🕉 कृष्णाष्टकम्

📜 कृष्णाष्टकम्

स्तोत्र

भाषासंस्कृत

श्लोक8 + 1 फलश्रुती

पाठासाठी वेळसुमारे 2–3 मिनिटे

विशेष दिवसगोकुळाष्टमी, एकादशी

ध्रुवपद«कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम्»

कृष्णाष्टकम् (वसुदेवसुतं देवं) हे आठ सोप्या अनुष्टुप श्लोकांमधील श्रीकृष्णाच्या रूपाचे ध्यान आहे — प्रत्येक श्लोक «कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम्» वर संपतो. लहान आणि सोपे असल्याने मुलांनाही सहज पाठ होते.

📖 संपूर्ण पाठ — अर्थासह

मूळ पाठ सहज वाचता यावा म्हणून मराठी वाचकांच्या देवनागरी लिपीतच दिला आहे (उच्चार बदललेला नाही); रोमन लिपीत पाहण्यासाठी वरील बटण दाबा.

वसुदेवसुतं देवं कंसचाणूरमर्दनम्। देवकीपरमानन्दं कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम्॥१॥

Vasudevasutam Devam Kansachanuramardanam | Devakiparamanandam Krishnam Vande Jagadgurum ||1 ||

वसुदेवाचे पुत्र, देव, कंस आणि चाणूर यांचे मर्दन करणारे, देवकीचा परम आनंद असलेल्या जगद्गुरू कृष्णाला मी वंदन करतो.

अतसीपुष्पसङ्काशं हारनूपुरशोभितम्। रत्नकङ्कणकेयूरं कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम्॥२॥

Atasipushpasankasham Haranupurashobhitam | Ratnakankanakeyuram Krishnam Vande Jagadgurum ||2 ||

जवसाच्या फुलासारख्या (निळ्या) वर्णाचे, हार आणि नूपुरांनी शोभणारे, रत्नजडित कंकणे आणि बाजूबंद घातलेल्या जगद्गुरू कृष्णाला वंदन.

कुटिलालकसंयुक्तं पूर्णचन्द्रनिभाननम्। विलसत्कुण्डलधरं कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम्॥३॥

Kutilalakasanyuktam Purnachandranibhananam | Vilasatkundaladharam Krishnam Vande Jagadgurum ||3 ||

कुरळ्या केसांचे, पूर्णचंद्रासारख्या मुखाचे, चमकणारी कुंडले धारण केलेल्या जगद्गुरू कृष्णाला वंदन.

मन्दारगन्धसंयुक्तं चारुहासं चतुर्भुजम्। बर्हिपिञ्छावचूडाङ्गं कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम्॥४॥

Mandaragandhasanyuktam Charuhasam Chaturbhujam | Barhipinchhavachudangam Krishnam Vande Jagadgurum ||4 ||

मंदार फुलांच्या सुगंधाने युक्त, सुंदर स्मित करणारे, चतुर्भुज, मोरपिसाचा मुकुट धारण केलेल्या जगद्गुरू कृष्णाला वंदन.

उत्फुल्लपद्मपत्राक्षं नीलजीमूतसन्निभम्। यादवानां शिरोरत्नं कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम्॥५॥

Utphullapadmapatraksham Nilajimutasannibham | Yadavanam Shiroratnam Krishnam Vande Jagadgurum ||5 ||

उमललेल्या कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या नेत्रांचे, निळ्या मेघासारख्या वर्णाचे, यादवांचे शिरोमणी असलेल्या जगद्गुरू कृष्णाला वंदन.

रुक्मिणीकेलिसंयुक्तं पीताम्बरसुशोभितम्। अवाप्ततुलसीगन्धं कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम्॥६॥

Rukminikelisanyuktam Pitambarasushobhitam | Avaptatulasigandham Krishnam Vande Jagadgurum ||6 ||

रुक्मिणीसह लीला करणारे, पीतांबराने शोभणारे, तुळशीच्या सुगंधाने युक्त अशा जगद्गुरू कृष्णाला वंदन.

गोपिकानां कुचद्वन्द्वकुङ्कुमाङ्कितवक्षसम्। श्रीनिकेतं महेष्वासं कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम्॥७॥

Gopikanam Kuchadvandvakunkumankitavakshasam | Shriniketam Maheshvasam Krishnam Vande Jagadgurum ||7 ||

ज्यांचे वक्षःस्थळ गोपींच्या आलिंगनातील कुंकवाने अंकित आहे, जे लक्ष्मीचे निवासस्थान आणि महान धनुर्धर आहेत — त्या जगद्गुरू कृष्णाला वंदन.

श्रीवत्साङ्कं महोरस्कं वनमालाविराजितम्। शङ्खचक्रधरं देवं कृष्णं वन्दे जगद्गुरुम्॥८॥

Shrivatsankam Mahoraskam Vanamalavirajitam | Shankhachakradharam Devam Krishnam Vande Jagadgurum ||8 ||

श्रीवत्सचिन्ह असलेले, विशाल वक्षःस्थळाचे, वनमालेने शोभणारे, शंख आणि चक्र धारण करणारे देव — त्या जगद्गुरू कृष्णाला वंदन.

कृष्णाष्टकमिदं पुण्यं प्रातरुत्थाय यः पठेत्। कोटिजन्मकृतं पापं स्मरणेन विनश्यति॥९॥

Krishnashtakamidam Punyam Pratarutthaya Yah Pathet | Kotijanmakritam Papam Smaranena Vinashyati ||9 ||

जो सकाळी उठून या पुण्यदायी कृष्णाष्टकाचा पाठ करतो, त्याची कोट्यवधी जन्मांतील पापे (कृष्णाच्या) केवळ स्मरणाने नष्ट होतात.

