🕉 शनी चालीसा

📿 शनी चालीसा

चालीसा

भाषाअवधी/ब्रज

छंद2 दोहे + 40 चौपाया + दोहा

पाठासाठी वेळसुमारे 8–10 मिनिटे

विशेष दिवसशनिवार, शनी अमावास्या, शनी जयंती

दिशापश्चिमेकडे तोंड करून

सोबतपिंपळाला पाणी, मोहरीच्या तेलाचा दिवा

शनी चालीसेत शनिदेवांची दहा नावे, त्यांचे रूप आणि त्यांच्या दशेच्या कथा आहेत — श्रीरामांचा वनवास, राजा विक्रमादित्य, हरिश्चंद्र, नल आणि पांडव. तिचा संदेश असा की शनी हे कर्मफळाचे न्यायाधीश आहेत: ते ज्याच्यावर प्रसन्न होतात त्याला रंकाचा राजा करतात; आणि नम्रता, सेवा व सत्कर्माने त्यांची कठीण दशाही शांत होते. चालीसेत शनीच्या वाहनांचे आणि «पाया» (चरण) यांचे फळही सांगितले आहे.

📖 संपूर्ण पाठ — अर्थासह

मूळ पाठ सहज वाचता यावा म्हणून मराठी वाचकांच्या देवनागरी लिपीतच दिला आहे (उच्चार बदललेला नाही); रोमन लिपीत पाहण्यासाठी वरील बटण दाबा.

॥ दोहा ॥ जय गणेश गिरिजा सुवन, मंगल करण कृपाल। दीनन के दुख दूर करि, कीजै नाथ निहाल॥ जय जय श्री शनिदेव प्रभु, सुनहु विनय महाराज। करहु कृपा हे रवि तनय, राखहु जन की लाज॥

|| Doha || Jai Ganesh Girija Suvan, Mangal Karan Kripal | Dinan Ke Dukh Dur Kari, Kijai Nath Nihal || Jai Jai Shri Shanidev Prabhu, Sunahu Vinay Maharaj | Karhu Kripa He Ravi Tanay, Rakhahu Jan Ki Laj ||

हे गिरिजापुत्र गणेशा, मंगल करणाऱ्या कृपाळू देवा, तुमचा जयजयकार असो; दीनांची दुःखे दूर करून त्यांना सुखी करा. हे श्री शनिदेव प्रभू, तुमचा जयजयकार असो; हे महाराज, माझी विनंती ऐका — हे सूर्यपुत्रा, कृपा करा आणि भक्ताची लाज राखा.

जयति जयति शनिदेव दयाला। करत सदा भक्तन प्रतिपाला॥

Jayati Jayati Shanidev Dayala | Karat Sada Bhaktan Pratipala ||

सदैव भक्तांचे पालन करणाऱ्या दयाळू शनिदेवांचा जयजयकार असो.

चारि भुजा, तनु श्याम विराजै। माथे रतन मुकुट छबि छाजै॥

Chari Bhuja, Tanu Shyam Virajai | Mathe Ratan Mukut Chhabi Chhajai ||

तुम्हाला चार भुजा आहेत, तुमचे श्यामवर्णी शरीर शोभून दिसते आणि मस्तकावर रत्नजडित मुकुटाची शोभा पसरलेली आहे.

परम विशाल मनोहर भाला। टेढ़ी दृष्टि भृकुटि विकराला॥

Param Vishal Manohar Bhala | Tedhi Drishti Bhrikuti Vikarala ||

तुमचे कपाळ अतिशय विशाल व मनोहर आहे; तुमची वक्र दृष्टी आणि भुवया विक्राळ आहेत.

कुण्डल श्रवण चमाचम चमके। हिय माल मुक्तन मणि दमके॥

Kundal Shravan Chamacham Chamke | Hiy Mal Muktan Mani Damke ||

कानांत कुंडले चमचमतात आणि छातीवर मोत्यांची व मण्यांची माळ झळाळते.

