🕉 श्री दुर्गा आरती (जय अम्बे गौरी)

🪔 श्री दुर्गा आरती (जय अम्बे गौरी)

आरती

देवतादुर्गा माता (अंबे)

प्रकारआरती

रचयिताशिवानंद स्वामी

विशेष दिवसनवरात्र, अष्टमी, शुक्रवार

«जय अम्बे गौरी» या आरतीत देवीचा शृंगार, सिंहवाहन, शस्त्रे आणि असुरसंहार — शुंभ-निशुंभ, महिषासुर, चंड-मुंड, रक्तबीज, मधु-कैटभ — यांचे वर्णन आहे.

📖 संपूर्ण पाठ — अर्थासह

मूळ पाठ सहज वाचता यावा म्हणून मराठी वाचकांच्या देवनागरी लिपीतच दिला आहे (उच्चार बदललेला नाही); रोमन लिपीत पाहण्यासाठी वरील बटण दाबा.

जय अम्बे गौरी, मैया जय श्यामा गौरी। तुमको निशदिन ध्यावत, हरि ब्रह्मा शिवरी॥ जय अम्बे गौरी॥

Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri | Tumako Nishadin Dhyavat, Hari Brahma Shivari || Jai Ambe Gauri ||

हे अंबे गौरी, हे श्यामा गौरी, तुमचा जयजयकार असो; विष्णू, ब्रह्मा आणि शिव रात्रंदिवस तुमचे ध्यान करतात.

मांग सिंदूर विराजत, टीको मृगमद को। उज्ज्वल से दोउ नैना, चन्द्रवदन नीको॥ जय अम्बे...॥

Mang Sindur Virajat, Tiko Mrigamad Ko | Ujjval Se Dou Naina, Chandravdan Niko || Jai Ambe... ||

भांगेत शेंदूर आणि कपाळी कस्तुरीचा टिळा आहे; दोन्ही नेत्र तेजस्वी आहेत आणि चंद्रासारखे मुख सुंदर आहे.

कनक समान कलेवर, रक्ताम्बर राजै। रक्तपुष्प गल माला, कण्ठन पर साजै॥ जय अम्बे...॥

Kanak Saman Kalevar, Raktambar Rajai | Raktapushpa Gal Mala, Kanthan Par Sajai || Jai Ambe... ||

सोन्यासारखी काया आहे, लाल वस्त्र शोभते; गळ्यात लाल फुलांची माळ सजलेली आहे.

केहरि वाहन राजत, खड्ग खप्पर धारी। सुर-नर-मुनि-जन सेवत, तिनके दुखहारी॥ जय अम्बे...॥

Kehari Vahan Rajat, Khadga Khappar Dhari | Sur-Nar-Muni-Jan Sevat, Tinake Dukhahari || Jai Ambe... ||

तुम्ही सिंहावर आरूढ असता आणि खड्ग-खप्पर धारण करता; देव, मानव आणि मुनी तुमची सेवा करतात आणि तुम्ही त्यांची दुःखे हरता.

कानन कुण्डल शोभित, नासाग्रे मोती। कोटिक चन्द्र दिवाकर, सम राजत ज्योति॥ जय अम्बे...॥

Kanan Kundal Shobhit, Nasagre Moti | Kotik Chandra Divakar, Sam Rajat Jyoti || Jai Ambe... ||

कानांत कुंडले आणि नाकात मोती शोभतो; तुमचे तेज कोट्यवधी चंद्र-सूर्यांसारखे आहे.

शुम्भ-निशुम्भ बिदारे, महिषासुर घाती। धूम्र विलोचन नैना, निशदिन मदमाती॥ जय अम्बे...॥

Shumbha-Nishumbha Bidare, Mahishasur Ghati | Dhumra Vilochan Naina, Nishadin Madmati || Jai Ambe... ||

तुम्ही शुंभ-निशुंभांना विदीर्ण केले आणि महिषासुराचा वध केला; धूम्रलोचनाचा संहार करणाऱ्या तुम्ही सदैव (शक्तीच्या) आनंदात मग्न असता.

चण्ड-मुण्ड संहारे, शोणित बीज हरे। मधु-कैटभ दोउ मारे, सुर भयहीन करे॥ जय अम्बे...॥

Chanda-Munda Sanhare, Shonit Bij Hare | Madhu-Kaitabh Dou Mare, Sur Bhayhin Kare || Jai Ambe... ||

तुम्ही चंड-मुंडांचा संहार केला आणि रक्तबीजाचा नाश केला; मधु-कैटभ दोघांना मारून देवांना निर्भय केले.

ब्रह्माणी रुद्राणी, तुम कमला रानी। आगम-निगम बखानी, तुम शिव पटरानी॥ जय अम्बे...॥

Brahmani Rudrani, Tum Kamla Rani | Agam-Nigam Bakhani, Tum Shiv Patrani || Jai Ambe... ||

तुम्हीच ब्रह्माणी, रुद्राणी आणि कमला (लक्ष्मी) राणी आहात; शास्त्रे आणि वेद तुमचे गुणवर्णन करतात — तुम्ही शिवाच्या पट्टराणी आहात.

