🕉 सरस्वती आरती

🪔 सरस्वती आरती

आरती

देवीसरस्वती माता

प्रकारआरती

केव्हाअभ्यासापूर्वी, सायंकाळी

विशेष दिवसवसंत पंचमी, गुरुवार

«जय सरस्वती माता» ही विद्येच्या देवतेची आरती आहे — वीणा, माळ, हंसवाहन आणि कमळासन यांचे वर्णन. मातेने मोह आणि अज्ञानाचा अंधार दूर करून ज्ञानचक्षू द्यावेत, अशी आरतीतील प्रार्थना आहे. वसंत पंचमीला आणि शाळांमधील सरस्वती-पूजेत हीच आरती गायली जाते.

📖 संपूर्ण पाठ — अर्थासह

मूळ पाठ सहज वाचता यावा म्हणून मराठी वाचकांच्या देवनागरी लिपीतच दिला आहे (उच्चार बदललेला नाही); रोमन लिपीत पाहण्यासाठी वरील बटण दाबा.

जय सरस्वती माता, मैया जय सरस्वती माता। सदगुण वैभव शालिनी, त्रिभुवन विख्याता॥

Jai Sarasvati Mata, Maiya Jai Sarasvati Mata | Sadgun Vaibhav Shalini, Tribhuvan Vikhyata ||

हे सरस्वती माते, तुमचा जयजयकार असो; तुम्ही सद्गुणांच्या वैभवाने शोभता आणि तिन्ही लोकांत विख्यात आहात.

चन्द्रवदनि पद्मासिनि, द्युति मंगलकारी। सोहे शुभ हंस सवारी, अतुल तेजधारी॥

Chandravadni Padmasini, Dyuti Mangalkari | Sohe Shubh Hans Savari, Atul Tejadhari ||

तुमचे मुख चंद्रासारखे आहे, तुम्ही कमळावर विराजता, तुमची कांती मंगलकारी आहे; शुभ हंसाचे वाहन शोभते आणि तुमचे तेज अतुलनीय आहे.

बाएं कर में वीणा, दाएं कर माला। शीश मुकुट मणि सोहे, गल मोतियन माला॥

Baen Kar Men Vina, Daen Kar Mala | Shish Mukut Mani Sohe, Gal Motiyan Mala ||

डाव्या हातात वीणा, उजव्या हातात माळ; मस्तकावर रत्नमुकुट आणि गळ्यात मोत्यांची माळ शोभते.

देवी शरण जो आए, उनका उद्धार किया। पैठी मंथरा दासी, रावण संहार किया॥

Devi Sharan Jo Ae, Unaka Uddhar Kiya | Paithi Manthra Dasi, Ravan Sanhar Kiya ||

जे देवीच्या आश्रयाला आले, त्यांचा तुम्ही उद्धार केला; (तुम्हीच) मंथरा दासीच्या (बुद्धीत) प्रवेश करून (रामकथा पुढे नेत) रावणाच्या संहाराचे कारण बनलात.

विद्या ज्ञान प्रदायिनि, ज्ञान प्रकाश भरो। मोह अज्ञान और तिमिर का, जग से नाश करो॥

Vidya Gyan Pradayini, Gyan Prakash Bharo | Moh Agyan Aur Timir Ka, Jag Se Nash Karo ||

हे विद्या आणि ज्ञान देणाऱ्या माते, (आमच्या अंतरात) ज्ञानाचा प्रकाश भरा; मोह, अज्ञान आणि अंधार यांचा जगातून नाश करा.

धूप दीप फल मेवा, माँ स्वीकार करो। ज्ञानचक्षु दे माता, जग निस्तार करो॥

Dhup Dip Phal Meva, Man Svikar Karo | Gyanachakshu De Mata, Jag Nistar Karo ||

हे माते, धूप, दीप, फळे आणि सुकामेवा स्वीकारा; ज्ञानचक्षू देऊन जगाचा उद्धार करा.

माँ सरस्वती की आरती, जो कोई जन गावे। हितकारी सुखकारी, ज्ञान भक्ति पावे॥

Man Sarasvati Ki Aarti, Jo Koi Jan Gave | Hitakari Sukhakari, Gyan Bhakti Pave ||

जो कोणी सरस्वती मातेची आरती गातो, त्याला हितकारक, सुखदायक ज्ञान आणि भक्ती लाभते.

📿 जप-गणना (108 मण्यांची माळ)

प्रत्येक जपाला एकदा बटण दाबा; प्रत्येक 108 जपांनंतर एक माळ पूर्ण होते (फोन हलकासा कंप पावतो). ही गणना याच डिव्हाइसवर/ब्राउझरमध्ये जतन राहते.