कर में गदा त्रिशूल कुठारा। पल बिच करैं अरिहिं संहारा॥

Kar Men Gada Trishul Kuthara | Pal Bich Karain Arihin Sanhara ||

हातात गदा, त्रिशूळ आणि कुठार (परशू) आहेत; क्षणार्धात तुम्ही शत्रूंचा संहार करता.

पिंगल, कृष्णो, छाया नन्दन। यम, कोणस्थ, रौद्र, दुखभंजन॥

Pingal, Krishno, Chhaya Nandan | Yam, Konastha, Raudra, Dukhabhanjan ||

पिंगल, कृष्ण, छायानंदन, यम, कोणस्थ, रौद्र, दुःखभंजन —

सौरी, मन्द, शनी, दश नामा। भानु पुत्र पूजहिं सब कामा॥

Sauri, Manda, Shani, Dash Nama | Bhanu Putra Pujahin Sab Kama ||

सौरी, मंद आणि शनी — ही तुमची दहा नावे आहेत; हे सूर्यपुत्रा, सर्वजण त्यांची पूजा करून आपली कार्ये सिद्ध करतात.

जा पर प्रभु प्रसन्न ह्वैं जाहीं। रंकहुँ राव करैं क्षण माहीं॥

Ja Par Prabhu Prasanna Hvain Jahin | Rankhun Rav Karain Kshan Mahin ||

प्रभू ज्याच्यावर प्रसन्न होतात, त्या रंकालाही ते क्षणात राजा बनवतात.

पर्वतहू तृण होई निहारत। तृणहू को पर्वत करि डारत॥

Parvathu Trin Hoi Niharat | Trinahu Ko Parvat Kari Darat ||

(तुमची) नजर पडताच पर्वतही गवताच्या काडीसारखा होतो, आणि काडीला तुम्ही पर्वत बनवता.

राज मिलत बन रामहिं दीन्हयो। कैकेइहुँ की मति हरि लीन्हयो॥

Raj Milat Ban Ramahin Dinhayo | Kaikeihun Ki Mati Hari Linhayo ||

(तुमच्या दशेत) श्रीरामांना राज्य मिळता मिळता वनवास मिळाला — तुम्ही कैकेयीचीही बुद्धी फिरवली.

बनहूँ में मृग कपट दिखाई। मातु जानकी गई चुराई॥

Banhun Men Mrig Kapat Dikhai | Matu Janaki Gai Churai ||

वनात कपटी मृग दिसला आणि माता जानकीचे हरण झाले.

लखनहिं शक्ति विकल करिडारा। मचिगा दल में हाहाकारा॥

Lakhanhin Shakti Vikal Karidara | Machiga Dal Men Hahakara ||

लक्ष्मणाला शक्तीच्या प्रहाराने मूर्च्छित केले, त्यामुळे (रामांच्या) सेनेत हाहाकार माजला.

रावण की गतिमति बौराई। रामचन्द्र सों बैर बढ़ाई॥

Ravan Ki Gatimati Baurai | Ramachandra Son Bair Badhai ||

रावणाची बुद्धी भ्रष्ट झाली आणि त्याने रामचंद्रांशी वैर वाढवले.

दियो कीट करि कंचन लंका। बजि बजरंग बीर की डंका॥

Diyo Kit Kari Kanchan Lanka | Baji Bajrang Bir Ki Danka ||

सोन्याच्या लंकेची तुम्ही माती केली आणि वीर बजरंगीचा (हनुमंताचा) डंका वाजला.

नृप विक्रम पर तुहि पगु धारा। चित्र मयूर निगलि गै हारा॥

Nrip Vikram Par Tuhi Pagu Dhara | Chitra Mayur Nigali Gai Hara ||

राजा विक्रमादित्यावर तुमची दशा आली, तेव्हा भिंतीवरील चित्रातल्या मोराने (त्यांच्या देखत) हार गिळला.

