Bhog Lage Sant Karen Seva || Jai Ganesh... ||

तुम्हाला विड्याची पाने, फुले आणि सुकामेवा वाहिला जातो; लाडवांचा नैवेद्य दाखवला जातो आणि संत तुमची सेवा करतात.

अंधन को आँख देत कोढ़िन को काया। बाँझन को पुत्र देत निर्धन को माया॥ जय गणेश...॥

Andhan Ko Ankh Det Kodhin Ko Kaya | Banjhan Ko Putra Det Nirdhan Ko Maya || Jai Ganesh... ||

तुम्ही अंधांना डोळे, रोग्यांना निरोगी काया, निपुत्रिकांना संतान आणि निर्धनांना धन देता.

'सूर' श्याम शरण आए सफल कीजे सेवा। माता जाकी पार्वती पिता महादेवा॥ जय गणेश...॥

'Sur' Shyam Sharan Ae Saphal Kije Seva | Mata Jaki Parvati Pita Mahadeva || Jai Ganesh... ||

सूरदास म्हणतात — आम्ही प्रभूंच्या शरणी आलो आहोत, आमची सेवा सफल करा; ज्यांची माता पार्वती आणि पिता महादेव आहेत.

दीनन की लाज रखो शंभु सुतकारी। कामना को पूर्ण करो जाऊँ बलिहारी॥ जय गणेश...॥

Dinan Ki Laj Rakho Shambhu Sutakari | Kamana Ko Purna Karo Jaun Balihari || Jai Ganesh... ||

हे शंभुपुत्रा, दीनांची लाज राखा; आमची कामना पूर्ण करा — मी स्वतःला तुमच्यावरून ओवाळून टाकतो.

📿 जप-गणना (108 मण्यांची माळ)

प्रत्येक जपाला एकदा बटण दाबा; प्रत्येक 108 जपांनंतर एक माळ पूर्ण होते (फोन हलकासा कंप पावतो). ही गणना याच डिव्हाइसवर/ब्राउझरमध्ये जतन राहते.

📅 पुढील शुभ दिवस (आमच्या पंचांगानुसार)

28 ऑक्टो. (बुधवार)
29 ऑक्टो. (गुरुवार) — संकष्टी चतुर्थी
4 नोव्हें. (बुधवार)
11 नोव्हें. (बुधवार)
13 नोव्हें. (शुक्रवार) — विनायकी चतुर्थी
18 नोव्हें. (बुधवार)

तारखा दिल्लीच्या सूर्योदयानुसार आहेत; आपल्या शहरासाठी आजचे पंचांग पाहा.

🪔 जप / पाठ कसा करावा

वेळ: सकाळच्या पूजेच्या शेवटी आणि सायंकाळी (तिन्हीसांजेला).
विधी: ताटात तुपाचा दिवा/कापूर, फुले आणि अक्षता ठेवाव्यात; आरती देवतेसमोर घड्याळाच्या काट्यांच्या दिशेने ओवाळावी — चरणांसमोर 4 वेळा, नाभीसमोर 2 वेळा, मुखासमोर 1 वेळा, मग संपूर्ण मूर्तीवरून 7 वेळा (प्रचलित क्रम).
सोबत: घंटा, शंख आणि टाळ्यांच्या साथीने सर्वांनी मिळून आरती म्हणण्याची परंपरा आहे.
शेवट: आरतीनंतर दोन्ही हातांनी ज्योतीची ऊब घेऊन डोळ्यांना/मस्तकाला लावावी, मग आरतीभोवती पाणी फिरवून पुष्पांजली अर्पण करावी.

🛕 पूजा-विधी (टप्प्याटप्प्याने)

🧺 लागणारे साहित्य

गणपतीची मूर्ती/चित्र
दुर्वा (21 दुर्वांच्या जुड्या)
लाल/पिवळी फुले, विशेषतः जास्वंद
शेंदूर, रोली (कुंकू), अक्षता, जानवे
मोदक किंवा बुंदीच्या लाडवांचा नैवेद्य
तुपाचा दिवा, धूप
केळी/फळे, सुपारी, विड्याचे पान
शमीपत्र (उपलब्ध असल्यास)