📅 पुढील शुभ दिवस (आमच्या पंचांगानुसार)

29 ऑक्टो. (गुरुवार)
5 नोव्हें. (गुरुवार)
12 नोव्हें. (गुरुवार)
19 नोव्हें. (गुरुवार)
26 नोव्हें. (गुरुवार)
3 डिसें. (गुरुवार)

तारखा दिल्लीच्या सूर्योदयानुसार आहेत; आपल्या शहरासाठी आजचे पंचांग पाहा.

🪔 जप / पाठ कसा करावा

वेळ: सकाळी अभ्यासापूर्वी किंवा सायंकाळी.
विधी: मातेसमोर पुस्तक/लेखणी ठेवून पांढरी/पिवळी फुले आणि दिवा; आरतीपूर्वी «या कुन्देन्दु» वंदना.
सोबत: «ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः» या मंत्राची एक माळ.

🛕 पूजा-विधी (टप्प्याटप्प्याने)

🧺 लागणारे साहित्य

सरस्वती मातेचे चित्र
पांढरी/पिवळी फुले
पिवळे वस्त्र, पिवळे चंदन, अक्षता
पुस्तके, लेखणी, वाद्ये (पूजनासाठी)
तुपाचा दिवा
खीर/केशरी (पिवळा) भात/मिठाईचा नैवेद्य

🪷 विधी

स्नान करून स्वच्छ (शक्य असल्यास धुतलेले) कपडे घालावेत; पूजेची जागा स्वच्छ करून चौरंगावर स्वच्छ वस्त्र अंथरावे.
आचमन (तीन वेळा पाणी प्राशन) करून हात-तोंड शुद्ध करावे; आसनावर बसून मन शांत करावे.
तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा — दिवा देवतेच्या उजव्या बाजूला ठेवण्याची परंपरा आहे.
उजव्या हातात पाणी, अक्षता आणि फूल घेऊन संकल्प करावा — आपले नाव, गोत्र, ठिकाण, तिथी आणि पूजेचा हेतू मनात किंवा मोठ्याने म्हणावा; मग ते पाणी जमिनीवर सोडावे.
सर्वप्रथम श्री गणेशाचे स्मरण करावे (ॐ गं गणपतये नमः).
सरस्वती मातेचे ध्यान करून पाणी, पिवळे चंदन, अक्षता आणि पांढरी/पिवळी फुले अर्पण करावीत.
आपली पुस्तके, लेखणी किंवा वाद्ये मातेसमोर ठेवून त्यांचेही पूजन करावे.
«ॐ ऐं सरस्वत्यै नमः» या मंत्राचा जप किंवा सरस्वती वंदनेचा पाठ करावा; नैवेद्य दाखवून आरती करावी.
शेवटी आरती करावी, पुष्पांजली अर्पण करावी आणि प्रदक्षिणा घालावी (जागा नसल्यास आपल्या जागीच स्वतःभोवती फिरावे).
पूजेत झालेल्या चुकांबद्दल क्षमा-प्रार्थना करावी, प्रसाद वाटावा आणि स्वतःही ग्रहण करावा.

⚠️ नियम व पथ्ये

वसंत पंचमी हा सरस्वती-पूजेचा मुख्य दिवस आहे; विद्यार्थी परीक्षेपूर्वी किंवा अभ्यासाच्या आरंभीही वंदना करतात.
पुस्तकांचा अनादर (पाय लावणे) करू नये — तो सरस्वतीचा अपमान मानला जातो.

🌟 लाभ (परंपरेनुसार)

विद्या, स्मरणशक्ती आणि वाणीसाठी प्रार्थना.
अज्ञान आणि मोहापासून मुक्ती.

या शास्त्रांत वर्णिलेल्या पारंपरिक श्रद्धा आहेत; फळ हे श्रद्धा, साधनेतील शिस्त आणि स्वतःच्या कर्मावर अवलंबून असते, असे मानले जाते.

❓ नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

सरस्वती आरती केव्हा गावी?

वसंत पंचमीला विशेष; विद्यार्थी रोज अभ्यासापूर्वीही गाऊ शकतात.

📜 सरस्वती वंदना (या कुन्देन्दु) · 🕉 गायत्री मंत्र · 🪔 आपल्या कुंडलीवरून आपला ग्रह/देवता जाणून घ्या · 🧙 ज्योतिषांना विचारा · 🕉 सर्व मंत्र व आरत्या · 🇮🇳 हिंदीत वाचा · 🌐 English

टीप: पाठ भक्तिभावाने आणि शुद्ध उच्चारांसह करावा; विशेष अनुष्ठानासाठी जाणकार आचार्यांचे मार्गदर्शन घ्यावे.

इतर मंत्र व आरती

या विषयावरील पाने

मंत्र, आरती व चालीसा व्रत-सण स्वप्न-कोश हिंदू दिनदर्शिका शुभ मुहूर्त आजचे पंचांग आजचे राशीभविष्य आजचे पंचांग मोफत कुंडली कुंडली जुळवणी