हार नौलखा लाग्यो चोरी। हाथ पैर डरवायो तोरी॥

Har Naulakha Lagyo Chori | Hath Pair Darvayo Tori ||

नऊलाखी हाराच्या चोरीचा आळ त्यांच्यावर आला आणि त्यांचे हात-पाय तोडण्यात आले.

भारी दशा निकृष्ट दिखायो। तेलिहिं घर कोल्हू चलवायो॥

Bhari Dasha Nikrishta Dikhayo | Telihin Ghar Kolhu Chalvayo ||

तुम्ही त्यांना जड, वाईट दशा दाखवली — तेल्याच्या घरी त्यांना घाणा चालवायला लावला.

विनय राग दीपक महं कीन्हयों। तब प्रसन्न प्रभु ह्वै सुख दीन्हयों॥

Vinay Rag Dipak Mahan Kinhayon | Tab Prasanna Prabhu Hvai Sukh Dinhayon ||

जेव्हा त्यांनी दीपक रागात (तुमची) विनवणी केली, तेव्हा तुम्ही प्रसन्न होऊन त्यांना सुख देऊ लागलात.

हरिश्चन्द्र नृप नारि बिकानी। आपहुं भरे डोम घर पानी॥

Harishchandra Nrip Nari Bikani | Apahun Bhare Dom Ghar Pani ||

राजा हरिश्चंद्राची पत्नी विकली गेली आणि स्वतः त्यांना डोंबाच्या घरी पाणी भरावे लागले.

तैसे नल पर दशा सिरानी। भूंजी-मीन कूद गई पानी॥

Taise Nal Par Dasha Sirani | Bhunji-Min Kud Gai Pani ||

तशीच राजा नलावर दशा आली — भाजलेला मासाही (हातातून निसटून) पाण्यात उडी मारून गेला.

श्री शंकरहिं गह्यो जब जाई। पारवती को सती कराई॥

Shri Shankarhin Gahyo Jab Jai | Paravti Ko Sati Karai ||

जेव्हा (तुमची दशा) शंकरांवर आली, तेव्हा पार्वतीला सती व्हावे लागले.

तनिक विलोकत ही करि रीसा। नभ उड़ि गयो गौरिसुत सीसा॥

Tanik Vilokat Hi Kari Risa | Nabh Udi Gayo Gaurisut Sisa ||

तुम्ही किंचितशा रागाने पाहिले आणि गौरीपुत्राचे (गणेशाचे) मस्तक आकाशात उडाले.

पाण्डव पर भै दशा तुम्हारी। बची द्रौपदी होति उघारी॥

Pandav Par Bhai Dasha Tumhari | Bachi Draupadi Hoti Ughari ||

पांडवांवर तुमची दशा आली, तेव्हा द्रौपदी विवस्त्र होता होता वाचली.

कौरव के भी गति मति मारयो। युद्ध महाभारत करि डारयो॥

Kaurav Ke Bhi Gati Mati Marayo | Yuddha Mahabharat Kari Darayo ||

तुम्ही कौरवांचीही बुद्धी हरण केली आणि महाभारताचे युद्ध घडवून आणले.

रवि कहँ मुख महँ धरि तत्काला। लेकर कूदि परयो पाताला॥

Ravi Kahan Mukh Mahan Dhari Tatkala | Lekar Kudi Paryo Patala ||

(कथेनुसार) तुम्ही सूर्याला तत्काळ तोंडात धरून पाताळात उडी मारली.

शेष देव-लखि विनती लाई। रवि को मुख ते दियो छुड़ाई॥

Shesh Dev-Lakhi Vinati Lai | Ravi Ko Mukh Te Diyo Chhudai ||

तेव्हा शेषनाग आदी देवतांनी विनंती केली, आणि तुम्ही सूर्याला तोंडातून सोडून दिले.