📿 जप-गणना (108 मण्यांची माळ)

प्रत्येक जपाला एकदा बटण दाबा; प्रत्येक 108 जपांनंतर एक माळ पूर्ण होते (फोन हलकासा कंप पावतो). ही गणना याच डिव्हाइसवर/ब्राउझरमध्ये जतन राहते.

📅 पुढील शुभ दिवस (आमच्या पंचांगानुसार)

29 ऑक्टो. (गुरुवार)
5 नोव्हें. (गुरुवार) — एकादशी
12 नोव्हें. (गुरुवार)
19 नोव्हें. (गुरुवार)
20 नोव्हें. (शुक्रवार) — एकादशी
26 नोव्हें. (गुरुवार)

तारखा दिल्लीच्या सूर्योदयानुसार आहेत; आपल्या शहरासाठी आजचे पंचांग पाहा.

🪔 जप / पाठ कसा करावा

वेळ: सकाळी उठल्यावर — फलश्रुती हेच सांगते.
विधी: बाळकृष्ण (लड्डू गोपाल)/कृष्णाच्या चित्रासमोर तुळशीपत्र अर्पण करून.
संख्या: रोज 1 वेळा.

🛕 पूजा-विधी (टप्प्याटप्प्याने)

🧺 लागणारे साहित्य

भगवान विष्णू/श्रीकृष्ण/सत्यनारायणाचे चित्र
पिवळी फुले व पिवळे वस्त्र
तुळशीपत्र (अनिवार्य)
चंदन, अक्षता
पंचामृत, शंख
तुपाचा दिवा, धूप
केळी, पंजिरी किंवा पिवळ्या मिठाईचा नैवेद्य

🪷 विधी

स्नान करून स्वच्छ (शक्य असल्यास धुतलेले) कपडे घालावेत; पूजेची जागा स्वच्छ करून चौरंगावर स्वच्छ वस्त्र अंथरावे.
आचमन (तीन वेळा पाणी प्राशन) करून हात-तोंड शुद्ध करावे; आसनावर बसून मन शांत करावे.
तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा — दिवा देवतेच्या उजव्या बाजूला ठेवण्याची परंपरा आहे.
उजव्या हातात पाणी, अक्षता आणि फूल घेऊन संकल्प करावा — आपले नाव, गोत्र, ठिकाण, तिथी आणि पूजेचा हेतू मनात किंवा मोठ्याने म्हणावा; मग ते पाणी जमिनीवर सोडावे.
सर्वप्रथम श्री गणेशाचे स्मरण करावे (ॐ गं गणपतये नमः).
शंखात पाणी घेऊन भगवंताला स्नान घालावे (किंवा शिंतोडे द्यावेत), पिवळे वस्त्र, चंदन आणि पिवळी फुले अर्पण करावीत.
नैवेद्यात तुळशीपत्र अवश्य ठेवावे — परंपरेनुसार तुळशीशिवाय विष्णू नैवेद्य स्वीकारत नाहीत.
«ॐ नमो भगवते वासुदेवाय» या मंत्राचा जप किंवा विष्णुसहस्रनामाचा पाठ/सत्यनारायण कथा करावी.
«ॐ जय जगदीश हरे» ही आरती म्हणावी.
शेवटी आरती करावी, पुष्पांजली अर्पण करावी आणि प्रदक्षिणा घालावी (जागा नसल्यास आपल्या जागीच स्वतःभोवती फिरावे).
पूजेत झालेल्या चुकांबद्दल क्षमा-प्रार्थना करावी, प्रसाद वाटावा आणि स्वतःही ग्रहण करावा.

⚠️ नियम व पथ्ये

एकादशीला अन्न (विशेषतः भात) वर्ज्य करण्याची परंपरा आहे; एकादशीला तुळशीपत्र तोडत नाहीत — एक दिवस आधीच तोडून ठेवावे.
गुरुवार, एकादशी आणि पौर्णिमा हे विष्णू-उपासनेचे विशेष दिवस आहेत.
विष्णुपूजेत तांदळाऐवजी (अक्षतांऐवजी) तीळही अर्पण केले जातात — हा परंपरा-भेद आहे.

🌟 लाभ (परंपरेनुसार)

फलश्रुती: कृष्णस्मरणाने कोट्यवधी जन्मांतील पापांचा नाश (मान्यता).
मनःशांती आणि कृष्णभक्ती.

या शास्त्रांत वर्णिलेल्या पारंपरिक श्रद्धा आहेत; फळ हे श्रद्धा, साधनेतील शिस्त आणि स्वतःच्या कर्मावर अवलंबून असते, असे मानले जाते.

❓ नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

कृष्णाष्टकम् कोणी लिहिले?

रचयिता निश्चितपणे ज्ञात नाही; परंपरेत अनेकजण याचा संबंध शंकराचार्यांशी जोडतात.

📜 मधुराष्टकम् · 📜 अच्युताष्टकम् · 📿 कृष्ण चालीसा · 🪔 आपल्या कुंडलीवरून आपला ग्रह/देवता जाणून घ्या · 🧙 ज्योतिषांना विचारा · 🕉 सर्व मंत्र व आरत्या · 🇮🇳 हिंदीत वाचा · 🌐 English

टीप: पाठ भक्तिभावाने आणि शुद्ध उच्चारांसह करावा; विशेष अनुष्ठानासाठी जाणकार आचार्यांचे मार्गदर्शन घ्यावे.

इतर मंत्र व आरती

या विषयावरील पाने

मंत्र, आरती व चालीसा व्रत-सण स्वप्न-कोश हिंदू दिनदर्शिका शुभ मुहूर्त आजचे पंचांग आजचे राशीभविष्य आजचे पंचांग मोफत कुंडली कुंडली जुळवणी