चौंसठ योगिनी गावत, नृत्य करत भैरों। बाजत ताल मृदंगा, अरु बाजत डमरू॥ जय अम्बे...॥

Chaunsath Yogini Gavat, Nritya Karat Bhairon | Bajat Tal Mridanga, Aru Bajat Damru || Jai Ambe... ||

चौसष्ट योगिनी गातात आणि भैरव नृत्य करतात; ताल, मृदंग आणि डमरू वाजतात.

तुम ही जग की माता, तुम ही हो भरता। भक्तन की दुख हरता, सुख सम्पति करता॥ जय अम्बे...॥

Tum Hi Jag Ki Mata, Tum Hi Ho Bharta | Bhaktan Ki Dukh Harta, Sukh Sampati Karta || Jai Ambe... ||

तुम्हीच जगाची माता आणि भरण-पोषण करणाऱ्या आहात; भक्तांची दुःखे हरता आणि सुख-संपत्ती देता.

भुजा चार अति शोभित, वर-मुद्रा धारी। मनवांछित फल पावत, सेवत नर-नारी॥ जय अम्बे...॥

Bhuja Char Ati Shobhit, Var-Mudra Dhari | Manvanchhit Phal Pavat, Sevat Nar-Nari || Jai Ambe... ||

तुमच्या चार भुजा अत्यंत शोभिवंत आहेत आणि तुम्ही वरदमुद्रा धारण करता; तुमची सेवा करणाऱ्या स्त्री-पुरुषांना मनासारखे फळ मिळते.

कंचन थाल विराजत, अगर कपूर बाती। श्रीमालकेतु में राजत, कोटि रतन ज्योति॥ जय अम्बे...॥

Kanchan Thal Virajat, Agar Kapur Bati | Shrimalaketu Men Rajat, Koti Ratan Jyoti || Jai Ambe... ||

सोन्याच्या ताटात अगरू-कापराची वात जळत आहे; श्रीमालकेतूमध्ये विराजमान तुमचे तेज कोट्यवधी रत्नांसारखे आहे.

श्री अम्बेजी की आरती, जो कोई नर गावै। कहत शिवानन्द स्वामी, सुख सम्पति पावै॥ जय अम्बे गौरी॥

Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gavai | Kahat Shivananda Svami, Sukh Sampati Pavai || Jai Ambe Gauri ||

शिवानंद स्वामी म्हणतात — जो श्री अंबेची ही आरती गातो, त्याला सुख-संपत्ती लाभते.

📿 जप-गणना (108 मण्यांची माळ)

प्रत्येक जपाला एकदा बटण दाबा; प्रत्येक 108 जपांनंतर एक माळ पूर्ण होते (फोन हलकासा कंप पावतो). ही गणना याच डिव्हाइसवर/ब्राउझरमध्ये जतन राहते.

📅 पुढील शुभ दिवस (आमच्या पंचांगानुसार)

23 ऑक्टो. (शुक्रवार)
30 ऑक्टो. (शुक्रवार)
6 नोव्हें. (शुक्रवार)
13 नोव्हें. (शुक्रवार)
20 नोव्हें. (शुक्रवार)
27 नोव्हें. (शुक्रवार)

तारखा दिल्लीच्या सूर्योदयानुसार आहेत; आपल्या शहरासाठी आजचे पंचांग पाहा.

🪔 जप / पाठ कसा करावा

वेळ: सकाळच्या पूजेच्या शेवटी आणि सायंकाळी (तिन्हीसांजेला).
विधी: ताटात तुपाचा दिवा/कापूर, फुले आणि अक्षता ठेवाव्यात; आरती देवतेसमोर घड्याळाच्या काट्यांच्या दिशेने ओवाळावी — चरणांसमोर 4 वेळा, नाभीसमोर 2 वेळा, मुखासमोर 1 वेळा, मग संपूर्ण मूर्तीवरून 7 वेळा (प्रचलित क्रम).
सोबत: घंटा, शंख आणि टाळ्यांच्या साथीने सर्वांनी मिळून आरती म्हणण्याची परंपरा आहे.
शेवट: आरतीनंतर दोन्ही हातांनी ज्योतीची ऊब घेऊन डोळ्यांना/मस्तकाला लावावी, मग आरतीभोवती पाणी फिरवून पुष्पांजली अर्पण करावी.