🪷 विधी

स्नान करून स्वच्छ (शक्य असल्यास धुतलेले) कपडे घालावेत; पूजेची जागा स्वच्छ करून चौरंगावर स्वच्छ वस्त्र अंथरावे.
आचमन (तीन वेळा पाणी प्राशन) करून हात-तोंड शुद्ध करावे; आसनावर बसून मन शांत करावे.
तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा — दिवा देवतेच्या उजव्या बाजूला ठेवण्याची परंपरा आहे.
उजव्या हातात पाणी, अक्षता आणि फूल घेऊन संकल्प करावा — आपले नाव, गोत्र, ठिकाण, तिथी आणि पूजेचा हेतू मनात किंवा मोठ्याने म्हणावा; मग ते पाणी जमिनीवर सोडावे.
सर्वप्रथम श्री गणेशाचे स्मरण करावे (ॐ गं गणपतये नमः).
गणपतीचे आवाहन करावे; पाण्याने (आणि पंचामृतानेही) स्नान घालून स्वच्छ वस्त्र/मौली (पवित्र दोरा) अर्पण करावी.
शेंदूर-रोलीचा टिळा, अक्षता, जानवे, फुले आणि 21 दुर्वा अर्पण कराव्यात — दुर्वा गणपतीला अत्यंत प्रिय मानल्या जातात.
मोदक/लाडवांचा नैवेद्य दाखवावा, मग «ॐ गं गणपतये नमः» या मंत्राचा जप किंवा गणेश चालीसा/अथर्वशीर्षाचा पाठ करावा.
«जय गणेश जय गणेश देवा» ही आरती म्हणावी.
शेवटी आरती करावी, पुष्पांजली अर्पण करावी आणि प्रदक्षिणा घालावी (जागा नसल्यास आपल्या जागीच स्वतःभोवती फिरावे).
पूजेत झालेल्या चुकांबद्दल क्षमा-प्रार्थना करावी, प्रसाद वाटावा आणि स्वतःही ग्रहण करावा.

⚠️ नियम व पथ्ये

गणेश-पूजेत तुळशीपत्र परंपरेने वर्ज्य आहे (गणेश चतुर्थीचा एक दिवस वगळता).
भाद्रपद शुक्ल चतुर्थीच्या रात्री चंद्रदर्शन वर्ज्य मानले आहे.
प्रत्येक शुभ कार्य, पूजा आणि प्रवासापूर्वी गणेशस्मरण करण्याची परंपरा आहे.
बुधवार आणि दोन्ही चतुर्थ्या (विनायकी व संकष्टी) हे गणेशोपासनेचे विशेष दिवस आहेत.

🌟 लाभ (परंपरेनुसार)

प्रत्येक शुभ कार्याच्या आरंभी विघ्ननिवारणासाठी प्रार्थना.
आरतीत अंधाला दृष्टी, रोग्याला निरोगी काया, निपुत्रिकाला संतान आणि निर्धनाला धन देण्याचा भाव आहे.

या शास्त्रांत वर्णिलेल्या पारंपरिक श्रद्धा आहेत; फळ हे श्रद्धा, साधनेतील शिस्त आणि स्वतःच्या कर्मावर अवलंबून असते, असे मानले जाते.

❓ नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

गणेश आरती केव्हा म्हणावी?

प्रत्येक पूजेच्या शेवटी; विशेषतः बुधवारी, चतुर्थीला आणि गणेशोत्सवाच्या दहा दिवसांत सकाळ-संध्याकाळ.

आरतीत किती वाती असाव्यात?

एक, पाच किंवा सात वाती (किंवा कापूर) — परंपरेनुसार; गणपतीसाठी तुपाचा दिवा उत्तम मानला जातो.

📿 गणेश चालीसा · 🪐 बुध मंत्र · 🪔 आपल्या कुंडलीवरून आपला ग्रह/देवता जाणून घ्या · 🧙 ज्योतिषांना विचारा · 🕉 सर्व मंत्र व आरत्या · 🇮🇳 हिंदीत वाचा · 🌐 English

टीप: पाठ भक्तिभावाने आणि शुद्ध उच्चारांसह करावा; विशेष अनुष्ठानासाठी जाणकार आचार्यांचे मार्गदर्शन घ्यावे.

इतर मंत्र व आरती

या विषयावरील पाने

मंत्र, आरती व चालीसा व्रत-सण स्वप्न-कोश हिंदू दिनदर्शिका शुभ मुहूर्त आजचे पंचांग आजचे राशीभविष्य आजचे पंचांग मोफत कुंडली कुंडली जुळवणी