वाहन प्रभु के सात सुजाना। जग दिग्गज गर्दभ मृग स्वाना॥

Vahan Prabhu Ke Sat Sujana | Jag Diggaj Gardabh Mrig Svana ||

प्रभूंची सात सुंदर वाहने आहेत — हत्ती, गाढव, हरिण, कुत्रा,

जम्बुक सिंह आदि नख धारी। सो फल ज्योतिष कहत पुकारी॥

Jambuk Sinh Adi Nakh Dhari | So Phal Jyotish Kahat Pukari ||

कोल्हा, सिंह आदी नखे असलेले (प्राणी); त्यांचे फळ ज्योतिषशास्त्र स्पष्टपणे सांगते.

गज वाहन लक्ष्मी गृह आवैं। हय ते सुख सम्पत्ति उपजावैं॥

Gaj Vahan Lakshmi Grih Avain | Hay Te Sukh Sampatti Upajavain ||

हत्तीवरून आल्यास घरात लक्ष्मी येते; घोड्यावरून आल्यास सुख-संपत्ती लाभते.

गर्दभ हानि करै बहु काजा। सिंह सिद्धकर राज समाजा॥

Gardabh Hani Karai Bahu Kaja | Sinh Siddhakar Raj Samaja ||

गाढवावरून आल्यास अनेक कामे बिघडतात; सिंहावरून आल्यास राजदरबारात व समाजात यश मिळते.

जम्बुक बुद्धि नष्ट कर डारै। मृग दे कष्ट प्राण संहारै॥

Jambuk Buddhi Nashta Kar Darai | Mrig De Kashta Pran Sanharai ||

कोल्ह्यावरून आल्यास बुद्धी नष्ट होते; हरणावरून आल्यास कष्ट आणि प्राणसंकट येते.

जब आवहिं प्रभु स्वान सवारी। चोरी आदि होय डर भारी॥

Jab Avahin Prabhu Svan Savari | Chori Adi Hoy Dar Bhari ||

जेव्हा प्रभू कुत्र्यावर स्वार होऊन येतात, तेव्हा चोरी वगैरेचे मोठे भय असते.

तैसहि चारि चरण यह नामा। स्वर्ण लौह चाँदी अरु तामा॥

Taisahi Chari Charan Yah Nama | Svarna Lauh Chandi Aru Tama ||

त्याचप्रमाणे (शनीचे) चार चरण (पाये) सांगितले आहेत — सोने, लोखंड, चांदी आणि तांबे.

लौह चरण पर जब प्रभु आवैं। धन जन सम्पत्ति नष्ट करावैं॥

Lauh Charan Par Jab Prabhu Avain | Dhan Jan Sampatti Nashta Karavain ||

जेव्हा प्रभू लोखंडी चरणाने येतात, तेव्हा धन, माणसे आणि संपत्तीची हानी करवतात.

समता ताम्र रजत शुभकारी। स्वर्ण सर्व सुख मंगल भारी॥

Samta Tamra Rajat Shubhakari | Svarna Sarva Sukh Mangal Bhari ||

तांब्याचे आणि चांदीचे चरण सारखेच शुभ आहेत; सोन्याचा चरण सर्व सुख आणि मोठे मंगल देतो.

जो यह शनि चरित्र नित गावै। कबहुं न दशा निकृष्ट सतावै॥

Jo Yah Shani Charitra Nit Gavai | Kabhun Na Dasha Nikrishta Satavai ||

जो हे शनिचरित्र नित्य गातो, त्याला वाईट दशा कधीही छळत नाही.

अद्भुत नाथ दिखावैं लीला। करैं शत्रु के नशि बलि ढीला॥

Adbhut Nath Dikhavain Lila | Karain Shatru Ke Nashi Bali Dhila ||

प्रभू अद्भुत लीला दाखवतात आणि शत्रूंचे बळ ढिले (निष्प्रभ) करतात.