🛕 पूजा-विधी (टप्प्याटप्प्याने)

🧺 लागणारे साहित्य

दुर्गा मातेचे चित्र/मूर्ती
लाल ओढणी (चुनरी) व लाल वस्त्र
लाल फुले (विशेषतः जास्वंद)
रोली, कुंकू, अक्षता, शेंदूर
सोळा शृंगाराचे साहित्य (यथाशक्ती)
तुपाचा दिवा (नवरात्रात अखंड ज्योत/नंदादीप लावण्याची परंपरा)
नारळ, फळे, शिरा-पुरी/मिठाईचा नैवेद्य
लवंग, वेलची, विड्याचे पान

🪷 विधी

स्नान करून स्वच्छ (शक्य असल्यास धुतलेले) कपडे घालावेत; पूजेची जागा स्वच्छ करून चौरंगावर स्वच्छ वस्त्र अंथरावे.
आचमन (तीन वेळा पाणी प्राशन) करून हात-तोंड शुद्ध करावे; आसनावर बसून मन शांत करावे.
तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा — दिवा देवतेच्या उजव्या बाजूला ठेवण्याची परंपरा आहे.
उजव्या हातात पाणी, अक्षता आणि फूल घेऊन संकल्प करावा — आपले नाव, गोत्र, ठिकाण, तिथी आणि पूजेचा हेतू मनात किंवा मोठ्याने म्हणावा; मग ते पाणी जमिनीवर सोडावे.
सर्वप्रथम श्री गणेशाचे स्मरण करावे (ॐ गं गणपतये नमः).
देवीचे आवाहन करावे; चौरंगावर घटस्थापना (नवरात्रात) किंवा केवळ चित्राची स्थापना करावी.
पाण्याने आचमन/स्नान घालून लाल ओढणी अर्पण करावी; रोली-कुंकू, शेंदूर, अक्षता आणि लाल फुले वाहावीत.
धूप-दीप दाखवावा, नारळ व नैवेद्य अर्पण करावा; दुर्गा चालीसा, दुर्गा सप्तशतीचा पाठ किंवा नवार्ण मंत्राचा (ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे) जप करावा.
«जय अम्बे गौरी» ही आरती म्हणावी; अष्टमी/नवमीला कन्यापूजनाची परंपरा आहे.
शेवटी आरती करावी, पुष्पांजली अर्पण करावी आणि प्रदक्षिणा घालावी (जागा नसल्यास आपल्या जागीच स्वतःभोवती फिरावे).
पूजेत झालेल्या चुकांबद्दल क्षमा-प्रार्थना करावी, प्रसाद वाटावा आणि स्वतःही ग्रहण करावा.

⚠️ नियम व पथ्ये

नवरात्रात सात्त्विक आहार, ब्रह्मचर्य आणि (यथाशक्ती) उपवास पाळला जातो; कांदा-लसूण वर्ज्य असतो.
देवीला दुर्वा वाहत नाहीत — परंपरेनुसार त्या गणपतीला प्रिय आहेत.
अखंड ज्योत लावली असल्यास ती विझू देऊ नये आणि घर रिकामे सोडू नये.
स्त्रीचा अपमान करणाऱ्याची पूजा स्वीकारली जात नाही — हा शाक्त-परंपरेचा मूळ भाव आहे.

🌟 लाभ (परंपरेनुसार)

भय आणि संकटापासून रक्षणासाठी प्रार्थना; नवरात्रातील साधनेची सांगता.
घरात सुख-संपत्ती नांदावी आणि मनोकामना पूर्ण व्हाव्यात, ही कामना.

या शास्त्रांत वर्णिलेल्या पारंपरिक श्रद्धा आहेत; फळ हे श्रद्धा, साधनेतील शिस्त आणि स्वतःच्या कर्मावर अवलंबून असते, असे मानले जाते.

❓ नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

नवरात्रात आरती किती वेळा करावी?

सकाळ आणि संध्याकाळ दोन्ही वेळा; अखंड ज्योत लावली असल्यास तिच्यासमोरच.

आरतीतील शिवानंद स्वामी कोण?

शेवटच्या कडव्यात रचयिता म्हणून त्यांचे नाव येते — शिव आरतीही त्यांच्याच नावाने प्रचलित आहे.

📿 दुर्गा चालीसा · 🪐 राहू मंत्र · 🪔 आपल्या कुंडलीवरून आपला ग्रह/देवता जाणून घ्या · 🧙 ज्योतिषांना विचारा · 🕉 सर्व मंत्र व आरत्या · 🇮🇳 हिंदीत वाचा · 🌐 English

टीप: पाठ भक्तिभावाने आणि शुद्ध उच्चारांसह करावा; विशेष अनुष्ठानासाठी जाणकार आचार्यांचे मार्गदर्शन घ्यावे.

इतर मंत्र व आरती

या विषयावरील पाने

मंत्र, आरती व चालीसा व्रत-सण स्वप्न-कोश हिंदू दिनदर्शिका शुभ मुहूर्त आजचे पंचांग आजचे राशीभविष्य आजचे पंचांग मोफत कुंडली कुंडली जुळवणी