जो पण्डित सुयोग्य बुलवाई। विधिवत शनि ग्रह शांति कराई॥

Jo Pandit Suyogya Bulavai | Vidhivat Shani Grah Shanti Karai ||

जो योग्य पंडितांना बोलावून विधिपूर्वक शनिग्रहाची शांती करवतो,

पीपल जल शनि दिवस चढ़ावत। दीप दान दै बहु सुख पावत॥

Pipal Jal Shani Divas Chadhavat | Dip Dan Dai Bahu Sukh Pavat ||

आणि शनिवारी पिंपळाला पाणी घालतो व दीपदान करतो, त्याला खूप सुख लाभते.

कहत राम सुन्दर प्रभु दासा। शनि सुमिरत सुख होत प्रकासा॥

Kahat Ram Sundar Prabhu Dasa | Shani Sumirat Sukh Hot Prakasa ||

प्रभूंचे दास «रामसुंदर» म्हणतात — शनीच्या स्मरणाने सुखाचा प्रकाश पसरतो.

॥ दोहा ॥ पाठ शनिश्चर देव को, की हों 'भक्त' तैयार। करत पाठ चालीस दिन, हो भवसागर पार॥

|| Doha || Path Shanishchar Dev Ko, Ki Hon 'Bhakta' Taiyar | Karat Path Chalis Din, Ho Bhavsagar Par ||

शनैश्चर देवांचा हा पाठ «भक्त» यांनी तयार केला; चाळीस दिवस पाठ केल्याने भवसागर पार होतो.

📿 जप-गणना (108 मण्यांची माळ)

प्रत्येक जपाला एकदा बटण दाबा; प्रत्येक 108 जपांनंतर एक माळ पूर्ण होते (फोन हलकासा कंप पावतो). ही गणना याच डिव्हाइसवर/ब्राउझरमध्ये जतन राहते.

📅 पुढील शुभ दिवस (आमच्या पंचांगानुसार)

24 ऑक्टो. (शनिवार)
31 ऑक्टो. (शनिवार)
7 नोव्हें. (शनिवार)
14 नोव्हें. (शनिवार)
21 नोव्हें. (शनिवार)
28 नोव्हें. (शनिवार)

तारखा दिल्लीच्या सूर्योदयानुसार आहेत; आपल्या शहरासाठी आजचे पंचांग पाहा.

🪔 जप / पाठ कसा करावा

वेळ: शनिवारी सायंकाळी (सूर्यास्तानंतर) — परंपरेनुसार शनीची पूजा संध्याकाळी केली जाते.
विधी: पिंपळाखाली किंवा शनी-मंदिरात मोहरीच्या तेलाचा दिवा आणि काळे तीळ; पश्चिमेकडे तोंड करून पाठ करावा.
संख्या: रोज किंवा प्रत्येक शनिवारी 1 वेळा; चालीसेनुसार 40 दिवसांचा संकल्प.
सोबत: हनुमान चालीसा — शनी-पीडेत ती विशेष मानली जाते; «ॐ शं शनैश्चराय नमः» या मंत्राची एक माळ.

🛕 पूजा-विधी (टप्प्याटप्प्याने)

🧺 लागणारे साहित्य

मोहरीचे तेल (दिवा व अर्पणासाठी)
काळे तीळ, उडीद
निळी/काळी फुले
काळे/निळे वस्त्र
लोखंडी पात्र किंवा खिळा (परंपरेनुसार)
पिंपळाचे झाड (सायंकाळी दिवा लावण्यासाठी)

🪷 विधी

स्नान करून स्वच्छ (शक्य असल्यास धुतलेले) कपडे घालावेत; पूजेची जागा स्वच्छ करून चौरंगावर स्वच्छ वस्त्र अंथरावे.
आचमन (तीन वेळा पाणी प्राशन) करून हात-तोंड शुद्ध करावे; आसनावर बसून मन शांत करावे.
तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा — दिवा देवतेच्या उजव्या बाजूला ठेवण्याची परंपरा आहे.
उजव्या हातात पाणी, अक्षता आणि फूल घेऊन संकल्प करावा — आपले नाव, गोत्र, ठिकाण, तिथी आणि पूजेचा हेतू मनात किंवा मोठ्याने म्हणावा; मग ते पाणी जमिनीवर सोडावे.
सर्वप्रथम श्री गणेशाचे स्मरण करावे (ॐ गं गणपतये नमः).
शनिवारी सूर्यास्तानंतर (किंवा सकाळी) पश्चिमेकडे तोंड करून शनिदेवाचे ध्यान करावे.
शनीच्या मूर्तीवर/शिळेवर मोहरीचे तेल अर्पण करावे; काळे तीळ, उडीद आणि निळी फुले वाहावीत.
पिंपळाखाली मोहरीच्या तेलाचा दिवा लावावा; शनी मंत्राचा जप आणि शनी चालीसेचा पाठ करावा.
दान: काळे तीळ, मोहरीचे तेल, उडीद, काळे वस्त्र किंवा गरजूंना भोजन.
शेवटी आरती करावी, पुष्पांजली अर्पण करावी आणि प्रदक्षिणा घालावी (जागा नसल्यास आपल्या जागीच स्वतःभोवती फिरावे).
पूजेत झालेल्या चुकांबद्दल क्षमा-प्रार्थना करावी, प्रसाद वाटावा आणि स्वतःही ग्रहण करावा.

⚠️ नियम व पथ्ये

शनीच्या मूर्तीच्या डोळ्यांत थेट पाहू नये — परंपरेनुसार चरणांकडे पाहून पूजा केली जाते.
शनिवारी लोखंड/तेल विकत घेणे टाळावे; त्यांचे दान करणे शुभ मानले आहे.
शनी-पीडेत हनुमान-उपासना विशेष मानली गेली आहे.
सेवक, मजूर आणि वृद्धांचा सन्मान करणे — हा शनीला प्रसन्न करण्याचा सर्वांत सोपा उपाय सांगितला आहे.

🌟 लाभ (परंपरेनुसार)

साडेसाती, अडीचकी (ढैय्या) आणि शनीच्या कठीण दशेत धीर व शांती मिळावी यासाठी प्रार्थना.
कर्म सुधारण्याची प्रेरणा — शनी हे न्याय आणि परिश्रमाचे कारक आहेत.

या शास्त्रांत वर्णिलेल्या पारंपरिक श्रद्धा आहेत; फळ हे श्रद्धा, साधनेतील शिस्त आणि स्वतःच्या कर्मावर अवलंबून असते, असे मानले जाते.

❓ नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

शनी चालीसा केव्हा वाचावी?

प्रत्येक शनिवारी सायंकाळी; साडेसाती/अडीचकीच्या काळात नियमितपणे. शनी अमावास्या आणि शनी जयंतीला विशेष.

शनीच्या मूर्तीकडे थेट पाहावे का?

परंपरेनुसार शनी-प्रतिमेच्या डोळ्यांत थेट न पाहता चरणांकडे पाहावे, असे मानले जाते.

आपल्याला साडेसाती आहे की नाही, हे कसे ओळखावे?

जन्मकुंडलीतील चंद्र-राशीवरून — आमच्या साडेसाती कॅल्क्युलेटरवर हे मोफत तपासता येते.

🪐 शनी मंत्र · 📿 हनुमान चालीसा · 🪔 आपल्या कुंडलीवरून आपला ग्रह/देवता जाणून घ्या · 🧙 ज्योतिषांना विचारा · 🕉 सर्व मंत्र व आरत्या · 🇮🇳 हिंदीत वाचा · 🌐 English

टीप: पाठ भक्तिभावाने आणि शुद्ध उच्चारांसह करावा; विशेष अनुष्ठानासाठी जाणकार आचार्यांचे मार्गदर्शन घ्यावे.

इतर मंत्र व आरती

या विषयावरील पाने

मंत्र, आरती व चालीसा व्रत-सण स्वप्न-कोश हिंदू दिनदर्शिका शुभ मुहूर्त आजचे पंचांग आजचे राशीभविष्य आजचे पंचांग मोफत कुंडली कुंडली जुळवणी